Солтүстік Қазақстан облысының тарихы мен географиясы: Петропавл қаласы

Кіріспе

Солтүстік Қазақстан облысының қаласы, Қазақстан
Ресейдегі қала

Петропавл ( ; Петропавловск) – Солтүстік Қазақстандағы Ишим өзенінің жағасында, Ресей шекарасына жақын орналасқан қала. Солтүстік Қазақстан облысының орталығы. Халық саны: 218 956 адам. Қазақ тілінде бұл қала Qyzyljar деп те аталады. Петропавл Көкшетау қаласынан шамамен ... км қашықтықта, Астана қаласының солтүстік-батысында А1 тас жолы бойында, Омск қаласынан ... км қашықтықта орналасқан.

Географиялық орналасуы

Петропавл Батыс Сібір жазығының оңтүстік-батыс бөлігінде, Иртыш өзенінің ең ұзын саласы – Ишим өзенінің оң жағалауында орналасқан. Петропавлға жақын жерде көптеген көлдер мен тоғандар бар, мысалы: Большое Белое, Пестрое, Киштибиш, Малое Белое және Ащы көлдер. Сонымен қатар, қала ішінде қайың және қарағайдан тұратын шағын ормандар кездеседі.

Қала символикасы

Петропавл ауданының Тобольск губерниясындағы Петропавл қаласының алғашқы гербі 1842 жылдың 7 қыркүйегінде бекітілді (№ 16351): Қалқанның жоғарғы жартысында Тобольск қаласының гербі бейнеленген. Ал төменгі жағында – "күміс далада тау үстінде екі шұқасы бар түйе, оны азиялық адам арқанмен жетелеп барады" деген сурет болған. Қазіргі заманғы елтаңба дөңгелек пішінде жасалған, шетіне дәстүрлі қазақ ою-өрнегі салынған және стильді скиф қалқанына ұқсайды. Елтаңбаның ою-өрнегінде шаңырақ бейнеленген, ол дөңгелекті 4 бөлікке бөледі, әр бөлігінде 21-ғасырдың басындағы Петропавл қаласын сипаттайтын 4 негізгі элемент көрсетілген. Жоғарғы секторда қаланың географиялық орналасуын символдайтын "Қазақстанның Солтүстік қақпасы" кілті бейнеленген. Одан кейін, қаланың ауыл шаруашылығы және агроөнеркәсіптік кәсіпорындары үшін маңызды бидай бағы бейнеленген. Төменгі бөлігінде қаланың жоғары мәдени және білім деңгейін көрсететін ашық кітап суреттелген. Келесі секторда машина жасау және өндіріс орналасқан. Елтаңбаны қаланың аты мемлекеттік тілде жазылған лента аяқтайды.

Тарих

Петропавл қаласы 1752 жылдың жазында Санкт-Петербург әскери бекінісі ретінде салынған. Алғашқыда ол әскери бекет болып есептелді және Қазақ хандығының солтүстігіндегі маңызды сауда орталығы болды. 14-15 ғасырларда қазіргі Қазақстан аумағында үш жүзден тұратын Қазақ хандығы құрылды. Әр жүздің көшпелілердің ортақ жолдары мен жалпы аумағы болды. Арғын, Керей, Қоңрат және Найман тайпаларынан құралған қазақтардың орта жүзі Қазақстанның солтүстік, солтүстік-шығыс және орталық бөліктерін мекендеді. Олардың негізгі қызметі – көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығы болды. 17 ғасырдың ортасында қазақ-жоңғар соғыстары басталды. Жерлері үшін болған соғыс барысында қазақтар оңтүстік далаға қоныс аударуға мәжбүр болды. Осы себепті, 17 ғасыр мен 18 ғасырдың басында Солтүстік Қазақстанда көшпелі халық азая түсті. 18 ғасырда Солтүстік Қазақстанды қайтару үшін күрес жалғасты. Оңтүстік далалар мен Солтүстік-Шығыс Қазақстанның аймақтары қазақтар мен жоңғарлардың шайқас алаңына айналды. Осы кезде қазақ хандары Ресей азаматтығын қабылдауға келісті: Кіші жүз 1731 жылы, ал кейін 1740 жылы Орта жүз Ресей азаматтығын алды. Далада қорғаныс бекіністері салынды, соның ішінде Әулие Петр бекінісі де болды.

Ресей империясының ішінде

Тобольск вице-корольдігінің картасы, 1792 жыл. Оңтүстік бөлігінде Санкт-Петра бекінісі. 1752 жылы Елизавета Петровнаның тұсында Ресей империясының оңтүстік шекарасын нығайту үшін Сенат жаңа Ишим желісін салуды шұғыл түрде бастау қажеттігін мойындады. Сенаттың 1752 жылғы 25 ақпандағы жарлығымен генерал Киндерманға Ертіс өзеніндегі Омск бекінісінен Тобылдағы Аюан басына дейін қорғаныс желісін салуға бұйрық берілді. 1752 жылдың маусым айында Луцкий полкінің драгундары, Нотебург полкінің жаяу әскерлері және Вологда драгун полкінің батальонынан тұратын экспедиция, 2 мыңға жуық адам Ишим өзеніне қарай жол тартты. Бабалау көлінің су тоғандарына жақын орналасқан шағын орман Ишим өзенінің оң жағалауына қарай жылжыды. Құрылыс алабын шектеген екі тік шатқал Ишимге қарай созылып, ені 47 метрге дейін жететін өзеннің тік жағалауымен бірге жау үшін табиғи кедергі құрды. Экспедиция қысқа мерзімде үлкен бекініс – Санкт-Петербург бекінісін салуға міндеттелді. Петр және екі кішкентай бекініс – Түн және Аққу, олардың арасында 8 редут. Қыс суықтарының жақындауына байланысты ағаштан қоршау салуға шешім қабылданды. Ишимдегі бекініс 2 гектар аумақты алып жатқан дұрыс алтыбұрыш пішіндес болды. Оның бұрыштарында тең қашықтықта орналасқан бастиондар перделік қабырғалармен байланысқан. Өзенге қараған бастиондар Нагорный және Ишим деп аталды. Бекініс қоршауының жалпы ұзындығы 1,3 км-ден асты. Бастиондарда қару-жарақ, бекініс ішінде казармалар, қоралар, офицерлер үйлері, гарнизондық шіркеу, оқ-дәрі қоймасы және басқа да үй-жайлар орналастырылды. Ауыр еңбек, нашар тамақтандыру және ертедегі суық ауа-райы әскерлер мен казақтарды шаршатып жіберді. Адамдар ауырып, көптегендер қайтыс болды, ал қашу оқиғалары көбейді. Қазан айының басында қар жауып, жұмыс тоқтатылды. Офицерлерден басқа, бекіністе 50 драгун және 40 сарбаз қалды. Қыстың қатал жағдайында шағын гарнизон даланы үнемі бақылап, жақын маңдағы редуттардан ескерту белгілерін іздеп отырды. Бекініс пошта станциялары тізбегі арқылы Ресеймен байланысты болды. 1753 жылдың көктемінде құрылыс қайта басталды. Бекіністің аумағы тез арада толықты, ал кейбір үйлер бекініс қабырғаларының сыртында салынды. Осылайша, кейін таудың жоғарғы бөлігіндегі Үстіңгі форштадт және тау етегіндегі Төменгі форштадт пайда болды. Форштадт – бекініс пен әскерилер басты рөл атқаратын елді мекен. Төменгі форштадтта казак ауылы, аурухана және құлыпшы дүкені орналасқан. Қауіпсіздік мақсатында қала маңы қоршаумен қоршалған. Кіреберіс және шығу орындары арнайы күзетшілермен күзетілді. Сибірдегі басқа да бекіністі нысандар сияқты, Санкт-Петербург бекінісі де әскери жағынан нығайтылды: гарнизонның саны артты, ағаш қабырғалар мен бастиондар топырақтан жасалғандарымен ауыстырылды. Казармалар қайта жаңартылып, Коканд елшілерін қабылдау үшін "тұз үйі" салынды. Сенаттың нұсқауларына сәйкес, Сібірге сот бойынша жер аударылған колодниктер (100-300 дейін) жұмысқа тартылды. 1772 жылы бекіністің екі маңы болды: жоғары және төменгі жақтары. Саудагерлер тобы өсіп, бекініс Приишимье аймағының маңызды саяси және экономикалық орталығына айналды. Абылай ханның арқасында бекініс алмасу және транзиттік сауданың маңызды орталығына айналып, даланың экономикалық дамуына ықпал етті. Бұл жерде Ресей мен Орталық Азияның сауда жолдары түйіседі. Жергілікті қазақтар иммигранттардан қырқу, жер өңдеу, балық аулау, ветеринария және т.б. дағдыларын үйренді. 1782 жылы Санкт-Петербург бекінісінде Уфа және Симбирск губернияларының генерал-губернаторы И.В. Якобидің қатысуымен Орта жүздің сұлтаны Вали хан Ресей үкіметіне адалдық ант берді. Ол Ресей империясының ханы ретінде ресми түрде бекітілді. 1807 жылы бекініс Петропавл қаласы болып қайта аталды және Тобольск провинциясына қосылды. 7 қыркүйекте бекіністің алғашқы мэрі тағайындалды – отставкадағы майор П. Левашов (жалақысы 300 рубль). 1822 жылғы 22 қаңтардағы "Сібір провинцияларын Батыс және Шығыс басқармаларға бөлу туралы" жарлық бойынша Сібір Батыс (орталығы – Тобольск) және Шығыс (орталығы – Иркутск) болып бөлінді. Петропавл орташа өлшемді қала ретінде жіктеліп, жаңадан құрылған Омбы облысының округтік қаласы болды және Батыс бас басқармасына қарады. 1824 жылы Омбы облысының Петропавл ауданы құрылды, әкімшілік орталығы Петропавл қаласында орналасты, онда кеңселер ашылды. 1825 жылы қалалық басқарма ұйымдастырылды. Сол жылы алғашқы қалалық бюджет жасалып, алғашқы қала басшысы болып саудагер Ф. Зенков тағайындалды. 1838 жылғы 16 сәуірде Петропавл Омбы облысы таратылғандықтан Тобольск губерниясының Ишим уезінің кішкентай қаласы болды. 1868 жылы 4 қарашада Ақмола облысы құрылғанда (1868–1919 жылдары болды), орталығы Омбыда, Петропавл осы облыстың округтік қаласы болды. Наполеонмен соғыс кезінде азаматтар мен шаруалар екі рет сарбаздарды жіберіп, Отан қорғанына шамамен 30 мың рубль ерікті түрде берді. 1849 жылғы 11 мамырда өрт шығып, 450 үй жанып кетті. Одан кейін жаңа құрылыс патша бекіткен жоспар бойынша басталды. Жоспардың авторы – архитектор Черненко, ол топырақтың және жер бедерінің ерекшеліктерін ескермеді, нәтижесінде тау етегі көктемгі су тасқынында бірнеше рет батты. Еуропалық Ресейден шаруаларды көшіру және Сібір темір жолының салынуы қаланың дамуына ықпал етті. Петропавл мұнай өндірісі Санкт-Петербург, Мәскеу, Рига, Ревель, Одесса, Самара, Владивосток қалаларына, сондай-ақ Англия, Германия және Данияға мұнай жеткізді. Ең ірі кәсіпорындар – Зенков ағаларының былғары зауыты және швейцар Accola-ның ішек өңдеу зауыты болды. 1897 жылғы халық санауы бойынша Петропавлда 20014 адам тұрды. Халықтың көп бөлігі – орыстар, қазақтар шамамен 1500 адамды құрады. Маңызды топ – иммигранттар-татарлар. "Ресей қалалары 1910" дереккөздері бойынша (Санкт-Петербург, 1914) 1910 жылы Петропавлда 37973 адам тұрды, оның ішінде ұлттық құрамы: орыстар – 72,8%, түрік татарлары – 25,2%, поляктар – 0,5%, еврейлер 1,1%, немістер 0,2%, финдер 0,2%. Ұзақ жылдар бойы қаланың ерекшелігі – нашар жағдай, кәріздің жоқтығы, қоқыстармен толы көшелер, базарлар мен қасапханалардың санитарлық емес жағдайы, бұл аурулардың таралуына әкелді. Қалада 10 төсегі бар бір аурухана болды. 1900 жылға қарай қалада 13 білім беру мекемесі болды, оның ішінде бір бес жылдық мектеп, бір әйелдер гимназиясы, екі шіркеу мектебі, бір приход мектебі, екі ауылдық мектеп және алты татар мектебі. Қаладағы ең ірі кәсіпорын – 1915 жылы салынған консерві зауыты, онда 100 адам жұмыс істеді. Қалада тоғыз мешіт болды, оның алтауы тастан салынған. 1896 жылы қаланың жанында Оңтүстік-Урал темір жолының бөлігі ретінде Петропавл темір жол станциясы салынды.

Map of the Tobolsk Viceroyalty, 1792. The fortress of St. Petra in the southern part. In 1752, during the reign of Elizabeth Petrovna, the Senate, in order to strengthen the southern borders of the Russian Empire, recognized the need to urgently begin construction of a new Ishim line. By a decree of the Senate of February 25, 1752, General Kinderman was ordered to build a line of fortifications from the Omsk fortress on the Irtysh to the Beast's Head tract on Tobol. In June 1752, an expedition consisting of Dragoons of the Lutsk regiment, foot soldiers of the Noteburg regiment and a battalion of the Vologda Dragoon regiment, almost 2 thousand people, moved to the tract on the Ishim river. A small forest, nestled up against the floodplain of lake Babalawo Dragoons crossed to the right Bank of the Ishim river. Two steep ravines that bounded the construction site, went to the Ishim and together with the steep Bank of a wide (up to 47 m) river created a natural barrier to the enemy. The expedition had to build a large fortification in a short time — the fortress of St. Petersburg. Peter and two small fortress Noon and Swan, and between them 8 redoubts. Given the imminent onset of cold weather, we decided to build wooden fortifications. The fortress on Ishim had the shape of a regular hexagon with an area of about 2 hectares. At the corners of its equal distance located the bastions connected by curtain walls. The bastions facing the river were called Nagorny and Ishim. The total length of the fortress fence was more than 1.3 km. In the bastions were placed guns, inside the fortress barracks, stables, officers ' houses, garrison Church, powder magazine, and other premises. Hard work exhausted the soldiers and Cossacks, as well as poor nutrition and early cold weather. People got sick, many died, and escapes became more frequent. In early October, snow fell and work was stopped. In addition to the officers, 50 Dragoons and 40 soldiers remained in the fortress. In severe winter conditions, a small garrison provided constant surveillance of the steppe, watching for signs of distress from nearby redoubts. The fortress was connected with Russia by a chain of post stations. In the spring of 1753, construction resumed. The area of the fortress was soon built up to the limit, and some rooms were built outside the walls of the fortress. So, later formed the Upper forstadt on the mountain, and in the Foothills the Lower forstadt. Forstadt is a settlement where the main role is played by the fortress and the military. In the Lower forstadt there is a Cossack village, a hospital, and a locksmith's shop. For security reasons, the suburb was surrounded by a fence. The entrance and exit were guarded by special guards. As well as other fortified points in Siberia, the fortress of SV. Petra was strengthened militarily: the garrison was increased, wooden walls and bastions were replaced with earthen ones. The barracks were rebuilt, and a "salt house" was built to receive representatives of Kokand. According to the instructions of the Senate, kolodniki exiled to Siberia for hard labor (up to 100–300) were used for the work. In 1772, the fortress had two suburbs: the upland part and the foothills. The merchant class grew, as the fortress became a major political and economic center of the priishimye region. Thanks to Abylai Khan, the fortress became a major point of exchange and transit trade, which influenced the economic development of the steppe. Trade routes from Russia and Central Asia converged here. Local Kazakhs borrowed from immigrants skills of mowing, tillage, fisheries, veterinary medicine, etc. In 1782, in the fortress of St. In the presence of the Governor General of the Ufa and Simbirsk governorates, I. V. Yakobi, the Sultan of the Middle Zhuz, Vali Khan, took the solemn oath of allegiance to the Russian government. He was officially confirmed as a Khan by the Russian Empire. In 1807, the fortress was renamed the city of Petropavlovsk with the addition of Tobolsk province. On September 7, the first mayor of the fortress was appointed. Peter (retired major Levashov with a salary of 300 rubles). By a nominal decree of January 22, 1822 "on the division of the Siberian provinces into Western and Eastern administrations", Siberia was divided into Western (center — Tobolsk) and Eastern (center — Irkutsk). Petropavlovsk was classified as a medium sized city and became a district city of the newly formed Omsk region, assigned to the Western main administration. In 1824, the Petropavlovsk district of the Omsk region was formed with the administrative center in Petropavlovsk, where offices were opened. In 1825, the city government was organized. In the same year, the first city budget was drawn up and the first city head was appointed, which was the merchant F. Zenkov. On April 16, 1838, Petropavlovsk was made a minor city of Ishimsky uyezd of Tobolsk province, since the Omsk region was abolished. In 1868, on November 4, when the Akmola region was formed (it existed in 1868–1919) with the center in Omsk, Petropavlovsk became a district city in this region. During the war with Napoleon, citizens and peasants twice sent recruits and voluntarily donated about 30 thousand rubles to the defense of the Fatherland. On May 11, 1849, a fire broke out, destroying 450 houses. After that, the new construction began according to the plan approved by the Tsar. The author of the plan was the architect Chernenko, who did not take into account the features of the soil and terrain, and the Foothills more than once sank in spring floods. The relocation of peasants from European Russia and the construction of the Siberian railway contributed to the development of the city. Petropavlovsk oil production supplied oil to St. Petersburg, Moscow, Riga, revel, Odesa, Samara, Vladivostok, as well as to England, Germany and Denmark. The largest were the Zenkov brothers ' tannery, and the factory for processing the intestines of the Swiss Accola. According to the census of 1897, there were 20014 people living in Petropavlovsk[the source is not specified 3714 days]. Accounted for the bulk of Russians, Kazakhs, there were about 1500 people. A significant group were the Tatars immigrants. According to the source "Cities of Russia in 1910" St. Petersburg, 1914 in 1910, 37,973 people lived in Petropavlovsk, including by national composition: Russians — 72.8%, Turkish Tatars — 25.2%, poles — 0.5%, Jews 1.1%, Germans 0.2%, Finns 0.2 %. For a long time, a distinctive feature of the city remained the low level of improvement, lack of Sewerage, cluttered streets, unsanitary condition of bazaars and slaughterhouses, which contributed to the spread of diseases. The city had one hospital with 10 beds. By 1900, there were 13 educational institutions in the city, including one fifth grade school, one women's gymnasium, two parochial schools, one parish school, two village schools, and six Tatar schools. The largest enterprise in the city was a cannery, built in 1915, which employed 100 people. There were nine mosques in the city, of which six were made of stone. In 1896, the Petropavlovsk railway station of the South Ural railway was built near the city as part of the TRANS Siberian railway.

Кеңес дәуірінде

1918 жылы Петропавл ақ қозғалысының орталықтарының біріне айналды. 31 мамырда Сибір казактарының басшысы В. И. Волков чехословактардың қолдауымен Кеңес үкіметін құлатты. Полковник Панкратов қаланың коменданты болды. Қарсылықтың идеологиялық негізі – Азамат соғысының басында (1918 жылдың жазында) Құрылтай жиналысын қолдаған казактардың болуы болды. 1919 жылдың 31 қазанында 5-ші армияның Петр мен Павел операциясы кезінде қалада Кеңес билігі қайта орнатылды. 1919–1921 жылдары Петропавл – РСФСР Омск губерниясының аудандық қаласы. 1920 жылдың 26 тамызында РСФСР Орталық Атқару Комитеті мен Халық Комиссарлар Кеңесінің Автономиялық Қырғыз Республикасын (1920–1925), кейіннен Қазақ АССР-ін құру туралы қаулысы қабылданды. Содан кейін РСФСР Омск губерниясының төрт уезі (1919–1925 жылдары болған) (Атбасар, Ақмола, Көкшетау және Петропавл) аумақты қабылдау туралы Қазревкомның соңғы шешіміне дейін уақытша Сибревкомтың қарауында қалды. Комиссияның екі маңызды міндеті болды. Біріншіден, әкімшілік реформаны жүзеге асыру үшін жағдай жасау, нәтижесінде Петропавл аудандық қаладан Ақмола облысының әкімшілік орталығына айналуға тиіс болды. Екіншіден, осы облыстың РСФСР-дің басқа облыстарымен шекарасын белгілеу. 1921 жылдың 26 сәуірінде Қазревкомның Петропавл қаласын әкімшілік орталығы етіп белгілеп, Ақмола облысын құру туралы қаулысы шығарылды. 1921 жылдың 26 сәуірінен 1928 жылдың 17 қаңтарына дейін Петропавл 1920–1928 жылдары болған Қырғыз (1925 жылдан бастап – Қазақ) АССР-інің Ақмола облысының әкімшілік орталығы болды. 1928 жылдың 17 қаңтарынан 1928 жылдың 10 мамырына дейін Петропавл Қазақ АССР-інің Қызылжар ауданының әкімшілік орталығы болды. 1928 жылдың 10 мамырынан 1930 жылдың 17 желтоқсанына дейін Петропавл – Қазақ АССР Петропавл ауданының әкімшілік орталығы болды. 1930 жылдың 17 желтоқсанынан 1932 жылдың 10 наурызына дейін Петропавл тікелей Козак АССР-інің республикалық үкіметінің бақылауында болды. 1932–1936 жылдары Петропавл – Қазақ АССР-інің Қарағанды облысының әкімшілік орталығы. 1936 жылдан бастап Петропавл Қазақ КСР құрамында құрылған Солтүстік Қазақстан облысының, ал 1991 жылдан бастап Қазақстан Республикасының облыстық орталығы болып табылады. 1941 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде КСРО-ға Остік державалар шабуыл жасағанда, ауыр машина жасаумен айналысатын көптеген зауыттар шығысқа эвакуацияланды. Петропавлда В. И. Ленин зауыты, С. М. Киров зауыты, В. В. Куйбышев зауыты сияқты көптеген зауыттар соғысқа қажетті ауыр техниканы, яғни танктарды, бронетранспортерлерді және т.б. өндіру үшін салынды. Бүгінде қалған зауыттар негізінен шағын жабдықтарды шығарады және құрастырады.

In 1918, Petropavlovsk became one of the centers of the white movement. On may 31, the Siberian Cossacks of chief V. I. Volkov, with the support of the Czechoslovaks, overthrew the Soviet government. Colonel Pankratov became the commandant of the city. The ideological justification for the resistance was the support of the Constituent Assembly COSSACKS PRIISHIMJE AT the BEGINNING of the CIVIL WAR (summer 1918). During the Peter and Paul operation of the 5th army on October 31, 1919, Soviet power was restored in the city. In 1919–1921. Petropavlovsk is a district city in the Omsk province of the RSFSR. On August 26, 1920, the decree of the Central Executive Committee and the SNK of the RSFSR on the formation of the Autonomous Kyrgyz Republic (1920 1925), later the Cossack ASSR, was signed. Then four uyezds of the Omsk province of the RSFSR (existed in 1919–1925) (Atbasar, Akmolinsky, Kokchetavsky and Petropavlovsk) temporarily remained under the jurisdiction of the Sibrevkom until the final decision of the Extraordinary authorized Commission of the Kaztsik on the reception of this territory. The commission had two main tasks. First, to prepare the conditions for the implementation of administrative reform, as a result of which Petropavlovsk from a district city was to become the administrative center of the Akmola province. Secondly, to establish the borders of this province with other provinces of the RSFSR. On April 26, 1921, the resolution of the Extraordinary authorized Commission of Kaztsik on the admission and organization of the Akmola province with the administrative center in the city of Petropavlovsk was issued. From April 26, 1921, to January 17, 1928, Petropavlovsk was the administrative center of the Akmola province of the Kirghiz (from 1925 — Kazak) ASSR, which existed in 1920 1928[20]. From January 17, 1928, to May 10, 1928, Petropavlovsk was the administrative center of the Kyzyl Zhar district of the Kazakh ASSR. From May 10, 1928, to December 17, 1930, Petropavlovsk was the administrative center of the Petropavlovsk district of the Cossack ASSR. From December 17, 1930, to March 10, 1932, Petropavlovsk was directly controlled by the Republican government of the Cossack ASSR. 1932–36 years. Petropavlovsk is the administrative center of the Karaganda region of the Kazakh ASSR. From 1936, Petropavlovsk has been the regional center of the established North Kazakhstan region within the Kazakh SSR and since 1991 the Republic of Kazakhstan. In 1941, when the USSR was invaded by the Axis Powers during World War II, many factories producing heavy machinery were evacuated to the east. Many factories, such as the V. I. Lenin Plant, the S. M. Kirov Plant, and the V. V. Kuibyshev Plant, were built in Petropavlovsk to manufacture heavy equipment for the war, i. e. tanks, armored personnel carriers, and so on. Today, the remaining factories mostly produce and assemble small equipment.

Тәуелсіз Қазақстанның құрамында

Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін, Петропавл қаласының орысша атауы (экзонимі) ресми айналымда көбінесе Петропавл деп ауыстырылды. 2008 жылы Петропавл "ТМД-дағы үздік қала" конкурсына қатысып, үш грантқа ие болды, соның ішінде "Тарихи және мәдени мұраны сақтауға" арналған грантқа. 2014 жылы қалада бұрынғы троллейбус жүйесі таратылды. 2018 жылдың 27 қарашасында Петропавл қалалық әкімдігінің аумағында орналасқан Куйбышевское, Новопавловка, Тепловское ауылдары мен 2629 нөмірлі аялдамасы Петропавл қаласының құрамына тікелей қосылды.

Білім

Петропавлда 43 мектепке дейінгі білім беру ұйымы, 38 орта мектеп, 13 колледж және 5 жоғары оқу орны бар.

Театрлар

Петропавлдағы Бас театр қазақ жазушысы Сабит Мұқанұлының есімімен аталады, ал қойылымдар қазақ тілінде көрсетіледі. Қазақ тілін білмейтін көрермендерге аударма беру үшін наушниктер ұсынылады, бұл Петропавлда тұратын қазақ тілінде сөйлейтін емес көптеген адамдарға қойылымды түсінуге мүмкіндік береді. Петропавл облыстық қуыршақ театры 1991 жылдың ақпанынан бері жұмыс істеп келеді. Ол Васильева көшесіндегі 69-үйde орналасқан. Балаларға арналған қойылымдардан басқа, онда фильмдер көрсетіледі және жаңа жылдық мерекелік шаралар ұйымдастырылады. Театр 1986 жылы құрметті Ленин сыйлығына ие болған совет драматургі Николай Федорович Погодиннің есімімен аталған. Балалар спектакльдері таңертең, ал ересектерге арналған қойылымдар кешке өтеді. Театрдың жас актерлерді даярлайтын студиясы да бар.

Мұражайлар

Солтүстік Қазақстан облыстық жергілікті тарих мұражайы 1924 жылы ашылды. Мұражай залында Солтүстік Кавказдың бүкіл қабырғаны алып жатқан үлкен картасы ілінген. Мұражайда ежелгі заман мен қазіргі кездегі заттарды көруге болады. Бірінші қабатта Солтүстік Кавказ аймағының флорасы мен фаунасы өте бай түрде, табиғи ортадағы жануарлардың мүсіндері арқылы көрсетілген. Мұнда әскери заттар, киіз үй, қазақтың ұлттық киімдері және бұрынғы президент Нұрсұлтан Назарбаевқа арналған бөлім бар. Солтүстік Қазақстан облыстық көркемсурет мұражайы 1989 жылы ашылды. Мұражайда тұрақты көрмелер бар, сондай-ақ кейде көрмелер ұйымдастырылады. Мысалы, суретші Крестниковтың бала кезінде салған суреттерінің көрмесі. Солтүстік Қазақстан облыстық филармониясы 1965 жылы қалалық Мәдениет сарайының концерттік-эстрадалық бюросының негізінде ашылды.

Көлік

Петропавлда Ресей астанасы Мәскеу және Қазақстан астанасы Астанаға қатынайтын теміржол стансасы бар. Петропавл әуежайы қаланың оңтүстігінде орналасқан.

Спорт

Қалалық банди командасы 2009 жылғы Спартакиадада өз алаңында жеңіс одсын алды. 2013 жылы ол қайтадан Петропавлда өткізілді, осы жолы Хромтау командасы жеңіске жетті. 2016 жылдың 12-17 желтоқсаны аралығында Петропавлдағы Қарасай стадионында Қазыбек Байбуловты еске алуға арналған Қазақстан кубогы ойындары өтті. Үй командасы "Волна" қола медальді жеңіп алды. Олимпиада чемпионы, велошабанды Александр Винокуров жақын орналасқан Бишкуль қаласының түлегі.