Кіріспе

Бриттанияның жағалауындағы арал, Бриттанияның жағалауындағы арал.

Белль-Иль (bɛl il), Белль-Иль-ан-Мер (bɛl il ɑ̃ mɛʁ) немесе Белль-Айл – Морбиан департаментіндегі Бреттания жағалауындағы француз аралы және Бреттания аралдарының ең үлкені. Ол Киберон түбегінен шамалы қашықтықта орналасқан. Әкімшілік тұрғысынан арал төрт коммунаға бөлінеді:
Бангор
Ле-Пале
Локмария
Саузон

Белль-Иль 2015 жылға дейін кантон болып келген, содан кейін жалпы реформа аясында Киберон кантонына біріктірілді.

География

Аралдың көлемі шамамен және орташа биіктігі құрайды. Ауданы шамамен . Жағалауларының солтүстік-батыс жағы қауіпті тік жартастармен, "жабайы жағажай" (Côte Sauvage) деп аталатын аймақпен, ал солтүстік-шығыс жағы тыныш жағажайлармен (ішінде ең үлкені – les Grands Sables, "үлкен құмдар") және кемелерге қолайлы порстармен келеді. Аралдың климаты мұхиттық, жаңбыр аз және қысы материктегіге қарағанда жұмсақ. Екі негізгі порты – Ле Палас (Квибероннан, Порт Навалодан және Ванненнен пароммен баруға болады) және Саузон (Квибероннан және Лориенттен пароммен баруға болады). Бұрын аралда орман болған, бірақ жерді ауыл шаруашылығына белсенді пайдаланудың нәтижесінде ол ұзақ бұрын жойылған.

Климат

Белл-Иль аймағында жылы, Жерорта теңізіне тән жазғы климат басым.

Тарих

Белль аралы шамамен б.з.д. 6000 жылы, көршілес Хуат және Хоэдик аралдарынан бұрын құрлықтан бөлінді. Қола дәуіріндегі археологиялық қазбалар осы кезеңде арал халқының саны күрт өскенін көрсетеді, бұл теңіз саяхатының жақсаруымен байланысты болуы мүмкін. Содан кейін арал Венетилердің теңіз базасы болды. Римдік дәуірде аралдың атауы Виндилис болған, ал орта ғасырларда ол Гведель деп бұрмаланған. Тоғызыншы ғасырда Белль аралы Корнуэль графының билігінде болды. 1572 жылы Кимперледегі Сент-Круа аббаттығының монахтары аралды Ретц әулетіне өткізді, келесі жылы ол маркизат дәрежесіне көтерілді. Кейіннен арал Фуке әулетінің меншігіне өтті. Аралдың бекіністерін Николя Фуке үшін Вобан салған, Фуке XIV Людовик патшаның ықпалынан шыққанға дейін; 1718 жылы жер патшалыққа қайтарылды. Оның кітабы өз заманында бестселлер болды. Бұрынғы құл ретінде өзінің тәжірибесіне сүйене отырып, ол британдық құлдықты жою қозғалысының белгілі тұлғасына айналды, сондай-ақ, құлдықты жою жөніндегі белсенді лектор болды. Эквиано шабуыл мен қоршау туралы куәгерліктер берді. Аралдың қазіргі халқының көп бөлігі Акадиядан (1755–1764) қуылғаннан кейін Францияға оралған, қайта қоныстандырылған акадиялық отарлаушылардың ұрпақтары. Бүгінде Белль-Ильде шамамен 5300 адам тұрады, экономикасы көбінесе туризм мен балық аулауға байланысты.

Мәдениет

Жаз айларында аралдың халқы күрт өседі, себебі көптеген адамдар аралдың тым құрылықтан алыс жатқан орны мен жағажайларының арқасында мұнда екінші үйге ие. Lyrique en Mer/Festival de Belle Île – Францияның батысындағы ең ірі опера фестивалі. 1998 жылы американдық опера әншісі Ричард Коуэн құрған фестиваль әр жазда екі қойылымдық операны ұсынады, оны Музыкалық жетекші Филип Уолш дирижерлік етеді, ал көркемдік жетекші Ричард Коуэн қоюшысы болады. Бұдан өзге, аралдың төрт тарихи шіркеуінде қасиетті концерттер, сондай-ақ көптеген шағын концерттер мен мастер-кластар өтеді. Lyrique en Mer француз бизнес қауымдастығынан, сондай-ақ Conseil Général және Conseil Régional-дан кең қолдау алады.

Суреттер

Бұл арал суретшілердің танымал орны болған. Октав Пенгилли Л'Харидонның 1859 жылғы "Les Petites mouettes" ("Кішкентай шағалалар") (1858, Ренн көркемсурет мұражайы) суреті аралды бейнелейді. Оны Максим Дю Камп пен Шарль Бодлер жоғары бағалаған, олар тастардың құпиялылық сезімін тудыратынын айтқан, бұл "шексіздікке ашылған есік, ақ құстардың жарасы және жалғыздық!" сияқты. 1870 және 1880 жылдары француз импрессионисі Клод Моне Белль аралындағы тау жыныстарын суретке түсірді. Моненің Белль аралындағы жартастарға арналған суреттер сериясы 1887 жылы алғаш рет көрсетілгенде Париж өнер әлемін таң қалдырды. Ең танымалдары – 1886 жылы салынған "Дауыл, Белль-Иль жағалауы" және "Белль-Иль жартастары". Огуст Роден Бретань жағалауындағы мұхитты алғаш көргенде: "Бұл Моне!" деп айқай салған. Австралияда туған суретші Джон Расселл бай адам болған. Әдемі итальяндық Мариана Антуанетта Матиоккоға үйленген соң, ол Бретань жағалауындағы Белль-Ильде қоныстанды және суретшілер орталығын құрды. Расселл Парижде Винсент ван Гогпен танысып, оның досы болды. Ван Гог Расселдің туындыларын жоғары бағалаған, ал 1888 жылы Арльдегі алғашқы жазғы демалысынан кейін оған өзінің картиналарының он екі суретін жіберіп, жұмысының барысы туралы хабарлады. Моне Белль-Ильде Расселмен бірге жиі жұмыс істеді және оның стиліне әсер етті, алайда Расселдің Белль-Ильдегі кейбір теңіз пейзаждарын Моне өзінікінен жақсы көретіні айтылады. Расселл өзінің суреттерін танымал етуге тырыспады. 1897 және 1898 жылдары Анри Матисс Белль-Ильге сапар жасады. Расселл оны импрессионизммен және Ван Гогтың (сол кезде салыстырмалы түрде беймәлім) туындыларымен таныстырды. Матисс стилі түбірінен өзгерді, ол кейін "Рассел менің ұстазым болды, ал Рассел маған түс теориясын түсіндірді" деді. Арал Александр Дюманың "Үш мылтықшыға" жалғасы болған "Брагелон виконты: он жылдан кейін" романының кейбір эпизодтары үшін орын болды. Дюма өзінің кейіпкері Арамистің аралды нығайтуын көрсетеді (тарихи тұрғыдан Вобанның орнына), ал Портос Локмария үңгірлерінде қайтыс болады.