Кіріспе

Португалиялық саясаткер (1930–2004)

Мария де Лурдес Руиво да Силва де Матос Пинтасилго (mɐˈɾiɐ ðɨ ˈluɾðɨʃ pĩtɐˈsilɣu; 18 қаңтар 1930 – 10 шілде 2004) – португалиялық химия инженеры және саясаткер. Ол Португалия премьер-министрі лауазымында болған тұңғыш және қазірге дейін жалғыз әйел, ал Маргарет Тэтчерден кейін Батыс Еуропада премьер-министр болған екінші әйел.

Ерте өмір

Мария де Лурдес Пинтасилго 1930 жылы орта таптық отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, Хайме де Матос Пинтасилго (Covilhã, Conceição, 9 желтоқсан 1896 жылы туған – Лиссабон, Сокорро, 10 қазан 1959 жылы қайтыс болған) жүн бизнесімен айналысты, ал анасы Амелия до Кармо Руиво да Силва, Вендас-Новастың тумасы. Оның ата-анасы 1929 жылы 14 наурызда Абрантесте үйленді. Әкесі Хайме отбасын тастап кетті, ал ол мектепте мұны жасыруға тырысты, соның салдарынан қалыпты қарым-қатынастардан аулақ болды. Жеті жасында Лиссабондағы Лисеу-Филипа-де-Ленкастр орта мектебіне жіберілді. Ол диктатор Салазар құрған милитаристік жастар қозғалысы – Мосидаде Португезада көзге түсті. Кейіннен ол Acção Católica (Католик әрекеті) ұйымына қосылды. Институт Супериор Техникода (Instituto Superior Técnico) өнеркәсіптік химиялық инженерия мамандығы бойынша білім алған жылдары католик әйелдер студенттік қозғалысына қосылып, ақырында оған жетекшілік етті. Бағдарламаны аяқтағаннан кейін, цемент зауыттарына иелік ететін ірі португалдық конгломерат – Companhia União Fabril, "CUF" компаниясында жұмыс істеді. Қызмет еткен кезінде ол ескірген әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін жаңғыртуға күш салды. Португалияда әлеуметтік қамсыздандыруды баршаға қолжетімді етіп, денсаулық сақтау, білім беру және еңбек заңнамасын жақсарту арқылы өзінің із қалдырды. Пинтасилго 1986 жылы президенттікке кандидат болған алғашқы әйел болды. Ол тәуелсіз кандидат ретінде қатысып, дауыстардың 7% -ын алды. Келесі жылы ол Социалистік партия мүшесі ретінде Еуропалық парламентке сайланды және 1989 жылға дейін осы мәртебеде қызмет етті. Комиссияның есебі 1996 жылы "Болашаққа қамқорлық жасау, келесі онжылдықтарды өмір сүруге лайық ету" деген тақырыпта Оксфорд университетінің баспасынан шықты. Мария де Лурдес Пинтасилго 2004 жылдың 10 шілдесінде Лиссабондағы үйінде жүрек тоқтауынан қайтыс болды, оның өмірі 74 жылға созылды. Ол Лиссабондағы Празерес зиратында жерленді.

Мұра

Мария де Лурдес Пинтасилго Португалиядағы ең беделді инженерлік факультеттердің бірі – Instituto Superior Técnico (IST) студенті болды. 2016 жылдан бері IST Мария де Лурдес Пинтасилго атындағы сыйлықты тағайындайды, мақсаты – IST-де бітірген екі әйелді жыл сайын танып, марапаттау арқылы гендерлік теңгерім саясатын қолдау, сондай-ақ барлық инженерлік салаларда әйелдердің маңызды рөлін мойындау.