Кіріспе

18 ғасырдағы Швециядағы саяси партия

Каптар (mössorna) – Швециядағы Бостандық дәуірінде (1719–1772) құрылған саяси топ. Каптардың басты қарсыластары Шалбарлар (Hats) деп аталды. Шалбарлардың өзі Каптардың атына себепкер болды, себебі бұл атау «түнгі бас киім» деген сөздің қысқартылған түрінен шыққан, осылайша Каптардың жұмсақ және әлсіз партия екенін көрсетеді. Каптар көбінесе шаруалар мен дін қызметкерлерін ұсынды.

Саясат

Бостандық дәуірінің ең көрнекті өкілі, 1719 жылдан 1738 жылға дейін үкімет пен Каптардың іс жүзіндегі жетекшісі Канцелярия президенті, граф Арвид Хорн болды. Хорн Швецияның дәстүрлі саясатын өзгертіп, Франция Корольдігін алшақтатты және Ресейге жақындады. Осылайша, жиырма жылдық соғыс жиырма жылдық бейбітшілікке ұласты, осы кезеңде ұлт жараларынан жылдам жазылып, оларды ұмыта бастады. 1738 жылғы Риксдаг швед тарихындағы шешімді кезең болды, Шапкалар барлық нәрсені өздеріне қаратып алды, ал қартайған Хорн, ақыры, отыз үш жыл бойы бас рөл атқарған сахнадан зейнетке шығуға мәжбүр болды. Келесі жиырма бес жыл бойы Шапкалар үкіметте үстемдік құрды, бұл елді екі қымбат және дұрыс емес соғысқа тастап, апатқа әкелді. 1765 жылғы Риксдагта Каптар үкіметке қайта оралды және бірден қарсыластарының әлсіз тұсына – бюджеттік есеп беруді тапсыру арқылы соққы берді. Көп ұзамай, Шапкалардың бүкіл қаржы жүйесі ойсыздық пен қасақана бұрмалауға негізделгендігі анықталды, ал олардың ұзақ билігінің жалғыз нәтижесі – ұлттық қарыздың үлкен өсім және айналымдағы банкноттар құнының үштен бір бөлігіне дейін құнсыздануы болды. Бұл жағдай жалпы қысқартуларға әкелді, бұл парламентке «Түзету Риксдағы» деген атауды сыйлады. Каптар мемлекеттік қарызды қысқартуға қол жеткізді, оның жартысы байлардың қалтасынан мемлекеттік қазынаға аударылды және кірістер мен шығыстар арасында белгілі бір тепе-теңдік орнатылды. Олар сондай-ақ бірнеше пайдалы реформалар енгізді, олардың ең маңыздысы – 1766 жылы баспасөз бостандығы болды. Бірақ олардың ең маңызды саяси әрекеті – Францияның ықпалына қарсы тұру үшін Ресей империясымен одақтасу болды.