Кіріспе

1988 жылы Гавайиде болған авиациялық оқиға

Aloha Airlines рейсі 243 (IATA: AQ243, ICAO: AAH243) – Гавайидегі Хило мен Гонолулу арасындағы жоспарланған Aloha Airlines рейсі. 1988 жылдың 28 сәуірінде рейс жасап тұрған Boeing 737-297 ұшағы, нашар техникалық қызмет көрсету және металлдың шаршауы салдарынан фюзеляждың бөлігінің бұзылуынан пайда болған ұшу кезіндегі жарылыс декомпрессиясынан (қысымның кенеттен төмендеуінен) ауыр зақымдар алды. Ұшақ Мауи аралындағы Кахулуи әуежайына қауіпсіз қонды. Тек бір адам, бортсерік Кларабел "С. Б." Лансинг қана қаза тапты, ол ұшақтан сыртқа шығып кетті. Тағы 65 жолаушы мен экипаж мүшесі жарақат алды. Декомпрессия салдарынан келтірілген айтарлықтай зиян, бір кабина экипажының мүшесінің қаза болуы және ұшақтың қауіпсіз қонуы оқиғаны авиация тарихындағы маңызды оқиға ретінде бекітті, бұл авиациялық қауіпсіздік саясаты мен процедураларына елеулі әсер етті.

Ұшақ пен экипаж

Бұл Boeing 737 200 ұшағы болды және Рентон құрастыру зауытында салынған 152-ші Boeing 737 ұшағы еді. Ол 1969 жылы салынды және жаңа ұшақ ретінде Aloha Airlines компаниясына тапсырылды. Aloha Airlines-ке жеткізілген кезде, ол Каланиопуу королі деп аталды, кейіннен Air California/AirCal компаниясына жалға берілгенге дейін. Одан кейін аты N728AL деп өзгертілді. N73711 қайтадан Aloha Airlines компаниясына келгенде, Лилиуокаланиден кейін екінші атын – Лилиуокалани патшайымы деп алды. Апатқа дейін ұшақ 35 496 сағат ұшқан, бірақ қысқа қашықтықтағы рейстерде пайдаланылуының арқасында 90 000-ға жуық ұшу циклына (қону мен көтерілу) ие болды. Рейстің капитаны 44 жастағы Роберт Шорнштеймер болды, ол 8 500 сағат ұшқан тәжірибелі ұшқыш, оның 6 700 сағаты Boeing 737 ұшақтарында. Сонымен қатар, ол 737 ұшағын ұшқызуда да тәжірибелі болды, жалпы 8 000 сағаттың 3 500 сағатын осы модельде өткізген. Шамамен 5 метрлік (18 фут) ұзындығы бар. Оқиға кезінде бірінші офицер Томпкинс басқарды, ал капитан Шорнштеймер басқаруды өз қолына алып, дереу төтенше жағдайға байланысты төмендеуді орындады. 65 адам жарақат алды, оның сегізіне ауыр жарақаттар келді. Сол кезде Мауиде мұндай төтенше жағдайға дайындалу жоспары болған жоқ. Жарақат алғандар Akamai Tours компаниясына тиесілі микроавтобустармен ауруханаға жеткізілді, оларды кеңсе қызметкерлері мен механиктер жүргізді, себебі аралда бар болғаны екі жедел жәрдем машинасы болды. Әуе қозғалысын бақылау Akamai компаниясына хабарласып, әуежайға (олардың базасынан 5 км қашықтықта) жарақат алғандарды тасымалдау үшін 15 жолаушы микроавтобусынан мүмкіндігінше көбін жіберуді сұрады. Akamai компаниясының екі жүргізушісі бұрынғы жедел жәрдем қызметкерлері болды және ұшу-қону жолағында алғашқы көмек көрсету бекетін құрды. АҚШ Ұлттық көлік қауіпсіздігі жөніндегі кеңесінің (NTSB) жүргізген тергеуі апаттың металлдың шаршауының нәтисене, жарықтардың коррозиясынан туындағанын көрсетті. Ұшақ 19 жаста болды және жағалау аймағында, тұз бен ылғалға ұшырап жұмыс істеді. Сұхбат кезінде жолаушы Гейл Ямамото тергеушілерге ұшаққа отырғанда фюзеляжда жарық байқағанын, бірақ ешкімге хабарламағанын айтты.

Құрылыс

Ұшақ 152-ші желіде құрастырылған. 291-ші желіден кейін құрастырылған барлық 737 ұшақтарының фюзеляжының жамбас тігісінде қосымша сыртқы қабат терісі немесе нығайту табағы болған. Ақаудың себебі – фюзеляждың жамбас тігісінің жоғарғы қатар тіректері мен жыртылған белдеуінің бөлінуіне байланысты, пернеу тесіктеріне жақын теріде көп орынды шаршаудан пайда болған жарықтар, бұл фюзеляждың қауіпсіздік қасиеттерін жойды. Соңында, шаршау жарықтары пернеу тесіктерінің дөңгелектелген жиегімен байланысты өткір жиектен бастау алды; өткір жиек пернелер арқылы берілетін кернеулерді шоғырландырды, себебі жамбас тігісі бөлініп кеткен. (АҚШ-та «Авиациялық төтенше жағдайлар мен апаттар», Ұлыбританияда және әлемнің басқа елдерінде «Авиациялық апатты тергеу» деп аталады). Бұл рейс Mayday маусымының алтыншы (2007) «Ripped Apart» деп аталатын «Апат ғылымы» арнайы бағдарламасына да кірді. 243-ші рейс туралы оқиға 1990 жылы түсірілген «Miracle Landing» атты телефильмнің сюжеті болды. 1995 жылы Гонолулу халықаралық әуежайында Лансингтің құрметіне ескерткіш бақ ашылды. Бұл оқиға «Why Planes Crash» телешоуының 1-ші маусымының 2-ші эпизодында, «Breaking Point» атты бөлімде көрсетілді. The Vampire Weekend тобының «Only God Was Above Us» альбомы оқиға туралы New York Daily News газетінде жарияланған мақаланың атымен аталған.