Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Тынық мұхитының құс түрлері. Пальма какатуы (Probosciger aterrimus), сондай-ақ Голиат какатуы немесе үлкен қара какату деп те аталады, Жаңа Гвинея, Ару аралдары және Австралияның Квинсленд штатындағы Кейп-Йорк түбегінде кездесетін какатулар тұқымдасына жататын ірі, күлгін сұр немесе қара түсті тоқыл. Оның өте үлкен қара тұмсығы және жарқын қызыл еңчек дақтары бар.
Species of bird from the South Pacific
The palm cockatoo (Probosciger aterrimus), also known as the goliath cockatoo or great black cockatoo, is a large smoky grey or black parrot of the cockatoo family native to New Guinea, Aru Islands, and Cape York Peninsula in Queensland, Australia. It has a very large black beak and prominent red cheek patches.
Таксономия
1788 жылы табиғатты зерттеуші Иоганн Фридрих Гмелин, Карл Линнейдің «Жаңа табиғат жүйесі» еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген басылымында бұл құсты ресми түрде сипаттады. Ол оны попугайларға жататын Psittacus туысына қосты және Psittacus aterrimus деген екі атауын берді. Гмелин өзінің сипаттамасын 1764 жылы ағылшын табиғатты зерттеуші Джордж Эдвардс сипаттап, суреттеген «қара какаду» негізінде жасады. Джоан Гидеон Лотен Эдвардсқа Шри-Ланка суретшісі Питер Корнелис де Бевердің салған құстың суретін ұсынды. Де Бевердің түпнұсқа суреті қазір Лондондағы Табиғи тарих мұражайының қорында сақтаулы. Пальма какадуы қазір Генрих Кулдың 1820 жылы енгізген Probosciger туысына жататын жалғыз түр болып табылады. Туыстың атауы латын тіліндегі proboscis – «ұзын мұрын» және ger – «көтеруші» деген сөздерінен құралған. Атерримус деген сөз заманауи латын тілінде «өте қара» деген мағынаны білдіреді. Бұл түрдің табиғи мекені Ару аралдары болып саналады.
The palm cockatoo was formally described in 1788 by the naturalist Johann Friedrich Gmelin in his revised and expanded edition of Carl Linnaeus's Systema Naturae. He placed it with the parrots in the genus Psittacus and coined the binomial name Psittacus aterrimus. Gmelin based his description on the "black cockatoo" that had been described and illustrated in 1764 by the English naturalist George Edwards. Joan Gideon Loten had provided Edwards with a drawing of the bird by the Sri Lankan artist Pieter Cornelis de Bevere. The original drawing by de Bere is in the collection of the Natural History Museum, London. The palm cockatoo is now the only species placed in the genus Probosciger that was introduced by Heinrich Kuhl in 1820. The genus name combines the Latin proboscis meaning "snout" with ger meaning "carrying". The specific epithet aterrimus is Modern Latin meaning "very black". The accepted type locality is the Aru Islands,
Пальма какадуы ақ какадулардың Cacatuinae кіші туысына жатады. Бұрынғы шектеулі генетикалық зерттеулер оның какадулар отбасының ата-бабаларынан ең ерте бөлінгенін көрсетті. «Пальма какадуы» деген атау Халықаралық орнитологиялық комитет (ХОК) тарапынан ресми атау ретінде бекітілді.
The palm cockatoo is a member of the white cockatoo subfamily Cacatuinae. Earlier limited genetic studies found it to be the earliest offshoot from the ancestors of what have become the cockatoo family. "Palm cockatoo" has been designated the official name by the International Ornithological Committee (IOC).
Сипаттама
Пальма какадусының ұзындығы және салмағы бар. Бұл Австралиядағы ең үлкен какаду түрі және ең үлкен попугай болуы мүмкін, бірақ сары құйрықты қара какаду мен күкіртті қақпақтың ірі тұқымдары көлемдері жағынан шамалас келеді. Бұл үлкен тоқпанмен ерекше құс, және барлық попугайлардың арасындағы ең ірі өсірлерінің біріне ие (тек гиацинт арасының өсірі ғана үлкен). Бұл күшті өсір пальма какадуларына өте қатты жаңғақтар мен тұқымдарды жеуге ғана емес, сонымен қатар аталықтарына тірі ағаштардан қалың (шамамен ) таяқтарды сындырып, барабан тарту үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Аталықтың өсірі аналыққа қарағанда ірілеу болады.
The palm cockatoo is in length and weighs It may be the largest cockatoo species and largest parrot in Australia, although large races of yellow tailed black cockatoos and sulphur crested cockatoos broadly overlap in size. It is a distinctive bird with a large crest and has one of the largest bills of any parrot (only the hyacinth macaw's is larger). This powerful bill enables palm cockatoos not only to eat very hard nuts and seeds, but also enables males to break off thick (about ) sticks from live trees to use for a drumming display. The male has a larger beak than the female.
Ән шығару
Пальмалы какадулардың дыбыстануы көптеген жабайы тотықтардың дыбыстануына ұқсас, бірақ олар көршілес жеке тұлғалармен демонстрация мен байланыс кезінде әртүрлі қосымша буындарды шығаратыны анықталды. Бұл қосымша буындарды көбінесе еркектер шығарады және олар жиі ұзын, күрделі тізбектер құрайды. Темір жотасындағы популяцияда 30 түрлі буын ажыратылды. Шығыс аймағынан келген пальмалы какадулардың шақыру түрлері, ұзақ мерзімді оқшаулануына байланысты, басқа аймақтардан келгендерден өзгеше.
The vocalizations of palm cockatoos are similar to those of most wild parrots, but they have also been shown to produce a variety of additional syllables in display and exchange with neighbouring individuals. These additional syllables are mainly produced by males and are often combined to form long, complex sequences. In a population in the Iron Range, 30 different syllables were distinguished. The palm cockatoos from the east have different call types from the ones from other areas, due to their long term isolation.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Пальмалы какаду Жаңа Гвинея және Австралияның Квинсленд штатындағы Кейп-Йорк түбегіндегі тропикалық ормандар мен орманды аймақтарда таралған. Оны Индонезияның Батыс Папуа аймағындағы Соронг қаласының жанында да кездестіруге болады, онда ол кейде жол бойындағы ағаштарда көрінеді.
The palm cockatoo is found in rainforests and woodlands of New Guinea and Cape York Peninsula, Queensland, Australia. It can still be found near Sorong, West Papua, Indonesia, where it is sometimes seen in trees along the roads.
Мінез-құлық және экология
Оның ерекше аумақтық көрсетуі бар, онда құс (әдетте аталық) өлген бұтақ немесе ағашқа қарсы үлкен (яғни диаметрі 2,5 см, ұзындығы 15 см) таяқ немесе тұқымдық қабықшаны соғып, 100 метрге дейін естілетін қатты дыбыс тудырады. Соққаннан кейін аталық ұяны безендіру үшін соққы құралын кішкентай бөліктерге бөледі. Бұл соққыға түсу мінез-құлқы үш онжылдықтан астам бұрын (1984 жылы Г.А. Вудпен) ашылса да, пальмалық қақпақтың неге соққыға түсетіні әлі де жұмбақ. Бір себебі, аналықтары соққы дыбысының резонансына қарай ұялау қуысының беріктігін бағалай алады. Тағы бір мүмкіндік – аталықтары өз аумағын басқа аталықтардан қорғау үшін соққыға түседі. Пальмалық қақпақ – ерекше құс, ол көне түр және құралдарды қолданатын сирек құстардың бірі.
It has a unique territorial display where the bird (typically the male) drums with a large (i. e. up to 2.5 cm diameter, 15 cm long) stick or seed pod against a dead bough or tree, creating a loud noise that can be heard up to 100 m away. After drumming, the male occasionally strips the drum tool into small pieces to line the nest. Although this drumming behaviour was discovered over three decades ago (in 1984 by G. A. Wood), the reason why palm cockatoos drum is still a mystery. One reason could be that females can assess the durability of the nesting hollow by the resonance of the drumming. Another possibility could be that males drum to mark their territory against other males. The palm cockatoo is an unusual bird, being an ancient species and one of the few bird species known to use tools.
Өсіру
Пальма какадулары екі жылда бір ғана жұмыртқа салады және барлық попугай түрлері арасында көбею көрсеткіші ең төменгі деңгейде болады. Осының орнын өтеуі – олардың өте ұзақ өмір сүруі. Сиднейдегі Таронга зообағында бір еркек 29 жасында көбейе бастады, ал Лондон зообағында бір аналық 1966 жылы алғашқы жұмыртқасын салғанда 40 жаста болды. Көбею ағаштардың ішкі қуыстарында, тік құбыр сияқты жерлерде жүзеге асады. Өрттер ұялардың жойылуына және пайда болуына маңызды рөл атқарады. Өрттер микроорганизмдер мен термиттің қоныстануына жағдай жасайды, олар ағашқа еніп, ішін ойып бастайды. Циклон ұяның дамуының соңғы кезеңінде маңызды. Австралия зообағында 80 немесе 90 жылға дейін өмір сүрген пальма какаду туралы айтылатын деректер бар. Қапастағы құстардың ұзақ өмір сүретіні белгілі болғамен, жабайыда өмір сүретін пальма какадуларының қанша жыл өмір сүретіні әлі белгісіз.
Palm cockatoos only lay one egg every second year and have one of the lowest breeding success rates reported for any species of parrot. Offsetting this is their very long lifespan. A male commenced breeding at 29 in Taronga Zoo in Sydney, and a female at the London Zoo was 40 when she laid her first egg in 1966. Breeding takes place inside tree hollows that look like standing pipes. Fires play an important role in the destruction and creation of nest hollows. Fires allow the colonisation of microorganisms and termites, which enter the tree and start hollowing out the inside. Cyclones are important in the final stage of nest hollow development. Anecdotal evidence indicates a palm cockatoo reaching 80 or 90 years of age in an Australian zoo, Although longevity of captive birds is known, the lifespan of palm cockatoos that live in the wild is still unknown.
Тамақ және азықтандыру
Пальмалық какаду көбінесе таңертеңгі сағаттарда жапайы өсетін панданус пальмасының жемісімен және канари ағашының жаңғақтарымен қоректенеді. Олар Дарвиннің жіпті қабықты Евкалипт тетрадонтасы мен нонда ағашының жемістерін, сондай-ақ мақтанақ алма ағашының, жағажай бадамының және қара бұршақ ағашының тұқымдарын жегендері де байқалған.
The palm cockatoo often feeds during the early hours of the day on a diet that consists mostly of wild growing pandanus palm fruit and nuts from the kanari tree. They have also been seen eating fruit from Darwin stringy bark Eucalyptus tetradonta and nonda tree, as well as seeds from the cocky apple tree, beach almond, and black bean tree.
Қорғау және жағдайы
Пальма какаду әлі де Кейп-Йорк аймағында салыстырмалы түрде көп кездеседі, бірақ онда орта тұру орындарының жойылуынан, әсіресе Вейпа маңындағы боксит кенін өндіруден және басқа жерлерде өрт жүйесінің өзгеруінен қорғау қажет. Жаңа Гвинеяда пальма какадулар ауланады. Пальма какаду қазіргі таңда IUCN Қауіпті Түрлердің Қызыл тізімінде «Қауіпке ұшырауы мүмкін» санатында бағаланған.
The palm cockatoo is still relatively common in Cape York, but is threatened there by habitat destruction, particularly due to bauxite mining around Weipa and altered fire regimens elsewhere. Palm cockatoos are hunted in New Guinea. The palm cockatoo is currently evaluated as Near Threatened on the IUCN Red List of Threatened Species.