Кіріспе

Кең жиекті жұмсақ матадан жасалған шапан, көбінесе әскери киімнің бір бөлігі ретінде тағылады. Слюш шапан – кең жиекті матадан жасалған шапан, көбінесе әскери киімнің бір бөлігі ретінде тағылады, көбінесе, бірақ әрқашан емес, иегіне байланады. Оны көптеген елдердің әскери қызметкерлері киген, соның ішінде Австралия, Ирландия, Ұлыбритания, Канада, Үндістан, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Родезия, Франция, АҚШ, Конфедерациялық штаттар, Германия және тағы да басқалары. Австралия мен Жаңа Зеландияда Виктория дәуірінің соңынан бері әртүрлі үлгідегі слюш шапандар бас киімнің стандартты түрі ретінде қолданылып келеді. Бүгінде оны көптеген елдердің әскери қызметкерлері киеді, бірақ ол негізінен Австралиямен байланысты, онда ол ұлттық символ саналады. Австралиялық слюш шапанның бір жағы жоғары көтеріледі немесе шапанның бүйіріне күн шығысы белгісімен (Rising Sun Badge) бекітіледі, осылайша мылтықты иекке іліп алуға болады. Жаңа Зеландия атты әскерлері ұқсас бас киім киген, бірақ Жаңа Зеландияның әскери белгісі шапанның тажының түбіне оралған матаға (пугари) бекітілген. АҚШ-та ол Лайош Кошуттың атымен Кошут шапаны деп аталды. Американдық Азаматтық соғыс кезінде (1861–65) бұл бас киім Батыс майданында Конфедерация және Одақ әскерлерінің арасында кең таралған, бірақ әрқашан шеті жоғары көтерілмеген. Испания-Америка соғысы кезінде, "Руф Райдерс" отрядының командирі полковник Теодор Рузвельт слюш шапан кигенімен танымал болды.

Тарих

"Slouch hat" атауы бір жағы төмен қарай иілгенімен, екінші жағы басына тірелгендігінен туындаған. Бұл стильдегі шапка жүздеген жылдар бойы киіліп келген, әсіресе 17 ғасырдағы Англия азамат соғысы кезінде король Чарльз I-нің әскерлері, кавалериясы осы шапканы таңдаған. Бірақ ол екі (бикорн) немесе үш (трикорн) бұрышы бар шапкаға айналғанша Еуропа аристократиясының арасында да сәнге айналды. 1885 жылы Австралияға әкелінген бұл шапканың әскери қолданылуы австриялық жедел әскерлерге дейін жетеді. Қазіргі заманғы сопақша шапка Наполеон соғыстары кезінде австрия армиясында қолданылған қара "Корсика шапқасынан" (Korsehut) шыққан. Бұл бас киімді негізінен 15 австриялық егер батальоны қолданған. Оның өңірі жоғары көтерілген, былғары иекбау және қауырсынмен әшекейленген. 1803-06 және 1811-36 жылдары ресми жаяу әскерлер де Корсика шапқасын шектеулі түрде қолданған. Бірінші Бур соғысы кезінде тығыз шлемдердің жетіспеуі Британ империясының күштерінде сопақша шапқаның кеңінен таралуына себеп болды. 1884 жылғы суретте, Аргилл және Сазерленд таушыларының полк мұражайында сақталған, 1-ші батальонның құбырлар тобы Зулуландтағы даланы кесіп өтіп, хаки түсті сопақша шапка киген күйі бейнеленген. Соғыстан кейін көптеген армиялар бұл бас киімнен бас тартты (мысалы, Британ армиясы 1905 жылы), бірақ ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бирма науқанында және Үндістан мен Оңтүстік-Шығыс Азиядағы әскерлер арасында қайтадан сәнге енді. Германия империясының отарлық әскерлері, әсіресе Оңтүстік-Батыс Африкада, шлемге балама ретінде сұр түсті сопақша шапка киген. Немістер Оңтүстік-Батыс Африкада, Неміс Шығыс Африкасында, Неміс Батыс Африкасында (Того және Камерун), Неміс Жаңа Гвинеясында және Қытайда түрлі түсті пугарилер таққан. Шапканың шеті оң жағына ұлттық түстердегі кокадамен бекітіліп, күнделікті формамен бірге киілген. Оңтүстік-Батыс Африкадағы неміс отарлық полиция бөлімдері алдына металл Императорлық тәж белгісімен бекітілген шағын ұлттық кокадасы бар хаки түсті сопақша шапка киген. 19 ғасырдың соңында бұл шапка Австралия әскерімен байланысты болды және Бірінші дүниежүзілік соғыстан бастап Akubra, Mountcastle & Sons және Bardsley Hats сияқты компаниялар Австралия армиясы үшін Австралияда өндірілді. Австралия әскері әлі де сопақша шапканы бөлімшелік белгісін анықтау үшін киеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қиыр Шығыста жапондықтарға қарсы күрескен фельдмаршал Уильям Слимнің британдық 14-ші армиясының Чиндиттері және басқа бөлімшелері де сопақша шапкамен байланысты болды (Британ армиясында бұл шапка "бұта шапқасы" деп те аталады). Сопақша шапка Британ империясының отарлық бөлімшелері, соның ішінде Корольдік Батыс Африка шекаралық күштері, Канаданың Юкон далалық күштері, Канада Тынық мұхиты темір жолы милициясы, Кения полкі және Родезия әскерлері тарапынан да қолданылған.

Австралия

Слюш шапқысы алғаш рет 1885 жылы Австралиядағы әскери күштерде пайда болды, сол кезде жаңа құрылған Виктория атты мылтық әскері оны өз формасының бөлігі ретінде қабылдады, олардың командирі Томас Прайс оларды Бирмадағы полиция қызметкерлерінде кигенін көргеннен кейін. 1890 жылдың 22 желтоқсанында Австралия Федерациясына дейінгі жеке австралиялық колониялардың әскери қолбасшылары бүкіл Австралияда хаки формасын енгізуді талқылау үшін жиналды. Олар артиллериядан басқа барлық австралиялық әскерлердің слюш шапқысын киетініне келісті. Оны Виктория және Тасмания оң жағында, ал қалған колониялар (кейінірек штаттар) сол жағында бүктеу керек болды. Бұл мылтықты еңіспен ұстағанда шапқының қырларын зақымдамау үшін жасалды. Корпус немесе полк белгісі шапқының алдына орналастырылады, ал жалпы қызмет белгісі (The Rising Sun) сол жақ қырына бекітіліп, бүктеледі. Армия киетін слюш шапқысы – оның айрықша белгісі, сондай-ақ Австралия Корольдік Әскери-теңіз күштері камуфляж және басқа да форма киген кезде оны киеді, ол RAAF HKFF сияқты ерекшеліктерге ие. Корольдік австралиялық полкінің (1RAR) 1-ші батальонының сарбаздары Малайяда қызмет еткен дәстүрге сәйкес жаңғақ жасыл түсті пуггари киеді. Австралия Корольдік бронетанкті корпусының кейбір бөлімшелері, мысалы, атты әскер және жеңіл ат полктері, Күннің көтерілу белгісінің артында эму қауырсындарын тағады. Бұл Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі дәстүрге сілтеме, онда жеңіл атты әскерлер эмуларды қуа жөнеп, қауырсындарын ұрлап, өз шапқыларына бекітетін, бұл олардың атқа міну шеберлігінің белгісі саналды. Слюш шапқысы лимон сығымша шапқысы пайда болғанға дейін (ол Бур соғысынан кейін ғана пайда болды) қолданылды және қырлары төмен қаратылып киіледі. Тарихи фотосуреттерде шапқының кейде австралиялық стильде қырлары бүктеліп кигенін көрсетеді. Персид шығанағындағы соғыс кезінде шетелде қызмет еткен Канада Құралды Күштерінің теңіз және әуе күштерінің қызметкерлеріне ақ мақтадан жасалған шапқылар берілді.

Үндістан

Үндістандағы бірнеше штаттық полиция күштері құлазыған шапқыштарды қолданады немесе бұрын қолданған. Керала полициясының қарулы резервтік бөлімі 1980 жылға дейін шапқыштарды киген, бірақ бүгінде шапқыштарды тек жаттығу кезінде рекрут-тренингтік полиция констебльдері (RTPC) ғана киеді. Қазір Керала полициясының қарулы резервтегі полицейлері көк түсті ұшталған шапқын киеді. Карнатака полициясы полицияның төменгі шені (констебльдер мен бас констебльдер) үшін полиция бөлімшесінің түстерімен кестеленген жиегі бүгілген шапқыштарды қолдануды жалғастыруда. Сонымен қатар, әрбір офицердің нөмірі шапқының шетіне бекітіледі. Раджастан провинциялық констебльдігі: Раджастан полициясының қарулы бөлімі, барлық констебльдер мен бас констебльдер үшін стандартты қызметтік және салтанатты бас киім ретінде бүйірге қадаулы сопақша шапқыны қолданады.

Нигерия

Нигериялық сарбаздардың 1960-шы жылдардағы формасына кең қақпақты шляпа, халық арасында "банга банга" деп белгілі болған, кіретін. Бірақ "банга банга" термині төмен шенділердің фезін де білдіреді.

Ұлыбритания

Бура соғысы кезінде Оңтүстік Африкаға жіберілген британдық армияның бірнеше бөлімшелері, әсіресе Императорлық йоманри мүшелері, соғыстан кейін Ұлыбританияға оралғанда осы сопақ қалпақты қабылдады және оны пайдалануды жалғастырды. 1908 жылы Аумақтық күш құрылғаннан кейін қызметтік бас киім стандартқа айналғанмен, Корольдік Шығыс Кент атқыштар полкі 1910 жылға дейін оны салтанатты мақсаттар үшін қолданды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бирманың жаңғалақты жерлерінде қызмет ететін британдық сарбаздар көбінесе сопақ қалпақ киеді. Соғыстан кейін Гуркалар ғана сопақ қалпақтың бір түрін пайдалануды жалғастырды. Басты түрі – Непалдағы Терай айманының атымен аталған Терай қалпағы. "Қос Терай" деп аталатын түрі, қосымша күннен қорғау және беріктік үшін екі есе қалың қақпақ пен қырдан тұрады.

Америка Құрама Штаттары

Слюш шапқысы АҚШ әскерінде кем дегенде Америка Азамат соғысынан бері белгілі болған, және офицерлер арасында кең таралған. 1960 жылдардағы Вьетнам соғысындағы АҚШ сарбаздарының стандартты бас киімі – күннен аз қорғайтын шаршы шапқы немесе далалық шапқы болды. Жергілікті тігіншілер Бірінші Индокитай соғысындағы француз стиліндегі және австралиялық стиліндегі шапқылардың арасындағы стильде, бір жағын иіп тұру үшін жиектеріне қапсырма қойылған слюш шапқы жасады. Осы шапқыны американдық әскерлер Вьетнамда кеңінен сатып алып, ресми емес түрде киді. Жергілікті тігіншілер көбінесе ескі парашюттерден алынған жасыл мата немесе барыс терісінің камуфляжын қолданды. Шапқының жиегінде "VIET NAM" деген жазуы бар мата тігілген. АҚШ-тың 1-ші Әуе командасының мүшелері 1964 жылдың 22 мамырында жасыл слюш шапқысын ресми түрде қабылдады.

Родезия

1972 жылға дейін, жаңа "жасыл" форма енгізілгенге дейін, Родезия армиясының көптеген корпустары мен полктері жұмсақ қалпақтар (слауч хэт) киген. Родезиялық африкалық атқыштар және Грей скауттары жаңа форма енгізілгеннен кейін де жұмсақ қалпақ кие берді, бірақ жұмыс киімдері үшін олар береттерге ауыстырылды.