Кіріспе

Американдық суретші және мұражайшы (1778–1860)
американдық суретші

Рембрандт Пил (22 ақпан 1778 – 3 қазан 1860) – американдық суретші және мұражайшы. Көлемді портреттер салған суретші, ол әсіресе Джордж Вашингтон мен Томас Джефферсон президенттерінің бейнелерін салуымен танымал болды. Пилдің стиліне оның отыздан асқан шағында Парижде болған кездегі француз неоклассицизмі әсер еткен.

Ерте өмір және білім

Пил 1778 жылдың 22 ақпанында қазіргі Ричборо қаласының жанында, Пенсильвания штатының Бакс округінде дүниеге келді. Оның анасы Рэйчел Брюэр, әкесі Чарльз Уилсон Пил болатын, ал ол олардың тірі қалған алты баласының үшіншісі еді (барлығы 11 бала қайтыс болған). Әкесі де белгілі суретші болғандықтан, оны 17 ғасырдың танымал голланд суретшісі және гравері Рембрандт Харменссон ван Рейнның құрметіне атаған. Әкесі өзінің барлық балаларына, соның ішінде Рафаэль Пилге, Рубенс Пилге және Тициан Пилге пейзаждар мен портреттер салуды үйретті, сондай-ақ Рембрандтты өнер мен ғылымға баулыды. Рембрандт сегіз жасында сурет салуға кірісті. Анасы қайтыс болғаннан және әкесі қайта үйленгеннен кейін бір жыл өткен соң, Пил өнер мектебін тастап, 13 жасында өзінің алғашқы автопортретін жасады. Бұл картина жас суретшінің ерте дамыған шеберлігін көрсетеді. Дегенмен, киімдері 13 жастағы балаға қарағанда ересек көрінеді, ал Пилдің шашы Ренессанс дәуіріндегі періштелердің шашы сияқты иілген. Кейіннен Пил "бұл суретті жас суретшілерге, оларды жақсы нәтижеге жетуге шабыстану үшін жиі көрсететін".

Мансап

1787 жылдың шілдесінде Чарльз Уилсон Пил Джордж Вашингтонмен ұлы Рембрандтті таныстырды, ал жас суретші әкесі болашақ президентті суретке түсіргенін бақылады. 1795 жылы, 17 жасында Рембрандт есейген Вашингтонды суретке түсіріп, оны нақты жасынан әлдеқайда ереуілдей көрсетті. Портрет жақсы қабылданып, Рембрандт үшін дебют болды. 1822 жылы Пил Нью-Йорк қаласына көшіп, Вашингтонның «үлгілік бейнесі» болатын сурет салуға кірісті. Ол Джон Трумбулл, Гилберт Стюарт және өз әкесі сияқты басқа суретшілердің портреттерін, сондай-ақ 1795 жылғы өзі салған суретті зерттеді, бірақ ол сурет оны толық қанағаттандырмады. 1824 жылы аяқталған «Патрия Патер» (Patriae Pater) атты туындысы Вашингтонды сопақ терезе арқылы бейнелейді және көптеген адамдар оны Гилберт Стюарттың бірінші президенттің Афинеумдағы суретімен теңестіреді. Кейін Пил осы «Портхол» (Porthole) суретінің сәттілігін пайдалануға тырысты. «Патрия Патер» («Еліміздің әкесі» деген мағынадағы латын тіліндегі сөз) 1832 жылы Конгресс тарапынан 2000 долларға сатып алынды. Қазіргі уақытта ол Ескі Сенат залында ілінген. 1826 жылы Пил Нью-Йорк қаласында Ұлттық дизайн академиясын құруға көмектесті. Пил 70-тен астам толыққанды көшірмелер жасады, оның ішінде Вашингтонның толық әскери формадағы суреті де бар, ол қазіргі уақытта Овалдық кабинетте ілінеді. Пил басқа да белгілі портреттерді салуды жалғастырды, мысалы, үшінші президент Томас Джефферсонды (1805 жылы) және кейіннен Бас судья Джон Маршаллдың портретін жасады.

Саяхат

"Көшпелі" өмір салтымен танымал болған Пил өнерді оқып үйрену үшін бірнеше рет Еуропаға сапар шекті (Уорд). Өмірі бойы Пил суретші ретінде шабыт пен мүмкіндіктерді іздеп, Батыс жарты шарды аралап саяхаттады. Оның әкесі оған Парижге баруға көмектесті, ол 1808 жылдың маусымынан қыркүйегіне дейін, содан кейін 1809 жылдың қазанынан 1810 жылдың қарашасына дейін онда болды. Парижде Пил Жак-Луи Давидтің туындыларын зерттеді, бұл оған неоклассикалық стильде сурет салуға әсер етті. Ол әйгілі саяхатшы Александр фон Гумбольдт және Джозеф Луи Гей-Люссак, сондай-ақ Франсуа Андре Мишо сияқты бірнеше белгілі демеушілердің портреттерін жазды. Францияда жетістікке ие болғаннан кейін, Пил 1810 жылы Филадельфияға оралды. Оның өнер туралы білімі мен шеберлігін көрсетуге жасаған тырабы "Рим қызы" (1811) картинасында бейнеленді. Суретте зыбанды қыз әкесін, тізбекке байланған тұтқынды қорғап, оған емшек сүтімен тамақтандырып отыр, бұл Плинийдің жазбаларында айтылған "Римдік мейірімділіктің" символы. Филадельфия тұрғындары оны тым "сенсациялық" деп тапты және 19 ғасырда "Америкадағы бейнелеу өнерінің деңгейін көтеруге" жасаған әрекеттеріне қолдау көрсетпеді. 1812 жылғы соғыстың экономикалық қиындықтары кезінде президент Джефферсон – 1795 жылғы Вашингтонның портретін сатып алуға уәде берген, бірақ уәдесін орындай алмады – оның орнына Пилді Еуропаға баруға ынталандырды, себебі "бізде талант бар, бірақ оны марапаттауға жұмыссыз байлық жоқ".

Пилдің Балтимор мұражайы

Әкесінің Филадельфия мұражайын (1786) құруына шабыданған және Филадельфияда сәттілікке жете алмаған Рембрандт Пил басқа қалада әкесінің ісін жалғастырды. 1814 жылдың 15 тамызында Балтимор қаласына келген соң, Пил Холлидей көшесінде, Шығыс Саратога және Лексингтон көшелерінің арасында, алғашқы мұражайын ашты – Америкада мұражай ретінде салынған алғашқы ғимарат. Кейіннен ол 1830–1875 жылдары екінші Балтимор қалалық әкімдігінің ғимараты, 1878–1889 жылдары Балтимордың бөлінген мемлекеттік мектеп жүйесінің бір бөлігі болған "қоңыр" бастауыш, гимназия және жоғары мектеп ретінде пайдаланылды және 1931 жылы Балтимор қаласының муниципалды мұражайы ретінде қайта жаңартылды. 1981 жылы қайта жөнделіп, "Ровхаус: Балтиморлық өмір салты" атты жаңа тарихи көрменің ашылуымен қайта ашылды. 1985 жылы бес нысанды (Пил мұражайы, Кэрролл сарайы, 1840 жылғы үй, Балтимор қалалық археология орталығы және Х. Л. Менкен үйі) қамтитын Муниципалды мұражай Балтимор қалалық өмір музейлері деп аталды. 1997 жылы, жаңа 30 000 шаршы фут (sqf) көрме орталығы ашылғаннан кейін бір жыл өткен соң жабылды. Мұражай Филадельфиядағы ағасы Рубенстің үлгісі бойынша газ шамдарымен жарықтандырылды. Бұл жаңалық үлкен әсер қалдырды. Пил газ шамдарына қатысты маңызды патент алды және бірнеше әріптестерімен бірге Балтимордың сәтті газ шамдары компаниясын құрды. Бірақ, кәсіптік қабілеті нашар болғандықтан, ол компанияны басқаруға көп көңіл бөлмеді және 1812 жылғы соғыс салдарынан бірнеше жылдан кейін қызметтен босатылды. 1828 жылы амбициялы Пил Римге сапар шегу үшін қаражат жинады және бұрынғы суреттерінен табыс табуға тырысты. Ол өзімен бірге 15 жасар ұлын, Майкл Анжелоны алып кетті, ол әкесінің суреттерін құрметпен көшіріп, жас суретші еді. Пил Флоренция академиясында Хорацио Гринго мен Вашингтонның Патриæ Pater ретіндегі портреттерін сәтті көрсетті. 82 жасында Пил 1860 жылдың 3 қазанында Филадельфиядағы 1506 Вайн көшесіндегі үйінде қайтыс болды. Ол Батыс Филадельфиядағы Вудлендс зиратында жерленген.

Шығармалары

"Танылғандық іздеуі: Рембрандт Пил 1778–1860", Вашингтон, Ұлттық портреттер галереясы, Смитсонов институты, 1992–93 жылдары көрмеге қойылып, талқыланды. Маргарет Ирвин Миллердің портреті Пилдің өз суретшілерін бейнелеудегі еркіндігі арқылы оқиғаны жеткізу және мінезді сомдау қабілетін көрсетеді. Миссис Миллер жұмысшы отбасынан шыққан, бірақ кейін Филадельфия қоғамында мәртебесін көтерді. Оның киім-кешегі аристократтық болғанымен, Миссис Миллердің позы мен үңілуі қарапайым, жұмысшы әйелге тән. Бұл нәзік қарама-қайшылық шеберлікпен бейнеленген. 1801 жылы Пил өзінің ағасы Рубенстің портретін салған, ол алты баладағы ең кішісі болатын және әрқашан бағбандалыққа және табиғатты күтуге құштарлық танытқан. Пил ағасын герань гүлдерінің қасына отырғызды. Бұл картина суретшінің ағасының табиғатқа деген сүйіспеншілігін көрсетеді және 17 ғасырдың голланд суретшісі Дэвид Тениерс кішінің шабыттандырған болуы мүмкін, ол бес сезімді бейнелейтін мысқа маймен салған бірнеше картиналар жасаған. Оның "Иіс" картинасы Рембрандт Пилдің туындысына өте ұқсас. Рембрандттың картинасы жас бағбан/суретшінің жан тыныштығын, инабатты түрде сыртқа қарауын, таңғажайып пен тыныштыққа толы позын көрсетеді. 1824 жылы Пил Патриæ Патер картинасын салған, онда Джордж Вашингтонның көзге түсетін бейнесін овал тәрізді гүл шоғымен қоршалған тіктөртбұрыш ұстап тұрған. Пилдің 50 жылдық мансабындағы ең сәтті картина болғандықтан, ол Джон Маршаллды да Пилдің осы стильде портретін салуға шабыттандырды. Бұл картина Вашингтонның өлімінен кейін (1799 ж.) аяқталғаны үшін нақтылығы жоқ деп сынға ұшырады. Дегенмен, Пил өзінің портреті үшін Вашингтонның туысы, АҚШ Жоғарғы сотының судьясы Бушрод Вашингтон және Маршалл сияқты көптеген белгілі саясаткерлерден мақтау алды. Пилдің неоклассикалық "Римдік қыз" картинасы қайырымдылық пен әдемі қорғанысты көрсетеді, ал оның Корреджионың Періштесінен жасаған көшірмесі және оның "Өлім соты" (1820) атты алып аллегориялық картинасы да сол көркемдік стильді көрсетеді.

Жеке өмір

20 жасында Пил 22 жасар Элеонор Мэй Шортқа (1776–1836) Филадельфиядағы Сент-Джозеф католик шіркеуінде үйленді. Олардың некесінде тоғыз бала дүниеге келді: Розальба, Элеонора, Майкл Анжело, Анжелика және Эмма Клара олардың арасында болды. 1840 жылы ол өзінің шәкірттерінің бірі, сонымен қатар өнерге бейім Хариет Кэниге (1799–1869) үйленді.

Мұра

Рембрандт Пил 600-нан астам картина салған. Ол көптеген белгілі тұлғалардың, оның ішінде американ президенттері Джордж Вашингтон мен Томас Джефферсонның, Бас судья Джон Маршаллдың және Джон Кэлхунның портреттерін салған. Оның картиналары көптеген мемлекеттік жинақтарда сақтаулы.

Бейнесі анықталды

Британдық суретші Джордж Клинттің танысы болған комедианның суреті – оның өнері Пилдің өнеріне ұқсас болған және суретті өзі салған деп мәлімдеген суретші – 1914 жылы Лондонның Ұлттық портрет галереясында сарапталды. Бастапқыда бұл сурет Клинттің туындысы деп расталды. Кейін галерея суреттің тарихын терең зерттеді: ағылшын комедиясы Чарльз Мэтьюс 1822 жылы Нью-Йоркке келді және Пил оны портрет салу үшін қабылдағаннан кейін көп ұзамай қаладан кетіп қалды.