Жетің шайқасы: Вэй мен Шудің арасындағы соғыс (228)
Battle of Jieting
Жетің шайқасы (228 ж.): Шоу Хань мен Цао Вэй арасындағы үш патшалық дәуіріндегі маңызды шайқас. Чжугэ Лянның солтүстік жорығының бөлігі, Цао Вэй жеңісімен аяқталды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Цао Вэй мен Шу Хан мемлекеттері арасындағы шайқас (228)
Battle between states of Cao Wei and Shu Han (228)
Цзитинг шайқасы Қытайдағы Үш патшалық кезеңінде 228 жылы Цао Вэй мен Шу Хан мемлекеттері арасында болған. Бұл шайқас Шудың канцлері және регенті Чжуге Лян бастаған Вэйге қарсы алғашқы Солтүстік жорыстың бір бөлігі болды. Шайқас Вэйдің үлкен жеңісімен аяқталды.
The Battle of Jieting was fought between the states of Cao Wei and Shu Han in 228 during the Three Kingdoms period in China. The battle was part of the first Northern Expedition led by Shu's chancellor regent, Zhuge Liang, to attack Wei. The battle concluded with a decisive victory for Wei.
Ашылу қозғалыстары
Чжугэ Лян алғаш рет генералдар Чжао Юн мен Ден Чжиді Ji аңғарына (箕谷) алдау үшін жіберді және Ши аңғары (斜谷) арқылы Мэй округіне (郿縣; қазіргі Фуфенг округі, Шанси) шабуыл жасағандай болды. Бұл аймақтың негізгі Вэй күштерін алдап тартудың жолы болды, ал Чжугэ Лян жеке өзі Ци тауына қарай күш жіберді. Цао Чжэн өзінің әскерін Чжао Юнға қарсы тұруға басшылық етті, ал үш Вэй басқаратын округтер – Наньань (南安; қазіргі Лонгси округі, Гансу), Тяншуй және Андинг (安定; қазіргі Жэньюань округі, Гансу) – Шу шапқыншылығына жауап ретінде Шу жағына көшті. Вэй халқы Лю Бэйді Шу Ханның басты батыры деп есептеді. Оның қайтысынан кейін бірнеше жыл бейбітшілік орнады. Сондықтан батыс аймақтар мұндай қиын жағдайға дайын болмады. Гуанчжоң аймағын жоғалту қаупі бар екенін білгенде, Вэй императоры Цао Руй жеке Чанъанға келді және Чжан Хэ басшылығында Чжугэ Лянға шабуыл жасау үшін қосымша күш жинады. Чжугэ Лян Жан Хэні тоқтату үшін авангард командирі ретінде генерал Ма Суды, ал оның көмекшісі ретінде Ван Пинды таңдады, оның орнына тәжірибелі офицерлер Вэй Ян немесе У Иді ұсынылған жоқ.
Zhuge Liang first sent generals Zhao Yun and Deng Zhi as a decoy force to Ji Valley (箕谷) and pretend to attack Mei County (郿縣; southeast of present day Fufeng County, Shaanxi) via Xie Valley (斜谷) as a way to lure the main Wei forces of the region, while Zhuge Liang personally led a force towards Mount Qi. Cao Zhen led his army to oppose Zhao Yun while the three Wei controlled commanderies – Nan'an (南安; around present day Longxi County, Gansu), Tianshui and Anding (安定; around present day Zhenyuan County, Gansu) – responded to the Shu invasion by defecting to the Shu side. People of Wei saw Liu Bei as the main hero of Shu Han. Following his death, there were a few years of peace. Thus, the western lands were unprepared for such a dire situation. When they learned that there was a massive risk of losing the Guanzhong region. Cao Rui, the emperor of Wei, personally moved to Chang'an and assembled a secondary force under Zhang He to attack Zhuge Liang. Zhuge Liang chose generals Ma Su as the vanguard commander along with Wang Ping to intercept Zhang He, rather than the suggested veterans officers Wei Yan or Wu Yi.
Шайқас
Цзиэтин аймағы жабдықтауды қамтамасыз ету үшін маңызды болды, сондықтан Чжугэ Лян Ма Су мен Ван Пинды аймақты күзетуге жіберді. Ма Су Ван Пинмен бірге барды, бірақ оның салмақты әскери кеңестеріне құлақ қоймады. Тек әскери тактика кітаптарына сүйеніп, Ма Су «биік жерді» таңдап, Чжугэ Лянның бұйрығына бағынып қаланың ішінде емес, тауларда базасын құрды. Ван Пиннің сумен жақсы қамтамасыз етілген аңғарда лагерь құру кеңесін елемей, тауға орналасты. Алайда Ван Пин Ма Суды әскердің бір бөлігін басқаруға көндірді, кейін Ма Судың лагеріне жақын жерде өзінің базалық лагерін құрды, Ма Су қауіпті жағдайда болғанда көмектесу үшін. Осы тактикалық қателіктің салдарынан Чжан Хэ бастаған Вэй әскері төбені қоршап алып, Шу әскерлеріне су жеткізуді тоқтатты және оларды жеңді. Дүрбелеңнің арасында Ма Су өз орнын тастап кеткендігі айтылады, армияны бассыз қалдырды. Ван Пин Ма Судың әскерін қайта жинап, аздаған сарбаздарымен ретсіздіктің алдын алып, кері шегінуді ұйымдастырды және күш-қуат келгенін көрсету үшін сарбаздарына барабандарын қатты соғуға бұйрық берді. Чжан Хэ мұны мүмкін шабуылдың белгісі деп ойлап, қуып бармады. Чжугэ Лян келген кезде Чжан Хэні жеңуге тырысты, бірақ тиімді позиция таба алмады, сондықтан Шу әскері Ханчжунға шегінуге мәжбүр болды. Ма Судың әскері ауыр жеңіліске ұшырады (Ван Пин Ма Судың қалған әскерлерін қайта топтастырып, Шу әскерінің шашыраған жабдықтарын жинады), сондықтан ол көп ұзамай тұтқындалып, көңілсіз және көз жасымен толған Чжугэ Лянның өлім жазасына кесілді.
Jieting was a crucial region for the securing of supplies, and Zhuge Liang sent Ma Su and Wang Ping to guard the region. Ma Su went accompanied by Wang Ping but did not listen to his sound military advice. Relying purely on books of military tactics, Ma Su chose to "take the high ground" and set his base on the mountains instead of in a city as it has been instructed by Zhuge Liang. Ignoring Wang Ping's advice to make camp in a valley well supplied with water. Wang Ping, however, managed to persuade Ma Su to give him command of a portion of the troops, and later Wang Ping set up his base camp near Ma Su's camp, in order to offer assistance when Ma Su was in danger. Due to this tactical mistake, the Wei army led by Zhang He encircled the hill and cut off the water supply to the Shu troops and defeated them. Amidst the panic, Ma Su is recorded to have left his post leaving the army with no commander. Wang Ping rallied Ma Su's army and with only a handful of soldiers did his best to keep the retreat organized and ordered his soldiers to beat their drums loudly to create the impression that reinforcements had arrived. Zhang He believed this to possibly be a sign of an ambush and so he did not pursue. When Zhuge Liang arrived, he attempted to defeat Zhang He however he didn't find a way to take a position and so the Shu army had to retreat to Hanzhong. Though he survived the battle, Ma Su's army suffered a heavy defeat (Wang Ping was able to regroup Ma Su's remaining troops and gather the Shu army's scattered supplies. ), so he was soon arrested and sentenced to execution by a reluctant and tearful Zhuge Liang.
Салдары
Шү ханның көптеген қолбасшылары жазаланды. Ма Суды халықты жұбату үшін Чжугэ Лян өлім жазасына кесті. Жан Сю (張休) және Ли Шенг (李盛) де өлім жазасына кесілді. «Жін шу» бойынша, Чен Шудың әкесі кінәлі деп танылып, басын қырқып, кун (髡) жазасына кесілді. Сян Ланг Ма Судың қашып кеткенін хабарламағаны үшін бас хатшы лауазымынан алынды. Хуан Си (黃襲) және басқа да генералдар Чжугэ Лянның бұйрығымен әскер басқарудан босатылды. Ал Ван Пинг, Ма Судың іс-әрекеттерін болдырмауға тырысқаны және қазаларды азайтуға күш салғаны үшін «Бандиттерге қарсы шабуыл жасау генералы» (討寇將軍) атағына ие болды. Чжугэ Лян өзі император Лю Шанға еске алу қағазы жолдап, Цзиэтиндегі жеңілісі үшін шенін төмендетуді сұрады. Ма Су өлім жазасына кесілер алдында Чжугэ Лянға хат жазып: «Сіз мені ұлыңыз сияқты көріп, мен сізді әкеме тең көремін. Гунның өлім жазасы Ұлы Юдің билікке келуіне себеп болғанын үміттенемін. Өмірлік байланысымыз осымен тоқтамасын. Мен өлсем де, сары топыраққа наразы болмаймын», – деді. Сол кезде әскердің көп бөлігі оның өліміне қайғырып жылады. Цзиэтиннің жоғалуынан кейін Чжугэ Лянның әскеріндегі жабдықтау мәселесі қиынға түсті және ол Ханчжунға негізгі базасына қайта шегінуге мәжбүр болды. Ал Цао Чжэнь мен Чжан Хэ бастаған Вэй әскерлері үш округтегі көтерілістерді басып, бейбітшілікті қалпына келтіру мүмкіндігін пайдаланды. Цзиэтиндегі жеңіліс Бірінші Солтүстік жорығының сәтсіздікке ұшырауына себеп болды.
A large number of Shu Han's generals were punished. Ma Su was sentenced to death by Zhuge Liang as a way to soothe the masses. Zhang Xiu (張休) and Li Sheng (李盛) were also executed. According to the Jin Shu, Chen Shou's father was implicated and sentenced to kun (髡), a punishment involving the shaving of a person's head. Xiang Lang was dismissed from his position as Chief Clerk because he didn't report that Ma Su fled due to their friendship. Huang Xi (黃襲) and other generals were relieved of the command of their soldiers by Zhuge Liang. Wang Ping, on the other hand, was promoted to General Who Attacks Bandits (討寇將軍) for his efforts in minimizing casualties and for trying to prevent Ma Su's actions. Zhuge Liang, himself sent a memorial to the Emperor Liu Shan requesting to be demoted for the defeat at Jieting which he was. Before his execution Ma Su wrote a letter to Zhuge Liang: "You wise lord regarded me like a son and myself looked upon you as a father. I dearly hope that this is the righteousness of the execution of Gun leading to the rise of Yu the Great. May our whole life's relationship not be reduced by this. Though I shall die, I shall bear no resentments against the yellow earth." At the time, many among the army wept for his death. Because of the loss of Jieting, the supply situation became dire for Zhuge Liang's army and he had to retreat to his main base at Hanzhong while the Wei forces under Cao Zhen and Zhang He then used the opportunity to quell the rebellions in the three commanderies and restore peace. The defeat at Jieting caused the First Northern Expedition to result in failure.