Кіріспе

Жапон актрисасы және кинорежиссер (1909–1977)

Кинуё Танака (田中絹代) – жапон актрисасы және кинорежиссер. Оның мансабы 50 жылдан астам уақытқа созылды, ол 250-ден астам рөлде ойнады, бірақ ең көп танылғаны режиссер Кенжи Мизогучимен бірге түсірген 15 фильмі, мысалы, "Охарудың өмірі" (1952) және "Угэцу" (1953). 1953 жылғы "Махаббат хаты" фильмімен режиссерлік дебют жасаған Танака, Тазуко Саканеден кейін фильм түсірген екінші жапон әйелі болды.

Ерте өмір және мансап

Танака Ямагучи префектурасының Шимоносеки қаласында туды, тоғыз баланың ең кішісі болған. Ол ерте жасында биуада ойнауды үйреніп, 1920 жылы Осакаға көшіп, Биуа қыздарының опера труппасына қосылды. Танаканың кинодағы алғашқы рөлі 1924 жылы шыққан «Генроку Онна» («Генроку дәуірінің әйелі») фильмінде болды, бұл оның «Шочику» студиясымен байланысының басталуын білдірді. Ол режиссер Хироси Шимидзудің бірнеше фильмінде ойнағаннан кейін онымен бірге тұрды; 1929 жылы олар ажырасып кеткенімен, ол оның кейбір келесі фильмдерінде де түсті. Танака өмірінің соңына дейін үйленбеді және балалары болмады. 1931 жылы ол Хайносуке Гошоның режиссерлік жұмысы болған Жапонияның алғашқы дыбысты фильмі «Көршінің әйелі және менің әйелімде» ойнады. Гошо сонымен қатар оның атақты Ясунари Кавабатаның «Идзудың биші қызы» (1933) әңгімесі бойынша қойған фильмін де түсірді. 1930 жылдары Танака соншалықты танымал болды, көптеген көркем фильмдердің атауларында оның есімі қолданылды, мысалы, «Кинуо Моногатари» («Кинуоның тарихы»), «Джои Кинуо Сенсей» («Доктор Кинуо») және «Кинуо но Хатсукой» («Кинуоның алғашқы махаббаты»). 1938 жылы ол Кен Уэхарамен бірге Хиромаса Номураның «Айзен кацура» фильмінде ойнады, ол соғысқа дейінгі кезеңдегі ең табысты фильм болды. 1944 жылы ол режиссер Кейсуке Киношитамен «Армия» патриоттық фильмінде алғаш рет жұмыс істеді. Фильм әскерилік идеясын жоққа шығаратын, соғысқа аттанған ұлын көруге тырысатын ананы (Танака) көрсеткен финалымен танымал болды. Ол «Шочикудан» кетіп, тәуелсіз жұмыс істеу ниетін білдірді, бұл оған қай режиссермен жұмыс істегісі келетінін өзі таңдауға мүмкіндік берді. Одан кейін Микио Нарусе, Озу, Киношита, Гошо және басқалармен бірге фильмдерде жұмыс істеді. Ол режиссер Кенджи Мизогучимен тығыз байланыста болды, оның 15 фильмінде, соның ішінде «Охарудың өмірі» (1952), «Угетсу» (1953) және «Саншо» (1954) фильмдерінде басты рөлдерді ойнады. Бұл фильмдердің тақырыбы, қазіргі заманғы және тарихи драмалар, отбасы, жақындары мен қоғам тарапынан зәбір көрген әйелдердің тағдыры болды.

Режиссер және актриса

Танака Тазуко Саканеден кейін кинорежиссер ретінде жұмыс істеген екінші жапон әйел болды. Мизогучидің өтінішіне қарсылығына қарамастан, 1955 жылы "Ай көтерілді" (Tsuki wa noborinu) фильмінің сценарийін Ясудзиро Озу жазды, ал "Жолшыл ханшайым" (Ruten no onna) фильмінің сценарийін Натто Вада жазды, бас рөлді Мачико Кё сомдады. Бұл фильм марқұм танка ақыны Фумико Накадзоның (1922–1954) өмірбаянын көрсетеді. Режиссерлік жұмысынан бөлек, Танака актерлік карьерасын жалғастырып, Киношитаның "Нараяма баладасы" (1958) фильмінде ойнады, осы рөлі үшін "Кинема Дзюнпо" сыйлығының "Үздік әйел актер" номинациясын жеңіп алды.

Танака 1977 жылдың 21 наурызында ми ісігінен қайтыс болды. 1985 жылдан бері актрисаның еңбектері мен мансабы үшін "Кинуё Танака сыйлығы" (田中絹代賞) жыл сайынғы "Майничи киноконкурсы" салтанатында табыс етіледі. Танаканың туындыларына халықаралық қызығушылық 2012 жылы Лидс университетінде өткен симпозиум мен ретроспективадан бастау алды. 2018 жылы Ирен Гонсалес Лопес пен Майкл Смит Танаканың өмірі мен шығармашылығына арналған алғашқы ағылшын тіліндегі жинақты жариялады – "Танака Кинуё: Ұлт, жұлдыздық мәртебе және әйелдік субъективтілік". 2020 жылы Локарно кинофестивалінің көркемдік директоры Лили Хинстин Танака актрисасы және режиссеріне арналған ірі ретроспектива жариялады, бірақ ол 2021 жылы Covid-19 пандемиясының салдарынан кейінге шегерілді, содан кейін ол фестивальден кеткеннен кейін тоқтатылды. 2021 жылы Танаканың режиссерлік еткен барлық алты фильмі Канн және Лион кинофестивальдерінде цифрлық түрде жаңартылған нұсқаларда көрсетілді. Осы фильмдердің үшеуі 34-ші Токио халықаралық кинофестивалінде 4K форматында ұсынылды.