Кіріспе
Неміс пасторы және астрономы Дэвид Фабрициус (9 наурыз 1564 – 7 мамыр 1617) – телескопиялық астрономияның алғашқы кезеңінде үлкен ұлы Йоханнес Фабрициуспен (1587–1615) бірлесіп екі маңызды жаңалық ашқан неміс пасторы. Дэвид Фабрициус (өзінің шын аты Дэвид Фабер немесе Дэвид Голдшмидт, латыншасы; болжам бойынша еврей) Эсенс қаласында дүниеге келді, 1583 жылдан бастап Хельмштедт университетінде оқыды және Фризияда (қазіргі солтүстік-батыс Германия мен солтүстік-шығыс Нидерланды) туған жеріне жақын шағын қалаларда пасторлық қызмет атқарды – 1584 жылы Дорнум қасындағы Рестерхафеде, ал 1603 жылы Остелде. Сол заманғы протестант дін қызметкерлеріне сай, ол ғылыммен де айналысты: оның ерекше қызығушылығы астрономия болды. Фабрициус астроном Иоганн Кеплермен хат алмасып жүрді.
David Fabricius (9 March 1564 – 7 May 1617) was a German pastor who made two major discoveries in the early days of telescopic astronomy, jointly with his eldest son, Johannes Fabricius (1587–1615). David Fabricius (Latinization of his proper name David Faber, or David Goldschmidt; possibly Hebrew) was born at Esens, studied at the University of Helmstedt starting in 1583 and served as pastor for small towns near his birthplace in Frisia (now northwest Germany and northeast Netherlands), at Resterhafe near Dornum in 1584 and at Osteel in 1603. As was common for Protestant ministers of the day, he dabbled in science: his particular interest was astronomy. Fabricius corresponded with astronomer Johannes Kepler.
Ғылыми жұмыс
Фабриций 1596 жылы тамыз айында алғашқы белгілі кезеңдік айнымалы жұлдызды (новалар мен суперновалар сияқты катастрофикалық айнымалыларға қарама-қарсы) – Мираны ашқан. Бастапқыда ол оны "жалғыз" тағы бір нова деп ойлады, себебі сол кезде қайталамалы айнымалы жұлдыз туралы түсінік болған жоқ. Бірақ 1609 жылы Мираның қайтадан жарқырағанын көргенде, аспанда жаңа түрлі нысан табылыпты деген анық болды. Екі жылдан кейін оның ұлы Иоганн Фабриций (1587–1615) Нидерландыдағы университетен телескоптармен оралды, оларды Күнге бұрды. Күнді тікелей бақылаудың қиындықтарына қарамастан, олар күн дақтарының бар екенін анықтады, бұл олардың байқауының алғашқы расталған мысалы (бірақ Шығыс Азия жылнамаларындағы нақты емес мәлімдемелер қытай астрономдарының оларды бұрын қанағаттандыратын көзбен ашқан болуы мүмкін екенін көрсетеді, ал Фабриций оларды бірнеше жыл бұрын телескопсыз байқаған болуы мүмкін). Олар жақын арада көздерін сақтап, күн дискісін жақсырақ көру үшін камера обскура телескопын ойлап тапты және дақтардың қозғалысын байқады. Олар дискінің шығыс жиегінде пайда болып, батысқа қарай бірте-бірте жылжиды, жоғалып, содан кейін дискіні алғашқыда кесіп өтуге кеткен уақыт өткен соң қайтадан шығысқа оралады. Бұл Күннің өзінің осінде айналатынын көрсетті, бұл бұрын болжағанмен, дәлелдермен расталмаған еді. Содан кейін Иоганн «Maculis in Sole Observatis, et Apparente earum cum Sole Conversione Narratio» («Күнде байқалған дақтар туралы хабарлама және олардың Күнмен айналуы туралы») атты еңбегін 1611 жылдың маусымында жариялады. Алайда, Иоганн Фабрицийдің 29 жасында ерте қайтысынан кейін, кітап көпке белгісіз болып қалды және бірнеше айдан кейін Кристоф Шайнер мен Галилео Галилейдің күн дақтарын жеке ашқан және жариялаған еңбектерімен қалып қойды.
Өлім
1617 жылы Фабрициус Остельдегі мінберден жергілікті қаз ұрысын кінәлағаннан кейін, күдікті оған қашақпен соғып, өлтірді.
Мұра
1589 жылы жасаған Фризия картасының көшірмелері де әлі сақталған. Ол 1865 жылы Жюль Верннің "Жерден Айға" романында телескопы арқылы Ай тұрғындарын көргенін айтқан адам ретінде есімдері тізілген, бірақ бұл факт Верннің көркем әдебиетінің бір бөлігі ғана. Айдың оңтүстік жарты шарындағы ірі (79 шақырымдық) Фабрициус кратері Дэвид Фабрициус атымен аталады. 1895 жылы ол 1603 жылдан 1617 жылға дейін пастор болып қызмет еткен Остельдегі шіркеу қорытында оның есімін еске түсіретін ескерткіш орнатылды.