Кіріспе

Aspleniaceae тұқымдастығына жататын папоротниктер туысы.

Asplenium – шамамен 700 түрі бар папоротниктер туысы, көбінесе Aspleniaceae тұқымдастығындағы жалғыз туыс ретінде қарастырылады. Алайда, басқа авторлар ДНК тізбектерінің молекулалық филогенетикалық талдауы, хромосома санының өзгешелігі және тамырсабақтың құрылымдық айырмашылықтары негізінде Hymenasplenium-ды жеке туыс деп санайды. Туыстың типтік түрі – Asplenium marinum. Көбінесе «типі» түрлерге қолданылатын ең көп таралған халықтық атауы – көкбауырлар. A. nidus және оған ұқсас бірнеше түрлер құс ұясы папоротниктері деп аталады, ал Camptosorus тобы – жүріп жүретін папоротниктер деп белгілі, сондай-ақ, кейбір танымал түрлерге ерекше атаулар берілген.

Таксономия және генетика

Көптеген түрлер тобы Asplenium-нан жеке тұқымдар ретінде бөлініп шықты. Оларға Camptosorus, Ceterach, Phyllitis және Tarachia жатады, бірақ бұл түрлер басқа Asplenium түрлерімен будандаса алады және осы себепті әдетте кеңірек анықталған Asplenium құрамына кіреді. Кейбір ескі жіктемелер Aspleniaceae-ді Aspleniales ретінде таксономиялық дәрежеге көтереді. Ал жаңа жіктемелер оны полиподиалдар тобының ішіндегі еуполиподтар деп аталатын төменгі топқа жатқызады. Еуполиподтардың ішінде Aspleniaceae ресми емес және уақытша eupolypods II кладына жатады. Кейбір түрлерде хлоропласт геномының күрделі және өте ерекше жолмен эволюциялағаны анықталды. Бұл стандартты кладистік талдауларды осы папоротниктер тобының филогенезін анықтауға жарамсыз етеді, тіпті өте күрделі есептеу филогенетикасы әдістері де аз ғана ақпарат береді. Бұл тұқымның кейбір бөліктерінде будандасу кеңінен таралғанымен, аналық көкбауырша (A. bulbiferum) немесе A. viviparum сияқты түрлер негізінен жыныссыз көбейеді, яғни өздерін қайта-қайта клондап көбейтіп шығарады. Көпшілігі диплоидты немесе тетраплоидты болса, кейбір түрлері (мысалы, A. shuttleworthianum) октаплоидты болып табылады.