Кіріспе
Американдық ғарыш операсы телесериалы (1994–1998)
«Бабил-5» телесериалы – жазушы және продюсер Дж. Майкл Страчински жасаған американдық ғарыш операсы, ол «Babylonian Productions» лейблі аясында, Страчинскидің «Synthetic Worlds Ltd.» және «Warner Bros. Domestic Television» компанияларымен бірлесіп жасалған. 1993 жылдың 22 ақпанында «Babylon 5: The Gathering» атты сынақ пилоттық фильмі сәтті көрсетілгеннен кейін, «Warner Bros.» компаниясы 1993 жылдың мамырында «Prime Time Entertainment Network» (PTEN) аясында сериалды өндіріске тапсырды. Шоу АҚШ-та 1994 жылдың 26 қаңтарында тұңғыш рет көрсетілді және 22 сериядан тұратын бес маусым бойы эфирде болды. Сериал бірнеше ірі түрлер арасындағы соғыстардан кейін галактикалық дипломатия мен сауда үшін бейтарап алас ретінде салынған «Бабил-5» ғарыш станциясындағы адам әскери қызметкерлері мен шетелдік дипломаттардың тағдырын баяндайды. Басты сюжеттік желілерге түрлер арасындағы интригалар мен құбылыстар, түрлер аралық соғыстар мен олардың салдары, сондай-ақ ежелгі түрлер арасындағы мыңжылдық циклдық қақтығысқа араласу кіреді. Адам кейіпкерлері, әсіресе, Жердің тоталитаризмге құлауына қарсы күресте маңызды рөл атқарады. Көптеген эпизодтар жеке тұлғаларға кең ауқымды оқиғалардың әсерін көрсетіп, жеке өзгерістер, жоғалту, қанау, сыбайлас жемқорлық және құтқару сияқты тақырыптарды қамтиды. Өзінің эфирге шығу кезінде ерекше болған «Бабил-5» алдын ала жоспарланған бес жылдық сюжеттік желісі бар «телевизияға арналған роман» ретінде ұсынылды, әр эпизод – «тарау» ретінде қарастырылды. Сол кездегі телешоулар көбінесе жалпы статус-квоны сақтап, қақтығыстарды жеке эпизодтармен шектейтін болса, «Бабил-5» бірнеше эпизодтарды және тіпті маусымдарды қамтитын сюжеттік аркаларды ұсынды, бұл сериал әлеміне тұрақты өзгерістер енгізді. Сериалдың толыққанды сюжеттік желісінде маңызды рөл атқару үшін роман, комикс және әңгімелер де жазылды. Дж. Страчински 2021 жылдың қыркүйегінде «Warner Bros. Television» компаниясымен бірлесіп сериалды қайта жаңарту жоспарларын жариялады. 2023 жылдың тамызында «Babylon 5: The Road Home» атты анимациялық толық метражды фильм шықты.
the TV series
Babylon 5 is an American space opera television series created by writer and producer J. Michael Straczynski, under the Babylonian Productions label, in association with Straczynski's Synthetic Worlds Ltd. and Warner Bros. Domestic Television. After the successful airing of a test pilot movie on February 22, 1993, Babylon 5: The Gathering, Warner Bros. commissioned the series for production in May 1993 as part of its Prime Time Entertainment Network (PTEN). The show premiered in the US on January 26, 1994, and ran for five 22 episode seasons. The series follows the human military staff and alien diplomats stationed on a space station, Babylon 5, built in the aftermath of several major inter species wars as a neutral ground for galactic diplomacy and trade. Major plotlines included intra race intrigue and upheaval, inter race wars and their aftermaths, and embroilment in a millennial cyclic conflict between ancient races. The human characters, in particular, become pivotal to the resistance against Earth's descent into totalitarianism. Many episodes focused on the effect of wider events on individual characters, with episodes containing themes such as personal change, loss, oppression, corruption and redemption. Unusual at the time of its airing, Babylon 5 was conceived as a "novel for television" with a pre planned five year story arc, each episode envisioned as a "chapter". Whereas contemporaneous television shows tended to maintain the overall status quo, confining conflicts to individual episodes, Babylon 5 featured story arcs which spanned multiple episodes and even seasons, effecting permanent changes to the series universe. Tie in novels, comic books, and short stories were also developed to play a significant canonical part in the overall story. Straczynski announced plans for a reboot of the series in September 2021 in conjunction with Warner Bros. Television. An animated feature length, direct to video film, Babylon 5: The Road Home, was released in August 2023.
Орнату
Babylon 5 оқиғасының негізгі желісі 2257 және 2262 жылдар аралығында өрбиді. Шоу болашақта Жерде біріккен үкіметтің құрылып, "секіру қақпалары" арқылы жарық жылдамдығынан асып түсетін технологияға қол жеткізгенін көрсетеді – бұл гиперғарыш деген балама өлшем арқылы көлік құралын өткізуге мүмкіндік беретін құрт тесігі технологиясы. Күн жүйесінде және одан тыс жерлердегі колониялар Жер Одағын құрайды, ол басқа ғарышқа саяхат жасайтын түрлермен байланыс орнатқан. Сериалдың басталуына он жыл бұрын Жер, технологиялық жағынан басым Минбарилерден қиын жағдайдан құтылды. Олар Жердің ғарыш кемесі алғашқы байланыс кезінде олардың басшысын өлтіргені үшін кек алуды ниеттенген, бірақ жеңіске жеткен кезде күтпеген жерден бас тартысқан. Содан бері Жер олармен бейбіт қарым-қатынас орнатты және Жер Одағы галактикалық қауымдастықта маңызды және құрметті күшке айналды. Басқа түрлердің ішінде империалистік Центаврлар, жақында ғана Центавр империясынан тәуелсіздік алған Нарндар және құпиялы, қуатты Ворлондар бар. Сонымен қатар, Бірікпеген Әлемдер Лигасынан шыққан бірнеше ондаған нашар түрлердің негізгі нәсілдермен дипломатиялық байланыстары бар, олардың ішінде Дрази, Бракири, Ври, Маркаб және пак'ма'ра. Адамдар білмейтін, бірақ көптеген басқа нәсілдердің діни мәтіндерінде қамтылған ежелгі және құпия нәсіл – Көлеңкелер, белгілі бір түрлер арасында хаос пен соғысты тудыру үшін оқиғаларға қастандықпен әсер етеді. Көлеңкелердің тудырған хаосының арасында Центаврлардың ирредентизмге құлауын және президент Морган Кларк басқаратын Жердің тоталитаризмге сырғып кетуін көруге болады. Babylon 5 ғарыш станциясы Эпсилон Эридани жүйесінде, ойдан шығарылған Эпсилон III планетасы мен оның серігінің бесінші Лагранж нүктесінде орналасқан. Бұл 5 миль (8 км) ұзындығы және диаметрі бар О'Нилл цилиндрі. Бұл станция осы типтегі соңғы станция; алғашқы үш станцияның барлығы құрылыс кезінде жойылды, ал Babylon 4 аяқталды, бірақ пайдалануға берілгеннен кейін көп ұзамай жұмбақтай жоғалып кетті. Онда әртүрлі шетелдік түрлерді қабылдайтын, әртүрлі атмосфера мен гравитацияны қамтамасыз ететін тұрғын аймақтар бар. Шетелдік секторларға келген адамдар тыныс алу құралдарын және жағдайға төтеп беру үшін басқа да шараларды қолданады.
Қысқаша мазмұны
Сериалдың бес маусымы 2258–2262 жылдары арасындағы әрбір ойдан шығарылған жылға сәйкес келеді. Әр маусымның атауы сол маусым сюжетінің маңызды бөлігі болып табылатын бір эпизодтың атауымен бірдей.
Пилоттық фильм (1993)
Babylon 5: The Gathering атты пилоттық фильмде ворлон елшісі Кош станцияға келгеннен кейін көп ұзамай қаскөйдің қолынан жайлы қалды. Babylon 5 станциясының командирі Джеффри Синклер басты күдікті деп танылды, бірақ оның айыпты еместігі дәлелденді.
1-маусымы: Белгілер мен белгілер (1994)
Минбар соғысының батыры, командир Синклер соғыстың соңғы күніндегі оқиғаларды есіне түсіре алмағанына алаңдайды. Минбари елшісі Деленннің, құпияда Минбари билеуші Сұр Кеңесінің мүшесі болса да, қолдауына қарамастан, басқа минбарлықтар оған күмәнмен қарай береді. Нарн елшісі Г'Кар бұрынғы үстемдік еткен Центавр Республикасынан үнемі жеңілдіктер талап етеді. Центавр елшісі Лондо Моллари нарналықтарға қарсы шабуыл жасау үшін жұмбақ мырза Морденде жаңа одақтас табады. Ал Жердегі ксенофобиялық топтар адамзаттың шетелдіктерге деген төзімділігіне қарсы шығады. Бұл шиеленіс Жер президенті Сантьягоның, осындай қарым-қатынасты қолдағандықтан, өлтірілуімен аяқталады.
2-маусымы: Көлеңкелердің келуі (1994-1995)
Синклер Минбардағы елші болып ауысады, ал генерал Хейг станцияға капитан Джон Шериданды тағайындайды. Хейг пен Шеридан президент Кларк Сантьягоның өліміне қатысқан деп санайды, бірақ дәлелі жоқ. Кларк Жерді бірте-бірте оқшаулану саясатына бастайды және тоталитарлық үкімет орнату үшін қадамдар жасайды. Кентавр императоры Турхан қарттығынан қайтыс болғаннан кейін, Моллари мен оның одақтасы Рефа мырза Турханның тұрақсыз жүрегі ауыр немере інісі Картагияны император етіп тағайындайды және Нарнға қарсы соғыс бастайды. Мырза Морденнің "әріптестері" - Көлеңкелердің көмегімен, кентаврлар Нарндарды талқандайды. Соғыс Нарн планетасының бомбалауымен аяқталады, содан кейін аман қалған Нарндар құлдыққа түсіріледі. Деленн мен Ворлон елшісі Кош Шериданнан олардың ежелгі жауы - Көлеңкелермен күресуге көмек сұрайды.
3-маусымы: Қайта оралусыз нүкте (1995-1996)
Шеридан мен Деленн "жарық құйғысын" құрып, Көлеңкелердің ықпалына қарсы күрес бастайды. Кларк әскери жағдай жариялағанда Шеридан Вавилон 5-ті Жер үкіметінен тәуелсіз деп жариялайды. Моллари Морденмен жасасқан келісімінің қауіпті екенін сезінеді, бірақ оны бұзуға мүмкіндік таппайды. Көлеңкелер галактикада жанжал мен хаостың туындауына себепкер болғанда, Шеридан Кошпен кездесіп, Ворлондарды әскери көмек көрсетуге инадырады. Ворлондардың араласуына жауап ретінде Көлеңкелер Кошты өлтіреді. Синклер Минбарилерге бұрынғы Көлеңкелер соғысында көмектесу үшін мың жылға уақытқа кері оралып, Минбаридің белгілі діни басшысы Валенге айналады. Шеридан Көлеңкелердің кемелеріндегі әлсіз тұстарды анықтап, олардың ниеттерін болжай білуге үйренеді, нәтижесінде Көлеңкелердің алғашқы маңызды әскери жеңілісіне жол ашады. Коштың ескертулеріне қарамастан, Шеридан олардың туған планетасы З'ха'думда Көлеңкелермен тікелей қақтығысады. Ол ядролық қарулармен толтырылған ғарыш кемесін планетаға құлатып, жарылыста қаза тапқандай болады.
4-маусымы: Берілу, кері қашу жоқ (1996-1997)
Шеридан З'ха'думнан құпия Лорьен арқылы құтқарылады. Көлеңкелер шегіне бастағанда, Ворлондар Көлеңкелермен одақтас немесе олардың ықпалында болған кез келген планетаны жоя бастайды. Моллари Г'Кардың көмегімен ақылдан безген император Картагияны құлатып, оның орнына Нарн халқын Центавр билігінен босатуға келіседі. Моллари Көлеңкелерге қарсы шығып, Центавртардың туған планетасын Ворлондардан сақтайды. Шеридан Ворлондар мен Көлеңкелердің жас ғарышкерлерді прокси соғыс ретінде пайдаланғанын түсінеді және екі тарапты да қақтығысты мәңгі тоқтатуға, ал жас ғарышкерлерді бейбітшілікте қалдыруға көндіреді. Содан кейін Шеридан Жерде демократияны қайта орнатуға күш салады. Ол Минбари, Центавр және Нарн үкіметтерімен бірлесіп, жаңа Жұлдызаралық Одақты құрады. Олардың көмегімен Шеридан Жердегі азамат соғысын жеңіп, президент Кларкты қызметтен шығарады. Шеридан Жер әскерінен кетіп, Жұлдызаралық Одақтың президенті болып тағайындалады.
5-маусымы: От доңғалағы (1998)
Шериданның бұрынғы жары Элизабет Локли станцияға командир болып тағайындалады. Бір топ заңсыз адам телепаттары станцияда пана іздеп, Пси Корпусының бақылауынан қашуға Шериданның көмегін сұрайды, ол телепаттарды қадағалайтын, Жердегі автократиялық агенттік. Жұлдызаралық Одақ оларға өз планеталарын беруден бас тартады, және олар ақырында станциядан қуылды. Осы уақытта, Көлеңкелердің бұрынғы қолдаушылары Драхтар, Көлеңкелердің жеңілісі үшін кек алуды көздейді. Олар Центавр үкіметіне еніп, Одақтың басқа мүшелеріне қарсы шабуылдар ұйымдастырады. Моллари өзінің үкіметіндегі сыртқы күштердің ықпалын жоюға тырысады, бірақ ол кеш болады. Одақ күштерінің Центавр Праймға жасаған қирату шабуылынан кейін Моллари император етіп тағайындалады, бірақ Драхтардың бақылауында. Одан кейін ол Центаврларды Жұлдызаралық Одақтан шығарып алады. Жиырма жыл өткен соң, Шеридан достарымен соңғы рет кездесіп, содан кейін Лориенге және "шекарадан тыс" көне тайпаларға қосылу үшін кетеді.
Бөлек фильмдер мен телефильмдер
Бастапқы шоудан шағын сериал, бес телефильм, жиырма екі роман, екі үстел ойыны (Рөлдік ойын және стратегиялық ойын), сондай-ақ техникалық кітаптар, комикстер және коллекциялық карталар сияқты әртүрлі медиа туды.
Шығу тегі
Бірнеше теледидардағы ғылыми-фантастикалық шоуларда жұмыс істеген Страчински ұзақ мерзімді жоспарлаудың жоқтығы кінәлі деген тұжырымға келді және сериалды жауапкершілікпен жасаудың жолдарын қарастыруға кірісті. Ол теледидардағы оқиғаларды орталықтандырылған аурухана, полиция бөлімшесі немесе заңгерлер кеңсесіне жеткізетін сабақтарды ескеріп, "жаңа әлемдерді іздеу, оларды апта сайын қайтадан құру" орнына тұрақты ғарыш станциясы шығындарды ақылға қонымды деңгейде ұстайды деп шешті. Foundation сериясы, Childhood's End, The Lord of the Rings, Dune және Lensman сериясы сияқты сагалардың жанкүйері, Страчински неге ешкім бірдей эпикалық сериямен телесериал жасамағанын ойлады және бірінші идеямен қатар, эпикалық эпостың концепциясын дамыта бастады. Ол белгілі бір жерлер мен эпостық серияларды бір серияда жасауға болатынын түсінген соң, Babylon 5 болатынының бастапқы сызбасын сызуды бастады. Страчински Babylon 5-ке бес мақсат қойды. Ол шоу "жақсы ғылыми фантастика болуы керек" деді. Сондай-ақ, ол жақсы теледидар болуы керек, "және SF шоулары жақсы SF *және* жақсы теледидар болады сирек; әдетте біреуі немесе екіншісі". Ол ғылыми фантастика теледидары үшін Hill Street Blues полиция драмаларына жасағанын, тақырыпқа ересектер әдісімен қол жеткізуі керек еді. Ол ақылға қонымды бюджетті құрауы керек, және "теледидардағы бұрын-соңды көрінбеген нәрселерге ұқсамауы керек, жеке оқиғаларды әлдеқайда кең аяға қарсы ұсынуы керек". Ол өзінің әдісі "жақсы [ғылыми-фантастикалық] көріністерді елестету, ересектерге арналған кейіпкерлерді құру, шынайы ғылымды енгізу, бірақ кейіпкерлерді оқиғаның орталығында ұстау" екенін атап өтті. Кейбір теледидардағы ғылыми-фантастиканың негізгі элементтері де сөзсіз болды (шоуда "балалар немесе сүйкімді роботтар болмайды"). Бұл идея идеалды утопиялық болашақты ұсынуға емес, ашкөздік пен үйсіздіктен тұратын, кейіпкерлер өсіп, дамып, өмір сүріп, өлетін, күннің соңында бәрі бірдей емес болатын болашақты ұсынуға бағытталған. Марк Твеннің әсерін келтіре отырып, Страчински шоудың шынайы әлемге айна болатынын және жасырын түрде үйретуін қалағанын айтты. Олар Warner Bros. компаниясынан пилоттық бағдарламаға тапсырыс алды, олар жоспарланған телеарна желісі үшін бағдарламалауды іздеді. Warner Bros. компаниясы пилоттық сериалға жасыл жарық бергеннен кейін де шоуға күмәндана берді. Страчинскидің айтуынша, Warner Bros. компаниясының үш басты мәселесі бар еді: американдықтардың назары ұзақ серияның ұзақ әңгімесі үшін тым қысқа болды, сериалды синдикацияға сату қиын болады, өйткені синдикаттық желілер эпизодтарды ретсіз эфирге шығарады және басқа ешқандай ғылыми фантастика телешоулары жоқ. Страчински синдикация қорқынышының дұрыс еместігін дәлелдеді, өйткені синдикаттық станциялар оған роялти үшін хабар таратуды бақылау үшін эпизодтар бойынша өз шоуларын көрсететіні туралы айтты; дегенмен ол Warner Bros-ты назар аудару мерзімі немесе мерзімінен бұрын тоқтату туралы алаңдаушылыққа жеткізе алмады, бірақ Warner Bros-қа олардың қате екенін көрсетуге тырысты. Бұл американдық теледидарда бұрын-соңды болмаған жетістік. Шоуға сценарийлер жазған басқа жазушылар арасында Питер Дэвид, Нил Гейман, Кэтрин М. Дреннан, Лоуренс Г. ДиТиллио, Д.С. Фонтана және Дэвид Джеррольд бар. Шоудың шығармашылық кеңесшісі Харлан Эллисон екі эпизодтың сюжеттігі кредиттерін алды. Әр жазушы жалпы сюжетті білген, бұл шоу бюджетке сәйкес тұрақты түрде шығарылатынын қамтамасыз етті. Өндірістің ережелері қатаң болды; сценарийлер алты эпизод бұрын жазылды, ал өндіріс басталғаннан кейін өзгерістер енгізілмеді. Барлық актерлер әр маусымның әрбір сериясына жалдалмай, бес жылдық сюжет ұзақтығы жоспарлау қиындықтарын тудырды. Егер әр эпизодқа алынбаған актер қатысатын маңызды көрініс ауыстырылса, сол актерге қосымша эпизодтағы жұмысы үшін ақы төлеу керек болды. Страчински: "Жоғарыда айтылғандай, ұзақ мерзімді оқиғаларды жазушы ретінде мен үшін әр кейіпкерге арналған тұзақ есіктерсіз оқиға жасау қауіпті және қысқа көрінетін болар еді. Бұл ұзақ мерзімді сюжетке кірудің үлкен тәуекелдерінің бірі болды, мен оны ұзақ уақыт бұрын ойладым; " Бұл құрылғы ақырында Клаудия Кристиан мен Андреа Томпсонның сериалдан кетуін жеңілдету үшін пайдаланылды. Штрачински бірінші маусымда бес жылдық әңгіме элементтеріне әдейі назар аударды, өйткені ол көрермендер сол кезде толық әңгімеге дайын емес деп сезінді, бірақ ол болашақ әңгімеге маңызды болатын кейбір көріністерді тастап жіберуге тырысты. Бұл актерлерге олардың кейіпкерлерінің бағытын білмей, олардың мотивацияларын түсінуді қиын етті; Страчински: "Мен оларға тым көп айтқым келмеді, өйткені бұл олардың нәтижені ойнауына қауіп тудырады, емес, процеске". Көрсетілген жоспарланған соңғы эпизод, "Sleeping in Light", жойылмауға қарсы шара ретінде төртінші маусымда түсірілді. TNT компаниясы Babylon 5-ті алғанын естіген кезде, ол бесінші маусымның соңына жылжытылды және жаңа түсірілген төртінші маусымның соңғы эпизодымен, "The Deconstruction of Falling Stars" ауыстырылды.
Киім
Энн Брюис Элинг шоу костюмдерін жасаушы болды, өндіруші Джон Айковелли оны осы лауазымға ұсынғаннан кейін, олар бұрын бірнеше фильмдер мен театрлық қойылымдарда бірге жұмыс істеген. Костюмдердің алуан түрлілігін ескере келе, Брюис Babylon 5-ті "эклектикалық театрмен" салыстырды, онда кезең, сызық, пішін және текстураға қатысты шектеулер аз болды. Мүмкіндігінше табиғи материалдарды пайдалануға ұмтылған Брюис, мысалы, нарн сауытындағы страустың терісін қолданды, сондай-ақ 1930 және 1940 жылдардағы брокаттармен бірге жібек және rayon сияқты әртүрлі маталарды біріктіріп, қабаттастырды, бұл киімге түрлі мәдениеттерде дамығандай әсер берді. "Көбінесе біз шетелдіктердің сезімталдығын үйлестіруге тырысамыз. Мен Оптикалық жүйкемен жұмыс істеуге тырысамын, бас пен дене арасында дұрыс байланыс орнату үшін. Біз ұқсас қасиеттер, текстуралар мен түстер және жалпы бейне ағыны туралы әңгімелесеміз. Шындығында, протездің сыртқы түрі көбінесе ертерек қалыптасады, содан кейін мен қандай бағытта жұмыс істеу керектігін түсінемін." – деп мәлімдеді Энн Брюис Элинг, 1995 жылғы сұхбатында. Минбари үшін белгілі бір көк түстер сияқты жылы сұр және қосалқы түстер костюмдерді және оларға қатысты декорацияларды жобалау кезінде жиі қолданылатын. Басты кейіпкерлердің өзгеруімен бірге Брюис кеңес алу үшін Страчински мен өндіруші Джон Коплендке жүгінетін, оларды "басқа өндірушілер мен режиссерлерге қарағанда кеңесшілер ретінде маған көбірек қол жетімді" деп есептейтін, соның арқасында костюмдердегі өзгерістерді көрсете алатын. Елші Лондо Молларидің күлгін пальтосы қара-көк түске еніп, көбірек тігілген, ал оның жилеттері бұрынғыдай әсем үлгілермен және жарқын түстермен әшекейленбеді, себебі Брюис "Лондоның мендегі бейнесі шуақты кейіпкерден күрделі және қараңғырақ тұлғаға айналды" деп ойлады.
Көрнекілік
Жаңа HDTV стандартының пайда болуын күтіп, әдеттегі 4:3 форматының орнына, сериал 16:9 форматында түсірілді, ал бастапқы телеарналарға тарату үшін кескін 4:3 форматына дейін қиылып алынды. Бұл компьютерлік технологияны визуалды эффектілер жасау үшін пайдаланған алғашқы телешоулардың бірі болды, негізінен бюджеттік шектеулерге байланысты, модельдер мен миниатюралардың орнына; Страчински олардың әр эпизодының құны 650 000 долларға жететінін есептеді, бұл "Жұлдызды жол: Келесі буын" эпизодтарының әрқайсысының 1,5 миллион долларынан кем. Эффектілер тізбегі Ньютон физикасын имитациялау үшін жасалған, әсіресе инерцияның ғарыш кемелерінің қозғалысына тигізетін әсеріне ерекше назар аударылды. Foundation Imaging пилоттық фильмге арналған арнайы эффектілерді (соның арқасында Emmy жүлдесін жеңіп алды) және Рон Торнтон басқарған шоудың алғашқы үш маусымын жасады. Бас атқарушы продюсер Дуглас Неттер және продюсер Джон Копленд эффектілерді өз күштерімен жасау туралы идеямен Страчинскиге жүгінгеннен кейін, Страчински Netter Digital жаңа команда құрғаннан және ұқсас технологияны қолдану арқылы, сондай-ақ бұрынғы Foundation қызметкерлерінің көмегімен сапа деңгейі сақталатынына көз жеткізген соң, 4-ші және 5-ші маусымдарда Foundation компаниясын ауыстыруға келісті. Эмми жүлдесін жеңіп алған шетелдік макияж Optic Nerve Studios студиясымен жасалды.
Музыка және саз
Кристофер Франк шоудың барлық бес жылдығына арналған музыкалық саундтректі жазды және өңдеді, өйткені бастапқы телефильмде жұмыс істеген Стюарт Коупленд жазу және гастрольдік міндеттемелерге байланысты бірінші маусымға орала алмады. Бастапқыда эпизодтық телешоу үшін музыка жазу "қайталанудан жалықтырады" деп ойлаған Франк, Babylon 5 кейіпкерлерінің және оқиғасының дамуы оған үнемі жаңа бағыттар табуға мүмкіндік берді. Оның жазу студиясы Голливуд төбелеріндегі үйімен бір ғимаратта орналасқан. Франк әрбір эпизодқа орташа есеппен 25 минуттық музыка жазғанға дейін шығармашылық жиналыстарға қатысатын. Акустикалық тректердің ноталары Берлиндегі жазу студиясына электрондық пошта арқылы жіберілді, оларға төрт музыканттан бастап толық оркестр қажет болды, бір уақытта ең көп дегенде 24 музыкант қатысатын. Алтыдан астам музыкант қатысатын әрбір музыкалық шығармаға үш дирижердің бірі қажет болатын. Франк видео, музыка және SMPTE уақыт кодын беру және алу үшін алты оптикалық талшықты цифрлық телефон желісі арқылы жазу сессияларын басқарды. Тректердің соңғы өңдеуі мен араластырылуы Лос-Анджелестегі студиясында жүзеге асырылды. 1995 және 2001 жылдар аралығында Франктің Sonic Images Records лейблімен 24 эпизод және үш телефильмнің саундтректері жарық көрді. Бұл саундтректер музыкалық шығармаларды тиісті эпизодтарда немесе телефильмдерде ойналған ретпен қамтиды. Сонымен қатар, серияның барлық кезеңдерінен алынған музыкалық бөлімдерді кеңейтіп өңдеу және ремикстеу арқылы жасалған үш жинақ альбом шығарылды. 2007 жылы оның The Lost Tales саундтрегі Varèse Sarabande лейблімен жарық көрді. Музыкалық CD шығарылымдары Эпизодтық саундтректер Тректер Ойнату уақыты Шығарылған күні Каталог нөмірі Үзілген армандар 5 33:15 16 қыркүйек 1997 ж. SID 0310 Авалондан кешіккен хат 6 26:37 16 қыркүйек 1997 ж. SID 0312 Жайлау 6 28:58 16 қыркүйек 1997 ж. SID 0318 Көлеңке биі 6 33:50 16 қыркүйек 1997 ж. SID 0321 Z'Ха'Дум 6 36:23 16 қыркүйек 1997 ж. SID 0322 Түннің құлауы 6 22:45 14 сәуір 1998 ж. SID 0222 Интерлюдиялар мен тексерулер 6 30:14 14 сәуір 1998 ж. SID 0315 Отқа 6 35:05 14 сәуір 1998 ж. SID 0406 Еңбек етпеймін, шегінбеймін 6 30:53 14 сәуір 1998 ж. SID 0415 Дұшпанның беті 6 32:20 14 сәуір 1998 ж. SID 0417 Жыртылған жиек 6 22:42 14 сәуір 1998 ж. SID 0513 Қабық 6 24:51 11 тамыз 1998 ж. SID 0112 Көлеңкелердің келуі 6 26:00 11 тамыз 1998 ж. SID 0209 Соғыс аяқталмайды, 1-бөлім 6 32:04 11 тамыз 1998 ж. SID 0316 Соғыс аяқталмайды, 2-бөлім 6 32:41 11 тамыз 1998 ж. SID 0317 Мырза Гарибальдиге не болды? 6 28:41 11 тамыз 1998 ж. SID 0402 Ұзақ түн 6 24:32 11 тамыз 1998 ж. SID 0405 Байланыс желілері 6 31:44 11 тамыз 1998 ж. SID 0411 Соңғы ойын 6 35:25 11 тамыз 1998 ж. SID 0420 Апофеоске құлау 6 23:03 16 ақпан 1999 ж. SID 0404 Қараңғылық көтерілуде 6 32:41 16 ақпан 1999 ж. SID 0516 Тыныштықтағы заттар 6 27:52 16 ақпан 1999 ж. SID 0522 Жарықта ұйықтау 6 24:40 16 ақпан 1999 ж. SID 0523 Және тас айқайлады, жасыруға орын жоқ 6 27:59 9 қаңтар 2001 ж. SID 0320 Телефильмдер саундтректері Бастапқыда 6 57:12 11 тамыз 1998 ж. SID 8812 Үшінші кеңістік 5 59:22 12 қаңтар 1999 ж. SID 8900 Жандар өзені 6 49:55 18 мамыр 1999 ж. SID 8907 Жоғалған әңгімелер (Varèse Sarabande шығарды) 28 39:39 24 шілде 2007 ж. VSD 6829 Көлемді жинақтар Babylon 5 Vol.1 – Babylon 5 Suites 6 58:03 11 сәуір 1995 ж. SID 6502 Babylon 5 Vol.2 – Жерден хабарламалар 6 57:03 11 ақпан 1997 ж. SID 6602 Babylon 5-тің ең жақсысы 6 50:02 9 қаңтар 2001 ж. SID 8931
Тарату тарихы
Warner Bros. шоуды өзінің жаңадан құрылған Prime Time Entertainment Network (PTEN) телеарнасында көрсетуге шешім қабылдады. Басқа студияның түпнұсқа контенті болғандықтан, ол Warner Bros. студиясының синдикациялық контентінің қатарынан біршама ерекшеленіп, Страчинскидің компаниясы мен Warner Bros. арасында шиеленіс тудырды. Түзетілген сериялар алғаш рет 1994 жылдың 26 қаңтарынан 1998 жылдың 25 қарашасына дейін, бірінші кезекте PTEN арнасында, содан кейін синдикацияда көрсетілді, дебюттік рейтингі 6.8/10 болды. Екінші аптада рейтингтер төмендеді, бірақ бірнеше ірі нарықтарда өсім тіркелді, нәтижесінде 5.0/8 көрсеткішіне жетті. Бірінші маусымның рейтингтері қайта көрсетілім кезінде 3.4-ке дейін төмендеді. Алғашқы төрт маусым бойы рейтингтер төмен немесе орташа деңгейде болды, бірақ «Babylon 5» жетекші ұлттық демеушілерді тартуға қажетті демографиялық топтармен жақсы нәтиже көрсетті және студия аумағынан тыс түсіру арқасында әр эпизодқа 300 000 долларға дейін үнемдеді. TNT кабельдік арнасында көрсетілген бесінші маусымның рейтингі екінші-төртінші маусымдардан шамамен 1,0% төмен болды. Ұлыбританияда шоу үздіріссіз апта сайын Channel 4 арнасында көрсетілді, нәтижесінде алғашқы маусымдардың соңғы төрт немесе бес эпизоды АҚШ-тан бұрын Ұлыбританияда эфирге шықты. «Babylon 5» Channel 4 арнасындағы АҚШ-тың ең жоғары бағаланған телешоуларының бірі болды және жоғары аудиториялық бағалау индекстеріне ие болды, соның ішінде төртінші маусымның «Endgame» эпизоды прайм-таймдағы опералық сериалдарды жеңіп, сирек кездесетін жетістікке қол жеткізді. Страчински PTEN арнасының шоудан пайда табуын талап еткенін, ал оның алғашқы төрт маусымы осы талапқа сай болғанын, бірақ қағаз жүзінде әрдайым шығынға жұмыс істегенін айтты. 2019 жылғы сұхбатында ол келісімшарт бойынша пайданың анықтамасы бойынша шоу қағаз жүзінде 30 миллион долларға дейін шығынға ұшырағанын және осы себепті «Babylon 5»-тен ешқандай пайда таппағанын мәлімдеді. «Babylon 5» 1998 жылдың 25 қарашасында TNT арнасы бес маусым мен 109 эпизодтан кейін, 110-шы (эпилог) «Sleeping in Light» эпизодын көрсету арқылы бес жылдық сюжеттік желісін аяқтады. Бұл эпизод төртінші маусымның финалы ретінде түсірілген, өйткені «Babylon 5» өндірісін тоқтату қаупі төніп тұрған кезде. Бесінші маусымның мақұлдануын күтіп, «Sleeping in Light» эпизоды серияның финалы ретінде қалу үшін жаңа төртінші маусымның финалы пайдаланылды.
Қайта өңделген нұсқасы
2020 жылдың қарашасында шоудың 4:3 форматындағы жаңартылған нұсқасы iTunes Store және Amazon Prime Video-да жарияланды. Бұл нұсқада түсірілген бөліктердің түпнұсқа негативтері қолданылды, ал цифрлық түзілген элементтер алгоритмдік түрде HD ажыратымдылыққа дейін көтеріліп, көрініс бұрмаушылықтары азайтылды, осылайша визуалды тұрғыдан біркелкі бейнеленді. 2021 жылдың қаңтар айында HBO Max арқылы онлайн тамашалауға мүмкіндік болды. 2023 жылдың ақпан айында HBO лицензиясының мерзімі бітіп, ағынмен тамашалау құқықтарын Tubi тегін онлайн қызметі сатып алды.
Тақырыптар
"Вавилон-5" өзінің барлық көрсетілім кезеңінде қазіргі заманғы және тарихи әлеуметтік мәселелерге қатысты маңызды тақырыптарды бейнелеудің жолдарын тапты. Ол телеарнадағы ғылыми-фантастикалық жанрдағы бірнеше жаңалықты енгізді, соның ішінде алғашқы адамдардың отарларының саяси және әлеуметтік ортасын, олардың Жермен арақатынасын және жатқан кернеулерді зерттеді. Сериалда сексуалдық бағдары "солжақ немесе оңжақ болу" сияқты қарапайым мәселе ретінде көрсетілген. Қарсылықсыз махаббат кейіпкерлер үшін қайғының себебі ретінде зерттеледі, алайда барлық қарым-қатынастар да бақытсыздықпен аяқталмайды.
Тәртіп пен хаос; авторитаризм мен ерік бостандығы
Цитата |quote=Ворондар да, Көлеңкелер де өзіндік жаулап алушы немесе қарсылас ретінде қарастырмады. Екеуі де біз үшін дұрыс іс істеп жатырмыз деп сенді. Кез келген қамқор ата-ана сияқты, балалары жетіліп, «Жоқ, мен осыны қалаймын» деп айта алатын күшті болғанға дейін олар осылай ойлай береді. |source=—J. Майкл Страчински, 1997 Көлеңкелер от арқылы эволюция, яғни жанжал тудыру арқылы эволюциялық прогреске итермелеу маскасымен жамылған тағы бір авторитарлық философияны білдіреді. Көлеңкелермен байланысты тұлғалар үнемі «Сен не қалайсың?» деп сұрайды, жеке құштарлық пен амбицияны жеке бастылықты қалыптастыру үшін пайдаланады. Тәртіп пен хаостың бейнеленуі екеуінің арасындағы қақтығыстан әлемнің туғаны туралы Вавилон мифімен байланысты. Бұл қақтығыстың шегіне жеткен кезде, жас ғалымдар Ворондар мен Көлеңкелердің «нағыз беттерін» ашады және екі философияны да қабылдамайды, олардың араласуынсыз жаңа дәуірдің басталуын жариялайды. Соғыстың «ата-анаңды өлтіру» туралы түсінігі Жер Альянсын барған сайын авторитарлыққа итереді, соңында диктатураға ұшыратады. Сериал сыртқы қауіптерге қарсы күшейтілген қорғаныс деген желеумен азаматтық бостандықтарға жасалған араласуды және өздерінің моральдық басымдығы диктатураның билікке келуіне ешқашан жол бермейтініне сенетін халықтың өзін-өзі алдауын зерттейді, бірақ бәрі тым кеш болады. Babylon 5 станциясының жетекшілігімен жүзеге асырылған сәтті көтеріліс демократиялық үкіметтің және Марс пен колониялардың нағыз тәуелсіздігінің қайта орнатылуына әкеледі.
Соғыс және бейбітшілік
Babylon 5 ғаламшары жұлдыздар аралық масштабта көптеген қарулы қақтығыстарды бейнелейді, соның ішінде Дилгар соғысы, Нарн-Кентавр қақтығысы, Минбар азаматтық соғысы, Драх соғысы, Жұлдыздар аралық одақ-Кентавр соғысы және Ұлы өртеу. Оқиға адамзатты жойылудың шегіне жеткізген соғыстан кейін басталады, бұл Минбармен алғашқы байланыс кезінде туындаған түсініспеушіліктен болды. Babylon 5 дипломатия арқылы бейбітшілік орнату үшін салынған, алғашқы үш маусымдағы монологта ол "бейбітшілікке соңғы, ең жақсы үміт" деп сипатталған. Шоуда әртүрлі ғарыш цивилизациялары арасындағы соғыстар көрсетіледі. Нарн мен Кентавр арасындағы қақтығыс, тарихи антагонизммен күшейтілген ұсақ аумақтық дау ретінде басталып, планетаны бағындыру және құлдыққа салу үшін жаппай қырып-жою қарулары қолданылған соңына дейін баяндалады. Бұл соғыс, әдеттегі ғылыми-фантастикалық теледидарда көрінетін жанжалдардан гөрі, тереңірек жанжалды бейнелеуге тырысу. Бірінші шығанақ соғысы, Куба зымырандық дағдарысы және Прагаға кеңес әскерлерінің кіргеніне куә болғандықтан, "әлем тынысын тоқтатқан" және жанжалдың эмоционалдық мәні – жағдайдың осылай орын алуы мүмкін екендігіне сенбеу және оны аяқтаудың жолын табуға деген отты құштарлық болды. Үшінші маусымның басында ашылу монологы бейбітшілік үмітінің "сәтсіз аяқталғанын" және Babylon 5 станциясының "жеңіске жетуге соңғы, ең жақсы үмітін" білдірді, бұл бейбітшілік мақтауға лайық мақсат болғанымен, жаудың қорқынышты әрекеттерге баруға ниеттенгенін көрсетеді және "бейбітшілік – бейбітшілікті қаламайтынтарға қарсы жеңістің қосымша өнімі". Шоуда Көлеңкелер соғысы да маңызды орын алады, онда Көлеңкелер технологиялық және мәдени дамуды ынталандыру үшін басқа тайпалар арасында қақтығысты қоздыруға тырысады, ал оларға Ворлондар қарсы тұрады, олар өзіндік басқарудың авторитарлық философиясын орнатуға ұмтылады. Схеманың біртіндеп ашылуы және оған қарсы көтеріліс алғашқы үш маусымның негізін құрайды, сонымен қатар тәртіп пен хаостың бәсекелесетін күштерінің кең метафорасы болып табылады. Осыған байланысты Страчинский Жердің диктатураға құлауын өзінің "көктегі соғысы" ретінде ұсынғанын айтты. Сериалдың соңына дейін Көлеңкелер соғысын аяқтау арқасында шоу оның салдарын толық зерттей алды, ал қалған екі маусымның басым бөлігін құрайтын "үй ішіндегі соғыс" болды. Марс пен Жер арасындағы тәуелсіздік күресі адамзат колониялары (Babylon 5 станциясы басқарады) мен ана планета арасындағы азаматтық соғысқа ұласады. Азаматтық соғыстың тұқымын қоздыру және оның драмалық аяқталуы үшін сахна ретінде Марсты таңдау, көрерменге қашықтағы жұлдызға айналып жүрген беймәлім колонияға қарағанда қақтығысты толық түсінуге мүмкіндік берді. Соғыс және оның себептері нацизм, маккартизм және Югославияның ыдырауымен байланысты. Соғыстан кейінгі жағдайдың тамыры Жаңару кезеңінде жатыр. Конфликт аяқталғаннан кейін Америка Азамат соғысының мәселелерін шешуге жасалған әрекет және өзгерген әлемде өмір сүруге арналған күрес, сондай-ақ, ядролық соғыстың шағын американдық қалаға тигізген салдары туралы "Міне, Вавилон" сияқты туындылармен байланысты. Шоу соғыстың аяқталуының өзі соғыстың аяқталуы емес екенін көрсетеді. Шоудың болашағында жүзделген оқиғалар адамзатты тағы да жойылудың алдына алып келетін соғыстар туралы айтады, бұл адамзаттың өзгермейтінін көрсетеді, ал құлағаннан кейін үміттенуге болатын ең жақсы нәрсе – ол бір күні "жұлдыздар арасында орын алып, соңынан ергендерге сабақ бергенше" әр жолы біршама жоғары көтеріледі.
The post war landscape has its roots in the Reconstruction. The attempt to resolve the issues of the American Civil War after the conflict had ended, and this struggle for survival in a changed world was also informed by works such as Alas, Babylon, a novel dealing with the after effects of a nuclear war on a small American town. The show expresses that the end of these wars is not an end to war itself. Events shown hundreds of years into the show's future tell of wars which will once again bring the human race to the edge of annihilation, demonstrating that humanity will not change, and the best that can be hoped for after it falls is that it climbs a little higher each time, until it can one day "take [its] place among the stars, teaching those who follow."
Дін
Жердегі қазіргі заманғы діндердің көптегені әлі де бар екені көрсетіледі, ал басты адам кейіпкерлерінің көбі діни сенімдерге ие. Атап айтқанда, христиандықтың Рим-католик тармағы (иезуиттерді қоса алғанда), иудаизм және құрылған Фонденизм (шетелдік нәсілдермен алғашқы байланыстан кейін дамыған) анықталды. Шоудағы шетелдік сенімдер Центаврлардың Бақхус тойына байланысты діндерінен бастап, Нарн және Минбар діндері сияқты пантеистік діндерге дейін жетеді. Шоудың үшінші маусымында цистерциандық монахтар қауымы Babylon 5 станциясына қоныстанып, басқа нәсілдер Құдайды қалай атайтынын білу және жақын зерттеу арқылы әртүрлі діндерді жақсырақ түсіну үшін тұрады. Адам және шетелдік діндерге сілтемелер көбінесе нәзік және қысқа болады, бірақ эпизодтың басты тақырыбын құрауы да мүмкін. Бірінші маусымның "Арман Парламенті" атты эпизоды діннің дәстүрлі "таныстырылысы" болып табылады, онда Babylon 5 станциясындағы әр түр өз сенімдерін (адамзаттың көптеген және әртүрлі екендігі), сондай-ақ әділдік, кек алу және Киелі кітаптағы кешірім туралы ұғымдарын көрсету мүмкіндігіне ие. Басқа жағдайлар даулы болды, мысалы Дэвид Джеррольд жазған "Сенушілер" эпизодында, шетелдік ата-аналар өздерінің діни сенімдеріне қайшы келетін өмір сақтап қалатын операциядан гөрі ұлдарының өлімін көруді жөн көреді. Ал өзін атеист деп жариялап,
Есірткі
Babylon 5 сюжетіне есірткіге құмарлық және оның адамгершілікке тигізетін әсері де енгізілген. Гарибальди - рецидивтеуге бейім алкоголик, ол сериалдың көп бөлігінде, бесінші маусымның ортасына дейін толықтай ішпеуге тырысады, және тек маусым соңында ғана жазылады. Оның қауіпсіздік жетекшісі лауазымына келген Зак Алланға Гарибальди, өзінің белгілі бір есірткіге тәуелділігінен арылғаннан кейін екінші мүмкіндік береді. Доктор Стивен Франклин Медициналық зертханадағы шектен тыс стресс пен жұмыс жүктемесімен күресу кезінде инъекциялық стимуляторлық препараттарға тәуелді болып қалады және емделу үшін қызметтен демалысқа шығады. Атқарушы директор Сюзан Иванова әкесі анасының өзіне қол жұмсағаннан кейін алкоголизмге ұшырағанын айтады. Капитан Элизабет Локли Гарибальдиге әкесінің алкоголиктігін және өзінің де алкоголизмнен айығып жатқанын жеткізеді.
Әсерлер
Babylon 5 кейіпкерлері мен сюжеттерін ақпараттандыру және көркемдеу үшін көптеген мәдени, тарихи, саяси және діни әсерлерді пайдаланады. Страчинский ешқандай тарихи кезеңді немесе бұрынғы көркем туындыны толыққанды бейнелеу ниеті болмағанын айтты, бірақ олардың серияға әсерін мойындайды, себебі ол кейіпкердің саяхаты сияқты жақсы қалыптасқан әңгімелеу құрылымдарын қолданады. Бірнеше нақты әдеби сілтемелер бар. Көптеген эпизодтар атауларын Шекспирдің монологтарынан алған, ал кем дегенде бір кейіпкер Шекспирді тікелей цитаталайды. Пси-коп Альфред Бестерге сол аттас ғылыми-фантастикалық автордың құрметіне ат қойылған, өйткені оның туындылары кейіпкер ұсынатын Пси Корптың авторитарлық ұйымына әсер еткен. Король Артур туралы аңызға қатысты бірнеше сілтемелер бар, негізгі серияда және "Крест жорығы" спин-оффында Экскалибур атты кемелер кездеседі, ал "Авалоннан кешіккен жеткізілім" эпизодындағы кейіпкер өзінің семсерге ие екенін мәлімдейді. Страчинский Жер мен Минбари арасындағы соғыстың басталуына себеп болған оқиғаны, онда шиеленіскен жағдайда әрекеттер дұрыс түсінілмеген, "Артурдың өлімінде" екі армия арасындағы қақтығысқа айналған жағдаймен байланыстырады, онда жазықсыз әрекеттер жаулық деп қате түсіндіріледі. Сериал сонымен қатар заманауи және ежелгі тарихқа сілтеме жасайды. Сентаврлар Рим империясының үлгісімен құрылған. Император Картагия өзін құдай санайды, бұл Калигулаға жасалған нақты сілтеме. Оның соңындағы өлтірілуі Лондоның және соңында Вирдің билікке көтерілуіне әкеледі, екеуі де таққа үміткер емес, бұл Калигула өлтірілгеннен кейін Клавдийдің күтпеген билікке көтерілуіне ұқсас. Сериал Роберт Грейвстің "Мен, Клавдий" романына да сілтеме жасайды, онда Картагия Калигула сияқты, бір адамды бас кескеннен кейін жөтелден айықтырғанын әзілдейді. "Z'ha'dhum көлеңкесінде" эпизодында Шеридан Уинстон Черчилльдің Ковентридегі дилеммасы туралы ойланады, соғыс кезінде жасырын жиналған ақпарат негізінде әрекет ету керек пе, жоқ па. Өмірлер сақталуы мүмкін, бірақ олардың ниеттері белгілі болып, жауларға білінуі мүмкін, бұл ұзақ мерзімді перспективада одан да зиянды болуы мүмкін. Вице-президент Морган Кларктың ант беру рәсімі президент Джон Ф. Кеннедидің қазасын еске салады, оқиғаның Air Force One ұшағында Линдон Джонсон президент болып ант берген кездегі оқиғаға ұқсас етіп сахналануы. Страчинский өзінің атеист екенін айтса да, Babylon 5 бірнеше жерде христиан дініне сілтеме жасайды. Көптеген эпизодтардың атаулары христиандық сенімге қатысты, мысалы, "Гетсимани арқылы өту", "Жабайы жердегі дауыс" және "Жақсылық жоқ, жартас айқайлады", соңғысы "Бұл жерде жасырынуға орын жоқ" евангельдік әнінен алынған. "Күдіктер" эпизодында Вавилон 5-те тұратын Тео бауырлас басқаратын монахтар Доминикан орденіне, Рим католиктерінің қайыршы орденіне жатады.
Интернет қолдану
Шоу пилоттық эпизод эфирге түсудің алдында онлайн оқырмандар арасында қызығушылық тудыру үшін интернет-маркетингті пайдаланды, Страчински USENET-тегі онлайн қауымдастықтарына қатысты (rec.arts.sf.tv.babylon5 модерацияланған жаңалықтар тобында), сондай-ақ GEnie және CompuServe жүйелерінде, Web бүгінгі күнгі түріне келмей тұрып. Станцияның орналасқан жері – "эпсилондық тор", координаталары 470/18/22, бұл GEnie ("эпсилондық тор" = "GE") және жүйенің хабарландыру тақталарындағы бастапқы форумның мекенжайына сілтеме (470-бет, 18-санат, 22-тақырып). Осы кезеңде Warner Bros. атқарушы директоры Джим Молошок сериалды жарнамалауға көмектесу үшін электрондық коллекциялық карточкаларды жасап, таратып берді. 1995 жылы Warner Bros. компаниясы қазір тоқтатылған Pathfinder порталында Babylon 5 ресми веб-сайтын іске қосты. 1995 жылдың қыркүйегінде олар сайтты өз домендік атына көшіру және America Online-дағы B5 кілт сөздік аймағын басқару үшін сериалдың жанкүйері Трой Раттерді жұмысқа алды.
Қабылдау
2004 және 2007 жылдары TV Guide журналы Babylon 5 телесериалын ең танымал культтық сериалдар тізімінде сәйкесінше 13-ші және 16-шы орынға қойды.
Табысы мен мұрасы
Жалпы алғанда, "телевизиялық CGI визуалды эффекттерінің жаңа дәуірін бастады" деп есептелетін Babylon 5 алғашқы көрсетілімі кезінде бірнеше марапат алды, соның ішінде үздік драмалық қойылым үшін екі рет Hugo жүлдесіне ие болды және әртүрлі сауалнамалар мен жоғары бағаланған ғылыми-фантастикалық сериалдарды тізімдейтін материалдарда жиі кездеседі. Babylon 5 тереңдігі мен күрделілігі үшін мақталып, заманауи шоулардың көпшілігінде ұзақ мерзімді салдарлардың болмауына қарамастан, сюжеттер көбінесе бір немесе екі эпизодтың ішінде шешілетін болды. Страчински сценарий жазуға белсенді қатысып, 110 телеспекльдің 92-сін өзі жазды, бұл оның кейбір құрбыларынан асып түседі. Рецензенттер жазу сапасын әртүрлі деңгейде бағалады, кейде көркем тілмен айтылған монологтарды, ал кейде "жасанды және театрландырылған" диалогтарды атап өтті. Страчински көп жылдық сюжеттік желінің, қазіргі көптеген теледрамалардың маңызды бөлігінің, осы сериалдың ең маңызды жетістігі екенін айтты. Бұл ғарыш сахналарын бейнелеу үшін модельдердің орнына CGI-ды кеңінен қолданудың ерте мысалы болды, бұл сахналарды жасауда көбірек еркіндік пен кең ауқымға мүмкіндік берді. Сол кезде мақталып, бюджеттік және өңдеу мәселелеріне байланысты бұл сахналар уақыт өте келе нашарлаған деп есептеледі. Рецензенттердің арасында жиі айтылатын пікір – сериал жеке бөліктерінен гөрі тұтас бір шығарма ретінде жақсырақ екендігі: сценарий, режиссура, актерлік шеберлік және эффектілерді сынға алғанмен, әсіресе қазіргі телеарналардағы өндірістермен салыстырғанда, рецензенттер сериалдың сюжеттік тұрақтылығын жоғары бағалады. Көптеген ретроспективтер өндірістің әрбір жеке аспектісін сынға алғанмен, сериалды тұтастай алғанда, оның сюжеттік байланысы мен сериалды теледидарға қосқан үлесі үшін мақтады. Продюсер Джон Коупленд: "Көрермендер визуалды эффектілерді көру үшін бармайды", - деді, оның орнына адамдар екі онжылдықтан бері келе жатқан шоуды көреді, өйткені "әңгіме әлі де қызықты" және "кейіпкерлермен көбірек уақыт өткізуге құмар". Франшиза әңгімелер, RPG және романдар арқылы кеңейе берді, ал 2001 жылы "Техномаг" кітаптар трилогиясы жарық көрді, содан кейін "Крестовый поход" телесериалы тоқтатылды. Фильмдерге құқықтар Страчинскиде болса, франшизаның барлық өндірістік құқықтары Warner Bros. компаниясына тиесілі.
Медиа франшизасы
1994 жылдың қарашасында DC ай сайын «Вавилон 5» комикстерін шығара бастады. 1995-2001 жылдары бірнеше қысқа әңгімелер мен романдар жарық көрді. «Chameleon Eclectic» және «Mongoose Publishing» ойын компаниялары үстел үстіндегі стратегиялық және рөлдік ойындарды қолдау үшін қосымша кітаптар шығарды. 1998 жылы «Turner Network Television» (TNT) «Прайм Тайм Энтэтейнмент» желісінің өткен жылы таратылуынан кейін «Вавилон 5» сериалының бесінші маусымын қаржыландырды, сондай-ақ үш телефильм шығарды. «In the Beginning», «Thirdspace» және «The River of Souls» телефильмдерінен басқа, олар 1993 жылғы «The Gathering» телефильмінің қайта өңделген арнайы нұсқасын шығарды. 1999 жылы тағы бір телефильм түсірілді – «A Call to Arms», ол 13 эпизод түсірілгеннен кейін TNT тоқтатқан «Crusade» спин-оффының пилоттық фильмі болды. «Dell Publishing» 1995 жылы «Вавилон 5» романдарының сериясын жариялай бастады, олар телесериалдың хронологиясы бойынша канон ретінде қарастырылды және формалды түрде Страчински бақылауында болды, ал кейінгі романдар тікелей Страчинскидің жазбалары мен сюжеттік жоспарларына негізделген. 1997 жылы «Del Rey» «Warner Bros.» компаниясынан баспа лицензиясын алды және Страчински тікелей сценарий жазған бірнеше түпнұсқа трилогияларды, сондай-ақ TNT телефильмдерінің үшеуінің романдық нұсқаларын («In the Beginning», «Thirdspace» және «A Call to Arms») шығарды. «Del Rey» романдарының барлығы «Вавилон 5» ғаламында толыққанды канондық деп есептеледі. 2000 жылы «Sci Fi Channel» «Вавилон 5» сериалын қайта көрсету құқығын сатып алды және 2002 жылы «The Legend of the Rangers» атты жаңа телефильмнің премьерасы болды, бірақ ол серия ретінде жалғастырылмады. 2007 жылы «Warner Home Video» компаниясы «The Lost Tales» атты қысқа әңгімелер жинағының DVD нұсқасын шығаруды жоспарлады, бірақ қаржыландыру мәселелеріне байланысты басқалары шығарылмады. Страчински 2014 жылы Сан-Диего комикс-конында «Вавилон 5» фильмі туралы хабарлады, бірақ 2016 жылы басқа жобаларын аяқтағанша оның кешіктірілгенін мәлімдеді. 2018 жылы Страчински фильмге құқықтары бар екенін, бірақ «Warner Bros.» телесериалдың авторлық құқығын сақтап тұрғанда фильмнің немесе телесериалдың қайта жаңғыруының болуы екіталай екенін айтты, себебі «Warner Bros.» өндірісті өз бақылауында ұстауға талап ететініне және басқа студиялар телесериалға құқықтарынсыз фильм жасауға құлшынбайтынына сенді.
Қайта іске қосу
2021 жылдың қыркүйек айында «Babylon 5» сериалының жаңадан түсірілуі жайлы хабарланды. Оны Стрэчински Studio JMS арқылы өндіріп, Warner Bros. Television The CW арнасы үшін дамытуы тиіс болған, бірақ 2023 жылы Warner бұл құқықтарды қайтарып алды.
Бейнеге тікелей түсірілетін анимациялық фильмдер
2023 жылдың мамырында Страчински Warner Bros. Animation компаниясымен құпия түрде жұмыс істегенін мәлімдеді. Олар «Babylon 5: The Road Home» толықметражды анимациялық фильмін жасап шығарды. Фильмдегі басты кейіпкерлердің көпшілігі, оның ішінде Бокслайтнер, Кристиан, Юрасик, Муми, Скоггинс және Таллман өзінің дауыстарын берді. Ал қайтыс болған актерлердің рөлдерін басқа да дауыс актері сомдады: Пол Гюет – Затрас және Джеффри Синклер рөлінде, Энтони Хансен – Майкл Гарибальди рөлінде, Мара Джунот – Репортер және Компьютер дауысы ретінде, Фил ЛаМарр – доктор Стивен Франклин рөлінде, Пиотр Майкл – Дэвид Шеридан рөлінде, Эндрю Моргадо – Г'Кар рөлінде, ал Ребекка Риди – Деленн рөлінде ойнады. Фильмнің тұңғыш көрсетілімі 2023 жылдың шілдесінде Comic Con-да өтті, ал 2023 жылдың 15 тамызынан бастап стримингтік сервистерде және физикалық тасымалдағыштарда қолжетімді болды.
Үй медиасы
1995 жылдың шілдесінде Warner Home Video Ұлыбританияда Beyond Vision таңбасымен Babylon 5 VHS бейнекассеттерін таратуды бастады. Бастапқы телефильмнен бастап, «Жиналыс», бұл PAL кассеттері болды, олар алғашқы телеарналармен көрсетілгендей 4:3 форматта бейне берді. 2-ші маусымның шығуымен кассеттерге диалогтың субтитрі және Dolby Surround дыбысы енгізілді. Columbia House 1997 жылы пошта арқылы NTSC кассеттерін таратуды бастады, содан кейін 1999 жылы қайта жаңартылған коллекционерлік басылымдар мен үш кассеттен тұратын жинақтар шықты, сол кезде бастапқы пилоттық телефильм TNT арнайы басылымымен ауыстырылды. 2000 жылға дейін Warner Bros. қосымша фильмдер мен толық маусымдық жинақтарды шығарды. Image Entertainment 1998 жылдың желтоқсаны мен 1999 жылдың қыркүйегі аралығында Babylon 5 лазерлік дискілерін шығарды. Екі жақты 12 дюймдік Pioneer дискілерінде шығарылған, әр дискіде 4:3 форматтағы эфирлік бейне қатынасында, Dolby Surround дыбысы және диалогқа субтитрлермен екі эпизод болды. TNT телефильмдерінің екеуінен бастап, «Бастауында» және «Жиналыстың» қайта өңделген арнайы басылымымен, 1-ші және 5-ші маусымдар алты ай ішінде бірдей уақытта шықты. 2-ші және 4-ші маусымдар соңынан келді, бірақ сатылымның төмендеуіне байланысты өндірісті тоқтату туралы шешім қабылданды, DVD шығарылатындығы туралы қауесеттерге байланысты, тек 2-ші маусымның алғашқы он екі эпизоды мен 4-ші маусымның алғашқы алты эпизоды ғана шығарылды. Лазерлік дискілер (Image Entertainment) Том / Атауы Шығарылу күні Том. 1.01 «Жиналыс» 1998 12 15 Том. 1.02 «Оттық сызықтағы түн ортасы / Жан аулаушы» 1998 12 15 Том. 1.03 «Қызғылт түске туылған / Жұқпа» 1998 12 15 Том. 1.04 «Арман Парламенті / Ақыл соғысы» 1999 02 09 Том. 1.05 «Соғыс дұғасы / Жұлдыздарға толы аспан» 1999 02 09 Том. 1.06 «Өлімді басып өтуші / Сенушілер» 1999 02 09 Том. 1.07 «Тірі қалғандар / Кез келген құралмен» 1999 03 09 Том. 1.08 «Белгілер мен көріністер / ТКО» 1999 03 09 Том. 1.09 «Грааль / Көздер» 1999 03 09 Том. 1.10 «Мұра / Даладағы дауыс #1» 1999 04 20 Том. 1.11 «Даладағы дауыс #2 / Babylon Squared» 1999 04 06 Том. 1.12 «Мейірімділіктің сапасы / Chrysalis» 1999 04 06 Том. 2.00 «Бастау нүктелері / Аян» 1999 05 25 Том. 2.01 «Көлеңкелердің геометриясы / Алыстағы жұлдыз» 1999 05 25 Том. 2.02 «Ұзақ қараңғылық / Тордағы өрмекші» 1999 05 25 Нөмірлеу мәселесіне байланысты, Том 2.03 жоқ. Том. 2.04 «Қараңғы жерлер арқылы жарыс / Жан серіктері» 1999 09 28 Том. 2.05 «Көлеңкелердің келуі / Гропос» 1999 09 28 Том. 2.06 «Түнде жалғыз / Құрбандықтар» 1999 09 28 2-ші маусымның 13-тен 22-ге дейінгі эпизодтары лазерлік дискіде шығарылмады. 3-ші маусым лазерлік дискіде ешқашан шығарылмады. Том. 4.01 «Жылқы сағаты / Г. Гарибальдиге не болды?» 1999 09 28 Том. 4.02 «Шақыру / Апотеозға қарай құлау» 1999 09 28 Том. 4.03 «Ұзақ түн / Отқа» 1999 09 28 4-ші маусымның 7-ден 22-ге дейінгі эпизодтары лазерлік дискіде ешқашан шығарылмады. Том. 5.01 «Бастауында» 1998 12 25 Том. 5.02 «Компромисс жоқ / Ұзақ түн Лондо Моллари» 1999 02 09 Том. 5.03 «Жануарлардың үлгісі / Галереядан көрініс» 1999 02 09 Том. 5.04 «Оқу қисығы / Қате қатынастар» 1999 02 09 Том. 5.05 «Жанның құпиясы / Соқырлар патшалығы» 1999 03 09 Том. 5.06 «Телепаттардың трагедиясы / Өлгендер күні» 1999 03 09 Том. 5.07 «Феникс көтерілуі / Ragged Edge» 1999 03 09 Том. 5.08 «Дене – ана / Аң-таңға ой жүгірту» 1999 04 06 Том. 5.09 «Қараңғылық көтеріледі / және менің барлық арманым» 1999 04 06 Том. 5.10 «От қозғалысы / Кентаврлық бірінші көктем» 1999 04 06 Том. 5.11 «От доңғалағы / Қимылдағы заттар» 1999 05 25 Том. 5.12 «Қозғалмайтын заттар / Жарықта ұйықтау» 1999 05 25 2001 жылдың қараша айында Warner Home Video «Вавилон 5» DVD-сін екі фильмді қоса, «Жиналыс» және «Бастауында» фильмдерінің қайта өңделген TNT арнайы басылымын таратуды бастады. Кейіннен телефильмдер 2002 жылдың сәуірінде 2-ші аймақта жеке-жеке шығарылды, бірақ кейбір нарықтар «Жиналыстың» бастапқы нұсқасын бірдей таңбалаумен алды. Әр маусымның алты дискісінен тұратын DVD-дискілері 2002 жылдың қазан айында шығарыла бастады. Әр дискіге эпизодтардың түйіндемелері бар басылған кітапша қоса берілді, әр дискіде неміс, француз және ағылшын тілдеріндегі аудио нұсқалары, сондай-ақ араб және голланд тілдері сияқты көптеген тілдерде субтитрлер болды. Видео жоғары сапалы PAL трансляциялық мастерлерінен цифрлық түрде қайта өңделді және қайта өңделген Dolby Digital 5.1 дыбысымен анаморфты кең экранда көрсетілді. Әр жинақтың 1-ші дискісінде Страчинскидің маусымға кіріспесі, ал 6-шы дискіде әртүрлі өндірістік қызметкерлермен сұхбаттар, сондай-ақ ойдан шығарылған ғалам туралы ақпарат және әзіл-қалжыңдар болды. Әр маусымның үш эпизодында Страчинскидің, негізгі актерлердің және/немесе эпизод режиссерінің түсініктемелері болды. Алғашқы шығарылымынан бері әртүрлі аймақтық нарықтар үшін бірнеше қайта жаңартылған DVD жинақтары шығарылды. Аздаған өзгертілген мұқабалары бар, олар қосымша мазмұнды қамтымайды, бірақ дискілер алғашқы үш маусымның шығарылымында қолданылған қатаң пластик беттері орнына, жұмсақ қоршауларда сақталды. DVD-нің алғашқы шығарылымы Эпизод жинақтары Аймақ 1 Аймақ 2 Аймақ 4 «Вавилон 5: 1-ші маусымның толық жинағы» 2002 жылдың 5 қарашасы 2002 жылдың 28 қазаны 2002 жылдың 27 қарашасы «Вавилон 5: 2-ші маусымның толық жинағы» 2003 жылдың 29 сәуірі 2003 жылдың 26 мамыры 2003 жылдың 9 шілдесі «Вавилон 5: 3-ші маусымның толық жинағы» 2003 жылдың 12 тамызы 2003 жылдың 10 қарашасы 2003 жылдың 19 желтоқсаны «Вавилон 5: 4-ші маусымның толық жинағы» 2004 жылдың 6 қаңтары 2004 жылдың 19 сәуірі 2004 жылдың 19 тамызы «Вавилон 5: 5-ші маусымның толық жинағы» 2004 жылдың 13 сәуірі 2005 жылдың қаңтары 2004 жылдың 16 желтоқсаны «Вавилон 5: Толық телесерия» 2004 жылдың 17 тамызы N/A N/A «Вавилон 5: Толық ғалам (барлық фильмдер мен Crusade эпизодтары қоса)» N/A 2005 жылдың 24 қазаны N/A Фильмдер шығарылымдары және жинақтар «Вавилон 5: Жиналыс / Бастауында» 2001 жылдың 4 желтоқсаны N/A 2001 жылдың 21 қарашасы «Вавилон 5: Жиналыс» N/A 2002 жылдың 8 сәуірі N/A «Вавилон 5: Бастауында» N/A 2002 жылдың 8 сәуірі N/A «Вавилон 5: Фильмдер жинағы» 2004 жылдың 17 тамызы N/A 2005 жылдың 2 наурызы «Вавилон 5: Фильмдер жинағы» N/A 2005 жылдың 21 ақпаны N/A «Вавилон 5: Рейнджерлер туралы аңыз» 2006 жылдың 14 наурызы 2005 жылдың 24 қазаны 2005 жылдың 16 қарашасы «Вавилон 5: Жоғалған әңгімелер» 2007 жылдың 31 шілдесі 2007 жылдың 3 қыркүйегі 2008 жылдың 2 қаңтары 2023 жылдың 19 шілдесінде Warner компаниясы «Вавилон 5» Blu-ray форматында 2023 жылдың 5 желтоқсанында, сериалдың 30 жылдығына орай шығарылатынын жариялады.
In November 2001, Warner Home Video began distributing Babylon 5 DVDs with a two movie set containing the re edited TNT special edition of The Gathering and In The Beginning. The telefilms were later individually released in region 2 in April 2002, though some markets received the original version of The Gathering in identical packaging. DVD boxed sets of the individual seasons, each containing six discs, began being released in October 2002. Each included a printed booklet containing episode summaries, with each disc containing audio options for German, French, and English, plus subtitles in a wider range of languages, including Arabic and Dutch. Video was digitally remastered from higher resolution PAL broadcast masters and displayed in anamorphic widescreen with remastered and remixed Dolby Digital 5.1 sound. Disc 1 of each set contained an introduction to the season by Straczynski, while disc 6 included featurettes containing interviews with various production staff, as well as information on the fictional universe, and a gag reel. Three episodes in each season also contained commentary from either Straczynski, members of the main cast, and/or the episode director. Since its initial release, a number of repackaged DVD boxed sets have been produced for various regional markets. With slightly altered cover art, they included no additional content, but the discs were more securely stored in slimline cases, rather than the early "book" format, with hard plastic pages used during the original release of the first three seasons. Initial DVD release Episode box sets Region 1 Region 2 Region 4 Babylon 5: The Complete First Season November 5, 2002 October 28, 2002 November 27, 2002 Babylon 5: The Complete Second Season April 29, 2003 May 26, 2003 July 9, 2003 Babylon 5: The Complete Third Season August 12, 2003 November 10, 2003 December 19, 2003 Babylon 5: The Complete Fourth Season January 6, 2004 April 19, 2004 August 19, 2004 Babylon 5: The Complete Fifth Season April 13, 2004 Jan 2005 December 16, 2004 Babylon 5: The Complete Television Series August 17, 2004 N/A N/A Babylon 5: The Complete Universe (inc. all movies and Crusade episodes) N/A October 24, 2005 N/AMovie releases and box sets Babylon 5: The Gathering / In the Beginning December 4, 2001 N/A November 21, 2001 Babylon 5: The Gathering N/A April 8, 2002 N/A Babylon 5: In the Beginning N/A April 8, 2002 N/A Babylon 5: The Movie Collection August 17, 2004 N/A March 2, 2005 Babylon 5: Movie Box Set N/A February 21, 2005 N/A Babylon 5: The Legend of the Rangers March 14, 2006 October 24, 2005 November 16, 2005 Babylon 5: The Lost Tales July 31, 2007 September 3, 2007 January 2, 2008
On July 19, 2023, Warner announced that Babylon 5 would be released on Blu ray on December 5, 2023, for the show’s 30th anniversary.
Қиындықтарды шешу
Сериалдың дайындық кезеңінде студиялар қолданыстағы шоуларын стандартты 4:3 форматтан теледидарлардың жаңа буынымен бірге келетін кең экранды форматқа көшірудің жолдарын іздестірді. Warner Bros. студиясын, Lois & Clark эпизоды үшін көлденең интервалды созғанда барғаннан кейін, продюсер Джон Коупленд оларды Babylon 5 сериалын Super 35мм пленкаға түсіруге көндірді. "Бастапқы эфирде 4:3 форматқа телекиноға түсірілмекпіз. Бірақ бұл бізге жаңа 16×9 кең экранды телевизорлар үшін түсірілген негативтерді де берді, олардың жақын арада пайда боларын білдік". Компьютерлік графикалық көріністерді және тікелей түсірілімдерді цифрлық элементтермен біріктірген көріністерді кең экранды форматта жасауға болатын болса да, шығындарды үнемдеу үшін оларды 4:3 форматта шығаруға шешім қабылданды. Бұл суреттер кең экранды форматқа дайындалғанда, суреттердің жоғарғы және төменгі бөліктері кесіліп, қалған сурет тікелей түсірілімнің өлшемдерімен сәйкес келу үшін "үлкейтілді", бұл сурет сапасын айтарлықтай төмендетті. Тікелей түсірілімдерден тұратын көріністер, фондық суреттермен, компьютерлік анимациямен және т.б. біріктірілуге дайын болды, олар 4:3 форматқа телекиноға түсірілген таспаларда жеткізілді және жоғары дәнділік деңгейіне ие болды, бұл кең экран үшін үлкейтілгенде қосымша бейне шуына әкелді. Коуплендтің сөзіне сәйкес, фильмнің негативтерін пайдаланбастан, тек тікелей түсірілімдер үшін "Warner Bros. тіпті олардың бар екенін ұмытып кеткен. Олар PAL нұсқаларын пайдаланып, оларды АҚШ нарығы үшін NTSC форматына аударды. Олар шынымен де шоуларды қайтадан жіберген жоқ". Соның салдарынан пайда болған қателер және видеоны DVD-ге прогрессивті сканерлеу арқылы беру, кең экранды шығарылымда бірқатар визуалды ақауларға әкелді. Әсіресе, композиттік кадрларда сапаның айтарлықтай төмендегені байқалды. 2020 жылы жаңа қайта жаңартылған нұсқа жасалды (жоғарыда егжей-тегжейлі сипатталғандай), ол бастапқы сурет сапасын қалпына келтіріп, компьютерлік графикалық көріністердегі зақымдарды жөндеді, бірақ бұл бастапқы 4:3 форматқа қайта оралуды білдірді. Негативтер Ultra HD сапасында сканерленді, содан кейін HD форматына айналдырылды және компьютерлік графиканы HD форматына жақсарту үшін масштабтау бағдарламалары қолданылды.