Белла Абзуг: Американ саяхаты және әйелдер қозғалысының көшбасшысы

Кіріспе

Америка саясаткері (1920–1998)

Белла Савицки Абзуг (24 шілде 1920 – 31 наурыз 1998), "Бетлинг Белла" деген лақап атымен белгілі болған, американдық заңгер, саясаткер, қоғамдық белсенді және әйелдер қозғалысының жетекшісі. 1971 жылы Абзуг Глория Штайнем, Ширли Чишолм және Бетти Фридан сияқты басқа да көрнекті феминистермен бірге Ұлттық әйелдер саяси кеңесін құрды. Ол экологиялық феминизм деп белгілі болған бағыттың алдыңғы қатарлы өкілі болды. 1970 жылы Абзугтың алғашқы сайлауалды слоганы: "Бұл әйелдің орны – Палатада, Өкілдер палатасында". Кейіннен ол президент Джеральд Фордтың жарлығымен құрылған Халықаралық әйелдер жылын салтанаттап атау жөніндегі Ұлттық комиссияның тең төрағасы болып тағайындалды, 1977 жылғы Ұлттық әйелдер конференциясын жүргізді және президент Джимми Картердің әйелдер жөніндегі Ұлттық кеңес комиссиясын басқарды. Абзуг Америка еврей конгресінің Әйелдер теңдігі комиссиясын құрушылардың бірі болды.

Ерте өмір

Белла Савицки 1920 жылғы 24 шілдеде Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Оның екі ата-анасы да орыс еврей иммигранттары болған. Анасы Эстер (құрметті аты Танклефски) үй шаруасымен айналысқан, ал әкесі Эммануэль Савицки. Ол жастығынан бәсекеге қабілетті болған және түрлі жарыстарда басқа балалардан озады. Кішкентай кезінде әкесінің дүкенінде кассаны басқарған. Әкесі қайтыс болғанда, 13 жасар Абзугқа православие синагогында әйелдерге (марқұмның отбасы үшін) қадис айтуға рұқсат жоқ екені айтылды, себебі бұл рәсім тек қайтыс болғанның ұлдарына арналған. Бірақ әкесінің ұлы болмағандықтан, ол бір жыл бойы күн сайын таңертең синагогқа барып, дұға оқыды, өзінің қауымының православие дәстүріне қарсы шықты. Абзуг Бронкстағы Уолтон орта мектебін бітірді, онда ол сынып жетекшісі болды. Ол Оңтүстікте азаматтық құқықтар ісімен айналысты. 1945 жылы Миссисипи штатының Лорел қаласында ақ әйелді зорлады деген айыппен сотталған және тек екі жарым минуттық кеңес соңын ақ жюри өлім жазасына кескен Уилли МакГидің ісін қайта қарауға шақыруда. Абзуг апелляцияны ұтылып, адам өлім жазасына кесілді. Абзуг либералдық идеялардың, соның ішінде Тең Құқықтар поправкасының, Вьетнам соғысына және әскери шақыруға қарсы белсенді жақтасы болды. Оның саяси көзқарастары оны Никсонның саяси қарсыластарының тізіміне енгізді. Маккарти дәуірінде ол Америкаға қарсы қызметтер жөніндегі Палата комитетіне ашық қарсы тұрған аз ғана заңгерлердің бірі болды. 1970 жылы ол Манхэттеннің батыс жағындағы округ үшін Демократиялық партияның ішкі сайлауында 14 жылдан бері биліктегі Леонард Фарбштейнге қарсы күресті. Ол Фарбштейннен күтпеген жеңіс алып, кейін ток-шоу жүргізушісі Барри Фарберді жалпы сайлауда жеңді. 1972 жылы оның округі қайта бөліну арқылы таратылды және ол Демократиялық партияның ішкі сайлауында Вест-Сайдтың бір бөлігін де өкілдік еткен Уильям Фиттс Райанға қарсы сайлауға түсуді жөн көрді. Райан ауыр сырқатқа қарамастан, Абзугты жеңді. Бірақ Райан жалпы сайлауға дейін қайтыс болды және Абзуг партия съезінде жаңа Демократиялық партия кандидатты таңдау үшін оның жесірі Присцилланы жеңді. Жалпы сайлауда Присцилла Райан Либералдық партия атынан Абзугқа қарсы шықты, бірақ жеңіледі. Ол 1974 жылы қайта сайланды. Соңғы екі мерзімінде ол Бронкстың бір бөлігін де өкілдік етті.

Bella Savitzky was born on July 24, 1920, in New York City. Both of her parents were Russian Jewish immigrants. Her mother, Esther (née Tanklefsky), was a homemaker, and her father, Emanuel Savitzky, Even in her youth, she was competitive and would beat other children in all sorts of competitions. She ran the cash register at her father's deli as a young girl. When her father died, Abzug, then 13, was told that her Orthodox synagogue did not permit women to say the (mourners') Kaddish, since that rite was reserved for sons of the deceased. However, because her father had no sons, she went to the synagogue every morning for a year to recite the prayer, defying the tradition of her congregation's practice of Orthodox Judaism. Abzug graduated from Walton High School in The Bronx, where she was class president. Early on, she took on civil rights cases in the South. She appealed the case of Willie McGee, a black man convicted in 1945 of raping a white woman in Laurel, Mississippi, and sentenced to death by an all white jury who deliberated for only two and a half minutes. Abzug lost the appeal and the man was executed. Abzug was an outspoken advocate of liberal causes, including the Equal Rights Amendment, and opposition to the Vietnam War as well as the military draft. Her political stance placed her on the master list of Nixon political opponents. During the McCarthy era, she was one of the few legal attorneys willing to openly combat the House Un American Activities Committee. in 1970 she challenged the 14 year incumbent Leonard Farbstein in the Democratic primary for a congressional district on Manhattan's West Side. She defeated Farbstein in a considerable upset and then defeated talk show host Barry Farber in the general election. In 1972, her district was eliminated via redistricting and she chose to run against William Fitts Ryan, who also represented part of the West Side, in the Democratic primary. Ryan, although seriously ill, defeated Abzug. However, Ryan died before the general election and Abzug defeated his widow, Priscilla, at the party's convention to choose the new Democratic nominee. In the general election Priscilla Ryan challenged Abzug on the Liberal Party line, but was unsuccessful. She was reelected easily in 1974. For her last two terms, she represented part of The Bronx as well.

Қызмет мерзімі

Ол гей құқықтарын қолдаған Конгресс мүшелерінің бірі болды, 1974 жылғы Теңдік туралы заң ретінде танымал болған алғашқы федералдық гей құқықтары туралы заң жобасын Нью-Йорк қаласының болашақ мэрі, демократ Эд Кохпен бірге ұсынды. Ол қызметкерлерге жиі тіл тигізіп, Дуг Ирландияны "семіз, жаман сөздерді қолданушы" деп атады. Палатаның залында тыйым салынғанмен, Абзуг түрлі-түсті, жарқын шапқыларымен танымал болды және онысыз көрінуі сирек еді. Палатаға кірмес бұрын әйгілі шапқысын шешуге мәжбүр болғаннан кейін, Абзуг өзін "жалаңаш және танылмайтын" сезінгенін айтты. Ол оларды тамашалағандарға: "Шапқының астындағы нәрсе маңызды!" деп ескертті. Абзуг сионизмді қолдады. Жастығында ол ХаШомер ХаТзаир социалистік-сионистік жастар қозғалысының мүшесі болды. 1975 жылы ол Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 3379 қаулысына (1991 жылы 46/86 қаулысымен жойылды) қарсы шықты, онда "сионизм – расизм мен нәсілдік дискриминацияның бір түрі" деп белгіленді. Абзуг бұл тақырыпта: "Сионизм – азаттық қозғалысы" деді.

Кейінгі өмір және өлім

Абзуг Палатадан кеткеннен кейін қайтадан сайланбады, бірақ ол белгілі бір деңгейде танымал болды және бірнеше рет үміткер ретінде қатысты. 1977 жылы Нью-Йорк қаласының мэрі болуға жасаған тырысы сәтсіз аяқталды, сондай-ақ 1978 жылы Манхэттеннің шығыс жағынан республикашыл Билл Гринге қарсы, ал 1986 жылы Джо ДиоГуардиге қарсы Вестчестер округінен (Нью-Йорк штаты) АҚШ Палатасына қайта оралуға жасаған әрекеттері де сәтті болмады. Ол екі кітаптың авторы: «Белла: Мисс Абзуг Вашингтонға барады» және «Гендерлік теңсіздік», соңғысын досы және әріптесі Мим Келбермен бірге жазды. 1977 жылдың басында президент Джимми Картер Халықаралық әйелдер жылын тойлау жөніндегі жаңа Ұлттық комиссияны құрып, Абзугты оның төрағасы етіп тағайындады. Келесі екі жылда көптеген шаралар өткізілді, олардың ең ірісі – 1977 жылдың қараша айында өткен Ұлттық әйелдер конференциясы. Ол 1979 жылдың қаңтарында қызметтен босатылғанға дейін Ұлттық әйелдер жөніндегі кеңесші комитеттің екі тең төрағасының бірі ретінде жұмысын жалғастырды, бұл Картер әкімшілігі мен АҚШ-тағы феминистік ұйымдар арасында шиеленіс тудырды. Абзуг бірнеше әйелдердің құқықтарын қорғау ұйымдарын құрып, басқарды. Ол «Women USA» деп аталатын халықтық ұйым құрды. 1990 жылдардың басында Келбермен бірлесіп, «Әйелдер, қоршаған орта және даму» (WEDO) ұйымын құрды. Олардың сөздерімен айтқанда, бұл «адам құқықтарын, гендерлік теңдікті және қоршаған ортаның сақталуын қолдайтын және қорғайтын әділ әлемді құруға жұмыс істейтін жаһандық әйелдердің адвокаттық ұйымы». 1991 жылы WEDO Майамиде «Дені сау планета үшін» Дүниежүзілік әйелдер конгресін өткізді, онда 83 елден келген 1500 әйел «Әйелдердің 21-ғасырлық бағдарламасы» атты құжатты жасады. БҰҰ-да Абзуг Әйелдер тобын құрды, ол құжаттарды талдады, гендерлік тұрғыдан сезімтал саясат пен тілді ұсынды және 1992 жылы Рио-де-Жанейрода өткен БҰҰ-ның қоршаған орта және даму жөніндегі конференциясында 21-ғасырдағы әйелдердің бағдарламасын ілгерілету үшін лоббилік жұмыстар жүргізді, сондай-ақ басқа да шараларда әйелдер мәселелерін көтерді, оның ішінде 1995 жылы Пекинде өткен әйелдер жөніндегі төртінші әлемдік конференцияда. Көп жыл бойы емделіп жүрген сүт безінің қатерлі ісігінен кейін жүрек ауруына шалдықты және 1998 жылдың 31 наурызында ашық отадан кейінгі асқынулар салдарынан Колумбия Пресвитериан медициналық орталығында қайтыс болды. Ол 77 жаста болды. Абзуг Нью-Йорк штатының Квинс округіндегі Глендейлде орналасқан Кармел зиратында жерленді.

Abzug never held elected office again after leaving the House, although she remained a high profile figure and was again a candidate on multiple occasions. She was unsuccessful in her bid to be mayor of New York City in 1977, as well as in attempts to return to the US House from the East Side of Manhattan in 1978 against Republican Bill Green, and from Westchester County, New York, in 1986 against Joe DioGuardi. She authored two books, Bella: Ms. Abzug Goes to Washington and The Gender Gap, the latter co authored with friend and colleague Mim Kelber. In early 1977, President Jimmy Carter chose a new National Commission on the Observance of International Women's Year and appointed Abzug to head it. Numerous events were held over the next two years, culminating in the 1977 National Women's Conference in November. She would continue this work as one of the two co chairpersons for the National Advisory Committee for Women until her dismissal in January 1979, which would create a flash point of tension between the Carter administration and feminist organizations in the United States. Abzug founded and ran several women's advocacy organizations. She founded a grassroots organization called Women USA,

In the last decade of her life, in the early 1990s, with Kelber, she co founded the Women's Environment and Development Organization (WEDO), in their own words "a global women's advocacy organization working towards a just world that promotes and protects human rights, gender equality, and the integrity of the environment." In 1991, WEDO held the World Women's Congress for a Healthy Planet in Miami, where 1,500 women from 83 countries produced the Women's Action Agenda 21. At the UN, Abzug developed the Women's Caucus, which analyzed documents, proposed gender sensitive policies and language, and lobbied to advance the Women's Agenda for the 21st Century at the 1992 UN Conference on Environment and Development in Rio de Janeiro, as well as women's issues at other events including the Fourth World Conference on Women in Beijing in 1995. After battling breast cancer for a number of years, she developed heart disease and died at Columbia Presbyterian Medical Center on March 31, 1998, from complications following open heart surgery. She was 77. Abzug was interred at Mount Carmel Cemetery, Glendale, Queens County, New York.

Жеке өмір

1944 жылы Белла Мартин Абзугқа үйленді. Олар Флорида штатының Майами қаласында автобуста Ехуди Менухиннің концертіне жол тартқанда танысты және 1986 жылы ол қайтыс болғанға дейін үйлене берді. Олардың екі қызы болды. Абзуг Арлин Стрингер Куэвас пен оның ұлы Скотт Стрингердің туысы еді, олар екеуі де Нью-Йорк қаласында саясатпен айналысты. Абзуг Конгресс бассейніндегі дәстүр бойынша ер адамдар жалаңаш жүзсе, оған ешқандай қарсылығы болмайтынын айтатын.

Құрметтер мен мұра

1974 жылы Джефф Лондон Абзугтың «Халық жиһазы» атты мүсінін жасады. 1991 жылы Абзуг «Мэгги» сыйлығымен марапатталды, бұл оның негізін қалаушысы Маргарет Сангерге құрмет көрсету мақсатындағы жоспарланған ата-аналар федерациясының ең жоғары наградасы еді. 1994 жылы Абзуг Сенека-Фолс қаласындағы Ұлттық әйелдер даңқы залына енгізілді. 2004 жылы оның қызы Лиз Абзуг, Барнард колледжінің қалалық зерттеулер бойынша қосымша профессоры және саяси кеңесші, Белла Абзуг көшбасшылық институтын (BALI) құрды. Институттың мақсаты – орта мектеп және жоғары оқу орнының студент қыздарын азаматтық, саяси, корпоративтік және қоғамдық өмірде тиімді көшбасшыларға айналуына бағыт беру және оқыту. 1977 жылы Хьюстонда өткен және Белла Абзуг төрағалық еткен бірінші Ұлттық әйелдер конференциясының 30 жылдығын мерекелеу үшін, BALI 2007 жылдың 10-11 қарашасында Хантер колледжінде (Нью-Йорк) Ұлттық әйелдер конференциясын өткізді. Конференцияға әлемнің түкпір-түкпірінен 600-дан астам адам қатысты. 1977 жылғы конференцияны тойлаумен қатар, 2007 жылғы күн тәртібінде 21-ғасырдағы әйелдерге қатысты маңызды мәселелер талқыланды. 2017 жылы Time журналы Абзугты Американың саяси тарихын жасаған 50 әйелдің қатарына қосты. Нью-Йорк қаласындағы бірнеше маңызды орындар Абзугтың есімімен аталады. 2019 жылдың 1 наурызында жаңадан салынған Хадсон-Ярдс паркі әйелдер тарихы айына және оның бұрынғы сайлау округінде орналасқандығына байланысты Белла Абзуг паркі деп аталды. Нью-Йорк қаласының Гринвич-Виллидж ауданында Банк-стриттің бір бөлігі Абзугтың құрметіне аталды.

Танымал мәдениетте

Ол WLIW бейнесінде – «Күлкі, көз жасы, Мицва», сондай-ақ Вуди Алленнің «Манхэттен» фильмінде (өзінің рөлінде), 1977 жылғы «Saturday Night Live» эпизодында және «Нью-Йорк: деректі фильмде» пайда болды. Фильм түсірілген нақты шарада «Манхэттен» (1979 жылғы фильмде) өзін бейнеледі. 1979 жылы «Суперсистерс» сауда карталары жинағы шығарылып, таратылды; карталардың бірінде Абзугтың аты мен суреті болды. Абзуг Ширли Маклейннің «Аут он э Лимб» (1983) атты автобиографиялық кітабында еске алынды. 1987 жылы ABC телеарнасының сол аттас шағын сериалында Абзугтың рөлін Энн Джексон ойнады. 2019 жылы Нью-Йорктегі Манхэттен Театр Клубы Харви Файрштейн жазған және орындаған «Bella Bella» атты бір актерлік шоуын қойды. Шоуда Файрштейн Абзугтың рөлін сомдады және «Белла Абзугтың сөздерімен» диалог құрды. 2020 жылы FX телеарнасының шектеулі сериалы «Америка ханымда» Марго Мартиндейл Абзугтың рөлін ойнады. Бағдарламада Тең құқықтар туралы түзетуді қабылдау үшін болған бірнеше жылдық сәтсіз күрес көрсетіледі. Абзуг 2007 жылғы «NY77: The Coolest Year in Hell» деректі фильмінің бір бөлігінде пайда болды, онда 1977 жылы Манхэттендегі өмірдің қыр-сыры терең зерттелді. Абзуг пен әріптес мэрлік үміткер Эд Кохтың арасындағы саяси көзқарастардағы айырмашылықтарды талқылау кезінде Белла Абзугтың баспасөз мәслихатынан алынған үзінді пайдаланылды. Геральдо Ривера Белланың тұлғасы мен саяси стильі туралы толыққанды түсініктеме берді. Джефф Л. Либерман 2023 жылы Абзугтың өмірі мен саяси жетістіктері туралы «Bella!» деректі фильмін жасады. Фильмде Барбра Стрейзанд, Ширли Маклейн, Хиллари Клинтон, Лили Томлин, Нэнси Пелоси, Глория Штайнем, Максин Уотерс, Фил Донахью, Марло Томас, Чарльз Ренгел, Дэвид Динкинс және Рене Тейлормен сұхбаттар бар.

Қағаздар

Сілтеме.