Кіріспе
АҚШ-тағы этникалық топ, Оклахома штатымен байланысы бар немесе оның ұрпақтарын білдіретін, кейде қаралап айтылатын термин – "Оки". "Оки" – Оклахома штатымен немесе оның ұрпақтарымен байланысы бар адам. Бұл байланыс тұрғын орынға, тарихқа немесе мәдениетке қатысты болуы мүмкін. Көптеген "Оки" үшін мұндай байланыстардың бірнешеуі (немесе барлығы) болады және олардың оклахомалық екендігінің себебі осы байланыстар болып табылады. АҚШ Халық санағы бюросы бұл терминді ресми демографиялық көрсеткіш ретінде қолданбаса да, "Оки" түрлі факторларға байланысты орталық батыс және оңтүстік штаттарының мәдениетіне ұқсас, бірақ олардан ерекшеленетін өзіндік мәдениетін қалыптастырды. Олардың өзіндік диалектісі, музыкасы және жергілікті халықтан келген фольклоры бар. Калифорнияда бұл термин Оклахомадан жұмыс іздеп келген кедей көшіп келушілерді білдіретін болды. 1930 жылдардағы шаңды дала және "Оки" көші-қоны бір миллионнан астам адамды әкелді, олардың көпшілігі Орталық аңғардағы фермаларда жұмыс іздеді. 1990 жылдары жасалған зерттеулерге сәйкес, шамамен 3,75 миллион калифорниялық осы көшіп келгендердің ұрпақтары екені анықталды. 1950 жылға қарай Оклахома, Техас, Арканзас немесе Миссури штаттарында туған төрт миллион адам, яғни осы штаттарда туғандардың төрттен бірі, негізінен Батыс штаттарында, өз аймақтарынан тыс жерде тұрды. Белгілі "Оки" өкілдеріне әнші-күйші Вуди Гатри және кантри музыканты Мерл Хаггард жатады. Джон Стейнбек 1939 жылы Пулитцер сыйлығын жеңіп алған "Ашудың жүзімдері" романында батысқа қарай көшіп бара жатқан "Оки"лер туралы жазды, ал 1940 жылы Джон Форд осы романды фильмге түсірді.
An Okie is a person identified with the state of Oklahoma, or their descendants. This connection may be residential, historical or cultural. For most Okies, several (or all) of these connections exist and are collectively the source of their being Oklahoman. While not an official demographic used or recognized by the United States Census Bureau, Okies, due to various factors, have developed their own distinct culture within larger social groupings both akin to and separate from Midwestern and Southern influences. Included are their own dialect, music, and Indigenous derived folklore. In California, the term came to refer to very poor migrants from Oklahoma coming to look for employment. The Dust Bowl and the "Okie" migration of the 1930s brought in over a million migrants, many headed to the farm labor jobs in the Central Valley. A study in the 1990s indicated that about 3.75 million Californians were descendants of this population. By 1950, four million individuals, or one quarter of all persons born in Oklahoma, Texas, Arkansas, or Missouri, lived outside the region, primarily in the West. Prominent Okies included singer/songwriter Woody Guthrie and country musician Merle Haggard. John Steinbeck wrote about Okies moving west in his Pulitzer Prize winning 1939 novel The Grapes of Wrath, which was filmed in 1940 by John Ford.
Ұлы депрессияның қолданылуы
1930 жылдардың ортасында, Шаңды дала дәуірінде, экологиялық апаттан және Ұлы экономикалық дағдарыстан қашқан көптеген фермерлер Ұлы жазықтар мен оңтүстік-батыс аймақтарынан Калифорнияға, көбінесе тарихи 66-шы жолмен көшіп келді. Калифорниялықтар барлық көшіп келушілерді осы атпен атады, тіпті көптеген жаңа келгендердің ішінде Оклахомалықтар болмағанмен. Көшіп келгендердің арасында Оклахома, Арканзас, Миссури, Айова, Небраска, Канзас, Техас, Колорадо және Нью-Мексикодан келген адамдар болды, бірақ олардың барлығын "Окилер" және "Аркилер" деп атады. Көшіп келгендердің ең көп саны Оклахомадан болды, және Оклахома халқының 15 пайызы Калифорнияға кетіп қалды. Бос штатты журналист және кейіннен Paso Robles Daily Press баспасының редакторы Бен Реддик 1930 жылдардың ортасында "Оки" терминін алғаш рет қолданды, ол көшіп келген шаруалардың арасында "ОК" (Оклахома) деген әріптердің қысқартылған түрін көп көрді және оларды мақаласында "Окилер" деп атады. Бұл терминді алғаш рет пайдаланудың жазбасы 1907 жылғы жеке пошта карточкасында кездеседі.
Ұлы депрессия кезінде Калифорниядағы өмір сүру жағдайлары
Оки отбасылары Оклахомадан Калифорнияға көшіп келгеннен кейін, көбінесе үлкен шаруашылықтарда отбасын асырау үшін жұмыс істеуге мәжбүр болды. Аз жалақының кесірінен, олар көбінесе осы шаруашылықтардың шетінде өздері салған шатырларда тұруға мәжбүр болды. Мұндай үйлер әдетте "Squatter Camps" немесе "Shanty Towns" деп аталатын топтарда орналасқан, олар көбінесе осы шаруашылықтардың шетіндегі суару каналдарының жанында құрылған. Көшіп-қонушы жұмысшылардың үйлерінде әдетте су құбыры болмағандықтан, олар сыртқы дәретханаларды пайдалануға мәжбүр болды. Өкінішке орай, көшіп-қонушы жұмысшыларға бөлінген орынның шағын болуына байланысты, олардың дәретханалары көбінесе суару каналдарының жанында орналасқан, нәтижесінде кейбір қоқыстар суға шайылып кетіп, ластануға себеп болды. Осы суару каналдары Оки отбасыларын сумен қамтамасыз еткен. Лагерьлердегі санитарлық ережелердің нашарлығынан аурулар көшіп-қонушы жұмысшылар мен олардың отбасылары арасында кеңінен тарады. Аурудың таралуына себеп болған тағы бір фактор – Оки көшіп-қонушы жұмысшылары тұратын шатырлы үйлерде судың болмауы және олардың аз жалақысы медициналық көмек алуға мүмкіндік бермеді. Алайда, сол кездегі Калифорниялықтардың көпшілігі Оки көшіп-қонушы шаруаларының әрқашан осындай жағдайда өмір сүрмегенін түсінбеді. Шындығында, олардың көпшілігі бұрын өз шаруашылықтарына ие болған және өздерін асырауға қабілетті болған. Демек, Оки отбасылары Шаңды дауылдың салдарынан көшіп келуге мәжбүр болғанға дейін көбінесе жайлы жағдайларда өмір сүрген.
Ұлы депрессиядан кейінгі қолданылуы
Тарихшы Джеймс Грегори Окилердің Калифорния қоғамына тигізген ұзақ мерзімді әсерін зерттеді. Ол "Қасқырдың жүзімдері" романында Джон Стейнбек мигранттардың белсенді кәсіби одақ мүшелеріне айналып, жаңа мәмілелерді жақтаушылар ретінде жоғары жалақы мен жақсы тұрғын үй жағдайларын талап ететінін көз алдына келтіргенін атап өтті. Стейнбек 1940 жылдары көптеген Окилердің соғыс өнеркәсібінде жақсы жалақы алатын жұмыстарға ауысатынын болжамаған. 1930 жылдары Оливер Карсон есімді адам Керн округіне келгенде, Оки мәдениеті мен өмір салтының қызығына бөленді. Ол 1952 жылы Окилердің өзін қалай өзгертетінін көру үшін қайта сапар шекті және олардың арасындағы айырмашылықтың үлкен екенін көрді. Олар енді жол бойында лагерь құрып тұрмады немесе тозығы жеткен көліктермен жүрмеді – олардың тұру жағдайлары жақсарған және өмірге деген көзқарастары өзгерген. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, АҚШ-қа соғыста көмектесу үшін Калифорнияға көптеген қаржы жіберілді. Бұл Окилер үшін өте пайдалы болды, себебі жақсы жұмыс орындары көбейді және олар уақыт өте келе өмірін жақсарта алды. Басқа Окилер де оны көріп, Калифорнияға барып одан да көп ақша табуға шешім қабылдады. Мұнайшы Оклахомаға қайтып ферма сатып алуға жеткілікті ақша табуды қалады, ал бір отбасы фермасын жалға беріп, кеткен кезде табысын екі есеге арттыруды жоспарлады. 1940 жылдары келген отбасылар Калифорнияның ірі қалаларында – Лос-Анджелесте, Сан-Диегода және Сан-Франциско шығанағындағы түрлі қалаларда тұрды. Ал бұрын Калифорнияға көшіп келген отбасылар көбінесе аңғарлар мен ауылдық жерлерге қоныстанған. Кейбір оклахомалықтар Оки мигранттарын Оклахомадан қашқандар деп есептейді. Ал басқа Оклахома тумалары Калифорнияда жақсы өмір сүрген Окилерімен, Аркилермен, Батыс Техастықтармен және олармен бірге келген басқа адамдармен мақтанады. 20 ғасырдың соңғы жартысында «Оки» терминінің теріс мағынасы азайғанын көрсететін дәлелдер көбейді. Бұрынғы және қазіргі Окилер бұл атауды мақтан тұту белгісі және Окилердің табандылығының символы ретінде қолдана бастады. Мысалы, Оклахома штатының республикалық губернаторы Дьюи Ф. Бартлетт 1960 жылдары «Оки» терминін оклахомалықтар үшін жағымды атау ретінде танымал ету үшін науқан бастады. Алайда демократтар бұл науқанды және Бартлетттің Огайода туғанын саяси құрал ретінде пайдаланып, оған қарсы шықты және біраз уақытқа бұл терминнің мәртебесін төмендетті. 1968 жылы губернатор Бартлетт Калифорнияда бұл атауды танымал еткен Реддикке құрметті Оки атағын берді. 1970 жылдардың басында Мерл Хаггардтың «Оки из Маскоги» әні ұлттық радиода кең таралды. 1970 жылдары «Оки» термині көптеген калифорниялықтарға субмәдени топтың прототипі ретінде танылды, сол сияқты сол кездегі Солтүстік-Шығыс және Орта Батыс штаттарындағы Оңтүстік Америка аймақтық ерекшеліктерінің жаңаруы мен этникалық американдықтардың (ирландтық американдықтар, итальяндық американдықтар немесе поляк американдықтары) жаңаруы сияқты. 1990 жылдардың басында Калифорния көлік департаменті «Оки Гирл» мейрамханасының атауын 5-ші мемлекетаралық жолдың бойындағы белгіге жазуға рұқсат бермеді, себебі бұл атау оклахомалықтарды қорлайды деп мәлімдеді. Тек ұзақ даулардан кейін және Оклахома губернаторының хатынан кейін ғана департамент рұқсат берді. Содан бері Калифорниядағы Окилердің балалары мен немерелері «Оки» терминінің мағынасын жетістікке жетудегі мақтаныш сезіміне және штаттың қалалық мәдениетіндегі снобизмге немесе «құтылуға соңғы топқа» қарсы тұруға өзгертті. Маскги қаласының мэрі Джон Тайлер Хаммонс 2008 жылғы сайлау кампаниясында «Мен Маскгиден шыққан Оки екеніме мақтанамын» деген сөздерді сәтті тақырып ретінде пайдаланды. Ол кезде ол 19 жаста болды. 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауына қатысушы және Массачусетс штатынан сенатор Элизабет Уоррен, Оклахома штатында туған, үгіт-насихат шараларында өзінің «Оки» тамырларынан жиі айтты.