Кіріспе

Эксперименталды ұшақ

Silver Dart (немесе Aerodrome #4) – канадалық/американдық команда жасаған алғашқы ұшақтың туындысы болды. 1908 жылдың басында Нью-Йорктегі Хаммондспортта көптеген сәтті ұшулардан кейін, ол бөлшектелді және Новая Шотландиядағы Бадекке жіберілді. 1909 жылдың 23 ақпанында ол Брас-д'Ор көлінің тармағы – Бадек шығанағының мұзынан ұшты, бұл Канададағы алғашқы бақыланатын қозғалтқышты ұшу болып табылады. Ұшақты оның дизайнерлерінің бірі Дуглас МакКарди басқарды. Алғашқы Silver Dart Аэрологиялық эксперименттер қауымдастығы (AEA) жасап, құрастырды, ол доктор Александр Грэм Беллдің басшылығымен құрылған. 1891 жылдан бастап Белл Бадек пен Хаммондспортта моторлық қуатпен әуеден ауыр ұшақтарды жасау бойынша тәжірибелер жүргізе бастады. 1908 жылға қарай, AEA-ның жетістігі бірқатар жаңа өрнектерде көрінді, олардың ең маңыздысы Silver Dart болды. 1908 жылдың соңында Silver Dart құрастырылған кезде, ол Аэрологиялық эксперименттер қауымдастығының төртінші ұшатын машинасы еді. Оның бір алдағысы, June Bug, бұрыннан рекордтарды бұзып үлгерген. Ол Солтүстік Америкада алғашқы ресми бір мильдік (1609 м) ұшу жасағаны үшін Scientific American Trophy жүлдесін жеңіп алды. Silver Dart-тың қаңқасы мен құрылымы болат түтіктерден, бамбуктан, үйкеліс таспасынан, сымдардан және ағаштан жасалған. Қанаттары капитан Томас Скотт Болдуиннің (Хаммондспорттан) берген күміс түсті резеңкеленген матасымен жабылған, содан кейін "Silver Dart" деп аталды. Гленн Кертисс ұсынған Kirkham қозғалтқышы сенімді V8 двигателі болды, ол 1000 айналымда жұмыс істеді. Винті бір тіке ағаш блогынан қашалған. Ұшақтың дизайны қазіргі кезде "алдыңғы лифт" немесе "алдында лифт" деп аталады. Сол кездегі көптеген ұшақтар сияқты Silver Dart-тың да басқару мүмкіндіктері нашар болды; сондай-ақ, оның тежегіштері де болған жоқ.

Пайдалану тарихы

Silver Dart 1909 жылғы 23 ақпанда ұшып кеткенде, ол жарты миль (800 метр) қана ұшты, биіктігі үштен тоғыз метрге дейін көтерілді, ал жылдамдығы шамамен болды. Бұл Канадада ұшқан алғашқы қозғалтқышты, ауадан ауыр машина болды. Канада үшін маңызды ұшақ болғанымен, Silver Dart-тың бастапқы жобалануы мен құрылысы оны американдық жобаға айналдырды. AEA таратылғаннан кейін, негіздейтін мүшелер МакКарди және Ф. У. ("Кейси") Болдуин Aerodrome No. 4 ("Күміс жебе") ұшағының канадалық нұсқасын шығару үшін Канада патенттік құқықтарын алды. Содан кейін, 1909 жылы Болдуин мен МакКарди құрған жаңадан құрылған "Канадалық аэродром компаниясы" Бэддек No. 1 және Бэддек No. 2 ұшақтарын салды. 1956 және 1958 жылдар аралығында Канада Корольдік әуе күштерінің еріктілері алғашқы ұшудың 50 жылдығын тойлау үшін қайта құрылым жасады. Ұшақ мерейтой күні Баддек шығанағынан ұшып өтті, бірақ қатты жел салдарынан құлады.

2009 жыл 100 жылдығын мерекелеу

Коммерциялық емес "Авиациялық эксперименттер қауымдастығы 2005 Inc." еріктілерінің шағын тобы 2009 жылдың басында "Күміс жебе" ұшағының ұшатын көшірмесін құрастырды. Топтың басты мақсаты – 23 ақпан 2009 жылы Жаңа Шотландиядағы Бадекке жақын Бадек шығанағының мұзды бетіндегі алғашқы ұшуды қайта жасау болды. Алдыңғы дөңгелекке уақытша жөндеу жасалғаннан кейін, бұрынғы канадалық астронавт Бьярни Триггвасон сол күні бес сәтті ұшуды жүзеге асырды. Көшірме ресми түрде Канаданың мұра жобасы деп есептеледі және жыл бойы Канадада "Күміс жебе" ұшағының алғашқы ұшуының жүз жылдығын тойлауға арналған іс-шаралардың орталық бөлігі болды. 2009 жылы Ұшудың жүз жылдығын тойлауға арналған көптеген басқа да іс-шаралар өтті, соның ішінде Оттавадағы Канада авиация музейінде "Канадалық қанаттар – Ұшудың тамаша ғасыры" атты жаңа көрме және винтаждық ұшақтардың Канада бойынша транзиттік рейсі. Қазіргі таңда тоқтатылған Жаңа Шотландияның Туризм министрлігінің ресми сайты "Күміс жебе" ұшуының жүз жылдығы Бадектегі мерейтойлық шараларды және іс-шараларды насихаттады. Сайтта түрлі тарихи фотосуреттер мен құжаттар жарияланды, бұл виртуалды музей экспозициясы болды.

Еске алу рәсімі

Жаңа Шотландиядағы Сент-Питердегі Корольдік Канадалық Әуе кадеттерінің 824 «Күміс Жебе» эскадрильясы «Күміс Жебе» құрметіне аталған. Тағы бір кадет эскадрильясы, Флоренциядағы Корольдік Канадалық Әуе кадеттерінің 602 «МакКарди» эскадрильясы, Жаңа Шотландия, «Күміс Жебе» ұшағының алғашқы ұшқышы Джон МакКардидің құрметіне аталған. Нақты естеліктердің қатарында Онтарионың Миссиссауга қаласында орналасқан «Silver Dart Drive» бар, ол Торонто Пирсон халықаралық әуежайының ішкі шеңберіндегі жол. Онтариодағы тағы бір естелік орын – CFB Petawawa-дағы екі мұз айдыны бар арена, ол «Silver Dart Arena» деп аталады. Алғашқы ұшуының 50 жылдығына орай, Канада Посты 1959 жылдың 23 ақпанында Канаданың «Күміс Жебе» маркасын шығарды. Канадалық авиацияның жүз жылдығына арналған шаралар аясында Канада Посты «Күміс Жебе» және Канададағы алғашқы ұшуды 2009 жылдың 23 ақпанында жарық көрген Канадалық пошта маркасымен құрметтеді.