Кіріспе

Firefly – американдық ғарыш-батыстық драмалық телесериал. Оны жазушы және режиссер Джосс Уидон өзінің Mutant Enemy Productions лейблімен жасаған. Уидон Тим Минеармен бірге атқарушы продюсер болып қызмет етті. Сериал 2517 жылы, адамдар жаңа жұлдыздық жүйеге келгеннен кейін, "Firefly класы" ғарыш кемесі Serenity-нің тәртіпсіз экипажының оқиғаларын баяндайды. Сериалда "Серенити" кемесінде тұратын тоғыз кейіпкердің өмірі көрсетіледі. Уидон шоуды "Ғарыш кеңістігінің қараңғылығына қарап, тоғыз түрлі нәрсені көретін тоғыз адам" деп сипаттады. Шоу азаматтық соғыста жеңілген тарапта соғысқан, жаңа жұлдыздық жүйенің пионерлік мәдениетінің бір бөлігі ретінде қоғамның шетінде өмір сүретін адамдар тобының өмірін зерттейді. Екі алып держава – АҚШ және Қытай бірігіп, "Альянс" деп аталатын орталық федералды үкімет құрды. Уидонның пікірінше, "болашақта ештеңе өзгермейді: технология дамиды, бірақ біз бүгінгідей саяси, моральдық және этикалық мәселелермен күресе береміз". Firefly 2002 жылдың 20 қыркүйегінде АҚШ-та Fox телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді. Желтоқсанның ортасына қарай Firefly әр бөліміне орташа есеппен 4,7 миллион көрермен жинады және Nielsen рейтингінде 98-орынды иеленді. 14 бөлімнің 11-і көрсетілгеннен кейін сериал тоқтатылды. Сериалдың қысқа ғұмырға ие болғанына қарамастан, ол DVD форматында жақсы сатылым көрсетті және үлкен жанкүйерлер қолдауына ие болды. 2003 жылы сериал "Ең үздік арнайы визуалды эффектілер" номинациясы бойынша Primetime Emmy сыйлығын жеңіп алды. TV Guide журналы 2013 жылы шығарған "Тым ерте тоқтатылған" 60 шоу тізімінде сериалды 5-орынға қойды. Шоудың эфирден кейінгі табысы Уидон мен Universal Pictures компанияларын 2005 жылы сериалдың оқиғасын жалғастырған Serenity фильмін жасауға итермеледі. Firefly франшизасы комикстер және рөлдік ойындар сияқты басқа да медиа форматтарында кеңейді.

Тарих

Сериал 2517 жылы көптеген мекендейтін айлары бар әртүрлі планеталарда өтеді. Телесериал бұл аспан денелерінің бір жұлдыздық жүйеде орналасқан-орналаспағанын нақты айтпайды, тек "Серенити" кемесінің ғарышта қозғалу тәсілі "гравитациялық жетек" деп сипатталады. Әрбір эпизод Бук немесе капитан Рейнольдс арқылы оқиғаның алға тарихымен басталады. Бук былай дейді: Жер тозығы жеткен соң, біз жаңа Күн жүйесін таптық, және жүздеген жаңа Жерлер терраформацияланып, жайылды. Орталық планеталар Альянс құрып, барлық планеталардың олардың билігіне бағынуын қажет етті. Бұл мәселеде келіспеушіліктер болды. Соғыстан кейін, соғысып жеңілген тәуелсіздердің көпшілігі Альянстың бақылауынан алыс, жүйенің шеттеріне қарай жылжыды. Осында адамдар ең қарапайым технологиялармен күресіп тіршілік етеді. Кеме жұмыс табады, ал қару сол жұмықты сақтап қалуға көмектеседі. Капитанның мақсаты қарапайым: экипаж табу, жұмыс табу және үздіксіз ұшып жүру. "Серенити" фильмі планеталар мен айлардың кең ауқымды жүйеде екенін көрсетеді, ал фильмге қатысты өндіріс құжаттары бұл ғаламшарда жарық жылдамдығынан асып түсетін саяхаттың жоқ екенін көрсетеді. Кейіпкерлер кейде "Ескі Жерге" сілтеме жасайды, ал фильмде сериядағы оқиғалардан бұрын, Жерден жаңа жұлдыздық жүйеге ұрпақ кемелерімен үлкен көші-қон болғаны көрсетіледі: "Ескі Жер біздің санымызды көтере алмайтын, тым көп едік". Көшіп келгендер "ондаған планеталар мен жүздеген айлар" бар осы жаңа жұлдыздық жүйеде қоныстанды, олардың көпшілігі терраформацияланды, бұл планетаны өмірге жарамды етудің алғашқы қадамы болды. Шеткері елді мекендер өркениеттерін құруда көбінесе қолдау алмады. Осының салдарынан көптеген шекаралық планеталар мен айлардың құрғақ, қиын ортасы болды, ол батыс жанрына өте сай келеді.

Қысқаша мазмұны

Шоу өзінің атын "Firefly класы" ғарыш кемесінен алады. Firefly класындағы кемелер, әлі күнге дейін қолданыста болатын 40 000-ға жуық, аты отшашушаның пішініне ұқсағаны үшін аталған, оның құйрығының бөлігі жылдамдықты арттырған кезде жарық береді, бұл биолюминесцентті жәндіктің құрсағына ұқсас. "Серенити" "Серенити" аңғары шайқасы үшін аталған, онда сержант Малкольм Рейнольдс пен елордалық Зои Аллейне жеңілген жақта аман қалғандардың арасында болды. "Бушвакед" эпизодында "Серенити" аңғары шайқасындағы Тәуелсіздердің жеңілісі олардың тағдырын шешкені кеңінен талқыланған. Альянс жұлдыздық жүйені ядролық планеталар ұйымы арқылы басқарады, барлық колонияларды бір үкімет астына күшпен біріктірудегі сәттілігінен кейін. DVD түсіндірмесі Альянстың екі негізгі жүйеден тұратынын болжайды, бірі батыстық, екіншісі жалпы азиялық, бұл сериалдың аралас тілдік және визуалды тақырыптарын түсіндіреді. Орталық планеталар Альянс бақылауында, ал шеткі планеталар мен айлар Американың Ескі Батысына ұқсайды, үкіметтік билік шектеулі. Шеткі әлемдердегі қоныс аударушылар мен босқындар орталық үкіметтен салыстырмалы түрде еркіндікке ие, бірақ ішкі әлемдердегі жоғары технологиялық өркениеттің мүмкіндіктерінен айырылған. Ғарыш кеңістігінің шеткі аймақтарында ("қара кеңістік") көшпелі адамдардың каннибалистік тобы – Риверлер қоныстанған. "Серенити" кемесінің капитаны Малкольм "Мал" Рейнольдс (Натан Филион). "Серенити" эпизодында капитан мен оның бірінші көмекшісі Зои Уошберн, тумасы Аллейне (Джина Торрес) – Біріктіру соғысының ардагерлері, "Қара шапандар", шеткі әлемдердің Альянсқа қарсы тұру әрекеті сәтсіз аяқталған. Кейінгі "Газдан тыс" эпизодында Мал Альянстың бақылауынан тыс кеңістіктің алыс аймалдарына саяхаттау үшін "Серенити" ғарыш кемесін сатып алғанын айтады. Экипаждың көп бөлігі жүк тасымалдауымен немесе контрабандамен айналысады. Бастапқы пилот "Серенити" эпизодында Саймон (Шон Махер) жолаушы ретінде экипажға қосылады, ол өз қарындасы Ривер Тэмді (Саммер Глау) жүк ретінде контрабандалық жолмен тасымалдайды. Ривер – ғалымдар Альянс ұйымының құпия үкіметтік институтында миын зерттеген дарынды бала; ол шизофрения белгілерін көрсетеді және жиі дауыстар естиді. Кейіннен ол телепатиялық қабілетке ие "оқырман" екені анықталады. Саймон оны құтқару үшін Альянс ауруханасының әйгілі хирургы қызметін тастап кетті, ал олар қашқын болып жүреді. Уидонның DVD түсіндірмесінде айтқандай, оның әрбір шоуы отбасын құру туралы. Ол кемеде туып өскен, соғыс кезінде Малдың қол астында капрал болып қызмет еткен. Күйеуі оны "жауынгер әйел" деп сипаттаған, ол тіпті ең қауіпті жағдайларда да тыныш болатын, жақсы күресуші. Ол Малға деген шартты емес адалдығын көрсетеді. Тек бір ерекшелігі – оның Уошпен некелесуі, ал капитан бұл оның бұйрықтарына қайшы келгенін айтады. Алан Тюдик – Хобан "Ваш" Уошберн – "Серенитидің" ұшқышы және Зоидің күйеуі. Әйелін қатты жақсы көретін Уош әйелімен "соғыс досы" қарым-қатынасына және капитанға деген сөзсіз қолдауына қызғанышын білдіреді, әсіресе "Соғыс оқиғалары" эпизодында, ол екеуін де азаптап жатқан Мальмен бетпе-бет келеді. Ол тек қана өздерінің ластанған мекен планетасынан көзге көрінбейтін жұлдыздарды көру үшін ұшқышқа оқуға түсті. Ол басқа кемелердің ізденуіне қарамастан, "Серенитиге" қосылды. Ол кез келген жағдайдың ауырлығына қарамастан, көңіл-күйі жақсы және ойын-сауық пікірлерін айтуға бейім. Морена Баккарин – Инара Серра – 26-ғасырлық гейша мен куртизан арасындағы Companion; ол "Серенитидің" екі шағын шаттлының бірін жалға алып, жұмыс істейді. Инара Companion ретінде жоғары әлеуметтік мәртебеге ие. Оның қатысуы "Серенити" экипажына оның бортында болмаса, болмас еді, заңдылық пен әлеуметтік қабылдау деңгейін береді. Инараның адамгершілік, сыпайылық, жанашырлық қасиеттері бар. Ол мен Мал арасында көптеген мінез-құлық қасиеттері бар, бірақ әрқайсысы жиі бір-бірінің жұмысына "кешке" немесе "шағын ұрлық" деп қарсылық білдіреді. Екеуі де өз сезімдеріне әсер етуден бас тартып, қарым-қатынастарын кәсіби ұстауға тырысады. Адам Болдуин – Джейн Кобб – даудың қарама-қарсы жағында алғаш рет Малмен кездескен жалдамалы: Джейн оның қаруын ұстап тұрған кезде, Джейнге өзінің жеке төсегін және қазіргі жұмыс берушісіне қарағанда жоғары соққыны ұсынды, бұл Джейнді тарапты ауыстырып, сол кездегі серіктестерін атуға итермеледі. Бастапқы "Серенити" пилот эпизодында ол Мальға "Ақша жеткіліксіз болғандықтан" сатпағанын айтады. Алайда, ол бұрын Альянс адамына капитанды сатуға тартынғанын көрсеткен. "Ариэль" эпизодында ол Саймон мен Риверді сатқанын, өйткені Малды сатуға ниеттенбегенін айтып қорғайды. Ол төбелес кезінде сенуге болады. Оның оқшауланған сыртқы түрі арқылы оның интеллектуалдық қабілеттерінің белгілері көрінеді, ол өзінен ақылы нашар екенін көрсетуге тырысады. Ол мачо кейіпкер болғанымен, Риверлерге қатты қорқыныш сезінеді, экипаждың қалған бөлігінен де көп. Ол табысының маңызды бөлігін анасына жібереді, бұл оның мінезінде көрсетілмеген нәрсе бар екенін көрсетеді. Jewel Staite – Kaywinnet Lee "Kaylee" Frye – кеменің механикі. "Газдан тыс" эпизодында Kaylee формальды білімі жоқ екенін айтады, бірақ Serenity жұмыс істеуі үшін механикалық жабдықтың жұмысын түсіну туралы интуитивті қабілетін пайдаланады. Jewel Staite Kaylee кейіпкерін "адамгершілік, тәтті және осы тәттілікте толығымен шынайы" деп сипаттайды, сондай-ақ "Ол сол кемеде болуды жақсы көреді. Ол сол адамдардың барлығын жақсы көреді. Ол оларды шынайы түрде жақсы көретін жалғыз адам" дейді. Ол Саймон Тамға ғашық. Kaylee кеменің жүрегі; жасаушы Джосс Уидонның сөзіне сенесіз, егер Kaylee бір нәрсені сенсе, ол шындыққа айналады. Book қылмыстық әрекеттер, полицияның жемқорлығы және әскери стратегия, тактика және қарулар туралы түсініксіз білімге ие. "Safe" эпизодында ол Альянстағы статусы жеткілікті деңгейде екені, Альянс кемесінен шұғыл медициналық көмек алғаны көрсетілді. Ол қолма-қол жекпе-жекте де, қару қолдануда да шебер. Ол құтқару миссиясы кезінде де зорлық-зомбылыққа қарсылығын сақтайды, кісі өлтіруге тыйым салатын Библияда айтылғанын, бірақ "тізелерге қатысты мәселелерге қатысты бұл сәл нашар" деп мәлімдеп, төбелесге қосылады. Book Мал мен экипаждың қалған бөлігі үшін моральдық нұсқаушы, ақыл, сана және руханияттың дауысы. Ол сонымен қатар ақылы жоқ жалдамалы Джейнмен де жақсы қарым-қатынаста, олар екеуі де жаттығу кезінде скамьяда жатқанда бір-бірін көреді. Оның жасырын тарихы серия жалғасқанда біртіндеп ашылар еді, бірақ оның орнына 2010 жылғы комиксте "The Shepherd's Tale" зерттелді.

Шығу тегі

Уидон шоудың тұжырымдамасын Майкл Шаараның Америка Азамат соғысы кезінде Геттисбург шайқасын суреттеген "Қойшы періштелер" кітабын оқығаннан кейін жасады. Ол соғыста жеңілген жақтағы адамдардың тағдырын, содан кейін өркениеттің шетіндегі пионерлар мен иммигранттар ретіндегі өмірін көрсеткісі келді, бұл Америка Азамат соғысынан кейінгі қайта құру дәуірі мен Американың Ескі Батысына ұқсас болатын. Ол шоуды "көптеген адамдардың қараңғы пионерлік ортада өмірлерін табуға тырысатын "Сценарий" сияқты драма" деп ойлады. Уидон өмірдің сезімталдығы, физикалық қиындықтары туралы шоу жасауды қалады. Ол шоуға қозғалыс пен күшті білдіретін ат бергісі келді және "Firefly" осы екеуіне де ие деп ойлады. Бұл сөздің салыстырмалы түрде қарапайым мағынасы, Уидонның пікірінше, оның тартымдылығын арттырды. Соңында ол отшашушыға ұқсас кеме жасады. Бұл DVD-де (кейін Blu-ray) бастапқы 4:3 форматында көрсетілмеген кейбір объектілер мен көріністердің пайда болуына әкелді, мысалы, пилоттық серияда Wash кемеге ешқандай руль болмаса да, оны басқарып жатқандай қимыл жасайтын көрініс. Fox компаниясының басшылары пилоттық серияны қабылдамады, олардың пікірінше, онда әрекет жеткіліксіз және капитан тым "мұңды". Олар сондай-ақ, экипаж қылмыс басшысына мойынсұнған көріністі ұнатпады, себебі бұл көрініс экипажтың "ешқандай құндылығы жоқ" екенін көрсетеді. Жаңа пилоттық серия үшін Fox эпизодтарды кең экранда көрсетпейтінін нақты айтты. Уидон мен командасы DVD үшін кең экранда түсіріп, бірақ кадр ішіндегі объектілерді сақтап, оларды панельдік және толық кадрлы форматта көрсетуге болатындай етіп түсіруге тырысты. Көрерменге күшті әсер беру үшін эпизодтар қолмен ұсталатын камералармен деректі фильм стилінде түсірілді, бұл оларға "табылған кадрлар" сияқты көрініс берді, әдейі бұрыштан тыс және фокустан тыс объектілермен. Уидонның айтуынша: "Жасандылыққа бой алдырма, кең ауқымды болма, табыл, қатал бол, құлап, деректі фильм жаса, сонда сен ондасың". Компьютерлік графика қолмен ұсталатын камераның қозғалысын имитациялады; бұл стиль Орталық Үкімет, Альянс қатысатын көріністерді түсіргенде қолданылмады. Firefly әлемінің осы жағының стерильдігін көрсету үшін бақылау және тұрақты камералар қолданылды.

Дизайн

Продюсер Кэри Мейер "Серенити" кемесін екі бөлікке (әр қабат үшін бір бөлік) толық жиынтық ретінде, төбелері мен практикалық жарықтандыру орнатылған күйі жасады. Камералар да, жылжымалы бөліктер де осы жиынтықта қолданылуы мүмкін болды. Екі бөлімді жиынтық екінші топқа бір бөлімде түсіруге, ал актерлар мен бірінші топқа екінші бөлімде бөгетсіз жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Вхедон еске алғандай: "Оны алып тастауға немесе үлкен нәрсені жылжытуға болады, сонда әр нәрсенің ішіне де, айналасына да кіруге болатын еді. Осылайша орта бізге ыңғайлы болды, көп түзетулер жасаудың қажеті болмады". Ол оның тұрмыстық және "істен шығып, бірақ өмір сүргендей" көрінуін жеткізгісі келді. Ақырында, ол үй болды. Әр бөлме бір сезімді немесе кейіпкерді бейнелейтін, көбінесе бояу түсі арқылы жеткізілетін. Диксон да түс, тереңдік, композиция, жарықтандыру, сондай-ақ диагональдар мен өрнекті көлеңкелерді пайдалану арқылы декорацияның әңгімеге қалай үлес қосқанын атап өтті.

Музыка

Грег Эдмонсон сериалдың музыкалық қосымшасын жазды. Ол сол сәттегі сезімдер үшін жазғанын айтты. Бір сыншы оның кейіпкерлер үшін де жазғанын мәлімдеді: "Эдмонсон сериал үшін ерекше музыкалық символизм жинағын жасады". Бұл жинақты түсіндіру үшін сыншы лейтмотивтерге, немесе "қолтаңбаларға" әртүрлі атаулар берді, "Серenity" шоудың тақырыбын еске түсіреді және олар кемеге қайтқанда немесе құпия кездескенде қолданылады; бұл "олардың үйінің үні" болды. Бұл туындыда қолданылған слайд-гитара мен скрипка – экипаж өмір салтына сай келетін, көшіп-қонуға ыңғайлы аспаптар: "олардың ойнайтын музыкасы ашық ауада ойналған әуендерді еске түсіреді, кеше жүздеген шақырым қашықтықта болған адамдардың әуендерін. 'Serenity' экипаждың көшпелі өмір салтын көрсетеді және шоудың батыстық ерекшелігін күшейтеді". Музыкалық қосымша шоуда бейнеленген әлеуметтік үйлесімді білдірді. Ковбой гитарасы мен азиялық ықпалдың үйлесімі сериалдың атмосфералық фонын құрады. Бір сыншы айтқандай: Шоудың тақырып әні "The Ballad of Serenity" Джосс Уидон жазды, ал оны Сонни Роудс орындады. Уидон сериалға жарық берілгенге дейін әнді жазған, ал Уидонның алдын ала жазған нұсқасын DVD-де табуға болады. Сериалдың саундтрегі 2005 жылдың 8 қарашасында Varèse Sarabande компаниясы арқылы CD-де жарық көрді. Fox Music 2005 жылдың қыркүйегінде 40 минуттық саундтректі цифрлық EP ретінде шығарды.

Кастинг

Сериал 2001 жылдың желтоқсанында іске қосылды, ал актерлерді іріктеу 2002 жылдың қаңтарында басталды. Түсірілім басталғанға дейін тоғыз актердің барлығы таңдалды; түпкілікті пилоттық бөлім "Serenity" түсірілімі кезінде, Уэдон Ребекка Гейхарттың Инара Серра рөліне сәйкес еместігін шешті және оның кадрларын жеке-жеке түсірді, осылайша оны алмастыру оңайырақ болады. Уэдон Нейтан Филлионға Малкольм Рейнольдстың басты рөлін ойнауды ұсынды; Уэдон концепциясын түсіндіріп, пилоттық бөлімнің жоспарын көрсеткеннен кейін, Филлион рөлге өте құштар болды. Филлион рөлге оқылуы үшін бірнеше рет шақырылды. Ол: «Бұл шынымен де қызықты болды. Бұл менің алғашқы басты рөлім еді, мен қатты нервоздықтанғанмын, бірақ мен осы рөлді қатты қаладым, мен сол оқиғаларды айтқым келді» деді. Кейін Филлион сериал тоқтатылғанын білгенде «қапа болғанын» айтты. Филлион «Firefly» сериалындағы уақытын өзінің ең жақсы актерлік жұмысы деп атайды және барлық жұмыстарын осымен салыстырады. Алан Тюдик кастинг агенттігі арқылы өтініш берді және бірнеше айдан кейін Уэдонмен кездескен оқылуға шақырылды. Ол Зоидің (Уош әйелі) рөліне екі үміткермен сынақтан өтті және оған және тағы бір үміткерге іс жүзінде байланысты екенін айтты. Ол сынақтан өткен Зоилер таңдалмады (соңында Гина Торрес рөлді алды), ал Тюдик үйге жіберілді, бірақ оған рөлді алғанын хабарлаған қоңырау келді. Оның оқылу видеосы DVD-нің қосымша бөліміне енгізілген. Гина Торрес, бірнеше ғылыми фантастикалық/фэнтези туындыларының тәжірибелі актрисасы («Клеопатра 2525», «Матрица: Революция», «Alias», «Геркулес: Аңыз саяхаттары»), бастапқыда тағы бір ғылыми фантастикалық шоуға қатысуға қызығушылық танытпады, бірақ «материалдың сапасы оны жеңіп алды». Ол еске алды: «Сенде қиын жағдайға тап болған кейіпкерлер қиын әлемде өмір сүрді, бұл керемет оқиғаларға мүмкіндік береді. Және шетелдіктер жоқ!» Канадтық актриса Жюль Стайт Ванкуверден оқылуын бейнежазбаға түсіріп, Уэдонмен кездесу үшін Лос-Анджелеске келуді сұрады, сол кезде ол Кели Фрай рөліне бекітілді. Оған рөл үшін салмақ қосу сұранылды. Шон Махер рөлге оқылуын және Саймон Тэм кейіпкерін ұнатуын еске алады, бірақ Уэдонның тұлғасы мен көзқарасы оны «келісімге бекітті». Саймонның қарындасы Ривер Там рөліне Уэдон Саммер Глауды сол күні оқылуға шақырды. Глау алғаш рет Уэдонмен «Ангел» эпизодында «Қанаттарда күту» эпизодында жұмыс істеді. Екі аптадан кейін Уэдон оған телефон соғып, рөлді алғанын айтты. Тәжірибелі телеактер Рон Гласс «Firefly» сериалына дейін ғылыми фантастикалық немесе вестерн рөлін көрмегенін айтты. Дегенмен, ол пилоттық сценарийге және «Шепард Бук» кейіпкеріне ғашық болды.

Өндірістік персонал

Уидон Тим Минеарды шоу-рунер ретінде таңдады, ол бас жазушы және өндіріс жетекшісі болып жұмыс істейді. Уидонның сөзіне сүйенсек, "[Минеар] шоуды кез келген адам сияқты жақсы түсінді және оған осыншалықты көп үлес қосты, оны мен әрқашан оның бір бөлігі болғандай есептеймін". Өндіріс тобының көп бөлігі Уидонның бұрынғы жұмыстастарынан құралды, бірақ фотосуретші-қоюшы Дэвид Бойд ерекше көзге түсті, ол "үлкен табыс" деп аталды және "қуантқан мен энергияға толы" еді. Жазушылар тексеру сұхбаттары мен сценарий үлгілерінен кейін іріктелді. Жазушылардың арасында Хосе Молина, Бен Эдлунд, Шерил Кейн, Бретт Мэтьюс, Дрю З. Гринберг және Джейн Эспенсон болды. Кездесулер өткізіліп, идеялар талқыланатын, көбінесе Уидон ұсынған, ал жазушылар эпизодтың басты тақырыбы мен кейіпкерлерді дамыту үшін ой-пікір алмасатын. Содан кейін жазушылар (өткен аптадағы эпизод үстінде жұмыс істегеннен басқа) Уидонның кеңсесінің алдындағы бөлмеде жиналып, оқиғаны актілер мен сахналарға бөлуге кіріседі. Актілерді құрудың маңызды аспектілерінің бірі – коммерциялық үзілістерді қайда қоюды шешу және көрерменнің қайта оралуын қамтамасыз ету. "Осы сәттерді табу оқиғаға форма беруге көмектеседі: оларды құрылысты ұстап тұрған тіректер ретінде қарастырыңыз". Мысалы, "Шиндиг" эпизодында, Малькольм Рейнольдс ауыр жарақат алып, жекпе-жектен жеңіліп жатқанда жарнамалық үзіліс жасалады. "Бұл Мал қарсыласын жеңіп, жеңіске жеткенде аяқталмайды. Екеуі де маңызды сәттер, бірақ біреуі сізді күдікпен толтырады, ал екіншісі – жоқ". Содан кейін жазушылар "әр сахнаның қысқаша және реттелген сипаттамасын" жазу үшін маркермен толтырылған тақтаға жазады. Эпизодтың идеясын жасау үшін, кейде диалогтар мен әзілдерді қосып, бір жазушы тағайындалады. Сызба шоу-рунер Тим Минеарға беріледі, ол оны бір күн ішінде түзетуден өткізеді. Жазушы түзетілген сызбаны сценарийдің бірінші нұсқасын жазу үшін пайдаланады, ал қалған жазушылар келесісін дамытады. Бұл бірінші нұсқа әдетте үштен он төрт күн ішінде түзетуге жіберіледі, содан кейін екінші, кейде үшінші нұсқа жазылады. Барлық түзетулер енгізілгеннен кейін, соңғы нұсқа "түсірілімге дайын сценарий" ретінде дайындалады.

Киім

Джилл Оханнессон, Firefly сериалының алғашқы костюм дизайнері, пилоттық эпизодқа көмекшісі ретінде Шона Трпчикті шақырды. Сериал жолға қойылғанда Оханнессон басқа жобамен айналысып, Firefly-дан бас тартып, оның орнына Трпчикті ұсынды. Костюмдерге ең көп әсер еткендер – Екінші дүниежүзілік соғыс, Америка Азамат соғысы, Американың ежелгі Батысы және 1861 жылғы самурайлық Жапония болды. Трпчич негізгі актерларға «үй» сезімін беру үшін терең қызыл және апельсин түстерін қолданды, ал Альянс үшін сұр және салқын көк түстерге қарама-қарсы қойды. Кейіпкерлер жиі оққа ұшатындықтан, Трпчич бір костюмнің бірнеше нұсқасын жасады, бір-бірінен кейін түсіру үшін. Ривер үшін көбінесе әшекей тастардың түстері қолданылды, осылайша оны «Серенити» экипажының қалған бөлігінен ерекшелендіруге болады. Ривердің киімдерінің жұмсақ маталарына қарамастан, оның аяқ киімдері контраст жасады, «өйткені ол кім – ол жұмсақ, әдемі, сезімтал қыз, бірақ ішкі дүниесінде өте күшті», – деп еске алды Трпчич. Дизайнерлер Ривердің інісі Симонды да команданың қалған бөлігінен ерекше көрсетуді қалады. Олар мақтадан тігілген киімдер кисе, Симон жүн, қатаң маталар, атлас және жібек киімдер таңдады. Бастапқыда ол «дэнди» болған, бірақ сериал дамыған сайын сәл босады. Кейли үшін Трпчич жапон және қытай жастарын зерттеді, өйткені кейіпкер бастапқыда азиялық болған. Кейлидің костюмдеріне шабыттандырған нәрселердің арасында Рози Риветтер және қытай коммунистік плакаттары болды. Инараның костюмдері оның жоғары мәртебесін көрсетеді, әрі өте әйелдік және тартымды. Трпчич кішкентай кейіпкер Баджерге арналған киімді Джосс Уидонды есінде ұстап жасады, өйткені ол осы рөлді өзі ойнауға ниеттенген. Бірақ Марк Шеппард рөлді ойнағанда, ол Уидонға арналған киімге сыйып шықты. Альянс үшін, сұр және салқын көк түстерден басқа, Трпчич нацистік Германияны ойлады, бірақ оны басқа соғыстармен араластырды, өйткені алғашқы эскиздер «тынышсыздық тудырды». Альянс сарбаздарының формалары 1997 жылғы «Жұлдызды кеме жасақшылары» фильмінен алынған. Пилоттық эпизодқа түсініктеме бергенде Уидон «жаман жігіттер шляпа тағады, ал жақсы жігіттер тақпайды» деп атап өтті.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтындағы сериалдың мақұлдану деңгейі 77%, ал 44 рецензия негізіндегі орташа бағасы 10 балдық шкала бойынша 7,8 балды құрайды. Сайттың сын пікірі мынадай: «Firefly көрермендерінің сүйіспеншілігін Нейтан Филлионның еңкейтін әдептілігі, егжей-тегжейлі фантастикалық әлемі және тартымды сюжеттерінің арқасында иеленеді, тіпті ол Жосс Уидонның ең тұрақты туындыларымен қатар тұра бермесе де». Metacritic 30 рецензияны жинап, 100 балдық шкала бойынша 63 балдық орташа бағаны есептеді, бұл «жалпы алғанда оң пікірлерді» көрсетеді. Көптеген рецензиялар шоудың қауырсын батысы мен ғарыш мотивтерінің үйлесіміне назар аударды. Мысалы, телегид авторы Мэтт Рауш шоуды «ерекше» және «беймәлім» деп сипаттап, сериалдың ғарыш операларын батыстық фильмдер ретінде қабылдауын атап өтті. Рауш ғарыш саяхатынан жылқыға отыруға көшудің «күңкілдегенін» айтты, бірақ оған үйренгеннен кейін кейіпкерлердің шебер ойластырылғанын және сценарийдің әрекет, шиеленіс және юмордың тепе-теңдігін тапқанын атап өтті. Бірнеше рецензенттер шоудың тұрғылықты жерін сынады; Сан-Франциско Хроникасынан Тим Гудман батыс және ғылыми фантастика жанрларының қосылуының «екі өте қайшы жанрдың таңғаларлық араласуы» екенін айтты және сериалды «үлкен көңіл көшіру» деп атады, ал Salon.com сайтынан Карина Шокано «ғарыш – қауырсын батысы» метафорасының артық екенін, екі жанрдың да қазіргі заманмен байланысы жоқ екенін айтты. The New York Times газетінен Эмили Нуссбаум DVD жинағына шолу жазып, бағдарламаның «бастапқыда оны құртқан болуы мүмкін ерекше жанрлық қоспасын» көрсеткенін атап өтті: «экзистенциалдық негіздері бар, кейіпкерлеріне толы ғылыми-фантастикалық батыс комедиялық драмасы, Джо Миллионер үстемдік еткен маусымда сату қиын». The Boston Globe Firefly-ді «тамаша, қиялға толы, мүмкіндіктерге толы хаос» деп сипаттады. Рецензияда жаңа сериалдың басқа бағдарламалардан айырмашылығы – «олар жарқыраған пилоттық эпизодтармен көрінеді және тез арада орташа деңгейге төмендейді, ал Firefly кері шығармашылық жолмен жүреді» екені айтылды. Джейсон Снелл шоуды теледидардағы ең жақсылардың бірі деп атады және «болашақтағы ұлылыққа ең көп потенциалы бар» деп мәлімдеді. The Objective Standard журналына жазған Тим Уайт шоудағы батырлық бейнесіне назар аударды. Ол «Firefly батырлық пен жауыздықтың мәнін бейнелеуге тырысқанда толыққанды дәл емес, бірақ оның жетістіктері сәтсіздіктерінен гөрі көтеріңкі» деген қорытынды жасады. «Ол сондай-ақ әрқашан қызықты, шебер жазылған және құмарлықпен ойналған». Рецензенттер Firefly-ді Уидонның басқа бір сериалмен, «Баффи – вампирлермен күрескен қызбен» де салыстырды. Шокано сериалда Баффидің психологиялық шиеленісінің жоқтығын атап өтті және бұл эпизодтардың ретсіз көрсетілуіне байланысты болуы мүмкін екенін болжады. The Mary Sue сайтынан Принцесса Уикс сериалды «өте ұнатып» екенін айтты, бірақ «онда қытай актерлері жоқ, сондықтан егер ол қайта оралса, бұл оңай түзету болар еді». Syfy сайтына жазған Алисса Фиксе шоуды «проблемалы сүйікті» деп сипаттап, шоудағы азиялық кейіпкерлердің жоқтығын «ең жақсы жағдайда немқұрайлылық, ең нашар жағдайда нәсілшілдік» деп атады.

Фандомдық

Firefly 2002 жылдың соңында Fox телеарнасында үш ай көрсетіліп, адал жанкүйерлер қатарын құрды. Осы жанкүйерлер, өздерін «Браункоуттар» деп атаған, онлайн форумдарда бірігіп, сериалды Fox телеарнасы дебюттен кейін үш ай өткен соң жабудан сақтап қалуға тырысты. Олардың күш-жігеріне Variety журналында жарнама үшін қаржы жинау және UPN телеарнасына хаттар жолдау кампаниясы кірді. Шоуды жалғастыратын телеарна табуға қол жеткізбегенімен, олардың қолдауы нәтижесінде сериал 2003 жылдың желтоқсанында DVD форматында жарық көрді. Осы және басқа да жанкүйерлердің белсенділігі Universal Studios студиясын «Серенити» атты көркем фильм түсіруге ықпал етті. Бұл іс-шарадан Уидонның сүйікті қайырымдылық қоры Equality Now үшін 65 000 доллардан астам ақша жиналды. 2007 жылы 106 000 доллар, 2008 жылы 107 219 доллар, ал 2009 жылы 137 331 доллар жиналды. 2006 жылдың шілдесінде «Impossible Done» атты жанкүйерлер түсірген деректі фильм шықты. Бұл фильм жанкүйерлердің тарихын және шоу оларға қалай әсер еткенін баяндайды, сонымен қатар Уидонмен және актерлермен сұхбаттарды қамтиды. DVD сатудан түскен қаражаттың бір бөлігі Equality Now қорына қайтарылады. NASA-ның «Браункоут» астронавы Стивен Суонсон 2007 жылдың маусымында Space Shuttle Atlantis ғарыш кемесінің STS-117 миссиясына Firefly және Serenity DVD-лерін алып барды. DVD дискілері Халықаралық ғарыш станциясының медиа-жинағына қосылды, ол станция экипажының ойын-сауығы үшін арналған. Жанкүйерлердің коммерциялық емес, ресми емес «Серенити» фильмінің жалғасы «Browncoats: Redemption» 2010 жылдың 4 қыркүйегінде Dragon*Con 2010 фестивалінде көрсетілді. Фильмнің авторы және продюсерінің сөзіне сенсек, Уидон жобаға «батыс тілегін» берген. Фильм DVD және Blu-ray форматтарында фильмнің веб-сайтында сатылды, түскен барлық қаржы бес қайырымдылық ұйымдарына таратылды. Фильм АҚШ-тың түрлі ғылыми-фантастикалық конвенцияларында көрсетілді, кіру билеттерінен түскен қаражат та қайырымдылыққа жұмсалды. Барлық сату 2011 жылдың 1 қыркүйегінде, премьерадан бір жыл өткен соң аяқталды, ал жалпы кіріс 115 000 доллардан асты.

Культ мәртебесі

2005 жылы New Scientist журналының сайты "Әлемдегі ең жақсы ғарыш ғылыми-фантастикалық туынды" анықтау үшін интернет-дауыс беру өткізді. "Firefly" бірінші орынды, ал оның толыққанды көркем фильмі "Serenity" екінші орынды иеленді. 2012 жылы Entertainment Weekly басылымы шоуды "Соңғы 25 жылдағы 25 ең жақсы культты телешоу" тізімінде 11-орынға қойып, "Көп жағдайда болғандай, қаһармандық оның аңызын одан әрі күшейтті" деп баяндады. "Жұлдыздар қақпасы SG-1" сериалының түзушілерінің бірі Брэд Райт, SG-1 сериалының 200-ші эпизоды "Serenity мен Firefly-ға жасалған шағын сыйлық, бұл тарихтағы ең жақсы жабылып қалған сериалдардың бірі болуы мүмкін" деді. Эпизодта "Мартин Ллойд SGC-ге [Жұлдыздар қақпасы командасы] келді, себебі "Wormhole X Treme!" үш эпизодтан кейін жабылып қалғанмен, DVD форматында жақсы сатылып, оны толыққанды фильмге айналдыруға мүмкіндік берді". "Serenity" фильмі SFX журналының 3000 жанкүйер қатысқан дауыс беруі нәтижесінде барлық уақыттағы ең жақсы ғылыми-фантастикалық фильм деп танылды. Кейін "Firefly" TV Guide журналының "Ең үздік культты шоулар" тізімінде 25-орынды иеленді. Google Wave бета-қосымшасының атауы осы телесериалдан шабыттанды. 2011 жылдың 17 ақпанында Entertainment Weekly журналына берген сұхбатында Нейтан Филлион: "Егер мен Калифорния лотереясынан 300 миллион доллар жеңіп алсам, мен бірінші кезекте "Firefly" құқықтарын сатып алып, оны өз күшіммен жасап, интернетте таратамын" деп әзілдеді. Бұл жанкүйерлер тарапынан құқықтарды сатып алу үшін қаражат жинауға бағытталған бастамаға серпіліс берді. 2011 жылдың 7 наурызында жоба ұйымдастырушылары, сериал авторларының қолдауы болмағандықтан жобаны жабық деп мәлімдеді, сол кезде 1 миллион доллар жиналған болатын. Джосс Уидон, Тим Минеар және актерлер Натан Филлион, Алан Тудик, Саммер Глау, Адам Болдуин және Шон Маер 2012 жылғы Сан-Диего комик-конында 10 жылдық мерейтойға арналған панельдік талқылауға қатысты. Панельге кіру үшін он мың адам кезекке тұрды, ал талқылау актерлер мен түсірілім тобына тұрған орыннан шапалақтармен аяқталды. Он жылдық мерейтойға арналған арнайы бағдарлама "Browncoats Unite" 2012 жылдың 11 қарашасында Science Channel телеарнасында көрсетілді. Бағдарламада Уидон, Минеар және бірнеше актерлер сериал тарихы туралы әңгімелесті. Reasons Julian Sanchez-тің сөзіне сүйенсек, "Firefly" сериалының жанкүйерлерінің қатарында "либертариандық көзқарастарды ұстанатындардың үлесі жоғары". Сериалдың тақырыптары көбінесе тым күшті орталық биліктің және оның жамандықтар жасауға қабілеттілігі туралы ескерту ретінде беріледі, бірақ көпшілік оны жақсы деп санайды. Кейіпкерлердің әрқайсысы либертариандық құндылықтарды көрсетеді, мысалы, қару-жарақ алып жүру құқығы (Джейн, Зои), заңды жезөкшелік (Инара), дін бостандығы (Кітап), логикалық ойлау (Симон) және әскери міндетке қарсылық (Ривер). Джосс Уидон бұл тақырыпқа тоқталып: "Мал, егер республикашыл болмаса, әрине либертариан, ол үкіметтің ықпалы аз болған адамы. Ол көп жағынан менің өзімнен өзгеше" деді.

Рейтингтер

Fox телеарнасы сериалды тоқтатқан кезде, ол 4,7 миллион көрерменді жинап, Нильсен рейтингінде 98-орынды иеленді. Шоудың екінші маусымында, 17-ші бөлімде ("Терминаторды ажырату") Саммер Глау өзін таныстырып, Сан-Францискоға бара жатқан пойызбен Шелдон, Леонард және олардың достарымен кездеседі. Радж оған сөз тигізуге тырысқанда, ол астрофизик болғанымен, "Firefly" түсірілімінде ғарышқа шыққанын айтады. Глау оған осыған сенгені үшін сөгіс береді, ал Радж кері шегінеді: "Олар - ақылдан адасқан адамдар!" 8-маусымда, 15-ші бөлімде Радж пен Леонард кафеде Нейтан Филлионды таниды және онымен селфи түсіруді талап етеді, бірақ ол "Firefly" жұлдызы екенін мойындамайды. NBC комедиясы "Community"-де Трой мен Эбед кейіпкерлері шоудың жанкүйерлері. Олардың арасында келісім бар, егер біреуі қайтыс болса, екіншісі "Firefly" тоқтатылуынан туындаған өзін-өзі өлтіру сияқты көрінетін жағдай жасап, шоуды қайтаруға тырысады. 2003 жылғы "Battlestar Galactica" мини-сериалы/пилотында Лаура Рослинмен (Мэри МакДоннелл) бірге түсірілген сахнаның фонында "Serenity"-ге ұқсас кеме пайда болады. "Serenity" – "Firefly" және "Battlestar Galactica" фильмдеріндегі цифрлық эффекттер үшін жауапты Zoic Studios компаниясының цифрлық эффекттер көріністеріне камео ретінде енгізілген бірнеше ғарыш кемелерінің бірі. Сыншылар "Firefly" мен "Outlaw Star" анимелері арасындағы ұқсастықтарды және параллельдерді байқады. Филион басты кейіпкер Ричард Каслдың рөлін ойнаған "Castle" телесериалы "Firefly"-ге үздіксіз құрмет көрсетіп келеді. Каслдың үйінде "Firefly"-дің декоративтік заттары бар, ол Хэллоуинге "ғарыш ковбойы" болып киінген ("Сен оны бес жыл бұрын кидің", - деп қызы күлдірді), "Телешоудан [оның] жақсы көретін" қытай тілін үйренген, көк хирургиялық қолғап киіп, саусақтарымен "екі-екіден" жылдам қозғалыс жасайды. Оған "Серенити" деп аталатын спа туралы естіген бе деп сұрады, ал "Firefly"-дің "Білген тозақ", "Мен басына мақсат қойдым" сияқты сөздері "Castle" сериалының әртүрлі драмалық көріністерінде әзіл ретінде қолданылды. Ол ғылыми фантастика конвенциясында адам өлтіру ісімен айналысты, күдіктілер ұзақ уақыттан бері тоқтатылған ғарыш операсының актерлері болды, ол бір маусым ғана көрсетілді, және "Firefly" актерлері бейнелеген адамдармен тікелей және кездейсоқ қарым-қатынаста болды. 2015 жылы Тюдик пен Филлион бірлесіп жасаған "Con Man" комедиялық веб-сериалы, олардың культті ғылыми фантастика актерлері ретінде конвенцияларға қатысу тәжірибесіне негізделген. Бұл автобиографиялық болмаса да, шоудағы ойдан шығарылған "Spectrum" "Firefly"-ге ұқсайды, ал Тюдик пен Филлионның рөлдері олардың "Firefly"-дегі рөлдерін шағылыстырады. Стайт, Торрес, Глау, Махер және Уэддон қонақ ретінде түсті. Махер бұрынғы "Firefly" актері ретінде өзін ойнады.

Медиа франшизасы

Қысқа өмір сүрген сериалдың танымалдылығы Firefly ғаламында медиа франшизаның бастау нүктесі болды, оның ішінде «Серенити» көркем фильмі де бар. Бұл фильм сериал тоқтатылғаннан кейін шешілмеген көптеген сюжеттік мәселелерді қамтиды. Сонымен қатар, екі комикс мини-сериясы бар: «Серенити: Соңғылар» (3 саны, 104 бет, 2006), «Серенити: Жақсы күндер» (3 саны, 80 бет, 2008) және бір реттік қатты мұқабалы «Серенити: Шопанның әңгімесі» (56 бет, 2010), сондай-ақ бір реттік «Серенити: Бос уақыт», «Басқа жартысы» және «Серенити: Шығарып тастау» комикстері бар. Бұл комикстерде Уэдон сериалда толығырақ зерттеуді жоспарлаған сюжеттік желілер көрсетілген. Комикстердің оқиғасы телесериалдың соңы мен көркем фильмнің бастауы арасындағы кезеңде өрбітеді. Екі мини-серия кейіннен жинақталған түрде қатты мұқабалы және жұмсақ мұқабалы графикалық роман ретінде жарық көрді. 2014 жылдың қаңтар айында «Серенити: Желге жапырақтар» атты алты санынан тұратын серия басталды, оқиғасы фильм оқиғаларынан кейін өрбітеді. «Серенити: Verse-те күш жоқ» атты алты санынан тұратын серия 2016 жылдың қазан айында басталды және оқиғасы «Желге жапырақтардан» 1,5 жыл өткен соң өрбітеді. 2018 жылдың шілдесінде «Boom! Studios» Firefly комиксі мен графикалық романды жариялау лицензиясын алғанын және ай сайын жаңа комикс серияларын, шектеулі серияларды, түпнұсқа графикалық романды және тағы да басқаларын шығаруды жоспарлап отырғанын хабарлады. 2014 жылдың шілдесінде «Firefly Online» видео ойынының шығарылуы туралы хабарланды, онда актерлер өз рөлдерін қайта ойнауға тиіс болды. Ойын ресми түрде тоқтатылмағанына қарамастан, 2016 жылдың наурызынан бері оның шығарылуы туралы ешқандай жаңалық жоқ. 2018 жылдың қаңтар айында «Titan Books» түпнұсқа Firefly романдарын жариялай бастайтынын мәлімдеді. Осы уақытқа дейін жеті кітап жарық көрді. 2020 жылдың қаңтар айында «Fox» компаниясының ойын-сауық президенті Майкл Торн сериалды қайта жаңғырту туралы ойлар болғанын, бірақ «The Orville» эфирде болғандықтан, телеарнада бір уақытта екі ғарыш франшизасының болуының қажеті жоқ деп шешкенін айтты.