Кіріспе

Британдық және британдық Үндістан армиясының бөлімі

10-шы принцесса Мэридің Гуркха мылтық әскері, (қысқартылып 10 GR) бастапқыда Британдық Үндістан армиясының мылтық полкі болған. Полк 1890 жылы құрылды, оның тамыры полиция бөлімінен бастау алады және өмір сүрген кезеңінде атауы мен құрамы бірнеше рет өзгерді. 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында Үндістан шекарасындағы бірқатар әскери науқандарға қатысты, содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс, Үшінші ағылшын-афған соғысы және Екінші дүниежүзілік соғыста шайқасты. 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін, полк британ армиясына өткен төрт Гуркха полкінің бірі болды. 1960 жылдары Малайядағы төтенше жағдай мен Индонезиямен қарым-қатынас кезінде белсенді қызмет етті. 1994 жылы қалған үш британдық Гуркха полкімен біріктіріліп, Корольдік Гуркха мылтық полкі құрылды.

Ерте тарих

1887 жылы Үшінші Бірма соғысы аяқталғаннан кейін, тұрақты әскер батальондарын кері тартып алып, олардың орнына жаңадан жиналған әскери полиция күштерін қою туралы шешім қабылданды. Үндістанда жиналған әскери полицияның жоғары Бірма аудандарында тәртіп орнатып, кейіннен осы аудандарды азаматтық полицияға беруі тиіс еді. Әскери полиция содан кейін Үндістан армиясының қосымша тұрақты батальондарын құруға жұмсалатын болды. Кубо (Кабау) аңғары әскери полициясы 1887 жылдың 9 сәуірінде Сэр Ф.Б. Норман (Шығыс шекара бригадасының бас штаб офицері) Үндістанның Манипур қаласында құрды. Оның құрамында гүрк және Ассам таулы аймақтарынан шақырылған сарбаздар тең санымен болды. Бірінші командирі – лейтенант С.У. Харрис. Батальон Бірмаға көшіріліп, бастапқыда Тамуда орналасты. 1890 жылы Бирмадағы Кубо аңғары әскери полиция батальонын 10-шы Мадрас жаяу әскері атағымен жаңа батальонға айналдыру туралы шешім қабылданды. Үндістан армиясының ең көне батальондарының бірі – Мадрас жаяу әскерінің 10-шы батальоны жақында таратылған еді. Жаңа батальонның ескі батальонмен атынан басқа ешқандай байланысы болмады. Батальонның реликвиялары ақырында Үндістанға қайтарылды. 10-шы Мадрас жаяу әскері Кубо аңғары әскери полициясынан 1890 жылдың 1 маусымында майор Макгрегор басшылығымен Мандалай сарайында құрылды. Әскери биліктің шешімімен, сол кездегі 10-шы Мадрас жаяу әскері батальонына ешқандай артықшылық немесе құрмет берілмеді. Олардың ойынша, мұндай жаңа батальонға ең көне батальонның мәртебесін беру дұрыс емес. Бірақ 10-шы Мадрас жаяу әскерінің құрамы да ұқсас күрт өзгерістерге ұшыраған еді. Мысалы, Маратта соғыстарынан кейін оның құрамы Солтүстік Үндістаннан Оңтүстік Үндістанға ауыстырылды. Батальонның бастапқы құрамында үш британдық офицер, сегіз үнді офицері және 277 қатардағы сарбаз болды. Бастапқыда батальонның құрамында тек гүрктер ғана болған жоқ. Батальонға бастапқыда 42-ші, 43-ші және 44-ші гүрк атқыштар полкінен ауыстырылған гүрк жасақтары, Ассам таулы тайпаларынан келген адамдар, оның ішінде Джурвалар, аздаған догралар және бірнеше индустар кірді. Гүрк еместер біртіндеп полк құрамынан шығарылды. Батальон құрылған алғашқы жылдары Үндістан армиясының тізімдерінде екі түрлі атаумен белгіленді. 1890 жылы ол Мадрас жаяу әскерінің 10-шы (Бірма) полкі деп аталды, ал келесі жылы Мадрас жаяу әскерінің 10-шы полкі (1-ші Бірма батальоны) деп аталды. Бірақ шын мәнінде, екінші атау 1892 жылға дейін батальон қолданған атау болды. 1892 жылдың 9 ақпанында Бирмадағы Маймё қаласында Мадрас жаяу әскерінің 10-шы полкі (1-ші Бірма атқыштары) болып өзгерді. Осы уақытта, бөлімнің атқыштар полкіне айналуымен, 10-шы Мадрас полкінің ескі тулары Үндістанға қайтарылды (атқыштар полктерінде тулар болмайды) және Веллордағы бекіністегі Сент-Джон шіркеуінде сақталды. 1895 жылдың 3 мамырында полк атауы қайтадан Мадрас жаяу әскерінің 10-шы полкі (1-ші Бірма гүрк атқыштары) болып өзгертілді, бұл оның қазіргі құрамында тек гүрктер ғана бар екенін көрсетеді. 1901 жылдың 13 қыркүйегінде Үндістан армиясының кең ауқымды қайта ұйымдастырылуының бір бөлігі ретінде ол 10-шы гүрк атқыштары болып өзгерді және полк Шығыс Непалдағы Лимбу және Рай тайпалық аймақтарындағы рекрутингтік аймақтарын сақтап қалды. 1903 жылы 2-ші батальон құрылды, бірақ ол 1907 жылы 7-ші гүрк атқыштарының 1-ші батальоны болды. 1908 жылы 10-шы гүрк атқыштарының жаңа 2-ші батальоны құрылды. 1903 жылдан 1912 жылға дейін бірінші батальон Маймёда (Бірма) ресми бөлім ретінде орналасты. 1912 және 1913 жылдың қысқы айларында 1-ші батальон Качин тауына болмаған көтеріліске қарсы күзет үшін жіберілді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс, Ұлыбритания, Франция және олардың одақтастары Германия мен оның одақтастарына қарсы 1914 жылдың тамызында басталды. 1-ші батальон 1916 жылға дейін белсенді қызметте болған 2-ші батальонға күшейту және ауыстыру үшін Бирмада қалды. Кемінде бес топ жіберілді. Үшінші топ Эгей теңізінде австриялық суасты кемесімен батырылды, нәтижесінде 187 адам қаза тапты. 2-ші батальон 1915 жылы Мысырда Суэц каналын қорғауда Осман әскеріне қарсы Таяу Шығыста шайқасты. Османдықтар каналдан Египетке өтуге тырысты, бірақ одақтас күштер шабуылды сәтті тойтарды және оларды талқандады. Осы науқанға 2-ші батальонның қатысуының нәтижесінде полк "Суэц каналы" жауынгерлік наградасын және "Египет 1915" театрлық құрметін алды. Кейін сол жылы 2-ші батальон 29-шы үнді бригадасының құрамында Османдықтарға қарсы Дарданелл жорығына қатысты. Бригада бастапқыда Анзак шығанағында Жаңа Зеландия және Австралия дивизиясының бір бөлігі болуы жоспарланған, бірақ оның орнына 25 сәуірдегі шабуылдан кейін жағдай нашарлаған Хельлес түбегінде көмектесуге жіберілді. Бригада мамыр айының басында Хельлес түбегіне қонды және 2-ші батальон 28 маусымда басталған Гулли Равин шайқасына қатысты. Бригаданың барлығы тамыз айында Анзак шығанағына көшірілді, онда тамыз шабуылына қатысты. 2-ші батальон Галлиполи жорығына қатысқан кезінде ауыр шығынға ұшырады. Анзак пен Сувладағы күштер 1915 жылдың желтоқсанында эвакуацияланды, бірақ соңғы британдық әскерлер 1916 жылдың қаңтарына дейін Хельлестен кетпеді. 1916 жылдың 15 тамызында 1-ші батальон Бирма губернаторының қоштасу рәсімінен кейін Янгундан Таяу Шығысқа аттанды. Полктің екі батальоны да 1916 жылдан бастап Месопотамияда (қазіргі Ирак) соғысты, ол кезде Осман империясының бөлігі және немістердің одақтасы болды. Месопотамия науқаны 1914 жылы басталды. Полк соғысқа қатысқан кезде салыстырмалы түрде тыныш болды, бірақ ол 1917 жылы Бағдадқа қарсы шабуыл және 1918 жылдың қазан айының соңында Месопотамия науқанының соңғы шайқасы, Шарқатқа қатысты. 1-ші батальон соғыс аяқталғаннан кейін Месопотамияда қалды. Ол 1919 жылы Оңтүстік Күрдістан және Ирактың қалған бөліктерінде болған көтеріліс кезінде қызмет етті. Басқа жерлерде 2-ші батальон 1919 жылы Үшінші Ауған соғысына және Солтүстік-Батыс шекарасындағы операцияларға қатысты.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс барысында полк тағы екі батальон – 1940 жылы 3-ші батальонды және 1941 жылы 4-ші батальонды құрды.

Таяу Шығыс және Италия

1941 жылы Иракта төңкеріс болды. Германиямен байланысы бар ирактық әскери топ ирактық монархияны құлатты. Нәтижесінде британдықтар үкіметті қалпына келтіру үшін Иракқа шабуыл жасады, 2-ші батальон 10-шы Үндістан жаяу әскер дивизиясының бөлігі ретінде қатысты. 31 мамырда британдық әскерлер Ирак астанасы Бағдадқа кіргеннен кейін, Ирак патшалығы қалпына келтіріліп, төңкеріс жетекшісі Рашид Али алдымен Иранға, содан кейін Германияға қашып кеткеннен кейін, Иракпен қарулы келісімге қол қойылды. Кейіннен батальон сол жылы Виши Франциясы бақылауындағы Сирияны басып алуға қатысты. Батальон Дейр-эз-Зор шайқасына қатысқан, ол үшін полк тағы бір шайқас құрметін алды. 1-ші батальон кейін Ирандағы және Италиядағы операцияларға қатысты. Италияда батальон бірнеше ұрыстарға қатысты, соның ішінде 1944 жылдың қыркүйегінде Кориано мен Сантарханжелода. Батальон келесі жылы Италияның қиын жерінде қызмет етті. Бірде батальонның қарауыл тобы неміс жасағына тап болды. Жақын арада ұрысқа түскен Қарулы Гаджабахадур Раи екі немісті де өз Кукриімен өлтіріп, шабуылға алды. Көп ұзамай қарушыны басқа немістер өлтірді. Кукридің жаралы мылтығы (Раймен кездескен кезде онымен өзін қорғауға тырысқан немістердің біріне тиесілі) Гуркалар тұтқындап, трофей ретінде сақтады. 1945 жылдың басында Италиядағы 10-шы Mtn Div (АҚШ) -ға қосылған кезде Гуркхалар неміс сарбаздарын өздерінің Кукрилерімен өлтіргенін LTC баяндады. Е. Н. Кори, 616-шы ФА (пакет), тау артиллерия батальоны. Гуркхалар түнде неміс күзетшілерін жұп-жұп етіп аңдып, ояу болған күзетшісін ұйқыда жатқан күзетшіге қалдырып, өлі жолдасын іздеуге жіберді. Осыған жауап ретінде неміс қолбасшылығы қарулы әскердің кез келген әскерін пышақпен ұстап, жазалауды бұйырды. Осыған сәйкес, 10-шы МТН дивизиясының сарбаздары пышақ кимеді, бірақ олар иық белгілерінің бір бөлігі ретінде қан қызыл айқыш пышақтарды көрсетуді жалғастырды. 2-ші батальон 1943 жылдың қаңтар айында Газала шайқасында жойылып кетуімен аяқталып, Батыс шөлден жаңа ғана оралған 3-ші үнді моторлы бригадасына қосылды. Айдың соңында бригада 43-інші Үндістанның жаяу әскер бригадасы (Лорид) деп аталды. Бригада мен оның Гурк батальондары 1944 жылдың ортасында тәуелсіз құралым ретінде Италияға жіберілді. Ол британдық армияға берілген Гурхалық бөлімшелерді басқару үшін құрылған Гурхалар бригадасына қосылды. Тәуелсіздік алғанға дейін батальон 10-шы Мадрас пехотасының ескі түстерін өзімен бірге алып кетуді шешті. Маймёдағы Барлық қасиеттілер шіркеуіндегі полк ескерткішін алуды қарастырды, оны жапондықтар соғыста зақымданған болатын, бірақ шығындар мен оны қайда ауыстыруға болатыны туралы белгісіздікке байланысты оны қалдыруға шешім қабылданды. Ол киелі үйдің еденінде мәрмәрден, қабырғаларында ағаштан жасалған тақтайшалардан жасалды. 1-ші батальон соғыс аяқталғаннан кейін Бірмаға қызмет етті және 1948 жылы қаңтарда Рангунда тәуелсіздік рәсіміне қатысқан үш батальонның бірі болды. Содан кейін теңіз арқылы Малайзияға қарай жылжыды. 1949 жылы полк атауы 10-шы Princess Mary's Own Gurkha Rifles (10 GR) болып өзгертілді. Полк 1950 жылы тұрақты әскердегі ең ескі полк Корольдік шотландтар (Корольдік полк) құрамына кірді. Осы уақытта 1-ші және 2-ші батальондар Малайзияның Коммунистік террористер немесе КТ деп аталатын коммунистік көтерілісшілерге қарсы төтенше жағдайға қатысты. КТ 1948 жылы өздерінің көзқарастарын қолдап, көтеріліс ұйымдастырды. 10-шы Гуркалар төтенше жағдайға басынан бастап қатысқан, бұл жанжал Бірма жорығына ұқсас болды. Полк 1960 жылы төтенше жағдайдың ресми аяқталуына дейін қатысқан. Осы соғыста полк 75 адамын жоғалтты. 1962 жылы Бруней мен Борнеода Индонезия қолдауымен көтеріліс болғаннан кейін Қиыр Шығыстағы тағы бір қақтығыс басталды. Келесі жылы Ұлыбритания қолдаған Малайзия мен Индонезия арасында қақтығыс басталды. Полктің екі батальоны 1964 және 1965 жылдары екі рет саяхатқа шықты. 1965 жылы полк өзінің алғашқы және жалғыз Виктория Крестіне (ВК) ие болды. 2-ші батальонның капрал Рамбахадур Лимбу Индонезияның Калимантан аймағына қарсы жүргізілген "Кларет" операциясы кезінде Борнеодағы Саравактағы Бау ауданындағы оқиғаға қатысқан әрекеттері үшін ВК-ны алды. Бұл іс-әрекет кейін Бау шайқасы деп аталды. Соғыс 1966 жылы аяқталды, сол кезде 10-шы Гуркха 11 адамнан қаза тапты. 1968 жылы 1-ші батальон 2-ші батальонды сіңіріп алған кезде полк бір батальонға дейін қысқарды. Ол 1973 жылға дейін Қиыр Шығыста, Гонконгта орналасқан, содан кейін алғаш рет Англияға жіберілді. Ол бастапқыда Хэмпширдегі Чёрч Крукхэмде орналасқан, бірақ келесі жылы Кипрдегі Дхекелиядағы британдық тәуелді аймақты Түркияның Кипрге басып кіруінен кейін қорғау үшін полк жіберілді. Олардың орналасқан уақытында 10-шы Гуркалар бейбітшілікті сақтауға тырысты, кейде қарсыласатын тараптардың арасына тікелей өзін қоюға мәжбүр болды. 1-ші батальон 1977 жылы алғаш рет Брунейге жөнелтілді. 1962 жылғы көтерілісте марксистік, Индонезия қолдауымен болған көтерілістен бері, HM Сұлтанның өтініші бойынша Гурка батальоны Брунейде болды. 1970-ші және 1980-ші жылдар бойы полк Гонконгқа, Брунейге және Чёрч Крукхэмге жөнелтілді. Полк Гонконгта ішкі қауіпсіздік (ІҚ) міндеттерін орындады, соның ішінде қонысқа заңсыз көшіп келуге тырысуды болдырмау үшін Қытаймен шекараны патрульдеді. 1990 жылы полк шамамен 100 жылдық өтініштерден кейін 10-шы Мадрас пехотасының тегін сақтауға рұхсат алды, осылайша 1766 жылы Шығыс Индия компаниясымен құрылған 14-ші жағалау сарбаздарының батальонына дейінгі шайқас құрметін және дәстүрлерін алды. Тегі ерекше, өйткені ол британдық үнді армиясындағы ең көне тектің бірі. Тегі берілгенімен, полктің тарихы үздіріссіз емес. Қазіргі полк ескі 10-шы Мадрас таратылғаннан кейін Kubo Valley әскери полициясынан ғана құрылды. Полк 1991 жылы Гонконгқа соңғы рет жөнелтілді, 1994 жылы біріктірілгенге дейін онда қалды. 1994 жылы 10-шы Гуркалар 2-ші, 6-шы және 7-ші Гурка полктерімен біріктіріліп, Royal Gurkha Rifles құрылды; 10-шы Гуркалар 3-ші батальонға айналды. 1996 жылы Батальон Брунейде Royal Gurkha Rifles батальонының 2-ші батальонымен біріктірілді.

Ұрпағы

1766–1767: Жағалау сепуилерінің 14-ші батальоны
1767–1769: Амбур батальоны
1769–1770: 11-ші Карнатик батальоны
1770–1784: 10-шы Карнатик батальоны
1784–1796: 10-шы Мадрас батальоны
1796–1824: 1-ші батальон, 10-шы Мадрас туынды жаяу әскері полкі
1824–1885: 10-шы Мадрас туынды жаяу әскері полкі
1885–1890: 10-шы Мадрас жаяу әскері полкі
1890–1891: 10-шы (Бірма) Мадрас жаяу әскері полкі
1891–1892: 10-шы полк (1-ші Бірма батальоны), Мадрас жаяу әскері
1892–1895: 10-шы полк (1-ші Бірма жеңіл атқыштар), Мадрас жаяу әскері
1895–1901: 10-шы полк (1-ші Бірма Гуркха жеңіл атқыштар), Мадрас жаяу әскері
1901–1950: 10-шы Гуркха жеңіл атқыштар
1950–1994: 10-шы ханшайым Марияның жеке Гуркха жеңіл атқыштар полкі.

Киім, төсбелгі және құрметті төсбелгілер

1890 жылдан 1914 жылға дейін полк киген толық киім – стандартты Гуркха формасы, мылтық жасыл түсті, путилермен және қара жиектерімен. Бас киім – қара Килмарнок шапқасы, оның үстінде төменде сипатталған белгі орналасқан. 1-ші батальонның сыбызғышылары 1895 жылға дейін оларды даярлаған Корольдік шотланд полкінің Хантинг Стюарт клеткалы суырып салмасын киген. Британдық және Гуркха офицерлерінің туникаларында бес қатарлық гусар стиліндегі тоқу және қара тізбекті иық баулары болған. Бурауыш мүйізі, құкримен қиылысып, жүзі сол жаққа қаратылған, құкридің үстінде ханшайым Мэридің (Принцесса Роял) шифры, ал астында 10 саны бейнеленген. Амбурдың «Тас қамал» белгісі. Ассай үшін піл белгісі. 10-шы Гуркхалық атқыштар басқа Гуркхалық полктерден Непалда арнайы жасалған күміс сапты құкрилерін алып жүру арқылы ерекшеленген.

Викторияның айқасы

Саравактағы 1965 жылғы 2-ші батальонның сержанты Рамбахадур Лимбу.