Кіріспе
Оңтүстік АҚШ аймағы – АҚШ-тың Оңтүстік-Шығыс және Оңтүстік-Батысқа қарай созылатын аймағы. Аймақтың тағы бір шамамен анықтамасы – 36-параллельдің оңтүстігіндегі жерлер. Аймақта әртүрлі климаттар кездеседі: шөл және жартылай шөлді (Шығыс Калифорния, Невада, Аризона, Нью-Мексико, Юта және Батыс Техас), Жерорта теңізі климаты (Калифорния), ылғалды субтропиктік (Алабама, Миссисипи, Луизиана, Флорида, Джорджия, Оңтүстік Каролина, Солтүстік Каролина және Техас) және тропиктік (Оңтүстік Флорида). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Күн белдеуі халық санының айтарлықтай өсуін бастан өткерді, себебі жылы және күннөлді климатты іздеген адамдар көптеп келді, зейнеткерлік жасына жеткен бумерлердің саны артты және экономикалық мүмкіндіктер көбейді. Ауа кондиционерлерінің пайда болуы жазды ыңғайлырақ етіп, Күн белдеуінде өндіріс пен индустрияның дамуына жағдай жасады. Күн белдеуіндегі көптеген құрылыстар жаңа немесе салынып біткендіктен, тұрғын үйлердің стилі мен дизайны көбінесе заманауи және кең болып келеді. Күн белдеуінде демалыс мүмкіндіктері көбінесе бір маусыммен шектелмейді, ал аймақтағы көптеген туристік және курорттық қалалар жыл бойы туризм индустриясын қолдайды.
Region of the southern United States
The Sun Belt is a region of the United States generally considered stretching across the Southeast and Southwest. Another rough definition of the region is the area south of the 36th parallel. Several climates can be found in the region — desert/semi desert (Eastern California, Nevada, Arizona, New Mexico, Utah, and West Texas), Mediterranean (California), humid subtropical (Alabama, Mississippi, Louisiana, Florida, Georgia, South Carolina, North Carolina, and Texas) and tropical (South Florida). The Sun Belt has seen substantial population growth post World War II from an influx of people seeking a warm and sunny climate, a surge in retiring baby boomers, and growing economic opportunities. The advent of air conditioning created more comfortable summer conditions and allowed more manufacturing and industry to locate in the Sun Belt. Since much of the construction in the Sun Belt is new or recent, housing styles and design are often modern and open. Recreational opportunities in the Sun Belt are often not tied strictly to one season, and many tourist and resort cities in the region support a tourist industry all year.
Көші-қон
2023 жылға қарай АҚШ-тың ең қарқынды өсіп келе жатқан 15 қаласының 12-сі Күн белдеуінде орналасқан. Бұған қоса, COVID-19 пандемиясы басталғаннан бері жаңа тұрғындар саны ең көп өскен 50 үздік пошта индексінің 86 пайызы Техас, Флорида және Аризона штаттарында тіркелді. Өсудің дәстүрлі түсіндірмелері – Оңтүстік және Батыстағы өнімділіктің артуы және Күн белдеуінің мүмкіндіктеріне, әсіресе оның қолайлы климатына деген сұраныстың күшеюі. Қарқынды өнеркәсіптік аймақтардағы жұмыс орындарының азаюы – көші-қонның тағы бір маңызды себебі.
Анықтама
Күн белдеуі АҚШ-тың оңтүстік жағалауын қамтиды, оның ішінде Алабама, Аризона, Флорида, Джорджия, Луизиана, Миссисипи, Нью-Мексико, Оңтүстік Каролина, Техас штаттары, Калифорнияның шамамен үштен екі бөлігі (Үлкен Сакраментоға дейін) және Арканзастың оңтүстік бөліктері, Солтүстік Каролина, Невада, Оклахома, Теннесси және Юта. Бес штат – Аризона, Калифорния, Флорида, Невада және Техас – кейде олардың жағажайлары мен шөлдерінің көптігіне байланысты «Құмды штаттар» деп аталады. Басқа анықтамалар Колорадо, Канзас, Миссури және Вирджинияның бөліктерін, сондай-ақ Арканзас, Солтүстік Каролина, Оклахома және Теннесси штаттарының көп бөлігін немесе барлығын қамтуы мүмкін. Мысалы, Киндер қалалық зерттеулер институты Күн белдеуін 36°30′ солтүстік енінен оңтүстікке қарай жатқан аймақ деп анықтайды, бұл Арканзастың барлық бөлігін, Оклахоманың көп бөлігін және Теннессидің дерлік барлық бөлігін қамтиды (Шығыс және Орта Теннессидің шағын бөліктері жерді өлшеу қателеріне байланысты 36°30′ солтүстікке қарай сұсылады), бірақ Невада мен Калифорнияның көп бөлігін қамтамайды, тек Оңтүстік Калифорния және Най округі мен Лас-Вегас аңғарының бөліктері кіреді. Бұл анықтамаға Миссуридің оңтүстік-шығыс бөлігі де кіреді. Саяси талдаушы Кевин Филлипс бұл терминді алғаш рет 1969 жылы жарық көрген «Жаңа республикалық көпшілік» атты кітабында қолданды, ал 1970-жылдардың басында «Күн белдеуі» елдің оңтүстік үштен бірін білдіретін синонимге айналды. Осы кезеңде экономикалық және саяси ықпал Орта Батыс пен Солтүстік-Шығыстан Оңтүстік пен Батысқа көшті. Климаттың жылы болуы, Мексикадан жұмыс күшінің көшіп келуі және ауыл шаруашылығы саласының дамуы АҚШ-тың оңтүстік үштен бірінің экономикалық өсуіне жағдай жасады. Климат ауыл шаруашылығының өсуіне ғана емес, сонымен қатар көптеген зейнеткерлердің Флорида мен Аризона сияқты аймақтағы зейнеткерлер қауымдастықтарына көшіп кетуіне де ықпал етті. Аэроғарыш, қорғаныс және мұнай салалары Күн белдеуінде қарқынды дамыды, себебі компаниялар аймақтағы еңбек ұйымдарының әсерінің аздығынан (1930-1950 жылдардағы индустрияландыруға байланысты) және өнімдерінің ірі тұтынушылары болып табылатын әскери базалардың жақын орналасуын пайдаланды. Мұнай өнеркәсібі Техас пен Луизиана сияқты штаттардың дамуына көмектесті, ал Флорида мен Оңтүстік Калифорнияда туризм өркендеді. Соңғы кезде жоғары технологиялық және жаңа экономикалық салалар Калифорния, Флорида, Техас және Күн белдеуінің басқа да аймақтарындағы өсудің маңызды драйверы болды. Техас пен Калифорния Fortune 500 компанияларының саны бойынша елдегі бес жетекші штаттың қатарында.
Болжамдар
2005 жылы АҚШ халық санағы бюросы 2000 және 2030 жылдар аралығында елдің халық өсімінің шамамен 88% Күн белдеуінде жүзеге асатынын болжады. Калифорния, Техас және Флорида штаттары осы кезеңде әрқайсысы 12 миллионнан астам адамды қосатыны күтілді, бұл оларды Америкадағы ең көп халқы бар штаттар етеді. Невада, Аризона, Колорадо, Джорджия, Флорида және Техас штаттары ең қарқынды өсетін штаттар болады деп күтілді. 2008-2009 жылдардағы экономикалық дағдарысқа дейін және оның кезінде болған оқиғалар кейбіреулерді Күн белдеуінің өсу болжамы артық бағаланғаны туралы күдікке түсірді. Кейбір сарапшылар пікірінше, дағдарысқа әкелген экономикалық көпіршік Күн белдеуінде елдің басқа аймақтарына қарағанда күштірек сезілді. Сонымен қатар, Американың ескі өнеркәсіптік орталықтарымен салыстырғанда аймақтағы арзан еңбек нарығының тартымдылығы, шетелдегі аутсорсинг тенденцияларының арқасында әлсіреген. Белдеу алдағы онжылдықтарда кездесетін ең маңызды мәселелердің бірі – су тапшылығы. Калифорниядағы қауымдастықтар тұщы сумен қамтамасыз ету және жақын арадағы дағдарыстың алдын алу үшін бірнеше тұзсыздандыру өсімдіктерін салуды жоспарлап отыр. Техас, Джорджия және Флорида штаттары да халық санының тез өсуі және жоғары жан басына шаққандағы су тұтыну деңгейі салдарынан су тапшылығымен күресіп жатыр. 2012 жылдың шілдесінен 2013 жылға дейінгі кезеңдегі халық қозғалысын бақылау деректеріне сәйкес, Ұлы дағдарыстың салдары Мұз белдеуінен Күн белдеуіне көші-қонды баяулатты, ал кейбір аймақтарда тоқтатты. Осы кезеңде американдықтар басқа штатқа көшуге қатысты сақтық танытты. Алайда, 2015 жылғы халық санағы деректері бойынша, Күн белдеуіне көші-қон қайта жанданды, Мұз белдеуінен Күн белдеуіне қозғалыс күшейді.
Саясат
Күн белдеуі тарихи тұрғыдан жалпы елге қарағанда консервативтірек болды, әсіресе Жаңа Англия, Тынық мұхитының солтүстік-батысы және шамалы дәрежеде Атлантика орталық штаттары мен Тотық белдеуі сияқты аймақтармен салыстырғанда. Бұл аймақтағы евангелистік христиандардың жоғары үлесімен байланысты. Жасыраушылық әртүрліліктің артуы және қалалық/ауылдық бағыттағы саяси қайта құрылу Күн белдеуінің кейбір штаттарын бәсекеге қабілетті етті, бірақ Нью-Мексико мен Калифорнияны есептемегенде, аймақтағы барлық штаттар ұлттық орташа көрсеткіштен оңға қарай дауыс беруді жалғастыруда. Күн белдеуі 2020 жылғы АҚШ сайлауында Демократиялық партия үшін маңызды мақсат аймағы болды. Демократиялық партияның президенттік үміткері Джо Байден президенттік сайлауда Аризона және Джорджия штаттарында тартысты жеңіске жетті, ал партия Сенат сайлауында екі штаттан да орын алды. 2022 жылы Аризона және Джорджия штаттары Сенатта толық 6 жылдық мерзімге демократтарды сайлады.
Үлкен қалалар
+ Ірі метрополитендік статистикалық аудандар Басты қалалар Метро халқы (миллион) GMP (2017) (АҚШ доллары, миллиард) Лос-Анджелес 12.9 $1,043 Даллас – Форт-Уорт 7.7 $535.5 Хьюстон 7.2 $490.0 Атланта 6.1 $385.5 Майами 6.0 $344.8 Феникс 4.9 $242.9 Риверсайд – Сан-Бернардино 4.6 $157.9 Сан-Франциско 4.6 $500.7 Сан-Диего 3.2 $231.8 Тампа 3.2 $146.3 Шарлотта 2.7 $174.0 Орландо 2.6 $132.4 Сан-Антонио 2.6 $129.3 Сакраменто 2.4 $137.5 Остин 2.3 $147.0 Лас-Вегас 2.2 $112.2 Сан-Хосе 1.9 $319.0 Джексонвилл 1.6 $83.1 Нью-Орлеанс 1.2 $80.2 Тусон 1.0 $68.9 Халықаралық аймақтар Сан-Диего – Тихуана 5.0 (2009 б.) $176 Эль-Пасо – Хуарес 2.7 (2012 б.) Ең ірі бес метрополитендік статистикалық аудан: Лос-Анджелес, Даллас, Хьюстон, Атланта және Майами. Лос-Анджелес аймағы ең үлкені, онда 13 миллионнан астам тұрғын бар. Ең ірі он метрополитендік статистикалық аудан Калифорния, Техас, Джорджия, Солтүстік Каролина, Флорида және Аризона штаттарында орналасқан. + Күн белдеуі штаттарының ірі қалалары Алабама Бирмингем, Ханцвилл, Мобил, Монтгомери, Таскалуса Аризона Феникс, Тусон, Меса, Чендлер, Глендейл, Скоттсдейл, Гилберт, Темпе, Пеория, Сюрпрайз, Юма, Прескотт, Флагстафф, Ногалес Арканзас Фейетвилл, Литл-Рок Калифорния Анахайм, Бейкерсфилд, Фресно, Лонг-Бич, Лос-Анджелес, Окленд, Палм-Спрингс, Риверсайд, Сакраменто, Сан-Бернардино, Сан-Диего, Сан-Хосе, Сан-Франциско, Стоктон Флорида Кейп-Корал, Дестин, Форт-Лодердейл, Гейнсвилл, Джексонвилл, Майами, Орландо, Нейплс, Сент-Питерсберг, Сарасота, Таллахасси, Тампа, Уэст-Палм-Бич Джорджия Атланта, Атенс, Аугуста, Колумбус, Мейкон, Саванна Луизиана Александрия, Батон-Руж, Босье-Сити, Кеннер, Лафайет, Лейк-Чарльз, Метери, Монро, Нью-Орлеанс, Шривпорт Миссисипи Джексон, Тупело, Меридиан, Гальфпорт, Саутхейвен, Хаттисбург Нью-Мексико Альбукерке, Лас-Крусес, Рио-Ранчо, Санта-Фе Невада Лас-Вегас, Хендерсон, Норт-Лас-Вегас, Рено, Парадайз, Спринг-Вэлли, Санрайз-Мэнор, Энтерпрайз Солтүстік Каролина Эшвилл, Шарлотта, Гринсборо, Роли, Чапел-Хилл, Кэри, Уинстон-Сейлем, Дарем, Гринвилл (Солтүстік Каролина), Фейетвилл, Уилмингтон, Сыртқы Банктер (OBX) Оңтүстік Каролина Чарльстон, Колумбия, Гринвилл, Майртл-Бич Теннесси Чаттануга, Кларксвилл, Ноксвилл, Мемфис, Нэшвилл, Мурфрисборо Техас Амарилло, Арлингтон, Остин, Бомонт, Браунсвилл, Корпус-Кристи, Даллас, Эль-Пасо, Форт-Уорт, Фриско, Гарленд, Галвестон, Хьюстон, Ирвинг, Ларедо, Лаббок, МакАллен, Нью-Браунфельс, Плано, Сан-Антонио Юта Сент-Джордж