Кіріспе
USS Seadragon (SSN 584) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңіз серкесі (seadragon) аталған екінші кемесі, теңіз серкесі – кейбір теңіз жылқысының түрі. Ол ядролық қуатпен жүретін суасты кемесі болды.
USS Seadragon (SSN 584), a , was the second ship of the United States Navy to be named for the seadragon, a name for some types of seahorse. She was a nuclear powered submarine.
Құрылыс және іске қосу
"Сидрагон" кемесін салуға арналған келісімшарт 1955 жылдың 29 қыркүйегінде Мэн штатындағы Киттери қаласындағы Портсмут теңіз кеме жасау зауытына тапсырылды және келінің қадасы 1956 жылдың 20 маусымында салынды. Ол 1958 жылдың 16 тамызында адмирал Роберт Л. Деннисонның әйелі, Роберт Л. Деннисонның демеушілігімен суға түсірілді. "Сидрагон" 1959 жылдың 6 қазанында теңіз сынақтары кезінде китке шағылысып, аз ғана зақым келтірді. Кеме 1959 жылдың 5 желтоқсанында лейтенант-коммандер Джордж П. Стил басқаруымен әскери қызметке қабылданды.
Пайдалану тарихы
Кариб теңізіндегі сынақ сапарынан кейін Seadragon Портсмут теңіз кеме жасау зауытына оралды. Солтүстік-Батыс жолы арқылы жүзуге бұйрық алған ол солтүстікке қарай Парри каналына қарай жылжиды, айдың ортасында каналдың шығыс шетіндегі Ланкастер бұғазына жетіп, батысқа қарай Эдвард Парридің 1819 жылғы күнделігімен жалғасты. Жолда океанографиялық және гидрографиялық деректер жинап, Seadragon Барроу бұғазынан, Висконт Мелвилл бұғазынан және МакКлюр бұғазынан өтті. 21 тамызда ол Солтүстік-Батыс жолының су асты кемесімен алғаш рет өтіп, Бофорт теңізіне кірді және 25 тамызда Солтүстік полюске жетті. Кеме мұздың жұқа бөлігінен шығып, полюске шыққан үшінші су асты кемесі болды. Экипаж мүшелері софтбол алаңын соққышының қорабымен бірге мұзға орналастырды, онда капитан сәрсенбі күні сағат 4:00-де ұшқыр допты соқты деп мәлімдеді және ол бейсенбі күні таңғы сағат 4:00-ге дейін ұсталған жоқ. Полюстен Seadragon (басқа жолы болмағандықтан) оңтүстікке бұрылды және ғалымдармен бірлесіп мұз аралы Т3-те эксперименттер жүргізгеннен кейін Чукчи теңізі мен Беринг бұғазына қарай бет алды. 5 қыркүйекте Ном қаласына жетіп, тоғыз күннен кейін Пёрл-Харборға келді. Ол Солтүстік-Батыс жолынан Парри каналы арқылы өткені үшін Әскери-теңіз күштерінің мақтау грамотасымен марапатталды. Келесі тоғыз айда Seadragon жергілікті операцияларда жұмыс істеді. 1961 жылы маусымда батысқа қарай, Батыс Тынық мұхитына (WestPac) алғашқы сапарын жасады, онда ол Жетінші флоттың жаттығуларына қатысты – негізінен су астына қарсы күрес жаттығуларына – және 58 күндік су астындағы төзімділік сапарын аяқтады. Қазан айында ол Пёрл-Харборға және жергілікті операцияларға оралды. 1962 жылы 12 шілдеде Seadragon екінші Арктикалық саяхаты үшін Пёрл-Харбордан кетіп қалды. Беринг бұғазы мен Чукчи теңізінен өтіп, ол T3 кемесімен байланысқа түсті, содан кейін солтүстікке қарай жылжып, Нью-Лондоннан (Коннектикут штаты) келе жатқан Skate бауырлас кемесімен кездесті. 31 шілдеде екі су асты кеме мұз астында кездесіп, Солтүстік полюске қарай 2 тамызда сонар мен қару-жарақтарды бағалау үшін келді. Су асты кемелеріне Burton Island мұзжарғышы қосылды. Тамыз айының соңында су асты кемелері өз порттарына оралды. Сиэтлға (Вашингтон штаты) жетуге жоспарланған Seadragon суға ұшырылған гидроұшақтан 12 адамды құтқарып, оларды Вашингтон штатының Порт-Анджелес қаласына жеткізді. 14 қыркүйекте Seadragon Пёрл-Харборға қайта оралды. 1963 жылдың бірінші жартысында Seadragon жергілікті операцияларға қатысып, екінші WestPac саяхатына қатысты. 8 шілдеде ол алғашқы отын құю және жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін Пёрл-Харбор теңіз кеме жасау зауытына кірді. 1964 жылдың мамыр айының соңында ол Гавайи аймағында қайтадан жұмыс істей бастады. Вашингтон жағалауында торпедаларды бағалау жүргізілді және 1964 жылы 10 тамызда Seadragon Тонкин шығанағындағы оқиғаға жауап ретінде батысқа қарай жүзіп кетті. Қыркүйек пен қазан айларында Субик шығанағынан жұмыс істеді; содан кейін Гонконгқа тоқталып, Окинава мен Жапонияға барып, халықпен байланыс жүргізу үшін және Жетінші флоттың жаттығуларына қатысу үшін. 1964 жылы 27 қазанда Seadragon Гонконгқа барған алғашқы ядролық кеме болды. Көп ұзамай 1964 жылы 12 қарашада Жапонияның Сасебо портына барып, Жапония суларына кірді. Бұл сапарға Қытай мен Кеңес Одағы наразылық білдірді; әсіресе, кеңестер бұл сапар Жапонияға ядролық қару енгізуге және Шығыс Азиядағы қауіпсіздіктің жай-күйін өзгертуге әкеп соғатынын ескертті. 1965 жылы 4 наурызда ол Пёрл-Харборға оралды. 1966 жылдың күзінде және 1967 жылдың басында Seadragon Жапонияның Йокосука қаласына барған алғашқы SSN болды. Ол Жапония үкіметі өз аумағына кіруге рұқсат берген алғашқы ядролық кеме болды. Бұл жетістік көп жағдайда Commodore PERRY-дің 1853 жылы Жапонияға жасаған алғашқы экспедициясымен салыстырылып келеді. 1983 жылы қаңтарда Seadragon Австралияның Хобарт қаласына барған алғашқы SSN болды. Жиырма төрт жыл қызмет еткен Seadragon кемесі 200 мың мильден астам аралықты басып өтті, 1800 рет суға түсіп, су бетінен шықты, Батыс Тынық мұхитына он үш рет жіберілді және мұз астындағы төрт операцияны жүргізді. Seadragon Әскери-теңіз күштерінің мақтау белгісімен және Ұжымдық мақтау белгісімен марапатталды. Кеме үш рет жөндеуден өтіп, әр рет май құйған. Пёрл-Харбор теңіз кеме жасау зауыты барлық жөндеу жұмыстарын жүргізді және 1 қазан 1983 жылдан бастап тоқтату жұмыстарын жүргізді. Пьюджет-Саунд теңіз кеме жасау зауыты, ол Солтүстік поляр аймағына кез-келген сапарда барған, қайта өңдеуді жүзеге асырды.
Пайдаланудан шығару
1984 жылғы 12 маусымда қызметтен шығарылып, 1986 жылғы 30 сәуірде әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынған «Сидрагон» 1994 жылғы 1 қазанда АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ядролық сүңгімалы кемелерді қайта өңдеу бағдарламасына қатысты. 1995 жылғы 18 қыркүйекте «Сидрагон» жойылды. «Сидрагон» АҚШ Әскери-теңіз күштерінің сүңгімалы кемелері үшін белгіленген 30 жылдық қызмет мерзімінен 5 жарым жылға дейін кем, яғни 24 жарым жыл қызметтен кейін қызметтен шығарылды.
Әдебиетте
Седрагон 2017 жылы жарық көрген Дж. П. Рональдтың «SSN Седрагон: Левиафан қазандығы» романында бейнеленген, онда ол Вьетнам соғысына кеңес әскерлерінің араласуына жол бермеу операциясына қатысады.