Кіріспе

Құс түрлері

Салманды какаду (Cacatua moluccensis), сондай-ақ Молукка какадуы деп те аталады, Индонезияның шығысындағы Серам архипелагының эндемик түрі болып табылады. Биіктігі 60 см-ге дейін, салмағы 900 г-ға дейін жететін бұл какаду ақ какадулардың ішіндегі ең ірілерінің бірі. Әйелдер еркектерге қарағанда орташа есеппен сәл кішірек болады. Оның ақ-қызыл түсті қауырсындары бар, олардың қызғылт реңі анық байқалады, қанат астында және құйрық қауырсындарының төменгі жағында аздап сары түс кездеседі. Бұл құс қатер сезгенде жоғары көтерілетін үлкен, кері тартылатын, жатушы қырқаға ие, осы кезде бұрыннан жасырылған жарқыраған қызыл-сары қауырсындары көрінеді, бұл әлеуетті шабуылдаушыларды қорқытуға арналған. Ол қуанғанда немесе басқа да "эмоционалдық" жағдайларда да қырқасын көтере алады. Кейбір адамдар оның қырқасын "фламинго түсімен" салыстырады. Бұл какаду попугайлар әлеміндегі ең дауысты құстардың бірі және тұтқында сөзді жақсы еліктей алады. Табиғатта салманды какаду 1000 метрден төменгі жазық ормандарда мекендейді. Оның рационы негізінен тұқымдардан, жаңғақтардан және жемістерден, сондай-ақ кокос жаңғақтарынан тұрады. Олар жерден жәндіктерді жейтініне қосымша дәлелдер бар, ал үй жануарлары Молукка какадуларының рационында жеткілікті мөлшерде белок болмаса, анемияға оң нәтиже берген жағдайлар тіркелген.

Таксономия

1788 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің «Жаратылыс жүйесі» еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасында салмон түсті қыртысы бар какадуды ресми түрде сипаттады. Ол оны Psittacus туысына жатқызып, Psittacus moluccensis деген екі атауын берді. Гмелин өзінің сипаттамасын бұрынғы орнитологтардың сипаттамаларына негіздеді. Джордж Эдвардс 1751 жылы какадуды сипаттап, суретін салған, Матурин Жак Бриссон 1760 жылы, ал граф де Буффон 1779 жылы какадуды сипаттап, суретін салған. Тірек нүктесі – Малуку аралдары. Сальмон түсті какаду қазір Луи Пьер Вьейоның 1817 жылы енгізген Cacatua туысына жататын 11 түрдің бірі. Түрі монотипті: ешқандай кіші түрлер танылмайды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Сальмонды жапырақты какаду Индонезияның шығысындағы Серам архипелагына тән және Гавайи аралы Оахуға әкелінген, онда шағын популяция қалыптасқан. Пуэрто-Рикода жабайы табиғатта кездесіп жатқан болса да, бұл қашып кеткен үй жануарларының салдары болуы мүмкін, және олардың көбеюі тіркелмеген.

Табиғи ортадағы жағдайы

Сальмонды шымшықты какаду - осал түр, және 1989 жылдан бері CITES I қосымшасына енгізілген, бұл жабайыда ауланған құстардың халықаралық коммерциялық саудасын тыйымдайды. Шаруашылықта өсірілген құстарды CITES сертификаты болған жағдайда ғана сатуға болады. Құстардың саны заңсыз аулау және тіршілік ортасының жойылуы салдарынан азайды. Бұл түрді аулаудың ең жоғары шағында жылына 6000-нан астам құс жабайы табиғаттан алынып отырды. Оның негізгі ареалы Серам аралындағы Манузела ұлттық паркінде орналасқан, бірақ тіпті қазір де заңсыз аулау тоқтамайды.

Құс шаруашылығы

Сальмонды шоқылы какаду енді АҚШ-қа импортталуы мүмкін емес, өйткені ол Жабайы құстарды қорғау туралы заңда тізімделген. Дегенмен, олар тұтқында өсірілуде. Олар әдемілігімен және оқытылуымен танымал (соның арқасында оқытылған құстар көрмелерінде сүйікті). Сальмонды шоқылы какадулардың үй жануары ретінде ұстауға ең қиын попугайлардың бірі болып саналатыны кеңінен қабылданады, себебі олардың жоғары интеллектуалды деңгейі, үлкен дене мөлшері, ықтимал шу деңгейі (бұл әлемдегі ең дауысты құстардың бірі, шақырулары 129 децибелге жетеді) және шайнау қажеттілігі бар. Молукка какадуларына өте үлкен және берік тор немесе құс үйі қажет. Сальмонды шоқылы какадулар өте әлеуметтік және үй жануарлары ретінде өте мейірімді, ласкалы және жайлы болуы мүмкін. Егер жас какадуға көп көңіл бөлініп, оны құшақтап, ал оған ойыншықтармен ойнауға, жем іздеуге немесе өзін басқаша көңіл көтеруге мүмкіндік берілмесе, бұл мәселелерге әкелуі мүмкін. Сальмонды шоқылы какадулардың дені сау және жақсы күйде болуы үшін көп көңіл және белсенділік қажет. Оларды ұсқынсыздықтан сақтау үшін адамдардың күтімі мен оқытуы маңызды, сондай-ақ олардың тамақ табуы үшін күш жұмсауын қажет ететін шайнағыш және тағамдық ойыншықтар да қажет. Басқа көптеген ірі какадулар сияқты, сальмонды шоқылы какадулар да тиісті орта, көңіл және байыту мүмкіндіктері берілмесе, қауырсындарын жұлу және агрессия сияқты денсаулық және мінез-құлық проблемаларын дамытуы мүмкін. Тұтқында сальмонды шоқылы какадулар өте ұзақ өмір сүруі мүмкін, 2011 жылғы мақалада 92 жасқа дейін өмір сүрген тұтқынға алынған бір құс туралы айтылған.

Өсіру

Молукка какадулары жылына бір рет көбейеді, әдетте желтоқсан мен наурыз айлары аралығында, өсімдіктердің өсуі ең жоғары шарында және тамақ жеңіл қолжетімді болатын кезде.