Кіріспе

Луиза Диас Диого (11 сәуір 1958 жылы туған) – мозамбик саясаткері, 2004 жылдың ақпанынан 2010 жылдың қаңтарына дейін Мозамбик премьер-министрі қызметін атқарған. Ол бұрынғы тоғыз жыл премьер-министр болған Паскоал Мокумбиді алмастырды. Премьер-министр болғанға дейін ол жоспарлау және қаржы министрі болды және 2005 жылдың ақпанына дейін осы лауазымды сақтап тұрды. Ол Мозамбиктің тұңғыш әйел премьер-министрі болды. Диого 1975 жылы тәуелсіздік алғаннан бері елді басқарып келе жатқан ФРЕЛИМО партиясын ұсынады.

Ерте өмір және білім

Диого Мапутудағы Эдуардо Мондлейн университетінде экономиканы оқыды. 1983 жылы ол бакалавр дипломын алды. Кейіннен 1992 жылы Лондон университетінің Шығыс және Африка зерттеулер мектебінде қаржы экономикасы бойынша магистр дәрежесін алды.

Мансап

Диого 1980 жылы колледж студенті болып оқып жүрген кезінде Мозамбик Қаржы министрлігінде жұмыс істей бастады. 1986 жылы бөлім меңгерушісі, ал 1989 жылы ұлттық бюджет директоры болды. Кейін ол Мозамбиктегі бағдарламалық қызметкер ретінде Дүниежүзілік банкте жұмыс істеді. 1994 жылы ол Мозамбик президенті Хоаким Чиссаноның басшылығымен ФРЕЛИМО үкіметінде Қаржы вице-министрі қызметін атқарды. 2003 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Кофи Аннан Диогоны Жеке сектор және даму жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымы комиссиясына тағайындады, оған Канада Премьер-министрі Пол Мартин және Мексика Президенті Эрнесто Зедильо бірлесіп төрағалық етті.

Премьер-министр, 2004-2010 жылдар

Диого 2004 жылдың ақпан айында Паскоал Мокумбиден кейін премьер-министр болып тағайындалды. Ол 2005 жылға дейін қаржы министрі лауазымын сақтап тұрды. 2005 жылдың қыркүйегінде Диого Ұлыбританияның Лейбористік партиясының конференциясында халықаралық қонақ спикері болды. 2006 жылы Аннан Диогоны Ш. Азиз бен Й. Столтенбергпен бірге БҰҰ жүйесінің үйлесімділігі жөніндегі жоғары деңгейдегі комиссияны тең төрағалық етуге тағайындады. Комиссия БҰҰ жүйесінің даму, гуманитарлық көмек және қоршаған орта салаларында әлемде тиімдірек және үйлесімді жұмыс істеу жолдарын зерттеу үшін құрылған еді. Сондай-ақ, ол Дания премьер-министрі Андерс Фог Расмуссен құрған Африкамен тиімді даму ынтымақтастығы жөніндегі комиссияның мүшесі болды және 2008 жылдың сәуір мен қазан аралығында отырыстар өткізді. 2007 жылғы Мозамбик су тасқынынан зардап шегуі мүмкін аймақтардағы шаруалардың малын тастап кетуден бас тарту туралы хабарларға байланысты Диого Замбези аңғарының жазық жерлеріндегі азаматтарды күшпен эвакуациялауға бұйрық берді. Өкіметте болған кезінде Диого Африканың денсаулық сақтау министрлеріне континент бойынша репродуктивтік және жыныстық денсаулық сақтау қызметтерін тегін ұсынуға шақырды. Мұндай қызметтер нәресте өлімін екі есеге, ана өлімін үш есеге азайтуға, ЖИТС таралуын тоқтатуға, гендерлік теңдікті және әйелдердің мүмкіндіктерін арттыруға көмектеседі. БҰҰ осы мақсаттарға 2015 жылға дейін қол жеткізуді жоспарлаған. Диого сонымен қатар гендерлік теңдік пен әйелдерді күштендіру мәселесіне баса назар аударды, жақында құрылған «Әйелдер министрлері мен парламентарийлер желісі» (MUNIPA) арқылы. MUNIPA желісі гендерлік теңдік пен әйелдерді күштендіруге бағытталған саясат пен заңнаманы қабылдау үшін адвокациялық және лоббилік қызметті күшейтуді мақсат етеді. Әйелдер мен ерлердің теңдігін қамтамасыз ету Мозамбик үкіметінің басты міндеті болып табылады, ол барлық деңгейде әйелдерді күштендіруді қолдау үшін қажетті құралдарды қабылдап келеді.

Саясаттың кейінгі өмірі

2010 жылдың тамызында БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун Диогоны Финляндия президенті Тарья Халонен мен Оңтүстік Африка президенті Джейкоб Зума бірлесіп төрағалық еткен Жаһандық тұрақтылық жөніндегі жоғары деңгейдегі топқа тағайындады. 2014 жылы Диого FRELIMO партиясының сол жылғы жалпы сайлауға кандидаттығына сайлауда Филиппе Нюсиден кейін екінші орын алды. Ол кезде оған Чиссано басқаратын партиялық фракция қолдау көрсетті. 2016 жылы Диогоны Дамуға көмек комитетінің төрағасы Эрик Сольхайм Мэри Робинсон басшылығымен Дамуға көмек комитетінің болашағы жөніндегі жоғары деңгейдегі панельге мүше етіп тағайындады.

Қызықты деректер

2010 жылы The New York Times газетінде жарияланған мақаласында ирланд музыканты және белсенді Боно Диогоны «Элен Джонсон Сэрлиф, Нгози Оконджо-Ивеала немесе Граса Машель сияқты арыстанша қайратты» деп сипаттады.