Кіріспе

1973 жылғы ағылшын кісі өлтіруі және одан кейінгі сот ісі

1974 жылы 17 жасар Стивен Даунинг Дербиширдегі Пик округінің Бекеуэлл қаласында 32 жасар заң хатшысы Венди Сеуэллді өлтіргені үшін сотталды. Жергілікті газеттің Дон Хейл басқарган науқанынан кейін, онда Сеуэллдің ізгіліксіздікке ұшырағаны туралы мәлімдемелер жасалды, Даунингтің үкімі 2002 жылы жойылды. Бұл іс британдық құқық тарихындағы ең ұзақ кезеңге созылған әділетсіздік ретінде қарастырылады және бүкіл әлемдік БАҚ назарын өзіне тартты. Даунинг осы іс бойынша басты (және жалғыз) күдікті болып қала береді, полицияның қайта тергеулері Дон Хейл ұсынған барлық басқа күдіктілерді тергеуден шығаруға болатынын көрсетті. Осы уақытта Даунингті жою мүмкін емес жалғыз күдікті болып танылды, ал жаңа сот-медициналық сараптамалар оның кісі өлтіргенін көрсетті. Ол бостандыққа шыққаннан кейін қылмысын мойындаған, бірақ полициямен қайтадан сұхбаттасудан бас тартты. Дон Хейлдің кітабы кейіннен жалғандықтар мен қателіктерге толы болғаны үшін сынға ұшырады, полиция оның мазмұны үшін оған қылмыстық іс қозғауды қарастырды. 2005 жылы Англия мен Уэльсте қос айыптау туралы заң өзгертілді, бұрын қылмыстан ақталған адамдарға белгілі бір жағдайларда қайта сотталуға мүмкіндік берілді, Дербишир полициясы Корольдік прокуратурасына Даунингке қайта айыптау қою туралы өтініш білдірді. Алайда, 2022 жылдың шілдесіне дейін Даунинг қайта сотталған жоқ. 2008 жылы, босатылғаннан кейін алты жыл өткен соң, Даунинг алдау жасағаны үшін сотталды, бұрын 2004 жылы куәгерді қорқытқан деген күдікпен ұсталған, бірақ айыптама қойылмаған, ал бірнеше күннен кейін BBC бағдарламасында оның кінәлі екені туралы ақпарат таратылуға тиіс болған.

Шабуыл жасау

Венди Сеуэллге 1973 жылдың 12 қыркүйегінде түскі аспаз бакеуэлл зиратында шабуыл жасалды. Чарльз Карман атты куәгер оның шамамен 12:50-де зиратқа кіргенін көрді. Оның басына жете рет қазықшаның сабымен ұрылып, ауыр бас жарақаттары мен бас сүйегінің сынуларына себеп болды. Ол жыныстық шабуылға ұшырады. Көмек келген кезде әйел әлі есінде болды және тұруға тырысты, бірақ құлап, басын қабір тасына соқты. Ол екі күннен кейін Честерфилд корольдік ауруханасында алған жарақаттарынан көз жұмды.

Сот

Мен қолымның қанды екенін айттым. Мен барып, оларды жуып аламын. Мен сол кезде олар мені күдікті деп білмедім! "Stephen Downing, полиция оқиға орнына келгенде болған жағдайды сипаттайды, 2022 Ол кейіннен полицияға Сеуэллдің жерде жатқандығын, оның қанға батқанын және оның қаны оның киімдеріне түскенін айтты, өйткені ол басын шайқады. Бұл кезде Сьюэлл қайтыс болған жоқ, оған тек қана кішігірім қылмыс жасады деп айыпталды. Содан кейін ол өз еркімен мойындауға қол қойды. Ол шабуылға мойындағаннан кейін Сеуэллдің қайтыс болғаны белгілі болды, ал Даунингтің айыппұл өлтіруге көтерілді, Стивен мойындауын қайтарып алғаннан кейін көп ұзамай. Соттың толық көшірмесі жоқ, бірақ қорытындылай келе, судья Даунингтің сот кезінде Сеуэллге жарақаттанып жатқанда, оған ұятсыз шабуыл жасағанын мойындауына назар аударды. Ол сондай-ақ, алғашқыда айып тағылғаннан бірнеше апта өткеннен кейін ғана өзінің кісі өлтіргенін мойындағанын шындыққа сай емес деп айта бастады. Ол әйелдің ауыр жарақаттанып, өлімге ұшырамайтынын ойлағандықтан ғана өкінгенін айтты. Бір дауысты үкіммен, 1 сағаттан кейін, алқабилер Даунингті кісі өлтіруге кінәлі деп тапты. Сот оның дәлелдері айыптылыққа қарсы шағымдануға мүмкіндік беретін сенімді және сенімді емес деп тапты. Апелляция қабылданбағаннан кейін Даунингтің кінәлі екендігі кеңінен танылды және бұл іс көп жылдар бойы жасырын болды. Дербишир полициясының 2002 жылғы тергеу барысында куәгерге тағы да сұрақ қойылып, ол жерлеу орнынан ертіп әкелінді. Ол сол кезден бастап кесілген ағаштар оның көзін бұрмалайтынын айтты. Ол сондай-ақ өзінің қысқа көретінін және сол кезде болғандығын айтты. Қылмыс кезінде 15 жаста болған куәгер өзінің бастапқы дәлелдерін келтірген себебін жеткілікті түрде айта алмады. Редактор Дон Хейл бұл істі қолға алып, Даунингтің отбасымен бірге науқан жүргізді. Үгіт-насихат аясында Сьюэллдің жыныстық қатынасқа қатысы жоқ деп танылды және оны "Бейквелл торты" деп атады. Хейл қылмыс құралының, балтаның тұтқасының Дерби мұражайында екенін анықтады. Ол өз заманауи сот-медициналық сараптамасын ұйымдастырды. Даунингтің саусағының іздері табылмады, бірақ оның қолынан табылған саусақтың іздері әлі анықталмаған адамның қолынан табылды. Алайда, баспаға кез келген уақытта қолғапқа түсірілуі мүмкін, өйткені ол сақталған жылдар бойы ластанған. Ол қорғалған жағдайда сақталмаған және оны сансыз адамдар қолданған, яғни бұл қолтаңба қылмысқа мүлдем қатысы жоқ болуы мүмкін. Осы науқанның нәтижесінде, Даунингтің кінәсіздігі туралы үнемі мәлімдемелермен бірге, іс 1997 жылы Қылмыстық істерді қарау комиссиясына жіберілді. Ол 27 жыл түрмеде болғаннан кейін 2001 жылы апелляциялық шағым бойынша босатылды. Келесі жылы Апелляциялық сот Доунингтің кінәсін жоққа шығарып, мойындау дәлелдемелерін сенімді емес деп тапты.

Екінші шағым

2002 жылдың 15 қаңтарында өткен екінші апелляциялық сотта Апелляциялық сот Хейл және басқалардың сенімсіздік тудырған көптеген себептерін қабылдады. Корольдік прокуроры Джулиан Беван қорғау тарапынан ұсынылған екі аргументті қабылдады. Біріншісі – Даунингтің мойындауы қазылар алқасына ұсынылмауы керек еді. Даунингтің мойындауы қауіпсіз емес деп танылды, себебі ол сегіз сағат бойы тексерілді, осы уақытта полиция оны ояту үшін шайқап, шашын тартып алды; оған айтқан сөздері оған қарсы дәлел ретінде пайдаланылуы мүмкін екені туралы ресми ескерту жасалмады; және адвокат ұсынылмады (бірақ оған ата-анасы, онымен кездесуге рұқсат етілген, адвокаттың қажеті жоқ деді). Прокуратура да қорғау тарапының қан тамшыру үлгілері туралы жаңа білім, қанның тек шабуылшының киімдерінде ғана табылған болуы мүмкін деген айыптаманың күмәнді екенін мойындады. Алайда, қан тамшыру сарапшылары Даунингтің Сеуэллге шабуыл жасағаннан қан тамшықтары пайда болған-болмағаны туралы келіспеді, ал 2002 жылы бірі мынадай қорытынды жасады: «Даунингтің киімдеріндегі қан тамшықтарының үлгісі Стивен Даунингтің Сеуэлл ханымды ұрып, денесіне жақын тұрғанын көрсетеді». Лорд-әділ Пилл Апелляциялық соттың Даунингтің кінәсіз екенін дәлелдеуі керек емес, бастапқы сот үкімі әділ болған-болмағанын қарастыруы жеткілікті екенін айтты. «Апелляциялық соттың қарауындағы мәселе – сот үкімінің қауіпсіздігі, айыпталушының кінәлі екендігі емес». Қорғау тарапы «1973 жылы алынған мойындаулардың сенімділігіне күмән тудырды». Ол былай деді: «Сот мойындаулардың сенімді екеніне көз жеткізе алмайды. Осыдан сот үкімі қауіпсіз емес деген қорытынды шығады. Сот үкімі жойылды». Ол бір әйелмен қарым-қатынаста болған кезде ол дау кезінде мойындағанын жазған, сондай-ақ 2002 жылы босатылғаннан кейін әкесіне екі рет мойындаған. Даунинг қайта тергеп-тексеру үшін сұхбат беруден бас тартса да, шешім жарияланғаннан кейін ресми шағымдану арқылы: «Олар мәселені мұқият тергеуге уәде берді, бірақ олай істемеді» деді. Полиция тергеуін қадағалау үшін құрылған тәуелсіз комиссия кейіннен тергеудің толығымен әділ болғанын және тергеудің адалдығы мен қатаңдығына қанағаттанғанын мәлімдеді. Даунингтің адвокаты комиссия мүшелерінің қатарында болды және өзі тергеудің әділ жүргізілгенін қорытындылады. Полиция Хейлдің кітабын сынап, талдауы оның айтуларында қарама-қайшылықтарды көрсеткенін мәлімдеді. Оның тұтқындалуы BBC-дің «Қырқысты жоққа шығару» атты оқиғаның драмалық бейнелеуі көрсетілуге төрт күн бұрын болды, онда Даунинг қылмыстың жасалуы мүмкін деген қорытынды жасалды. Продюсерлер бұл оқиғаның Хейлдің «Мейірімсіз қала» кітабына қарағанда теңдесіміз және дәл баяндалғанын айтты. Бұл полицияны басты және жалғыз күдікті Даунингті тағы да айыптау үшін CPS-ке үндеу жасауға итерді. Даунинг бұл туралы пікір білдіруден бас тартты. Ол полиция қызметкерінің киімдерін киіп, Бакстонда тұтқындалды, бұл «халықты жаңылыстыруға» мүмкіндік бергені анықталды. Ішкі істер министрлігі жаңа дәлелдер полицияға жіберілетінін және полицияның қасақана жасаған әрекеттерінің дәлелдері Тәуелсіз полиция шағымдары комиссиясына жіберілетінін мәлімдеді.

Йоркширдің жабайы қылмыскері: Құпия кісі өлтірулер

2022 жылы Питер Сатклифтің басқа да кісі өлтірулермен байланысы болуы мүмкін деген Кларк кітабына арналған "Йоркширдің қатыгез кісі өлтірушісі: құпия кісі өлтірулер" деген деректі фильм көрсетілді. Ол 2001 жылы Кембриджширдегі Литлхи түрмесінен босатылды. Даунингтің босатылуы ББС арнасымен "әрекет етуші журналистиканың жемісі және ағылшын құқығы тарихындағы ең ауыр сот қателігінің аяқталуы" деп хабарланды. Даунинг босатылғаннан кейін жұлдызша ретінде қарсы алынғаны туралы хабарлар тарады. Ол бастапқыда түрмеде алған дағдыларын пайдаланып, Бэйкуэллдегі мейрамханада шақырушы аспаз ретінде жұмысқа орналасты.

Танымал мәдениет

Бұл оқиға 2004 жылы BBC-нің "Қырқысты жоққа шығару" атты драмасында бейнеленді, онда Джейсон Уоткинс Стивен Даунинг рөлін, ал Каролина Кэтц Венди Сеуэлл рөлін ойнады.