Кіріспе

Моняш (муныаш) – Англияның Дербишир графтығындағы Пик ауданындағы ауыл және азаматтық қауымдастық. Бұл ауыл Бакуэлл нарық қаласынан 8 км (5 миль) батысқа қарай орналасқан. Оның орталығы Ақ Шың деп аталатын әктас аймақта, Латкилл аңғарының бастауында, теңіз деңгейінен жоғары жатыр. 2011 жылғы халық санауы бойынша, ауылда 314 адам тұрады. Туризм және фермерлік шаруашылық (сүт, сиыр еті және қозы еті) – ауылдың негізгі қызметтері. Бұл аймақ бұрынғыда маңызды кездесу орны, бірнеше сауда жолдарының тоғысқан жеріндегі малшылардың малын суару бекеті, сондай-ақ жергілікті қорғасын өндіру өнеркәсібін қолдаған өнеркәсіптік орталық болған.

Тарих

Моняш қаласының маңында адамдар неолит дәуірінен бастап (б.з.д. 3750–1750 жылдар) және одан да ертерек заманнан бері өмір сүрген. Жақын жердегі әсерлі тас шеңбері және хендж – Арбор Лоу, шамамен б.з.д. 2000 жылы ауыл тұрғындары салған болуы мүмкін, сондай-ақ олар Латкилл аңғарының бастауындағы салыстырмалы түрде құнарлы топырақты өңдеген. 1086 жылғы «Соңғы сот кітабында» (Domesday Book) ауыл Манейс деп аталған, ол Бекуэллдің бір бөлігі және корольге тиесілі болған. Манейс атауы «көп бұлақ немесе сулар» дегенді білдіреді. Ауылдың оңтүстігіндегі Бенти Грандж шаруашылығындағы англосаксон обасында 1848 жылы әйгілі Бенти Грандж шлемі табылды. 14 ғасырда Моняш қорғасын өндіруден және апталық базарға рұхсат бергеннен гүлденді. Шындығында, келесі бірнеше жүз жыл ішінде Моняш өзінің Бармоте сотымен қорғасын өндірудің маңызды аймағына айналды. Егіншіліктен басқа, әктас кеніштерінен тас қазу және мәрмәрді жылтырату сияқты басқа да шаруашылықтар болды. Осы белсенділіктің нәтижесінде 19 ғасырдың ортасына қарай Моняш өте қарбалас орынға айналды, онда шамамен 500 тұрғыны болды, бұл бүгінгі санынан екі есеге жуық. Ауылдың жасыл алаңындағы ауыл кресі Эдуард III (1327–1377) тұсында салынған ортағасырлық ескерткіш ретінде тіркелген. Derby HER деректеріне сәйкес (сыртқы сілтемелерді қараңыз).

Ғимараттар мен құрылыстар

Қасиетті Леонард шіркеуі 1100 және 1192 жылдар аралығында салынған. Онда нормандық су тартқыш (piscina) және отыратын орындықтары (sedilia) бар. Бүгінде шіркеу ұлттық маңызы бар II* санаттағы ескертулі ғимарат. Граттон қайтыс болғаннан кейін өзінің шағын үйін және жерін қалдырды, ал шағын үй «Достар» үйі, яғни «Квекер шіркеуі» болды. Қазіргі мефодист шіркеуі екі кезеңде салынған. Алғашқы Примитивті мефодист шіркеуі 1835 жылы салынды және қазір шіркеу залы ретінде пайдаланылады. 1888 жылы оған жаңа примитивті мефодист шіркеуі қосылды. Ауылдың жасыл алаңында 1910 жылы король Георг V мен королева Мэридің тәж киюіне арнап отырғызылған «Король» және «Королева» ағаштары орналасқан. «Пинфолд» – мал айдау алаңы, Моняш ауылының шетінде, Флаггқа қарайтын жолда орналасқан. Шатасқан ірі қара мал мен қойларды «Пиндер» осы кішкентай қоршалған алаңға жинап, ақы төлеген соң қайтарып беруге болады. Сондай-ақ, ауылдың жанында кафе («The Old Smithy Tea Rooms») бар, ал Бейквелл жағында, Латхилл Дейлге жақын жерде қоғамдық әжетханалар орналасқан. Ауылда жергілікті мектеп оқушылары жобалаған, жаңадан жөнделген ойын алаңы бар.

Фестивальдар

Моняш жергілікті дәстүрге – қайнарларды безендіруге де қатысады. Онда мектеп, паб («Бұллдың басы»), шіркеу, шағын шіркеу және квакерлер үйі бар. Тарихқа дейінгі тас шеңбері Arbor Low ауылдан 2,8 миль қашықтықта жатыр.