Кіріспе

Адаммен тасымалданатын көп мақсатты қару жүйесі

M2: 1964
M3: 1986
M4: 2014
| өндіруші = Saab Bofors Dynamics (бұрынғы Carl Gustafs Stads Gevärsfaktori), Howa (лицензия)
| бірлік құны = *20 000 АҚШ доллары
| оқ-дәрі құны = бір данасына 500-ден 3000 АҚШ долларына дейін
| өндіріс күні =
| саны =
| нұсқалары =
| салмағы = M2: M3:
| калибрі =
| әрекеті = Қайтарымсыз, бір рет ату, еңбектемелі, бүйірден ашылатын, перкуссиялық механизммен атылады
| ату жылдамдығы = минут сайын 6 оқ
| жылдамдығы =
| қашықтығы = * қозғалыстағы көліктерге қарсы
қозғалмайтын көліктерге қарсы. Бұл қару әлем бойынша үлкен экспорттық жетістікке қол жеткізіп, көптеген елдерде кеңінен қолданылатын көп мақсатты қолдау қаруы болып табылады. Карл Густав 84 мм қайтарымсыз мылтық – жеңіл, төмен құнды қару, ол әртүрлі оқ-дәрілерді қолданады, бұл оны өте икемді және әртүрлі міндеттерге жарамды етеді. Алғашқы модельдің әзірленуі 1946 жылдан басталып, сол дәуірдегі көптеген қайтарымсыз мылтықтардың бірі ретінде, бұрынғы Карл Густавтың 20 мм қайтарымсыз мылтығының тәжірибесіне және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданылған ракеталық ұшырғыштардың табысына (мысалы, Базука және Панцершрек) негізделген. Алғашқы модельдің өндірісін Carl Gustafs Stads Gevärsfaktori, Försvarets Fabriksverk (FFV) басқарып, қару шведтік қызметте 8,4 см гранатгевер м/48 (8,4 см grg m/48 – "8,4 см граната мылтығы", 1948 модель) деген атау алды. FFV халықаралық нарық үшін қаруды одан әрі жетілдіріп, кейіннен Saab Bofors Dynamics компаниясына біріктірілді, ол бүгінгі күні дамыту және экспортты жүзеге асырады. Осыған ұқсас қарулар көбінесе қызметтен шығарылғанмен, Карл Густав әлі де өндірісте және бүгінде кеңінен қолданылуда.

Атауы

Бұл қару әлемде көптеген атаулармен танымал. Көбінесе оны "Карл Густав" немесе оған ұқсас қысқаша атаумен атайды. Мысалы, британдық әскерлер оны "Чарли Г" деп, ал канадалық әскерлер "Карл Г" деп атайды. Швеция әскери қызметінде ол модельге байланысты (M1, M3, M4) ресми түрде 8,4 см гранатомет m/48, m/86 және m/18 деп белгіленеді, бірақ көбінесе типтік белгілеуінің аббревиатурасынан кейін "GRG" (gé er gé) деп аталады (granatgevär, яғни "граната атуға арналған мылтық"), себебі барлық модельдер бірдей типтегі оқ-дәрілерді қолданады және шамамен бірдей тәсілмен қолданылады (дегенмен 84 мм grg m/18 бағдарламаланатын және басқарылатын оқ-дәрілерді де қолдана алады). Оқу кезінде қарушылар күніне алты реттен артық оқ атуға рұқсат етілмейді. Көмекші қарушылар да көбінесе жоғары қысым аймағынан алыстап, олар да күніне алты рет ату мүмкіндігіне ие болады.

1991 М3 экспорт

Қазіргі экспорттық Carl Gustaf M3 нұсқасы 1991 жылы енгізілді. Соңғы жылдары M3 түрлі мақсаттарда жаңа қолданыс тапты. Ұлыбританияның Арнайы Әуе Қызметі, АҚШ Армиясының Арнайы Күштері және АҚШ Армиясының Рейнджерлері M3-ті бункерлерді жою және қарсыкөлік ролінде пайдаланады. Көптеген армиялар оны, әсіресе 1950-ші және 1960-шы жылдардағы танктерге және бүкіл әлемде әлі де қолданылып жүрген басқа да бронетранспорттық құралдарға қарсы тиімді қару ретінде қолдануды жалғастыруда.

2014 М4 экспорты

M3 MAAWS басқа ұшыру құрылғыларына қарағанда тиімділігін арттырғанмен, оның ауыр салмағы әскерлерге қиындық тудырды. 2013 жылдың 28 наурызында USSOCOM қарудың салмағын жеңілдету және оның басқару қабілеті мен беріктігіне әсер етпей жалпы ұзындығын қысқарту үшін жиынтық әзірлеуге шақыру жариялады. Осыған дейін, Saab SOCOM-ның бұл талабына жауап ретінде, өнімділігі төмендемейтін, кері соққысы арта қоймайтын және 2014 жылы мемлекеттік сынақтан өтуге дайын болатын жеңілдетілген нұсқасын жасап шығарды. Сондай-ақ, Saab жаңа жоғары жарылғыш оқты әзірдеді, оның ату қашықтығы отты басқару жүйесімен қолданғанда 1500 метрге жетеді – бұл M3-тің ату қашықтығынан екі есе көп. Оқтарды ұстауға арналған Picatinny рельстері және ақылды нысаналар бағдарламаланатын оқтармен байланыса алатын қашықтықтан басқару функциясы да бар.

2017 АҚШ-тағы M4 (M3E1 MAAWS)

2014 жылы таныстырылғаннан кейін АҚШ Қорғаныс министрлігі келесі екі жылда қысқарақ және жеңіл M4 нұсқасын бағалауға келісті; сынақтар мен сертификация 2017 жылдың көктемінде аяқталуы жоспарланған, ал қару түрі 2017 жылдың күзінде M3E1 көп мақсатты бронетанкқа қарсы, жеке құрамға қарсы қару жүйесі ретінде жіктеліп, жүйені Қорғаныс министрлігінің барлық әскерлеріне сатып алу мүмкіндігі туды. Бірінші бөлімше 2018 жылы M3E1 қаруымен жабдықталуы жоспарланған. 2019 жылдың сәуір айында 168 миллион швед кронасы (18,1 миллион АҚШ доллары) сомасында келісімшарт бекітілді, ол бойынша Австралия армиясы 2018 жылдың қыркүйегінде тапсырыс берген Carl Gustaf M4 84 мм көп мақсатты қару жүйелеріне оқ-дәрімен қамтамасыз етіледі. M3 атауы ондаған жылдар бойы бүкіл әлемде осы қарудың негізгі атауы ретінде қолданылып келді. 2014 жылы алғаш рет көрсетілген жаңа, жақсартылған, жеңіл, титаннан жасалған қару үшін көптеген елдер M4 атауын қолданды, АҚШ-тан басқа. АҚШ-та жоғарыда аталған жақсартылған M4 американдық нұсқасының әскери тағайындамасы M3E1 болып табылады. 2017 жылы АҚШ армиясы шұғыл материалдық жаңарту аясында 1111 M3E1 бірлігін әскерилерге беру қажеттілігін мақұлдады. M3E1 – Өнімді басқарушының командалық қару портфелінің бір бөлігі. M3E1-дің басты артықшылығы – ол түрлі оқ-дәрілерді қолдана алады, бұл жауынгерлердің майдандағы мүмкіндіктерін арттырады. Титанды пайдалану арқасында, 2014 жылы ұсынылған M3A1 негізінде жаңартылған M3E1 алты фунттан астам жеңіл. M3E1 сондай-ақ 2,5 дюймге қысқа, жақсартылған көтеріп жүруге арналған тұтқасы, иыққа қойылатын жастығы және жақсырақ ыңғайлылық үшін реттелетін жақсартылған нысана жүйесімен жабдықталған, бұл қарудың өнімділігіне әсер етпейді. M3E1 конфигурациясына енгізілген сымдық жиынтық, алдын ала бағдарламаланатын және ауыстырылатын отты басқару жүйесі үшін қолға ұсталатын бақылаушыны қамтамасыз етеді. Қосымша қауіпсіздік пен шығындарды үнемдеу үшін автоматты оқ санауы әр қарудың қызмет мерзімін дәл бақылауға мүмкіндік береді. M3E1 M3 сияқты оқ-дәрілерді қолданады, олар сәтті сынақтан өткен. 2017 жылдың қарашасында АҚШ Теңіз корпусы M3E1 MAAWS сатып алуды жоспарлап отырғанын хабарлады. 1200 M3E1 сатып алынып, әрбір жаяу әскер бөліміне біреуден беріледі. Жаяу әскерін қолданудан басқа, Теңіз корпусы Mk 153 SMAW-ді жауынгерлік инженерлік бөлімдерде ауыстыруды қарастырып жатыр. Бұл қарулар ұқсас функцияларды орындайды және жаңа M3E1-ге енгізілген жақсартулар оны SMAW-пен бірдей өлшем және салмақ класына қояды. SMAW жүктелген кезде аз салмаққа ие болса да, MAAWS оқ-дәрілердің кең ауқымын ұсынады және ең тиімді қашықтығы 1000 метрге жетеді, бұл SMAW-тан екі есе көп. Теңіз корпусы екі қарудың да бункерлерге қарсы тиімділігін сынап, шешім қабылдауды жоспарлап отыр.

2018 Швециядағы M4 (8,4 см/м/18)

2018 жылы Швеция қорғаныс материалдары басқармасы (Försvarets materielverk, FMV) Saab компаниясымен Carl Gustaf M4-ті 8,4 см granatgevär m/18 ("8,4 см граната мылтығы", 2018 модель) ретінде сатып алу туралы келісімшартқа қол қойды. M4 әлі де қолданыстағы ескі M1 модельдерін (8,4 см grg m/48) алмастырады, себебі кейбір бөлімдер 70 жылдан астам қызметте. Құрылыс 2024 жылдың 4 наурызында басталды. Карл Густав жүйесінің бұрынғы нұсқалары 1976 жылдан бері Үндістанда қолданылып келеді.

1961-1964: Конго дағдарысы

Конго дағдарысының бір бөлігі ретінде 1960-1965 жылдары швед әскерлері 1960 жылдың ортасы мен соңында Конгоға ОНУК бейбітшілік сақшылары ретінде жіберілді. Бастапқыда олар ауыр қару-жарақтан мүлдем құрылған еді, бірақ қауіп деңгейінің өсуіне байланысты, 1961 жылы Элизабетвиллдегі қақтығыстарға қатысу үшін tgb m/42 KP жаяу әскерлік ұрыс машиналарын және M1 Карл Густав сияқты ауыр қару-жарақтарды алды. Қару өзін көп мақсатты қолданылатын құрал ретінде көрсетіп, қақтығыс барысында үлкен пайда келтірді. 1961 жылдың 14 қыркүйегінде болған бір танымал оқиғада, M1 Карл Густав тобының құрамындағы швед сарбазы Торстен Столнаке, жандармарияның бронеавтомобилі босқындар лагеріне және оған жақын қоймаға шабуыл жасаған кезде екі серігін шок күйге түсірді, соның салдарынан ол М1-ді өз күшімен пайдалануға мәжбүр болды. Столнаке жаудың атыс позициясына жалғыз өзі шабуылдап, осы уақытта жаудың бронеавтомобилін және бірнеше жауды жойды, бірақ оның жауырыны қирады. Оның иегі төмен түсіп, ол тұншығып қалды. Ол саусақтарымен жұтқыншақты сүйек сынықтарынан тазартып, тілін көтеріп, қайта дем алуға мүмкіндік алды. Шегіну кезінде, айналасында оқтар сызылып жатқанда, Столнаке бір қолымен иегін көтеріп, екіншісімен М1-ді ұстап, қолдарын қимылдармен және тепкілермен екі ауыр жағдайдағы серігін өзімен бірге майданнан шығарды.

2011-2021: Ауғанстандағы соғыс

2011 жылдың қарашасында АҚШ армиясы Ауғанстанға орналастырылған әскери бөлімдер үшін M3 MAAWS тапсырысын берді. Әскерлер 900 метр қашықтықта РПГ-мен шабуылға ұшырап, ал олардың жеңіл қаруларының тиімді атыс қашықтығы 500–600 метрді құрады. "Густаф" 1250 метрге дейін жасырынып отырған әскерилерге қарсы ауада жарылатын оқтарды қолдануға, ал 1300 метрге дейін жоғары жарылғыш оқтарды пайдалануға мүмкіндік береді. 2012 жылдың соңында армия Ауғанстанға орналастырылған бөлімдерге 58 M3 және 1500 оқ-дәрі жіберді, олардың мақсаты 1000 метрге дейінгі жау нысаналарын жою болды. Себебі, РПГ және пулемет командалары 900 метр қашықтықтан шабуылдай алса, ал M141 Бункерді жеңу оқ-дәрісі, M72 LAW, M136 AT4 және MK153 SMAW сияқты қолданыстағы қару-жарақтардың тиімді атыс қашықтығы тек 500 метрді құрады. AT4 жеңіл және арзан, бірақ нығайтылған шыны талшықтан жасалған, ал M3-тің металл/көміртек талшықты ұшыру түтігі оқты қайта зарядтауға мүмкіндік береді. 22 фунт салмақты M3-ті пайдалану, 50 фунт салмақты FGM 148 Javelin-ді (оның зымыранымен және қайта пайдалануға болатын басқару блогымен) пайдаланудан оңай, минометтерді күтуден жылдам, ал Javelin мен артиллериялық снарядтардан арзан, әсіресе жақсы қорғалған нысаналарды жою үшін.

2022: Ресейдің Украинаға шабуыл жасауы

2022 жылдан бері «Карл Густав» Украина күштері тарапынан Украинаға Ресейдің басып кіруі кезінде жауынгерлік операцияларда қолданылуда, ол танктер мен жаяу әскерін нысанаға алу үшін пайдаланылды. Украина Қорғаныс министрлігінің мәліметінше, соғыстағы алғашқы ресейлік Т-90М негізгі ұрыс танкын жою үшін «Карл Густав» қолданылған.