Кіріспе

Америкалық жазушы (1914–2009)

Бадд Шульберг (туған Сеймур Уилсон Шульберг, 27 наурыз 1914 – 5 тамыз 2009) – американдық сценарист, теледидар продюсері, романист және спорт журналисі. Ол «Сэммиді не қуалайды?» (1941) және «Құлауы қиындағандар» (1947) атты романдарымен, сондай-ақ «Водопроводадағылар» (1954) және «Адамдар арасындағы жүз» (1957) фильмдерінің сценарийлерімен танымал. Ол соңғысы үшін «Оскар» сыйлығын алды.

Ерте өмір және білім

Шульберг еврей отбасында өскен, Голливудтық фильм продюсері Б. П. Шульберг пен Аделина (қызметтік аты Яфф) Шульбергтің ұлы. Оның анасы таланттар агенттігін құрған, кейін ағасы, агент және фильм продюсері Сэм Джаффе басқарған. 1931 жылы, Шульберг 17 жасқа толғанда, әкесі отбасын тастап актриса Сильвия Сиднимен бірге тұруға кетті. 1933 жылы оның ата-анасы ажырасты. 1939 жылы ол Дартмут колледжіндегі оқиғалар негізіндегі "Қысқы карнавал" жеңіл комедиясының сценарийін жазуға қатысты. Оның бір серіктесі Ф. Скотт Фицджеральд болды, ол Шульбергпен Дартмутқа сапар барысында алкогольге құмарланып, жұмыстан босатылды. 1960 жылы Дартмут колледжі Шульбергке құрметті диплом табыс етті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Әскери-теңіз күшінде қызмет еткен Шульберг Стратегиялық қызметтер кеңсесіне (OSS) тағайындалды, онда Джон Фордтың деректі фильмдер тобымен жұмыс істеді. VE күнінен кейін ол нацистік концлагерлердің босатылуын көргендігі хабарланды. Ол Нюрнберг процесі үшін соғыс қылмыскерлеріне қарсы айғақтар жинаумен айналысты, бұл міндетке Австрияның Кицбюхель қаласындағы шалесіндегі Лени Рифенштальды тұтқындау кірді. Ол одақтас әскерлері түсірген неміс фильмдеріндегі нацистік соғыс қылмыскерлерін анықтау үшін оны мәжбүрледі. Рифеншталь концентрациялық лагерьлердің мәнісін білмейтінін айтты. Шульбергтің сөзінше, "Ол маған әдеттегі сөздерін айтты. Ол: 'Әрине, сіз білесіз, мен жақсы түсінілмедім. Мен саясатпен айналыспаймын' деді."

Мансап

Голливудтың сәтті продюсерінің ұлы болғандықтан, Шульбергке Голливудтың нағыз оқиғаларына құпия көзқарас қалыптасты, бұл оның көптеген жазбаларында көрінді. 1941 жылы жазған «Сэммиді не қозғайды?» романы арқылы көпшілік Голливуд жұлдыздығының қаталдығын Сами Гликтің ірі Голливуд киностудиясында билікке өрлеуі арқылы көре алды. Кейбір адамдар бұл романды өзіне-өзіне қарсы семиттік көзқарас деп сынады. Сол кезде АҚШ Коммунистік партиясының мүшесі болған Шульберг, партияның жоғары лауазымды мүшесі Джон Говард Лоусонның романға өзгерістер енгізуді бұйырғаннан кейін наразылық білдіріп, партиядан шықты. 1950 жылы Шульберг «Көңілі тоңғандар» романын жариялады, онда жас сценарист мансабының төмендеген кезеңіндегі белгілі романистпен бірлесіп колледждің қысқы фестивалі туралы сценарий жазады. Романшы (он жыл бұрын қайтыс болған Фицджеральдтың жұқа маскаланған бейнесі деп сыншылар есептеді) жас сценарист көңілі тоңған, трагедиялық және кемшіліктері бар тұлға ретінде бейнеленеді. Роман 1950 жылы АҚШ-та ең көп сатылған он романның қатарына кірді және 1958 жылы Бродвейде қойылды, онда басты рөлдерді Джейсон Робардс (оның рөлі үшін «Тони» сыйлығын жеңіп алды) және Джордж Гриззард сомдады, кейіпкер Шульбергтің өзінен үлгі алған. 1958 жылы Шульберг Николас Рейдің режиссерлігімен «Эверглейдс арқылы жел» фильмін жазды және оны (інісі Стюартпен бірге) өндірді. Шульберг 1957 жылы «Жұрт арасындағы бір бет» фильмін жазды. «Көпшіліктегі кейбір жүздер» кітабындағы «Сіздің Арканзас саяхатшыңыз» атты әңгімесіне негізделген фильмде жаңадан келген Энди Гриффит өзінің табысын және билігін сақтау үшін ерекше манипуляцияға баратын белгісіз кантри әншісінің рөлін ойнады. 1951 жылы Шульберг саяси дауға қатысты, сценарист Ричард Коллинз АҚШ Өкілдер палатасының Америкаға қарсы қызметтер комитетінде (HUAC) куәлік бергенде, Шульбергті Коммунистік партияның бұрынғы мүшесі деп атады. Коммунистік шенеуніктердің өзінің шығармашылығына әсер етуге тырысқандарына әлі де ренжіген Шульберг, достық куәгер ретінде куәлік берді және Коммунистік партия мүшелері «Сэммиді не қозғайды?» романының мазмұнына қалай әсер етуге тырысқанын түсіндірді, сондай-ақ басқа да Голливуд коммунистерінің есімдерін атады. Шульберг сонымен қатар спорт жазушысы және Sports Illustrated журналының бокс жөніндегі бұрынғы бас тілшісі болды. Ол бокс туралы бірнеше жақсы қабылдаған кітаптар жазды, соның ішінде «Гемінгуэймен айқасу» кітабы бар. Ол 2002 жылы спортқа қосқан үлесі үшін Халықаралық бокс даңқы залына енгізілді. 1965 жылы Лос-Анджелестің Уоттс ауданындағы қырқыстардан кейін, Шульберг Уоттс Жазушылар шеберханасын құрып, ашу-ызаны басуға және экономикалық жағдайы нашар ауданға көркемдік білім беруге тырысты. 1981 жылы Шульберг «Қозғалыстағы суреттер: Голливуд принцінің естеліктері» атты автобиографиясын жазды. Онда ол 1920-1930 жылдары Голливудта Paramount Studios бас директоры Б. П. Шульбергтің ұлы ретінде танымал киноактерлер мен продюсерлер арасында өткен жас шағын баяндады.

Жеке өмір және өлім

Шулберг төрт рет үйленген. 1936 жылы ол актриса Вирджиния "Джиджи" Ли Рейге үйленді. 1942 жылы ажырасқанға дейін олардың Виктория есімді бір қызы болды. 1943 жылы Виктория "Вики" Андерсонға үйленді. 1964 жылы олар ажырасып кетті. Олардың екі баласы болды: Стивен (1944 жылы туған) және Дэвид (1946 жылы туған). Дэвид Вьетнам соғысының ардагері, ол әкесінен бұрын қайтыс болды. 1977 жылы ол Энн В. Саймонның қызы, жылжымайтын мүлік дамытушысы Роберт Э. Саймонның келін қызы, инвестициялық банкир Морис Вертхаймның немересі және АҚШ елшісі Генри Моргентау ағаның шөбересі Бетси Энн Лангманға үйленді; олардың екі баласы болды: Бенн және Джессика. Оның сіңлісі Сандра Шульберг "Оскар" сыйлығына ие болған "Квиллз" фильмінің атқарушы продюсері болды. Оның анасы, Ad Schulberg Agency, 1977 жылы қайтыс болғанға дейін оның агенті қызметін атқарды. Оның ағасы Стюарт Шульберг кино және теледидар продюсері болды ("Дэвид Бринклидің журналы", "The Today Show"). Оның әпкесі Соня Шульберг (О'Салливан) (1918–2016) кейде жазушы болды ("They Cried a Little" романы және әңгімелердің авторы). Бадд Шульберг 2009 жылғы 5 тамызда 95 жасында Нью-Йорктің Вестгемптон-Бич қаласындағы үйінде қайтыс болды.