Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, британдық әскер ретінде де танылған британдық Үнді армиясы, 1939 жылы 200 000-нан аспайтын салада бастады. Соғыс аяқталған кезде ол тарихтағы ең ірі ерікті армияға айналып, 1945 жылдың тамызында 2,5 миллионнан астам адамды құрады. Олар жаяу әскер, бронетанктік және жаңа құрылған әуе десанттық бөлімдерде қызмет етіп, Африка, Еуропа және Азияда үш құрлықта соғысты. Олардың батылдығы 4000-ке жуық наградамен мойындалды, ал Үнді армиясының 18 мүшесі Виктория кресімен немесе Джордж кресімен марапатталды. 1942 жылдан бастап Үнді армиясының Бас қолбасшысы болған фельдмаршал Клод Очинлек британдықтардың "егер Үнді армиясы болмағанда, екі соғыстан да (Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардан) өте алмас еді" деп мәлімдеді. Ұлыбританияның премьер-министрі Уинстон Черчилль де "Үнді сарбаздары мен офицерлерінің теңдесі жоқ батырлығына" құрмет көрсетті.
Ұйым
1939 жылғы Үндістан армиясы Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Үндістан армиясынан (сол кездегі британдық әскер) ерекшеленді; ол 1922 жылы реформаланды, бір батальондық полктерден көп батальондық полктерге көшті. Жалпы, әскер 21 атқыштар полкіне және 107 жаяу әскер батальонына дейін қысқартылды. Әскер құрамында төрт жаяу әскер дивизиясы және бес атты әскер бригадасы болды. 1930 жылдары Үндістан армиясы жаңғырту бағдарламасын бастады – енді олардың өз артиллериясы, Үндістан артиллерия полкі болды, ал атты әскерлер механикаландыруды бастады. 1936 жылға қарай Үндістан армиясы соғыс кезінде Сингапур, Парсы шығанағы, Қызыл теңіз, Бирма және Египетке әрқайсынан бір бригада жеткізуге міндеттенді. Бірақ 1939 жылға қарай тағы да қысқартулар Үндістан армиясын 18 атты әскер полкіне және 96 жаяу әскер батальонына дейін азайтты, барлығы 194 373 адамды құрады, оның ішінде 34 155 жауынгер емес қызметкерлер болды. Жиырма екі атты әскер полкі танк және бронетранспортер бөлімдерін қамтамасыз етті. (Соғыс кезінде тағы жеті полк құрылды.) Жиырма тұрақты үнді жаяу әскер полкі (Бирма атқыштарын қоса алғанда) және он Гуркха полкі болды. Соғысқа дейін барлық үнді полктерінде кем дегенде екі батальон болды, көбінесе одан да көп. Гуркха полктері әрқайсысы екі батальоннан тұрды. Соғыс кезінде Гуркха полктері әрқайсысы тағы екі батальон құрды, ал үнді полктері әрқайсысы он беске дейін батальондар құрды. Соғыс барысында Ассам полкі және Бирма полкі сияқты тағы екі полк құрылды. Үндістан армиясы Екінші дүниежүзілік соғысты нашар дайындықпен және заманауи қару-жарақ пен жабдықтардың жетіспеушілігімен бастады.
1941 жыл
1941 жылдың наурыз айында Үндістан үкіметі Үндістанның қорғаныс жоспарын қайта қарады. Жапондықтардың ниеттері мен шетелге жіберілген дивизияларды алмастыру қажеттілігіне байланысты, құрылған бес жаңа жаяу әскер дивизиясына жеті жаңа бронетанкілік полк пен 50 жаңа жаяу әскер батальоны қажет болды: 14-ші, 17-ші, 19-шы, 20-шы, 34-ші, сондай-ақ екі бронетанкілік құрама – 32-ші Үнді бронедивизиясы және 50-ші Үнді танк бригадасы.
1942 жыл
1942 жылы Сингапур түскен кезде шамамен 40 мың үндістандық әскер тұтқынға алынды. Оларға таңдау жасау мүмкіндігі берілді, соның нәтижесінде 30 мың адам Үндістан Ұлттық Армиясына қосылды. Бас тартқандары тұтқынға алынып, көбісі Жаңа Гвинеяға жіберілді. 1942 жылы бұрын құрылған дивизиялардың көп бөлігі шетелде болғандықтан, армия тағы төрт жаяу әскер дивизиясын (23-ші, 25-ші, 28-ші, 36-шы) және 43-ші Үнді танк дивизиясын құрды. Дегенмен, 1942 жылғы оқиғалар мен жапондықтардың жаулап алулары 28-ші дивизияның құрылмайтынын және оған арналған бөлімдердің басқа жерде пайдаланылатынын көрсетті. 36-шы дивизия ерекше жағдайда Үндістан армиясының құрамы ретінде құрылды, бірақ Мадагаскар операциясынан және Ұлыбританиядан Үндістанға келген британдық бригадаларынан жасалды. 1942 жылы құрылған соңғы дивизия – 26-шы Үнді жаяу әскер дивизиясы, ол Калькутта маңындағы оқудан өткен немесе орналасқан әртүрлі бөлімдерден асығыс құрылды.
1943 жыл
1943 жылға арналған жоспарларға тағы бір жаяу әскер дивизиясын, әуе шабуылы дивизиясын және ауыр броньды бригаданы құру кірді. Тек 32-ші және 43-ші броньды дивизияларды біріктіру арқылы 44-ші Үнді броньды дивизиясы құрылды. 1943 жылдың шілдесінен бастап жаяу әскердің ормандағы жаттығуларына көмектесу мақсатында 14-ші және 39-шы дивизиялар оқу дивизияларына түрлендірілді.
1944 жыл
Жоспарланған 44-ші Үндістан әуе десанттық дивизиясы 44-ші броньды дивизиядан құрылды, армиядағы жалғыз броньды дивизия ретінде 31-ші броньды дивизия қалды. Батыс майданға жіберілген бөлімдерді оқыту үшін 155-ші Үндістан жаяу әскер бригадасы құрылды. Пехоталық құрылым рөлге байланысты өзгерістерге ие болды. 1942 жылы құрылған жеңіл дивизиялар (14-ші, 17-ші және 39-шы) тек екі бригададан тұрды және көптеген ауыр техникадан мүше болды. Көлікті алты қалың ат және төрт «Джип» компаниясы қамтамасыз етті. Бұл типтегі дивизиялар кейіннен таратылды. Жануарлар мен механикаландырылған көлік дивизиялары (A & MT) (7-ші, 20-шы және 23-ші, содан кейін 5-ші) атауынан көрінетіндей, жануарлар мен көлік құралдарын араластырып тасымалдады. Атап айтқанда, көлікпен буксирленген далалық артиллерия полкінің бірі он екі 3,7 дюймдік гаубицасы бар таулық артиллерия полкімен алмастырылды, олар қалың аттармен тасымалданды. Танкіге қарсы және жеңіл әуеге қарсы полктер, әрқайсысы танкіге қарсы және әуеге қарсы қарудан екі батареядан тұратын бір полкпен алмастырылды. Дивизиялық барлау бөлімі жеңіл қаруланған жаяу әскер батальонымен алмастырылды. Бас штабтың қорғаныс бөлімін тағы бір стандартты жаяу әскер батальоны қамтамасыз етті. 1944 жылдың 27 мамырында генерал Джордж Гиффорд (11-ші армия тобының қолбасшысы) Бірмадағы барлық үнді дивизиялары A & MT штатын қабылдауы керек деп бұйырды. Алайда сол жылдың соңында генерал-лейтенант Уильям Слим (14-ші армияның қолбасшысы) екі дивизияны (5-ші және 17-ші) екі мотоатқыштар бригадасы және бір әуе тасымалданатын бригадасы бар аралас құрамға айналдырды, Бірманың орталық аймағындағы салыстырмалы түрде ашық жерде механикаландырылған операцияларды күтіп. 1945 жылдың сәуір айында 20-шы дивизия да Бірмадан әскері шығарылып жатқан британдық дивизиядан көліктерді сатып алып, жартылай механикаландырылған құрамға айналдырылды.
Зымыранды дивизиялар
1940, 1941 және 1942 жылдарға жасалған жоспарларда бронетанкті дивизия құру көзделіпті. Дегенмен, үнді бронетанкті формациялары жабдық жетіспеушілігінен қиындықтарға тап болды. 1940 жылғы танктардың тапшылығы 31-ші бронетанкті дивизияның құрылымында көрінді, бастапқыда ол бір бронетанкті және екі мотострелкілік бригададан тұрды. 1940 жылдың соңында бұл құрам екі бронетанкті және бір мотострелкілік бригадаға өзгертілді. 1943 жылдың наурыз айында техникалық мамандардың жетіспеушілігі бронетанкті күштерді тағы да қарауға мәжбүр етті, соның салдарынан 32-ші және 43-ші бронетанкті дивизиялар біріктіріліп, 44-ші үнді бронетанкті дивизиясы құрылды. 1944 жылдың сәуір айында 44-ші үнді бронетанкті дивизиясының штабы 9-шы үнді әуе десант дивизиясына айналдырылды, ал бірнеше аптадан кейін ол 44-ші әуе десант дивизиясы болып қайта аталды. Жапондықтардың Үндістанға басып кіруіне байланысты туындаған кешігуден кейін дивизия шілдеде қайта құрыла бастады. Ол 50-ші парашют бригадасын, содан кейін таратылған Чиндит күшінен екі бригаданы қабылдады.
Артиллерия
Корольдік артиллерия Үндістан армиясының құрамына қажетті артиллерияның бір бөлігін әлі де қамтамасыз етіп тұрды, бірақ 1935 жылы Үнді артиллерия полкі құрылды, бастапқыда төрт атпен тартылатын батареядан тұратын. Соғыс кезіндегі қызметі үшін 1945 жылы оған "Royal Indian Artillery" атағы берілді.
Инженерлер
Индия инженерлері әр дивизияның құрамында болды. Инженерлер корпусы соғысты екі әскерлік рота, 11 далалық рота және бір далалық парк ротасымен бастады. Соғыс барысындағы кеңейтім инженерлердің санын 5 әскерлік рота, 67 далалық рота, 6 тәуелсіз далалық эскадрилья, 20 далалық парк ротасы және 2 тәуелсіз далалық парк эскадрильясына жеткізді.
Әйелдер көмекші корпусы (Үндістан)
1942 жылы мамыр айында Үндістан әйелдерінің көмекші корпусы құрылды; қабылдаушылардың жасы 18-ге толуы керек еді және олардың міндеттері кеңсе жұмысы немесе үй шаруашылығымен айналысу болды. 1942 жылдың желтоқсан айында ең төменгі жас 17-ге дейін төмендетілді және соғыс аяқталғанға дейін 11 500 әйел тіркелді. Екі миллионнан астам еркекке қарағанда, 11 500 әйелден тұратын корпус шағын болды, бірақ касталық және діни шектеулер әрқашан жұмысқа қабылдауға кедергі келтірді. Сол кездегі үнді әйелдері әлеуметтік ортада немесе жұмыста ер адамдармен араласпаған, ал корпустың көп бөлігі англо-үнділік қоғамнан құралған. WAC(I)-де автономды Әуе қанаты болды, ол WAAF-тың үнділік баламасы ретінде қызмет етті: әйелдер әуежайларда және Әуе штабында (AHQ) коммутаторлармен және осыған ұқсас жұмыстарды орындады. Соғыстың басында Әскери-теңіз қанаты да болды, бірақ теңіз базасының шектеулі аумағы және британдық және үнділік әскери-теңіз күштерінің ерекшелігіне байланысты, 1944 жылы бұл бөлім бөлініп, Әйелдердің Корольдік Үнді теңіз қызметіне (WRINS) айналды, олардың формасы WRNS-қа ұқсас болды.
Үндістан мемлекеттерінің әскерлері (ISF)
Соғыста Үндістан мемлекеттерінің немесе князьдік мемлекеттерінің әскерлері тағы 250 мың адаммен қосылды. Олардың арасында 16 жаяу әскер батальоны, сондай-ақ байланыс, көлік және пионерлік роталары активті қызметте болды. Олардың бірі, капитан Махмуд Хан Дуррани, жапон тұтқында болғанда Джордж Кресімен марапатталды. 1943 жылы ол 77-ші Үндістан жаяу әскер бригадасымен «Ұзын мата» операциясын жүргізді. 1944 жылы олар одан да ірі операция өткізді, оның аясында 70-ші британдық жаяу әскер дивизиясы таратылды, оның үш бригадасы тағы үш бригадамен бірігіп, Арнайы күш ретінде құрылып, жасырын мақсаттар үшін 3-ші Үнді жаяу әскер дивизиясы деп аталды. Шындығында, Арнайы күштегі төрт Үндістан армиясы батальонының барлығы Гурка атқыштар полкінен болды. Барлау және ақпарат жинау үшін Бірма атқыштар батальоны да болды. «Чиндиттер» – міндетті түрде қолда барлық әскерлерден кездейсоқ таңдалған қарапайым жаяу әскер бөлімдері еді. Командо, әуе десанттық немесе басқа да іріктеу процедурасы болған жоқ, бірақ операцияға дайындық кезінде нашар физикалық жағдайдағы әскерлер іріктеліп алынды. 1945 жылдың ақпанында «Чиндиттер» таратылды. Бригада штабтарының бірнешеуі және «Чиндит» операцияларының көптеген қатысушылары реформаланып, 44-ші әуе десанттық дивизияға біріктірілді, ал күш штабы мен байланыс бөлімдері XXXIV Үнді корпусының ядросын құрады.
Жұмысқа қабылдау
1939 жылғы қазанда соғыс басталғаннан кейін Үндістан армиясының саны 205 038 адамды құрады. Бастапқыда жұмылдыру аз болды, себебі Лондонда Үндістанның Еуропа соғысына елеулі үлес қосатынына күмән болды. Армия 1939 жылдың соңына қарай шамамен 220 000-ға дейін, ал 1940 жылдың ортасына қарай 228 000-ға дейін өсті, көбінесе «жауынгерлік нәсілдерден», атап айтқанда гуркхтар мен сикхтерден. Францияның құлауынан кейін бұл саясат тез арада өзгертілді. Лондон Үндістан армиясын жеделдетіп кеңейтуді талап етті. Армия 1940 жылдың соңына қарай 456 000-ға дейін екі есеге, ал 1941 жылдың соңына қарай 912 000-ға дейін өсті. Қосымша күштерді есепке алғанда, армияның жалпы саны 2,250,000 адамды құрады. Бұл – қысқа мерзім ішінде әскери күштердің таңғажайып өсуі, ол тек еріктілердің қатысуымен, емес, міндетті жұмылдыру арқылы емес, жүзеге асырылды. Алайда, британдықтар өздерінің «жауынгерлік нәсілдер» жіктемесіне көзқарасын сақтап, 390,000,000 үндістандықтың ішінде шамамен 13,000,000-ы ғана заманауи соғысқа қабілетті, интеллектуалды және сезімтал сарбаз бола алады деп есептеді. Осылайша, ересек еркек халқының тек 3% жұмылдырылды. Бірақ 1942 жылдың ортасында британдық жұмылдыру саясаты бұзыла бастады, себебі ең адал және қабілетті жауынгерлер саналатын «жауынгерлік нәсілдер» еңбекке деген сұраныстың артуы және ауыл шаруашылығындағы табыстың жоғарылауына байланысты бұрынғыдай ерікті түрде қатысуды тоқтатты. Сәйкесінше, жұмылдыру «жауынгерлік нәсілдерден» тыс, әсіресе Мадрастан жүргізілді, ол соғысқа дейінгі армияның 3% -ынан соғыс уақытындағы армияның 17% -ына дейін өсті. Бірақ олар патриотизм немесе адалдық емес, экономикалық қажеттіліктен қосылды, себебі ақша басып шығарудың көп болуынан инфляция өршіп, бағалар көтерілді. Бұл бенгалдық жұмылдырылғандарға ерекше қатысты, олардың жалақысы инфляция салдарынан күрт төмендеді. 1942 жылға қарай қол жеткізілген өсімді сақтау қиын болды, себебі догра, мұсылман, сикх, панджаби және патан жауынгерлері тіпті қазіргі бөлімшелерді толықтыру үшін күресті. Бірақ олар майдан күштерінің басым бөлігін құрады, ал «жауынгерлік емес» жұмылдырылғандар артқы аймақтарға және қосымша функцияларға жіберілді. 1945 жылға қарай «жауынгерлік нәсілдер» жаяу әскердің 95% -ын, дерлік барлық броньдық құралымдарды, артиллериялық құралымдарды және әуе қорғанысы құралымдарын құрады. Бұл құрамалар генерал-лейтенант сэр Алан Каннингэмнің басшылығында болды. Уақыт өте келе сегізінші армияға генералдар Нил Ричи, Клод Очинлек және Бернард Монтгомери басшылық етті.
Ондық
Оныншы армия Иракта және Англо-Ирак соғысынан кейін Пайфорстың басым бөлігінен құрылды. Ол 1942–1943 жылдары генерал-лейтенант сэр Эдвард Куинэннің басшылығымен, III корпус және XXI Үнді корпусынан тұратын. Армияның негізгі міндеті – Персия шығанағынан Каспий теңізіне дейінгі Кеңес Одағына байланыс жолдарын сақтап тұру және Ұлыбританияны американдық емес мұнаймен қамтамасыз еткен Оңтүстік Персия мен Ирак мұнай кен орындарын қорғау болды.
Он екінші
Он екінші армия 1945 жылдың мамыр айында қайта құрылды, ол Бирмадағы операцияларды 14-ші армиядан қабылдап алу үшін құрылды. Армия штабы генерал-лейтенант сэр Монтегю Стопфорд басшылығымен XXXIII Үнді корпусы штабының қайта аталуы арқылы құрылды.
Он төртінші
Он төртінші армия – Ұлттар Достастығы елдерінен құралған көпұлтты күш болатын. Оның көп бөлігі Үндістан армиясынан, сондай-ақ британдық бөлімшелерден тұрды, ал 81-ші, 82-ші және 11-ші Африка дивизиялары да маңызды үлес қосты. Бұл армия көбінесе "Естен кеткен армия" деп аталды, себебі оның Бірма кампаниясындағы үздіксіз операциялары заманауи баспасөз назарынан тыс қалды, өйткені Еуропадағы соғыс аяқталып, тіпті Еуропадағы Жеңістен (VE) кейін де адамдар соғыс әлемнің барлық жерінде аяқталды деп ойлады. Соғыстан көп өткен соң да ол Еуропадағы ұқсас құралымдарға қарағанда әлдеқайда белеңдеу болып қала берді. Он төртінші армия 1943 жылы генерал-лейтенант Уильям Слимнің басшылығымен құрылды және соғыс жылдарындағы Ұлттар Достастығының ең ірі армиясы болды, 1944 жылдың соңына қарай шамамен миллионға жуық әскерден тұрды. Әртүрлі уақыттарда армияға төрт корпус қарастырылды: IV корпус, XV Үнді корпусы, XXXIII Үнді корпусы және XXXIV Үнді корпусы.
Солтүстік-Батыс
Солтүстік-Батыс армиясы 1942 жылдың сәуір айында Солтүстік-Батыс басқаруынан құрылды. Солтүстік-Батыс шекарасын қорғау мақсатымен құрылған бұл армия Кохат, Пешавар, Равалпинди, Белучистан және Вазиристан аудандарына бақылау жасады.
Солтүстік Африка
Соғыс жарияланар алдында Үндістанның бір жаяу әскер бригадасы Мысырдағы британдық гарнизонды күшейту үшін жіберілді. 1939 жылдың қазан айында екінші бригада жіберілді; олар 4-ші үнділік жаяу әскер дивизиясы ретінде біріктірілді. 1941 жылдың маусым айындағы "Баттлэкс" операциясы (4-ші үнділік және 7-ші бронеттандық) шығыс Киренаиканы неміс және итальяндық әскерлерінен тазартатын болды; оның басты артықшылықтарының бірі Тобрук қамалынан құтылу еді. Операция сәтті аяқталмады, бірінші күні танктерінің жартысынан астамын жоғалтып, үш шабуылдың тек біреуінде ғана жеңіске жетті. Екінші күні олар ара-жібек нәтижелерге қол жеткізді, батыс жағынан кері итерілді, бірақ орталықтағы маңызды неміс қарсы шабуылын тойтарды. Үшінші күні британдықтар неміс әскерлерінің қоршауға алу әрекетінен бұрын сәтті кері шегіну арқылы толыққанды апаттан қиындықпен құтылды. Олардың 5-ші бригадасы 1942 жылдың маусым айында қайтып оралып, Мерса Матрухта шайқасты. 4-ші дивизия штабы Эль-Аламейннің екінші шайқасына қатысты, Сегізінші армияның желісінің ортасында Рувейсат қырқасын ұстады, макеттік шабуыл жасады және майданның орталық бөлігіне назарды аударуға бағытталған екі шағын шабуыл ұйымдастырды. "Пужилист" операциясы (4-ші үнділік, 2-ші жаңазеландиялық және 50-ші Нортумбрия дивизиясы) Тунис науқанындағы операция болды. Оның мақсаты – Марет желісіндегі Орталық державалардың күштерін жою және Сфакс қаласын басып алу еді. "Пужилист" операциясының өзі шешуші нәтиже бермеді және маңызды табысқа жете алмады. Алайда, ол шабуылдың балама жолын ашты және осылайша Тебага аңғары арқылы жасалған "Суперчардж II" айналмалы маневріне жағдай жасады.
Шығыс Африка
Британдық Сомалилендті итальяндықтар 1940 жылдың 3 тамызында басып алды. 3/15-ші Пенджаб полкі қолдағы күштердің қатарында болды және олар 7 тамызда Аденнен 1/2-ші Пенджаб полкімен жедел күшейтілді. Тюг-Арган шайқасынан кейін британдық күштер, 3/15-ші Пенджаб полкі арттық бөлігінің құрамында, кері шегінуге мәжбүр болды. 19 тамызға дейін британдық және үнділік батальондар Аденге эвакуацияланды. Британдықтардың құрғылықтағы шығындары: 38 қаза тапқан, 102 жараланған және 120 жоғалып кеткен, ал итальяндықтардың шығындары: 465 қаза тапқан, 1530 жараланған және 34 жоғалып кеткен. 1940 жылдың желтоқсан айында 4-ші Үндістан жаяу әскер дивизиясы Мысырдан Суданға 5-ші Үндістан жаяу әскер дивизиясына қосылу үшін шұғыл жөнелтілді. 1941 жылдың ақпан және сәуір айларында Үндістанның 4-ші және 5-ші жаяу әскер дивизиялары Керен шайқасына қатысты.
Сингапур
Сингапур шайқасы 31 қаңтар – 15 ақпан күндері 9-шы және 11-ші үнді дивизияларының, сондай-ақ 12-ші, 44-ші және 45-ші бригадаларының тұтқынға түсуімен аяқталды. 55 000 үнді әскери қызметкері соғыс тұтқынына алынды. Сингапур үшін болған шайқас барысында үнді бөлімшелері Букит-Тима шайқасына және Пасир-Панджанг шайқасына қатысты.
Борнео
1940 жылдың соңында әуе бас маршалы сэр Роберт Брук Попхэм Гонконг-Сингапур корольдік артиллериясының 15-ші Пенджаб полкінің 2-ші батальоны мен ауыр артиллериялық батареясын Саравақтың астанасы Кучингке орналастыруға бұйрық берді. Батальонда шамамен 1050 адам болды, оған британдық подполковник К. М. Лейн басшылық етті және ол "SARFOR" (Саравак күштері) құрамына кірді. Шамамен 230 батальон сарбазы қала 1941 жылдың 24 желтоқсанында жапондықтарға түскенге дейін әуежайды қорғау кезінде қаза тапты немесе тұтқынға алынды. Екі күннен кейін SARFOR таратылды; 27-сі панджаби күшінің қалған бөлігі Голланд Борнеосына өтті, онда Лейн оларды голландтық қолбасшылыққа тапсырды. Олар 1 сәуірге дейін Оңтүстік Борнеоның тығыз жартас аймағында жапондықтарға қарсы күресті, содан кейін капитуляциялады. Малайядағы GOC Артур Персиваль кейін олардың қарсыласуын "соғыс тарихындағы ең ұлы төзімділік көрсетуі" деп атады. Осы батальонның соңғы сәттерге дейін ұйымдасқан және тәртіпті күйде болғаны олардың рухын көрсетеді.
Малайяға және Сингапурға оралу
25-ші Үндістан жаяу әскер дивизиясы 3-ші коммандо бригадасымен бірге 1945 жылдың қаңтарында Оңтүстік-Шығыс Азиядағы алғашқы ірі масштабты десанттық операцияларға қатысты. Олар төрт миль ені бар Маю сағасы арқылы өтіп, Акиаб аралының солтүстік жағалауына түсті. Келесі апталарда олар Майрбау және Руйва қалаларын басып алды. 1945 жылдың сәуір айында дивизия Малаяға шабуыл жасау үшін таңдалғандықтан, Операция Zipper-ге дайындық үшін Оңтүстік Үндістанға қайтарылды. Дұшмандық әрекеттер тоқтағанмен, операция жоспарланғандай жүрді. 23-ші және 25-ші дивизиялар 9 қыркүйекте Малайяға қоныс аударған алғашқы бөлімдер болды, содан кейін жапон армиясының капитуляциясын қабылдады. Тидерас операциясы (5-ші Үндістан жаяу әскер дивизиясы) 21 тамызда Тринкомали мен Рангуннан Сингапурге кемемен аттанғанда басталды. Флот 1945 жылдың 4 қыркүйегінде Сингапурға жетті, ал Сингапурдағы жапон күштері 1945 жылдың 12 қыркүйегінде Оңтүстік-Шығыс Азия Жоғарғы бас қолбасшысы адмирал Лорд Луис Маунтбеттенге ресми түрде бас иді.
Жапонияның берілуінен кейінгі кезең
Жапондықтар капитуляциялағаннан кейін, бірнеше дивизиялар жапондықтарды қарусыздандыру және жергілікті үкіметтерге көмек көрсету үшін жіберілді. 7-дивизия Таиландқа көшіп, жапондық оккупациялық әскерін қарусыздандырып, одақтас әскери тұтқындарды босатып, өз елдеріне қайтарып жіберді. 20-дивизия француз Индокитайына жіберіліп, колонияның оңтүстік бөлігін басып алды. Тәуелсіздікке қол жеткізуді көздеген Вьетминьмен бірнеше шайқастар болды. 23-дивизия Жаваға жіберілді, онда соғыс аяқталуы голландтық отарлық үкімет пен тәуелсіздік үшін күрескен қозғалыстар арасында кеңінен тараған тәртіпсіздік пен қақтығысқа әкелді.
Бірма
Сонымен қатар, 9-дивизия 1941 жылдың көктемінде Малайяны күшейту үшін жіберілді, ал Бірманы күшейту үшін жаяу әскер бригадасы жіберілді, содан кейін сол жылы тағы бір бригада жіберілді. Одан кейін Ситанг көпірінің шайқасы болды, нәтижесінде 17-дивизия артиллериясының, көлік құралдарының және басқа да ауыр жабдықтарының көп бөлігін жоғалтты. Оның жаяу әскерінің саны 3484 адамды құрады, бұл штаттық санының 40% астам бөлігі, бірақ шайқас басталғанға дейін де ол жеткіліксіз күйде болған. Наурыз айында Пегу шайқасын 17-дивизияның және Таяу Шығыстан жаңадан келген 7-ші британдық бронетанкалық бригадасының қалған күштері жүргізді. Сәуір айында 7-ші бронетанкалық бригада, 48-ші үнді жаяу әскер бригадасы және 1-ші Бирма дивизиясы арасында Енангяунг мұнай кен орындары үшін Енангяунг шайқасы болды. Жапондықтар шайқаста ауыр шығынға ұшырады, бірақ одақтас күштері мұнай кен орындарын ұстап тұруға жеткіліксіз болды және солтүстікке шегінуге мәжбүр болды. Мамыр айында, муссон басталмас бұрын, Индияға қарайғы шегініс сәтті аяқталды. Сондай-ақ, Үндістан армиясының жоғарғы басшылығының қабілетіне қатысты сұрақтар туындады, бұл Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Жоғарғы бас қолбасшы лауазымын құруға әкелді, армияның жоғарғы басшылығы ішкі қауіпсіздік және әкімшілік мәселелеріне назар аударуға мүмкіндік берді. Имфалдың оңтүстігінде үздіксіз түрде күзеттік іс-қимылдар мен ұсақ шайқастар жүріп тұрды, бірақ екі армияның да шешуші операцияларды жүргізуге жеткілікті ресурстары болмады. 17-дивизия Имфалдан оңтүстікке қарай 100 миль (161 км) қашықтықтағы Тиддим қаласы маңында орналасқан және 33-ші жапон дивизиясының бөлімшелерімен ұсақ шайқастар жүргізді. Жапондықтардың Чиндуин өзеніндегі Калева портынан жабдықтау желісі қысқа және оңай болды, және 1942 және 1943 жылдары олар басымдыққа ие болды.
1944 жылғы Бирма жорығы
Февраль айындағы Админ-бокс шайқасы (5-ші, 7-ші және 26-шы үнді, 81-ші (Батыс Африка) дивизиясы, 36-шы британдық жаяу әскер дивизиясы) одақтастардың шектеулі шабуылынан кейін болды. Жапондықтар 7-ші дивизияның кеңінен тараған шебіне еніп, солтүстікке қарай байқаусызда қозғалды, Калапанзин өзенін кесіп өтіп, батысқа және оңтүстікке бұрылып, 7-ші дивизия штабына шабуыл жасады. Алдыңғы дивизияларға кері шегінудің орнына орнында қалып, бекініске түсуге бұйрық берілді, ал резервтік дивизиялар оларға көмекке жол тартты. Шайқас кезінде Админ-бокс үшін болған күрес қатты болды, жапондықтардың атысы тығыз орналасқан қорғаныста көптеген жарақаттарға әкеп соқты және екі рет оқ-дәрі қоймаларын өртеп жіберді. Бірақ, 25-драгун танктерінің арқасында қорғаушыларды басып алуға жасалған барлық әрекеттер сәтсіз аяқталды. Одақтастардың шығыны жапондықтардан көп болғанымен, жапондықтар көптеген жарақат алған әскерлерін өлімге тастап кетті. Бірма кампаниясында алғаш рет жапондықтардың тактикасына тойтарыс беріліп, оларға қарсы қолданылды, британдық және үнді әскерлері жапондықтардың ірі шабуылын тойтарып, жеңіске жетті. Имфал шайқасы және Сангшак шайқасы (17-ші, 20-шы, 23-ші үнді дивизиясы, 50-ші үнді парашют бригадасы және 254-ші үнді танк бригадасы) 1944 жылдың наурыз айынан шілде айына дейін Солтүстік-Шығыс Үндістандағы Манипур штатының астанасы Имфал қаласының маңында өтті. Жапон армиясы мен Үндістан Ұлттық Армиясы Имфалдағы одақтас күштерді жоюға және Үндістанға басып кіруге тырысты, бірақ ауыр шығынмен Бірмаға кері шегінді. Кохима шайқасы (50-ші үнді парашют бригадасы, 5-ші, 7-ші үнді және 2-ші британдық дивизиясы) жапондықтардың U Go шабуылының шешімді нүктесі болды. Жапондықтар Имфалдағы британдық және үнді әскерлерін жабдықтау жолын бақылайтын Кохима қыратын басып алуға тырысты. Британдық және үнділік күштер жапондықтарды басып алған бейімдерден ығыстыру үшін қарсы шабуылға көшті. Жапондықтар қыраттан бас тарды, бірақ Кохима-Имфал жолын жабуды жалғастырды. 16 мамырдан 22 маусымға дейін британдық және үнді әскерлері шегінетін жапондықтарды қуды және жолды қайта ашты. Шайқас 22 маусымда Кохима мен Имфалдан келген британдық және үнді әскерлерінің 109-шы километр тасында кездесуімен аяқталды.
Бирмадағы жорық 1945
1945 жылдың қаңтар және наурыз айлары аралығында Мейктила мен Мандалай (5-ші, 7-ші, 17-ші, 19-шы, 20-шы үнді, 2-ші британ дивизиялары және 254-ші және 255-ші үнді танк бригадалары) шайқасы Бирма жорығының соңына таяу маңызды шайқастар болды. Логистикалық қиындықтарға қарамастан, одақтастар Орталық Бирмада ірі бронетехникалық және механикаландырылған күштерді орналастыра алды, сонымен қатар әуе үстемдігіне ие болды. Бирмадағы жапон күштерінің көп бөлігі осы шайқастарда жойылды, бұл одақтастарға кейіннен астана Рангунды қайтарып алуға және ұйымдасқан қарсылық аз болған елдің көп бөлігін қайта басып алуға мүмкіндік берді. Рамри аралы шайқасы (26-шы үнді жаяу әскер дивизиясы) 1945 жылдың қаңтар және ақпан айларында алты апта бойы Бирма жорығының 1944–45 жылдардағы XV үнді корпусының оңтүстік майданындағы шабуылының аясында жүрді. Рамри аралы Бирма жағалауында орналасқан және 1942 жылы науқанның басында жылдам ілгерілеген Жапон императорлық армиясымен бірге Оңтүстік Бирманың қалған бөлігімен бірге басып алынды. 1945 жылдың қаңтар айында одақтастар Рамри және оның көршісі Чедубаны қайтарып алуға шабуылдады, мақсаты – теңізден жабдықтаумен әуе базаларын салу еді. «Дракула» операциясы және Фил нүктесі шайқасы (5-ші, 17-ші жаяу әскер және 44-ші үнді әуе десант дивизиясы, 2-ші, 36-шы британ дивизиясы және 255-ші танк бригадасы) – британдық және үнділік күштердің Рангунға жүргізген әуе және теңіз шабуылының атауы болды. Ол іске қосылған кезде Жапон императорлық армиясы бұл қаладан бұрын шығып кеткен еді.
Британдық одақтастықтың оккупациялық күштері
Үндістан армиясының бөлімдері оккупацияланған Жапониядағы Британдық одақтастық оккупациялық күштерінің (BCOF) құрамына кірді. BCOF Жапонияның қарулануын тоқтатуды және соғыс өнеркәсібін таратуды, сондай-ақ Шимане, Ямагучи, Тотори, Окаяма, Хиросима және Шикоку аралының батыс префектураларын оккупациялауды қадағалауға жауапты болды.
Франция
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Үндістан армиясының кез келген бөлімшесінің ең ерекше орналасуы 1940 жылы болды, ол кезде Британдық Үндістан армиясының қызмет корпусының төрт есектік компаниясы Франциядағы Британдық экспедициялық күштеріне (BEF) қосылды. Олар 1940 жылдың мамыр айында BEF-тің қалған бөлігімен бірге Дюнкерктен эвакуацияланды.
Салдары
Екінші дүниежүзілік соғыста Үндістан империясының 87 000-нан астам сарбазы, әуе экипажы мен теңізшілері қаза тапты, олардың басым көпшілігі Үндістан армиясының мүшелері болды. Тағы 34 354 адам жарақат алды. Олардың 2 500 мен 4 000-ы кейіннен одақтастарға қарсы күресу үшін итальяндық «Азад Хиндустан» батальонына және/немесе неміс «Индийский легионына» қосылды. Көптеген олар Жаңа Гвинеяға немесе Соломон аралдарына тасымалданды, онда жапондық әскерлер оларды мәжбүрлі еңбекке пайдаланды. 1943 жылдың соңында Италия одақтастарға капитуляциялағанда, үндістер ондаған мыңдаған одақтас әскери тұтқындармен бірге тұтқын лагерьлерінен қашып шықты немесе босатылды. 1943 және 1944 жылдары 128 үндістандық тұтқын Германиядан тұтқын алмасу арқылы елге қайтарылды. Еуропада 200-ден астам үндістандық әскер тұтқында қаза тапты. 1945 жылдың 30 сәуірінде неміс лагерьлерінде бар болғаны 8 950 үндістандық тұтқын қалды. Неміс «Индийский легионы» майданның алдыңғы қатарында аз ғана әрекет етті, аз шығынға ұшырады және оның көптеген жауынгерлері тұтқын лагерьлеріне қайтарылды. 1945 жылдың шілдесінде британ үкіметі Легионның кем дегенде 1 045 мүшесі Үндістанға қайтарылғанын немесе Ұлыбританияда сұраққа алу үшін ұсталғанын, ал шамамен 700-і Еуропада із-түзсіз жоғалып кеткенін хабарлады. Екінші дүниежүзілік соғыс – Үндістан армиясының британдық әскери машинасының бір бөлігі ретінде соғысқан соңғы кезені болды, одан кейін 1947 жылы тәуелсіздік пен бөлініс орнады. 1947 жылдың 3 маусымында британ үкіметі Үндістан мен Пәкістан арасындағы субконтинентті бөлу жоспарын жариялады. 1947 жылдың 30 маусымында қарулы күштерді бөлу рәсімі келісілді. Бөліністен кейін Үндістан армиясы жаңадан тәуелсіз болған мемлекеттердің – Үндістан және Пәкістан армиялары арасында бөлінді. Сол кездегі Үндістанның Бас қолбасшысы фельдмаршал Клод Очинлек бірліктердің, жабдықтардың және т.б. тегіс бөлінуін қамтамасыз ету үшін Жоғарғы қолбасшы болып тағайындалды. 1947 жылдың 1 шілдесінде екі елдің де 1947 жылдың 15 тамызына дейін өздерінің қарулы күштерін толық бақылауға алатыны жарияланды.