1669 жылғы ғылым мен технология: Ньютонның телескопы, Алголдың айнымалылығы, Жердің меридианы өлшемдері, және жұмырқұрттар туралы алғашқы монография. 🔭🌍🐛
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1669 жылы ғылым және технология салаларында маңызды оқиғалар орын алды.
The year 1669 in science and technology involved some significant events.
Астрономия
23 ақпан – Исаак Ньютон өзінің жаңа өнертабысы – шағылыстыратын телескопты алғаш рет сипаттайды. Геминиано Монтанари тұтылатын екіжұлдыз Альголдың өзгеруін анықтайды. Жан Пикард Францияда Жердің меридиандық доғасының 1 градусын өлшеуді бастайды.
February 23 – Isaac Newton writes his first description of his new invention, the reflecting telescope. Geminiano Montanari detects the variability of the eclipsing binary Algol. Jean Picard begins measurement of 1 degree of Earth's meridian arc in France.
Биология
Марчелло Малпиги Лондон қаласында "Dissertatio Epistolica de Bombyce" атты еңбегін жариялайды, ол "Bombyx mori" жәндігін зерттейді және омыртқасыз жануарлар туралы алғашқы жарияланған монография болып табылады. Роберт Морисон "Praeludia Botanica" атты кітабында өсімдіктерді жіктеу үшін олардың жемістерінің құрылымын пайдалануға баса мән береді. Фрэнсис Уиллуби мен Джон Рэй "Бұл көктемде ағаштардағы шырыш қозғалысын зерттеу эксперименттері" атты еңбегін жариялайды. Ян Свамердам Нидерландыда "Historia Insectorum Generalis" атты кітабын шығарып, онда жәндіктердегі метаморфоз процесін түсіндіреді.
Marcello Malpighi publishes Dissertatio Epistolica de Bombyce in London, a study of Bombyx mori which is the first published monograph on an invertebrate. Robert Morison publishes Praeludia Botanica, emphasising use of the structure of a plant's fruits for its classification. Francis Willughby and John Ray publish "Experiments concerning the motion of sap in trees, made this spring". Jan Swammerdam publishes Historia Insectorum Generalis in the Netherlands, explaining the process of metamorphosis in insects.
Химия
Фосфорды неміс алхимигі Хенниг Бранд ашты, бұл ежелгі заманнан бері белгілі болмаған тұңғыш химиялық элемент.
Phosphorus is discovered by German alchemist Hennig Brand, the first chemical element to be discovered that was not known since ancient times.
Геология
Николас Стено шөгінді қабаттардың бұрынғы теңіздерде қалыптасқандығы және қазбалардың органикалық шығу тегі болғандығы туралы теориясын ұсынады.
Nicolas Steno puts forward his theory that sedimentary strata had been deposited in former seas, and that fossils are organic in origin.
Математика
29 қазан – Исаак Ньютон Кембридж университетінде математика кафедрасының Лукас профессоры болып тағайындалады.
October 29 – Isaac Newton is appointed Lucasian Professor of Mathematics at the University of Cambridge.
Физика
Расмус Бартолин Исландия шыршасы (кальцит) арқылы жарық сәулесінің қос сынуын байқағанын жариялайды. Роберт Бойль "Физико-механикалық жаңа эксперименттердің жалғасы, ауаның серпімі мен салмағы және олардың әсерлері туралы" атты еңбегін жариялайды.
Rasmus Bartholin publishes his observation of the birefringence of a light ray by Iceland spar (calcite). Robert Boyle publishes A Continuation of New Experiments Physico mechanical, Touching the Spring and Weight of the Air, and Their Effects.
Физиология және медицина
Ричард Лоуэр жүректің қалай жұмыс істейтіні туралы "Tractatus de Corde" атты трактатын жариялайды. Қытайдың дәстүрлі шөптер медицинасы компаниясы "Тонг Рен Тан" (同仁堂) Пекин қаласында императорлық дәрігер Юэ Сяньянг құрған.
Richard Lower publishes his Tractatus de Corde on the workings of the heart. The Chinese traditional herbal medicine company Tong Ren Tang (同仁堂) is established in Beijing by imperial physician Yue Xianyang.
Жарияланымдар
Айзек Барроу Лондонда Lectiones Opticæ et Geometricæ еңбегін жариялайды.
Isaac Barrow publishes Lectiones Opticæ et Geometricæ in London.