Кіріспе

Америкалық генетик Уэс Джексон (1936 жылы туған) Дана Джексонмен бірлесіп Жер институтын құрды. Ол сондай-ақ Дүниежүзілік Болашақ Кеңесінің мүшесі болып табылады.

Ерте өмір және білім

Джексон Топека, Канзас штатына жақын жердегі шаруашылықта туып өсті. Канзас Веслиан университетінде биология мамандығы бойынша бакалавр, Канзас университетінде ботаника мамандығы бойынша магистр, Солтүстік Каролина мемлекеттік университетінде генетика ғылымдарының докторы дәрежесін алғаннан кейін, Вес Джексон Калифорния мемлекеттік университетінің Сакраменто қаласында АҚШ-тың алғашқы экологиялық зерттеу бағдарламаларының бірін құрып, оның төрағасы болды. Кейін Джексон академиялық ортаны тастап, туған жері Канзасқа оралды және 1976 жылы "The Land Institute" коммерциялық емес ұйымын құрды. "Жер институты" табиғи жүйелерге негізделген ауыл шаруашылық бағдарламасы аясында экологиялық тұрғыдан қарқынды, түрлі дақылдардан тұратын қоспаларда өсірілетін көпжылдық астық, бұршақ және майлы дақылдарды дамытумен айналысады. Осы тұрақты ауыл шаруашылығы жұмыстарымен қатар, "Экосфера зерттеулері" бағдарламасы білім беру және мәдени жобалар арқылы адамдардың әлем туралы және оның ішіндегі өз орны туралы ойлауын өзгертуге ұмтылады. Джексон 2016 жылы "Жер институтының" президенті лауазымынан бас тартты, бірақ әлі де "Экосфера зерттеулері" бағдарламасында жұмыс істейді.

Жер институтының жұмысы

Жер институты тиісті технологиялар, экологиялық этика және білім беру салаларындағы баламаларды зерттеді, бірақ тұрақты ауыл шаруашылығына қатысты ғылыми-зерттеу бағдарламасы оның жұмысының орталық мәселесіне айналды. 1978 жылы Джексон көпжылдық поликультураны дамытуды ұсынды. Ол бір егістікте бірнеше түрлі өсімдіктер отырғызылған поликультуралық егістіктерді құруға ұмтылды, дәл сияқты табиғатта әртүрлі өсімдіктер бірге өседі. Джексон сондай-ақ, жыл сайын қайта отырғызу қажеттілігін жоятын көпжылдық өсімдіктерді пайдалануды қалады, бұл жиі жер жырту қажеттілігін азайтады, топырақ эрозиясын болдырмайды және өсімдіктер мен топырақ микроорганизмдері арасындағы байланысты нығайтуға және сақтауға көмектеседі. Жер институты қазіргі ауыл шаруашылығында қолданылмайтын өсімдіктерді аралас егіс жағдайында көпжылдық астық дақылдарының тиімді өндірушілеріне айналдыруға тырысады. Джексон бұл ауыл шаруашылығы түрінің "табиғатты үлгі ретінде" пайдаланғанын айтады, және осы мақсатқа жету үшін Жер институты далалық экологияны зерттеді.

Қазіргі және болашақ жұмыстар

Енді төртінші онжылдығына қадам басқан Жер институты табиғи жүйелерге негізделген ауыл шаруашылық моделінде қажетті көпжылдық дақылдарды дамытудағы прогресті көрсетуде. Бидай, сорго және күнбағыс бағдарламалары көпжылдық қасиеттерімен қатар ауыл шаруашылығы үшін маңызды тұқымдық өнім беретін дақылдық түрлерді жасауда. Осы жаңа өсімдіктерді көптүрлі егістерге енгізу жөніндегі зерттеулер де жалғасуда. Жер институты көптүрлі астық дақылдарын бірден жинауға арналған жабдықтарды өзі дамытпайды. Оның орнына, қолданыстағы материалдарды бөлу технологиясын жинау машиналарына енгізу – қарапайым міндет екенін және сұраныс туғанда мемлекеттік және жеке ауыл шаруашылығы инженерлері оны іске асырады деген пікірде.

Автор

Уэс Джексон бірнеше кітаптың авторы және халықаралық тұрақты ауыл шаруашылығы қозғалысының көшбасшысы ретінде танылған. 1971 жылы Уэс Джексонның өсіп келе жатқан қоршаған орта мәселелерін шешуге, азаматтық құқық қозғалысы мен Вьетнам соғысына қарсылықтан туындаған әлеуметтік алаңдаушылықтарға жауап беруге, сондай-ақ студенттердің маңыздырақ материалдар туралы өтініштеріне жауап беруге жасаған алғашқы тың бастамалары "Адам және қоршаған орта" атты экологиялық оқулығының жарық көруіне әкелді. Академиялық ортаны тастап, Жер институтын құрғаннан кейін Джексон АҚШ Үкіметінің Есеп беру кеңсесінің топырақ эрозиясы жөніндегі есебіне жауап ретінде "Ауыл шаруашылығы үшін жаңа тамырлар" кітабын жариялады. Бұл кітап 1978 жылғы "Тұрақты ауыл шаруашылығына қарай" мақаласында ұсынылған ойларды кеңейте түсті, онда топырақ эрозиясы мәселесін шешуге көмектесу үшін дала сияқты табиғи экожүйелерге назар аудару туралы айтылған. Ол автор Венделл Берримен бірлесіп, Ауыл шаруашылығы ғылымдары мен технологиясы жөніндегі кеңестің агрохимиялық заттар туралы есебіне жауап ретінде "Жердің үміттерін қанағаттандыру" атты еңбек жазды. 1994 жылы жарық көрген Джексонның "Осы жерге біту" кітабы оқырмандарды өздерінің экожүйелерімен байланыс орнатуға шақырады және Табиғи жүйелер ауыл шаруашылығы идеясын одан әрі дамытады. 1990 жылы ол Пью консервациялық стипендиясын алды, ал 1992 жылы Макартур стипендиаты атанды. 2000 жылы "өнімділігі жоғары және экологиялық тұрақты ауыл шаруашылығын дамытуға деген адалдығы үшін" "Жақсы өмір сүру" сыйлығына ие болды. Оның еңбектеріне жиі автор Венделл Берри сілтеме жасайды, ол Джексонмен ұзақ жылдар бойы достық қарым-қатынаста болып, хат алмасып жүреді.

Дәйексөздер

Егер ауыл шаруашылығында тұрақтылықты қамтамасыз етпесек, тұрақтылыққа қол жеткізе алмаймыз. Ауыл шаруашылығын тұрақты етуді бастау арқылы адамзат алға қадам басып, өзінің табиғатты пайдалану экономикасынан тәуелсіздігін өлшеуге мүмкіндік алады. Экожүйелік шаруашылықпен айналысатындар ғасырлар бойы қалыптасқан экожүйелердің табиғи толықтығынан тиімді пайдаланады. Егер сіз өміріңіз бойы аяқтай алатын бір нәрсемен айналысып жатсаңыз, онда сіз үлкен ойламайсыз.