Мурманск облысы – Ресейдің солтүстік-батыс аймағы. Географиясы, шекаралары, халқы (795,409-дан 667,744-ке дейін азайған) туралы ақпарат. Кола түбегінде орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейдің бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлінісі
First level administrative division of Russia
Мурманск облысы – Ресейдің федералды құрамындағы (облысы), елдің солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Жер ауданы 145 767 шаршы километрді құрайды. Оның ішкі шекарасы тек оңтүстікте Карелия Республикасымен ғана, ал халықаралық шекарасы батыста Финляндиямен, солтүстік-батыста Норвегиямен, солтүстікте Баренц теңізімен және оңтүстік-шығыста Ақ теңізбен шектеседі. Әкімшілік орталығы – Мурманск қаласы. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 795 409 адамды құрады, ал 2021 жылғы санақ бойынша 667 744 адамға дейін азайды.
Murmansk Oblast is a federal subject (an oblast) of Russia, located in the northwestern part of the country, with a total land area of Its only internal border is the Republic of Karelia to the south, as well is bordered internationally by Finland to the west and Norway to the northwest and the Barents Sea lies to the north and White Sea lies to the south and east. Its administrative center is the city of Murmansk. As of the 2010 Census, its population was 795,409, but at the 2021 Census this had declined to 667,744.
География
Географиялық тұрғыдан Мурманск облысы негізінен Кола түбегінде орналасқан, дерлік толығымен Солтүстік Мұзды шеңбердің солтүстігінде жатыр және төрт елге созылған үлкен Сапми (Лапландия) аймағының бір бөлігі болып табылады. Облыс оңтүстігінде Ресейдің Карелия Республикасымен, батысында Финляндияның Лапландия облысымен, солтүстік-батысында Норвегияның Финнмарк округімен шектеседі, ал солтүстігінде Баренц теңізімен, оңтүстігі мен шығысында Ақ теңізбен шекаралас. Облыстың солтүстігі көбінесе тундрамен жабылған; оңтүстікке қарай орманды тундра басым, ал оңтүстік аймақтары тайга аймағында орналасқан. Облысқа көптеген аралдар жатады, олардың ішіндегі негізгілері (батыстан шығысқа қарай) – Айнов аралдары, Большой Олений аралы, Кильдин аралы, Малый Олений аралы, Харлов аралы, Вескняк аралы, Лицкий аралдары, Нокуев аралы, Витте аралы, Лумбовский аралы, Горяинов аралы және Сосновец аралы.
Geographically, Murmansk Oblast is located mainly on the Kola Peninsula almost completely north of the Arctic Circle and is a part of the larger Sápmi (Lapland) region that spans over four countries. The oblast borders with the Republic of Karelia in Russia in the south, Lapland Region in Finland in the west, Finnmark County in Norway in the northwest, and is bounded by the Barents Sea in the north and the White Sea in the south and east. The north of the oblast is mostly covered by tundra; forest tundra prevails further south, while the southern regions are in the taiga zone. There is also a large number of islands belonging to the oblast, the main ones being (west to east) the Aynovy Islands, Bolshoy Oleny Island, Kildin Island Malyy Oleniy Island, Kharlov Island, Vesknyak Island, Litskiye Island, Nokuyev Island, Vitte Island, Lumbovskiy Island, Goryainov Island and Sosnovets Island.
Тарих
Саамилер – бұл аймақтың түпкілікті халқы, қазір олардың саны өте аз. Ресейліктер Ақ теңіздің жағалауын XII ғасырда зерттеуді бастады, ал 1916 жылы Ресейдің Мурманск қаласын құрды, қазір бұл облыстың халқының шамамен 40 пайызы осы қалада тұрады. 1860 жылдар шамасында Финляндиядағы ашаршылық кезінде көптеген финдер Мурманскіге көшіп келді. Облыс 1938 жылғы 28 мамырда Ленинград облысының Мурманск округінен (Мурманск қаласы, Кировский, Колский, Ловозерский, Полярный, Саамский, Териберский және Терский аудандары кіреді) және Карелия АССР-інің Кандалакшский ауданынан құрылды. 1920 жылғы Тарту шарты бойынша Финляндияға берілген және Финляндияға Баренц теңізіне қол жеткізуге мүмкіндік берген Печенгский округі (фин тілінде Петсамо) 1940 жылы Кеңес Одағына қайтарылды. 1947 жылғы Париж бейбіт шартынан кейін жергілікті саам халқына Кеңес Ресейінде қалу немесе Финляндияға қоныс аудару мүмкіндігі берілді. Олардың көпшілігі екінші таңдауды жасады. 1997 жылдың 30 қазанында Мурманск, Астрахань, Киров, Ульяновск және Ярославль қалалары Ресей үкіметімен билікті бөлісу туралы келісімге қол қойып, оларға автономия берді. Аталған келісім 2003 жылдың 31 мамырында күшін жойды.
The Saami, now a very small minority, are the indigenous people of the region. Russians started exploring the shores of the White Sea as early as in the 12th century, and in 1916 founded the Russian city of Murmansk, now home to or nearly 40% of the oblast's population. Many Finns also immigrated to Murmansk during the Finnish famine, around the year 1860. The oblast was established on May 28, 1938 from Murmansk Okrug of Leningrad Oblast (comprising the city of Murmansk, Kirovsky, Kolsky, Lovozersky, Polyarny, Saamsky, Teribersky, and Tersky Districts) and Kandalakshsky District of the Karelian ASSR. The area of Pechengsky District (Petsamo in Finnish), which was ceded to Finland by the 1920 Treaty of Tartu and gave Finland access to the Barents Sea, was recaptured by the Soviet Union in 1940. After the Paris Peace Treaties of 1947, the local Saami population was given the choice either of staying in Soviet Russia or resettling in Finland. Most of them chose the second option. On 30 October 1997, Murmansk, alongside Astrakhan, Kirov, Ulyanovsk, and Yaroslavl signed a power sharing agreement with the government of Russia, granting it autonomy. The agreement would be abolished on 31 May 2003.
Саясат
Кеңес дәуірінде облыстағы жоғары билік үш адам арасында бөлісті: Мурманск КОКП комитетінің бірінші хатшысы (іс жүзінде ең көп билікке ие болған), облыстық Совет төрағасы (заң шығару билігі) және облыстық Атқару комитетінің төрағасы (атқару билігі). 1991 жылдан бастап КОКП барлық билігін жоғалтты, ал облыс әкімшілігінің басшысы, соңында губернатор сайланған аймақтық парламентпен бірге тағайындалды/сайланды. Мурманск облысының хартасы – аймақтың негізгі заңы. Мурманск облысының Заң шығару жиналысы – облыстың тұрақты заң шығарушы (өкілдік) органы. Заң шығару жиналысы өз өкілеттіктерін заңдар, қаулылар және басқа да құқықтық актілерді қабылдау арқылы, сондай-ақ қабылдаған заңдары мен басқа да құқықтық актілердің орындалуын және сақталуын қадағалау арқылы жүзеге асырады. Жоғары атқарушы орган – облыстық үкімет, оның құрамына аудандық әкімшіліктер, комитеттер және комиссиялар сияқты аумақтық атқарушы органдар кіреді, олар облыстың дамуына көмектеседі және күнделікті басқаруды жүзеге асырады. Облыс әкімшілігі губернатордың қызметін қолдайды, ол – жоғары лауазымды тұлға және Ресей Конституциясына сәйкес облыс хартасының сақталуына кепілдік береді.
During the Soviet period, the high authority in the oblast was shared between three persons: The first secretary of the Murmansk CPSU Committee (who in reality had the biggest authority), the chairman of the oblast Soviet (legislative power), and the Chairman of the oblast Executive Committee (executive power). Since 1991, CPSU lost all the power, and the head of the Oblast administration, and eventually the governor was appointed/elected alongside elected regional parliament. The Charter of Murmansk Oblast is the fundamental law of the region. The Legislative Assembly of Murmansk Oblast is the province's standing legislative (representative) body. The Legislative Assembly exercises its authority by passing laws, resolutions, and other legal acts and by supervising the implementation and observance of the laws and other legal acts passed by it. The highest executive body is the Oblast Government, which includes territorial executive bodies such as district administrations, committees, and commissions that facilitate development and run the day to day matters of the province. The Oblast administration supports the activities of the Governor who is the highest official and acts as guarantor of the observance of the oblast Charter in accordance with the Constitution of Russia.
Дін
2012 жылғы сауалнама бойынша, аймақтың басты салалары шикізатты өндіру және бастапқы өңдеу салаларында орналасқан. Ірі өнеркәсіптер – металлургия (36,6%), электр энергиясын өндіру (22,9%) және балық аулауды қоса, тамақ өнеркәсібі (13,7%). Мұзсыз Мурманск порты Ресейдегі теңіз көлігінде маңызды роль атқарады және облыс Ресейдің жалпы теңіз көлігі нарығының 41% құрайды. Балық шаруашылығы аймақтағы ең пайдалы салалардың бірі болып табылады, ол Ресейдің жалпы балық өнімдерінің 16%-ын қамтамасыз етеді. Мурманск үш балық аулау флотының, соның ішінде Ресейдегі ең ірісі – Мурманск траль флотының маңызды базасы болып табылады. Мурманск облысы Ресейдің апатит концентратының шамамен 100 пайызын (1998 жылы 3,7 миллион тонна), никельдің 43 пайызын, мыстың 15 пайызын, темір кенінің 12 пайызын және темір кені концентратының (1998 жылы 17,7 миллион және 6,4 миллион тонна) және кобальттың 40 пайызын өндіреді. Болашақтағы мұнай кен орындары келесі 10-15 жылда 40 миллион тоннаға дейін өнім бере алады. Аймақтық автомобиль коды – 51.
According to a 2012 survey The main industries of the region are in the sphere of raw material extraction and basic processing. The largest industries are metallurgy (36,6%), electric power production (22,9%) and food industry, including fishing (13,7%). The icefree port of Murmansk plays an important role in marine transportation in Russia, and the oblast has a 41% share of the total Russian marine transport market. The fishing industry is among the most profitable in the region, supplying 16% of Russia's total fish production. Murmansk is a key base for three fishing fleets, including Russia's largest, the Murmansk Trawl Fleet. The Murmansk Region produces almost 100 percent of Russia's apatite concentrate (3.7 million tons in 1998), 43 percent of nickel, 15 percent of copper, 12 percent of iron ore and iron ore concentrate (17.7 million and 6.4 million tons in 1998), and 40 percent of cobalt. Prospective oil fields could potentially yield up to 40 million tons in the next 10–15 years. Regional automobile code is 51.
Әскери
Мурманск облысы Ресей Әскери-теңіз күштері үшін маңызды рөл атқарады, Солтүстік флоттың бас штабы Мурмансктен 25 км солтүстікке қарай Североморск қаласында орналасқан. Әскери-теңіз күштерінің Мурманск облысында бірнеше базасы мен кеме құрылыс-жөндеу зауыттары бар. Печенга қаласында 200-ші жеке мотоатқыштар бригадасы дислокацияланған.
The Murmansk Oblast plays an important role for the Russian Navy, the Northern Fleet having its headquarters in Severomorsk, 25 km north of Murmansk. The Navy has several other bases and shipyards in the Murmansk Oblast. The 200th Separate Motor Rifle Brigade is stationed at Pechenga.