Бетти Фридан – американдық феминистка, «Екінші толқын» феминизмінің бастаушысы. «Әйелдік мистика» кітабы, Ұлттық әйелдер ұйымының (NOW) құрылтайшысы. Әйелдер теңдігі үшін күресті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық феминист жазушы және белсенді (1921–2006)
American feminist writer and activist (1921–2006)
Бетти Фридан (4 ақпан 1921 – 4 ақпан 2006) – американдық феминист жазушы және белсенді. АҚШ-тағы әйелдер қозғалысының жетекші тұлғасы, оның 1963 жылғы «Әйел затының мистикасы» кітабы 20 ғасырдағы американдық феминизмнің екінші толқынын қозғады деп жиі айтылады. 1966 жылы Фридан Ұлттық әйелдер ұйымын (NOW) құрды және оның бірінші президенті болып сайланды. Ұйымның мақсаты – әйелдерді «ерлермен толық тең серіктестікте, қазіргі американдық қоғамның бағытына енгізу» болды.
Betty Friedan ('/f//r//iː//d//ən//, //f//r//iː/'/d//æ//n//, //f//r//ɪ// /; February 4, 1921 – February 4, 2006) was an American feminist writer and activist. A leading figure in the women's movement in the United States, her 1963 book The Feminine Mystique is often credited with sparking the second wave of American feminism in the 20th century. In 1966, Friedan co founded and was elected the first president of the National Organization for Women (NOW), which aimed to bring women "into the mainstream of American society now [in] fully equal partnership with men.”
1970 жылы, NOW президенті қызметінен кейін, Фридан 26 тамызда, АҚШ Конституциясының он тоғызыншы түзетуінің 50 жылдығына орай, әйелдерге дауыс беру құқығын бергендігін еске алу үшін бүкіл ел бойынша әйелдер ереуілін ұйымдастырды. Ұлттық ереуіл феминистік қозғалысты кеңейтуде үлкен табысқа жетті; Фридан басшылық еткен Нью-Йорк қаласындағы шеруге ғана 50 000-нан астам адам қатысты. 1971 жылы Фридан басқа жетекші феминисттермен бірге Ұлттық әйелдер саяси кеңесін құрды. Фридан АҚШ Конституциясына тең құқықтар туралы түзетуді де ынтамен қолдады. Бұл түзету 1970 жылдардың басында NOW басшылығымен әйелдер ұйымдарының күшті қысымынан кейін Өкілдер палатасы (354–24 дауыспен) және Сенатта (84–8) қабылданды. Конгресс түзетуді қабылдағаннан кейін Фридан штаттарда оны ратификациялауды жақтады және әйелдер құқықтарын қорғау реформаларын қолдады: ол Аборты жою жөніндегі ұлттық қауымдастықты құрды, бірақ кейін көптеген либералды феминисттердің абортқа бағытталған көзқарастарын сынады. АҚШ-тағы ықпалды автор және зиялы ретінде танылған Фридан 1990 жылдардың соңына дейін саясат пен қоғамдық қызметте белсенді болып, алты кітап жазды. 1960 жылдары Фридан ерлер мен үй шаруасындағы әйелдер сияқты топтарға шабуыл жасаған феминизмнің радикалды және поляризацияланған топтарын сынады. Оның кейінгі кітаптарының бірі – «Екінші кезең» (1981) – Фридан кейбір феминисттердің экстремистік теріс тенденцияларын сынады.
In 1970, after stepping down as NOW's first president, Friedan organized the nationwide Women's Strike for Equality on August 26, the 50th anniversary of the Nineteenth Amendment to the United States Constitution granting women the right to vote. The national strike was successful beyond expectations in broadening the feminist movement; the march led by Friedan in New York City alone attracted over 50,000 people. In 1971, Friedan joined other leading feminists to establish the National Women's Political Caucus. Friedan was also a strong supporter of the proposed Equal Rights Amendment to the United States Constitution that passed the United States House of Representatives (by a vote of 354–24) and Senate (84–8) following intense pressure by women's groups led by NOW in the early 1970s. Following Congressional passage of the amendment, Friedan advocated ratification of the amendment in the states and supported other women's rights reforms: she founded the National Association for the Repeal of Abortion Laws but was later critical of the abortion centered positions of many liberal feminists. Regarded as an influential author and intellectual in the United States, Friedan remained active in politics and advocacy until the late 1990s, authoring six books. As early as the 1960s Friedan was critical of polarized and extreme factions of feminism that attacked groups such as men and homemakers. One of her later books, The Second Stage (1981), critiqued what Friedan saw as the extremist excesses of some feminists.
Ерте өмір
Фридан Бетти Наоми Голдштейн 1921 жылғы 4 ақпанда Иллинойс штатының Пеория қаласында туды. Оның ата-анасы Гарри мен Мириам (Хорвиц) Голдштейндер, олардың еврей отбасылары Ресей мен Венгриядан келген. Гарри Пеорияда зергерлік дүкеніне ие болды, ал Мириам Фриданның әкесі ауырған кезде газеттің қоғамдық жаңалықтар бетіне мақалалар жазды. Анасының үйден тысқары жаңа өмірі одан да қуанышты көрінді. Жас кезінде Фридан марксистік және еврейлік үйірмелерде белсенді болды; кейін ол кейде соңғы қауымдастықтан оқшауланған сезімін бастан өткергенін және "әділетсіздікке қарсы құмарлығы антисемитизмнің әділетсіздігіне деген сезімінен туындағанын" жазды. Ол Пеория орта мектебінде оқыды және мектеп газетіне қатысты. Ол баған жазуға берген өтініші қабылданбағаннан кейін, алты досымен бірге мектеп емес, үй өмірі туралы талқылайтын "Тайд" атты әдеби журнал құрды. Фридан 1938 жылы әйелдерге арналған Смит колледжіне түсті. Бірінші курста ол үздік оқу нәтижелері үшін стипендия алды. Екінші курста ол поэзияға қызығушылық танытып, көптеген өлеңдерін кампус басылымдарында жариялады. 1941 жылы ол SCAN (Smith College Associated News) бас редакторы болды. Оның басшылығымен редакциялық мақалалар саяси тұрғыдан күшейді, соғысқа қарсы позицияны ұстанып, кейде дау тудырды. 1943 жылы ол психология саласындағы жоғары білім алу үшін Эрик Эриксонмен бірге Калифорния университетінде (Беркли) бір жыл оқыды. Ол саяси белсенділікке қатысты, марксистермен байланысын жалғастырды (оның көптеген достары ФБР тергеуіне түсті). UE News-тен кеткеннен кейін ол Cosmopolitan сияқты әртүрлі журналдарға тілші болып жұмыс істеді.
Friedan was born Bettye Naomi Goldstein on February 4, 1921, in Peoria, Illinois, to Harry and Miriam (Horwitz) Goldstein, whose Jewish families were from Russia and Hungary. Harry owned a jewelry store in Peoria, and Miriam wrote for the society page of a newspaper when Friedan's father fell ill. Her mother's new life outside the home seemed much more gratifying. As a young girl, Friedan was active in both Marxist and Jewish circles; she later wrote how she felt isolated from the latter community at times, and felt her "passion against injustice originated from my feelings of the injustice of anti Semitism". She attended Peoria High School, and became involved in the school newspaper. When her application to write a column was turned down, she and six other friends launched a literary magazine called Tide, which discussed home life rather than school life. Friedan attended the women's Smith College in 1938. She won a scholarship prize in her first year for outstanding academic performance. In her second year, she became interested in poetry and had many poems published in campus publications. In 1941, she became editor in chief of SCAN (Smith College Associated News). The editorials became more political under her leadership, taking a strong antiwar stance and occasionally causing controversy. In 1943 she spent a year at the University of California, Berkeley on a fellowship for graduate work in psychology with Erik Erikson. She became more politically active, continuing to mix with Marxists (many of her friends were investigated by the FBI). After leaving UE News she became a freelance writer for various magazines, including Cosmopolitan.
Ұлттық әйелдер ұйымы
1966 жылы Фридан Ұлттық әйелдер ұйымын (NOW) бірлесіп құрды және оның бірінші президенті болды. Олар Фриданның қонақ үй бөлмесінде жиналып, жаңа ұйым құрды. Фридан, Паули Мюрреймен бірге, NOW-ның мақсат-міндеттемесін жазды; алғашқы нұсқасын Фридан салфеткаға жазып алған. Фридан басшылығымен NOW әйелдер мен ерлердің заң алдындағы теңдігін жақтады. NOW 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның VII тарауы мен 1963 жылғы Тең еңбекақы туралы заңды қолдануға лобби жасады, бұл қозғалыстың екі маңызды заңнамалық жеңісі болды. Сондай-ақ, тең жұмыспен қамту мүмкіндіктері жөніндегі комиссияны жыныстық дискриминацияға қатысты шағымдарды елемеуді тоқтатып, оларды құрметпен және жедел қарауға мәжбүр етті. Олар 1967 жылы афроамерикандықтарға берілгендей, әйелдерге де бірдей мүмкіндік беру туралы жарлық қабылдау үшін, ал 1968 жылы ЕЭОК-нің жыныс бойынша бөлінген жұмыс іздеу жарнамаларын заңсыз деп тануы үшін сәтті күш сарп етті, бұл шешім кейіннен Жоғарғы сотта расталды. NOW абортты заңдастыруды қолдады, бұл мәселе кейбір феминистердің арасында дау тудырды. 1960 жылдары әйелдер арасында Тең құқықтар туралы түзету де келіспеушілік тудырды, бірақ NOW оны толық қолдады; 1970 жылдары ERA-ға қарсы болған әйелдер мен еңбек одақтары оны толық қолдауға көшті. NOW сондай-ақ ұлттық балабақша құру үшін де лобби жасады. Фридан басшылығымен NOW жеткен табысқа қарамастан, 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның VII тарауын пайдаланып, американдық әйелдер арасында жұмыс мүмкіндіктерін арттыру үшін Тең жұмыспен қамту мүмкіндіктері комиссиясына қысым жасау туралы оның шешімі ұйым ішінде күшті қарсылыққа ұшырады. Ұйымның афроамерикандық мүшелерінің пікірлерін қолдаған NOW басшыларының көпшілігі кедейлік шегінен төмен өмір сүретін афроамерикандық ерлер мен әйелдердің орта және жоғарғы таптағы әйелдерге қарағанда жұмысқа көбірек мұқтаж екенін мойындады. Фридан 1969 жылы президенттік лауазымынан кетті. 1973 жылы Фридан Бірінші әйелдер банкі мен траст компаниясын құрды.
In 1966 Friedan co founded, and became the first president of the National Organization for Women. They thus gathered in Friedan's hotel room to form a new organization. Friedan, with Pauli Murray, wrote NOW's statement of purpose; the original was scribbled on a napkin by Friedan. Under Friedan, NOW fiercely advocated the legal equality of women and men. NOW lobbied for enforcement of Title VII of the Civil Rights Act of 1964 and the Equal Pay Act of 1963, the first two major legislative victories of the movement, and forced the Equal Employment Opportunity Commission to stop ignoring, and start treating with dignity and urgency, claims filed involving sex discrimination. They successfully campaigned for a 1967 Executive Order extending the same affirmative action granted to blacks to women, and for a 1968 EEOC decision ruling illegal sex segregated help want ads, later upheld by the Supreme Court. NOW was vocal in support of the legalization of abortion, an issue that divided some feminists. Also divisive in the 1960s among women was the Equal Rights Amendment, which NOW fully endorsed; by the 1970s, women and labor unions opposed to ERA warmed up to it and began to support it fully. NOW also lobbied for national daycare. Despite the success NOW achieved under Friedan, her decision to pressure Equal Employment Opportunity to use Title VII of the 1964 Civil Rights Act to enforce more job opportunities among American women met with fierce opposition within the organization. Siding with arguments from the group's African American members, many of NOW's leaders accepted that the vast number of male and female African Americans who lived below the poverty line needed more job opportunities than women within the middle and upper class. Friedan stepped down as president in 1969. In 1973, Friedan founded the First Women's Bank and Trust Company.
Көрермендер арасындағы бірлік
ХХ ғасырдың ең ықпалды феминистерінің бірі Фридан (басқалармен қатар) феминизмді лесбияндықпен теңеуге қарсы болды. 1964 жылы, қозғалыстың басында, "Әйелдік мистика" кітабы жарық көргеннен кейін бір жыл өткенде, Фридан телеарнада сұхбат беріп, бұқаралық ақпарат құралдары қозғалысты әзіл ретінде қарастырып, көкейкесті мәселелер ретінде бюстгальтер тағу және басқа да абсурдты нәрселерді талқылауға тырысып жатқанын айтты. 1982 жылы, екінші толқыннан кейін, ол 1980-ші жылдардағы постфеминистік дәуірдегі отбасылық өмір туралы "Екінші кезең" атты кітап жазды, ол әйелдердің әлеуметтік және құқықтық кедергілерді жеңіп шыққандығына негізделген. Ол феминистік қозғалысты экономикалық мәселелерге, әсіресе жұмыс және бизнес салаларындағы теңдікке, сондай-ақ бала күтімі және әйелдер мен ерлердің отбасы мен жұмысты теңестіруіне мүмкіндік беретін басқа да шараларға назар аударуға ынталандырды. Ол аборт мәселесін, ол бұрыннан-ақ шешілген деп есептегендіктен, зорлау және порнография мәселелеріне назар аударуды азайтуға тырысты, өйткені көптеген әйелдер бұл мәселелерді аса маңызды деп санамайды деп сенді.
One of the most influential feminists of the twentieth century, Friedan (in addition to many others) opposed equating feminism with lesbianism. As early as 1964, very early in the movement, and only a year after the publication of The Feminine Mystique, Friedan appeared on television to address the fact the media was, at that point, trying to dismiss the movement as a joke and centering argument and debate around whether or not to wear bras and other issues considered ridiculous. In 1982, after the second wave, she wrote a book for the post feminist 1980s called The Second Stage, about family life, premised on women having conquered social and legal obstacles. She pushed the feminist movement to focus on economic issues, especially equality in employment and business as well as provision for child care and other means by which both women and men could balance family and work. She tried to lessen the focuses on abortion, as an issue already won, and on rape and pornography, which she believed most women did not consider to be high priorities.
Лесби саясаты
Ол Пиорияда (Иллинойс штаты) өскен кезде тек бір гей жігітті ғана таныған. Ол былай деді: "Гомосексуализм идеясы мені терең алаңдатты". Кейін ол өзінің өте консервативті болғанын және гомосексуализмге ыңғайсыз екенін мойындады. "Әйелдер қозғалысы сексуалдық мәселе емес, жұмыс орындарында тең мүмкіндіктер және басқа да нәрселер туралы болды. Иә, сіздердің ойларыңызша, сексуалдық таңдау еркіндігі де соған жатады, бірақ ол басты мәселе болмауы керек". Ол бастапқыда Ұлттық әйелдер ұйымындағы (NOW) лесбиянкаларды елемеді және олардың тең үлеске деген талаптарына қарсы болды. Барлық қысымға қарсы болғанымен, ол саяси ынтымақтастық белгісі ретінде лаванда түсті лента тағудан бас тартты, себебі оны аборт және бала күтімі сияқты негізгі мәселелердің бір бөлігі деп санамады. Бірақ 1977 жылы Ұлттық әйелдер конференциясында ол "барлығы мен қарсы шығамын деп ойлаған" лесбиян құқықтары туралы резолюцияны қолдады, себебі ол "кез келген пікірталасқа жол бермеу үшін" және АҚШ Конституциясына Тең Құқықтарды қосу (ERA) үшін маңыздырақ және азаматтарды бөліп-жармайтын басқа мәселелерге көшуді қалады. Ол лесбияндық сексуалдық бағытты қабылдады, бірақ оны саясаттастыруға қарсы болды. 1995 жылы Қытайдың Пекин қаласында өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының әйелдер жөніндегі төртінші дүниежүзілік конференциясында ол қытай билігінің такси жүргізушілеріне, жалаңаш лесбиянкалар олардың көліктерінде "қызғылықты әрекеттер" жасайтынын, сондықтан жүргізушілер такси терезелеріне жамылғы ілу керек екенін, сондай-ақ лесбиянкалардың ЖИТС-ке шалдығу мүмкіндігі бар екенін, демек жүргізушілердің дезинфекциялық құралдар алып жүруі керек екенін айтқан кеңесін "күлкілі", "өте ақымақ" және "қорлаушы" деп бағалады. 1997 жылы ол "балалар идеалды жағдайда ана мен әкеден тууы керек" деп жазды. 2000 жылы ол: "Мен енді бұл мәселеге қатысты көңілім толық болды".
When she grew up in Peoria, Illinois, she knew only one gay man. She said, "the whole idea of homosexuality made me profoundly uneasy." She later acknowledged that she had been very square, and was uncomfortable about homosexuality. "The women's movement was not about sex, but about equal opportunity in jobs and all the rest of it. Yes, I suppose you have to say that freedom of sexual choice is part of that, but it shouldn't be the main issue". She ignored lesbians in the National Organization for Women (NOW) initially, and objected to what she saw as their demands for equal time. While opposing all repression, she wrote, she refused to wear a purple armband as an act of political solidarity, considering it not part of the mainstream issues of abortion and child care. But in 1977, at the National Women's Conference, she seconded a lesbian rights resolution "which everyone thought I would oppose" in order to "preempt any debate" and move on to other issues she believed were more important and less divisive in the effort to add the Equal Rights Amendment (ERA) to the U. S. Constitution. She accepted lesbian sexuality, albeit not its politicization. In 1995, at the United Nations Fourth World Conference on Women in Beijing, China, she found advice given by Chinese authorities to taxi drivers that naked lesbians would be "cavorting" in their cars so that the drivers should hang sheets outside their cab windows, and that lesbians would have AIDS and so drivers should carry disinfectants, to be "ridiculous", "incredibly stupid" and "insulting". In 1997, she wrote that "children will ideally come from mother and father." She wrote in 2000, "I'm more relaxed about the whole issue now."
Аборт жасауды таңдау
Ол аборт әйелдің таңдауы деген ұғымды қолдады, оның қылмыс болуы керек емес, сондай-ақ ол тек дәрігердің немесе басқа да қатысушылардың шешімі болмауы керек еді, және жоспарланған туу қолдау көрсетілмеген кезде NARAL (қазіргі NARAL Pro Choice America) құруға көмектесті. Оның аборт туралы сөйлегені үшін өлім жанамасы айтылғандықтан екі шарасы тоқтатылды, бірақ кейіннен меймандүйлі мекемелердің бірі – Лойола колледжі оны аборт және басқа да гомосексуалдық құқықтар мәселелері туралы сөйлеуге шақырды, ол да сөйледі. Оның NOW-дың алғашқы мақсат-міндеттерінің жобасында абортқа қатысты бап болды, бірақ NOW оны келесі жылға дейін қоспады. 1980 жылы ол абортты «бала тууды таңдау» контекстінде қарастыру керек деп сенді, бұл тұжырымдаманы сол жылы Ақ үй отбасылар конференциясына католиктердің қатысуын ұйымдастырған рим-католик дін қызметкері қолдады, бірақ жоғары тұрған епископтар қолдамаған болуы мүмкін. Конференцияда осы тұжырымдаманы бекітетін резолюция 460 дауысқа қарсы 114 дауыспен қабылданды, ал аборт, ЕРА және «сексуалдық бағытталғандық» мәселелерін қарастыратын резолюция тек 292–291 дауыспен қабылданды, және абортқа қарсы 50 адам шығып кеткеннен кейін ғана, олар дауыс бермеді. Ол абортты феминистік көзқараспен қарастыратын резолюцияға қарсы болды, ол Ақ үй отбасылар конференциясынан туындаған Миннеаполис аймақтық конференциясында ұсынылды, оны ықпалдастыратын фактор деп санайды, ал авторлар Фриданның тұжырымдамасын тым консервативті деп ойлады. 2000 жылы ол «NOW және басқа әйелдер ұйымдары» туралы «уақыт тұрқында» көрінеді деп жазды: «Менің ойымша, абортқа тым көп назар аударылып жатыр. Соңғы жылдары мен қозғалыстың абортқа ғана назар аударуынан алаңдадым, оны әйелдер үшін ең маңызды мәселе деп қарастырғандай, бірақ ол солай емес». Ол: «Неге біз өмірге құрметпен қараушылардың барлығымен, соның ішінде абортқа қарсы католиктермен бірігіп, бала тууды таңдау үшін күреспейміз?» - деп сұрады.
She supported the concept that abortion is a woman's choice, that it shouldn't be a crime or exclusively a doctor's choice or anyone else involved, and helped form NARAL (now NARAL Pro Choice America) at a time when Planned Parenthood wasn't yet supportive. Alleged death threats against her speaking on abortion led to the cancellation of two events, although subsequently one of the host institutions, Loyola College, invited her back to speak on abortion and other homosexual rights issues and she did so. Her draft of NOW's first statement of purpose included an abortion plank, but NOW didn't include it until the next year. In 1980, she believed abortion should be in the context of "the choice to have children", a formulation supported by the Roman Catholic priest organizing Catholic participation in the White House Conference on Families for that year, though perhaps not by the bishops above him. A resolution embodying the formulation passed at the conference by 460 to 114, whereas a resolution addressing abortion, ERA and "sexual preference" passed by only 292–291 and that only after 50 opponents of abortion had walked out and so hadn't voted on it. She disagreed with a resolution that framed abortion in more feminist terms that was introduced in the Minneapolis regional conference resulting from the same White House Conference on Families, believing it to be more polarizing, while the drafters apparently thought Friedan's formulation too conservative. As of 2000, she wrote, referring to "NOW and the other women's organizations" as seeming to be in a "time warp", "to my mind, there is far too much focus on abortion. [I]n recent years I've gotten a little uneasy about the movement's narrow focus on abortion as if it were the single, all important issue for women when it's not". She asked, "Why don't we join forces with all who have true reverence for life, including Catholics who oppose abortion, and fight for the choice to have children?"
Порнография
Ол 200-ге жуық адаммен бірге "Феминисттер еркін өрнек беру үшін" қозғалысына қосылып, Порнография құрбандарына өтемақы төлеу туралы заңға қарсылық білдірді. "Әйелдерді қорғау атынан сөз бостандығын шектеу қауіпті және бұрыс", - деді Фридан. "Тіпті кейбір джинс жарнамалары да қорлауға және ар-ұятты жоялауға ұшыратады. Бойкотқа мен қарсы емеспін, бірақ оларды тоқтату қажет деп ойламаймын".
She joined nearly 200 others in Feminists for Free Expression in opposing the Pornography Victims' Compensation Act. "To suppress free speech in the name of protecting women is dangerous and wrong," said Friedan. "Even some blue jean ads are insulting and denigrating. I'm not adverse to a boycott, but I don't think they should be suppressed."
Соғыс
1968 жылы Фридан «Жазушылар мен редакторлар соғыс салығына қарсылық» декларациясына қол қойып, Вьетнам соғысына наразылық білдіре отырып, салық төлеуден бас тартуға міндеттенді.
In 1968, Friedan signed the "Writers and Editors War Tax Protest" pledge, vowing to refuse tax payments in protest against the Vietnam War.
Қарулы қастандық
Фридан 1994 жылы Энн Рейс Лейнмен бірге "Қару-жараққа қарсы күресетін әйелдер" ұйымын құрды.
Friedan cofounded WoMen Against Gun Violence with Ann Reiss Lane in 1994.
Ықпал
Фридан қазіргі феминистік қозғалысты бастағанымен және американдық феминизмнің ірге тасы болған кітап жазғанымен танылады. Оның қоғамдық жұмысы мен "Әйелдік мистика" кітабы феминистік қозғалысқа қатысқан авторларға, педагогтарға, жазушыларға, антропологтарға, журналистерге, белсенділерге, ұйымдарға, кәсіподақтарға және қарапайым әйелдерге зор әсер етті. Аллан Вольф "Бетти Фриданның мистикасы" еңбегінде былай деп жазады: "Ол көптеген американдық әйелдердің ойлауын ғана емес, өмірін де өзгертуге көмектесті, бірақ соңғы жарияланған кітаптар оның еңбегінің интеллектуалдық және жеке бастауларын күмәнді етеді". Лиза Фреденксен Боханнон "Әйелдердің еңбегі: Бетти Фриданның тарихы" кітабында Фриданның жеке өміріне терең бойлап, анасымен арақатынасын зерттеді. Сандра Генри мен Эмили Тайц ("Бетти Фридан, әйелдер құқығы үшін күрескен") және Сьюзан Тейлор Бойд ("Бетти Фридан: әйелдер құқығының дауысы, Адам құқықтарын жақтаушылар") Фриданның өмірі мен шығармалары туралы өмірбаян жазды. Журналист Янан Шеман "Бетти Фриданмен сұхбаттар" атты кітапты жазды, онда Фриданның "The New York Times", "Working Women" және "Playboy" журналдарына берген сұхбаттары жинақталған. Шеман Фриданның ерлер, әйелдер және американдық отбасы туралы көзқарастарына қатысты сұхбаттарға назар аудара отырып, "Әйелдік мистика" арқылы Фриданның өмірін талдады. Фридан (басқалармен бірге) 2013 жылы әйелдер қозғалысы туралы "Макерлер: Американы құраған әйелдер" деректі фильмінде көрсетілді. 2014 жылы Фриданның өмірбаяны Америка Ұлттық Биографиясы Онлайн (ANB) базасына қосылды.
Friedan is credited for starting the contemporary feminist movement and writing a book that is one of the cornerstones of American feminism. Her activist work and her book The Feminine Mystique have been a critical influence to authors, educators, writers, anthropologists, journalists, activists, organizations, unions, and everyday women taking part in the feminist movement. Allan Wolf, in The Mystique of Betty Friedan writes: "She helped to change not only the thinking but the lives of many American women, but recent books throw into question the intellectual and personal sources of her work." Lisa Fredenksen Bohannon, in Woman's work: The story of Betty Friedan, went deep into Friedan's personal life and wrote about her relationship with her mother. Sandra Henry and Emily Taitz (Betty Friedan, Fighter for Woman's Rights) and Susan Taylor Boyd (Betty Friedan: Voice of Woman's Right, Advocates of Human Rights), wrote biographies on Friedan's life and works. Journalist Janann Sheman wrote a book called Interviews with Betty Friedan containing interviews with Friedan for The New York Times, Working Women and Playboy, among others. Focusing on interviews that relate to Friedan's views on men, women and the American Family, Sheman traced Friedan's life with an analysis of The Feminine Mystique. Friedan (among others) was featured in the 2013 documentary Makers: Women Who Make America, about the women's movement. In 2014, a biography of Friedan was added to the American National Biography Online (ANB).
Жеке өмір
Ол 1947 жылы «UE News» газетінде жұмыс істеп жүрген кезінде театр продюсері Карл Фриданға тұрмысқа шықты. Ол тұрмысқа шыққаннан кейін де жұмысын жалғастырды; бастапқыда жалақылы қызметкер болып, ал 1952 жылдан кейін – тәуелсіз журналист ретінде еңбек етті. 1969 жылдың мамыр айында олар ажырасып, Карл 2005 жылдың желтоқсанында қайтыс болды. Фридан өзінің «Өмірге дейінгі жол» (2000) атты естелік кітабында Карлдың оларды некеде ұрып-соққанын айтты; Долорес Александр сияқты достары Карлдың зорлық-зомбылығынан пайда болған көкарауықтарды баспасөз мәслихаттарына дейін жасыруға тура келгенін еске алды (Браунмиллер 1999, 70 б.). Карл кітап жарық көргеннен кейін көп ұзамай «Time» журналына берген сұхбатында оны зорлыққа салу фактісін жоққа шығарды, бұл мәлімдемені «толыққанды жалғандық» деп сипаттады. 1973 жылы Фридан Гуманисттік манифест II-ге қол қойғандардың бірі болды.
She married Carl Friedan , a theater producer, in 1947 while working at UE News. She continued to work after marriage; first as a paid employee and, after 1952, as a freelance journalist. The couple divorced in May 1969, and Carl died in December 2005. Friedan stated in her memoir Life So Far (2000) that Carl had beaten her during their marriage; friends such as Dolores Alexander recalled having to cover up black eyes from Carl's abuse in time for press conferences (Brownmiller 1999, p. 70). Carl denied abusing her in an interview with Time magazine shortly after the book was published, describing the claim as a "complete fabrication".|group=Note In 1973, Friedan was one of the signers of the Humanist Manifesto II.
Өлім
Фридан 2006 жылғы 4 ақпанда Вашингтон қаласындағы үйінде, 85 жасқа толған күні жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Феминист және жазушы Бетти Фриданның "Феминистік мистика" атты тұңғыш кітабы 1963 жылы әйелдер қозғалысын жаңартқан болатын, осының нәтижесінде АҚШ және әлем елдерінің әлеуметтік құрылымы түбегейлі өзгерді. Отбасының өкілі Эмили Базелонның хабарлауынша, қайтыс болу себебі – жүрек жеткіліксіздігі. Телеарналар мен лекциялық сапарларда жиі көзге түсетін Фридан ханым, өмірінің көп бөлігінде кішкентай бойымен және терең қырысқан көздерімен "Гермиона Гингольд пен Бетт Дэвис қосылғандай" көрінетін, – деп 1970 жылы "Нью-Йорк Таймс" журналында Джуди Клемесруд жазған болатын.
Friedan died of congestive heart failure at her home in Washington, D. C., on February 4, 2006, her 85th birthday.#tag:ref|"Betty Friedan, the feminist crusader and author whose searing first book, The Feminine Mystique, ignited the contemporary women's movement in 1963 and as a result permanently transformed the social fabric of the United States and countries around the world, died yesterday, her 85th birthday, at her home in Washington. The cause was congestive heart failure, said Emily Bazelon, a family spokeswoman. For decades a familiar presence on television and the lecture circuit, Ms. Friedan, with her short stature and deeply hooded eyes, looked for much of her adult life like a 'combination of Hermione Gingold and Bette Davis,' as Judy Klemesrud wrote in The New York Times Magazine in 1970."
Медиада
Фриданды 2020 жылы FX телеарнасының «Миссис Америка» шектеулі сериалында актриса Трейси Уллман сомдады. Фридан HBO Max телеарнасының «Джулия» сериалының 1-ші маусымының 7-ші эпизодында көрсетілген. Нью-Йорктегі қоғамдық теледидар гала-кешінде орын алған сахнада Фридан мен Джулия Чайлд арасындағы әңгіме бейнеленген, онда Фридан Чайлдтың WGBH телеарнасындағы ас дайындау шоуын сынап, оның әйелдерге зиян келтіретінін айтады. «Once Upon a One More Time» атты Бритни Спирс мюзиклында оның фантастикалық кейіпкері «Түпнұсқа Құдай ана» рөлінде бейнеленген, ол ертегі ханшайымдарына өздерін күшейту үшін «Әйелдердің құпиясы» кітабын сыйлайды. Сериалда ол ертегілерден қуылған және кітапты жариялау үшін Флатбушқа көшіп кеткен периште.
Friedan was portrayed by actress Tracey Ullman in the 2020 FX limited series Mrs. America. Friedan was portrayed in Season 1 Episode 7 of the HBO Max series "Julia". The scene, which takes place at a Public Television gala in New York, depicts a conversation between Friedan and Julia Child, in which Friedan criticizes Child's cooking show on WGBH, suggesting that it harms women. A fictionalized version of her was a character in the Britney Spears jukebox musical Once Upon a One More Time as the 'Original Fairy Godmother' who gives the fairytale princesses 'The Feminine Mystique' to empower themselves. In the show, she is a fairy godmother who was banished from the fairytales and went to live in Flatbush to publish the book.