Кіріспе
Американдық анатомист Леонард Хейфлик (1928 жылғы 20 мамырда туған) – UCSF медицина мектебінің анатомия профессоры, сондай-ақ Стэнфорд университетінің медицина мектебіндегі медициналық микробиология профессоры болған. Ол Америка геронтологиялық қоғамының экс-президенті және Ұлттық қарттану институты (NIA) кеңесінің негіздеуші мүшесі. Ол көптеген зерттеу жүлделері мен сыйлықтарының иегері, соның ішінде 1991 жылғы геронтологиялық зерттеулер үшін Sandoz жүлдесі. Ол елу жылдан астам уақыт бойы қарттану процесін зерттеді. Ол нормалды адам жасушаларының *in vitro* жағдайында шектеулі рет бөлінетінін ашқандығымен белгілі (Алексис Каррельдің нормалды дене жасушалары өлмейтін деген пікірін жоққа шығарды). Бұл Хейфлик шегі деп аталады. Оның аяқталған жаңалықтары барлық мәдениетте өсірілген жасушалар өлмейтін деген 60 жылдық догманы құлатты. Хейфлик нормалды жасушалардың есте сақтау қабілеті бар екенін және олардың қанша еселенгенін есте сақтай алатынын көрсетті. Ол өзінің нормалды адам жасушаларының штамдарының вирус жұқтырудан таза екенін дәлелдеді. Оның WI 38 жасуша штаммы жақын арада маймыл бүйрегінің жасушаларын ығыстырып, әлемдегі көптеген адам вирусына қарсы вакциналарды өндіруге арналған субстратқа айналды. Хейфлик бастапқы атипиялық пневмонияның (кейде "жүретін пневмония" деп те аталады) этиологиялық себебі бұрынғыдай вирус емес екенін анықтады. Ол ең кішкентай тірі организм – микоплазманы алғаш рет өсірді, оны Хейфлик өзінің атымен аталатын ерекше ортада оқшаулады. Ол бұл организмге Mycoplasma pneumoniae деп ат қойды. 1959 жылы Хейфлик жасуша мәдениетін зерттеу үшін қолданылатын алғашқы инвертті микроскопты жасады. Бүгінгі күні әлемдегі жасуша мәдениеті зертханаларында қолданылатын барлық инвертті микроскоптар осы прототиптен шыққан. Оның микроскопы 2009 жылы Смитсондар институтының қорына қосылды. 1965 жылы Хейфлик ұнтақталған жасуша мәдениеті ортасын өндірудің алғашқы практикалық әдісін әзірледі. Бұл әдіс қазір ғылыми-зерттеу зертханаларында және коммерциялық өндіріс орындарында жылына көп тонна ұнтақ ортаны өндіру үшін бүкіл әлемде қолданылады. Бұл әдіс патенттелмеген және Хейфлик осы өнертабысынан ешқандай сыйақы алмайды. Хейфлик 1994 жылғы тамызда Ballantine Books (Нью-Йорк қаласы) басып шығарған және 1996 жылдан бері жұмсақ мұқабалы нұсқасы қолжетімді "Қалай және неге қартайымыз" кітабының авторы. Бұл кітап тоғыз тілге аударылып, Бразилия, Чехия, Германия, Венгрия, Израиль, Жапония, Польша, Ресей және Испанияда жарияланды. Бұл кітап Айлық кітап клубының таңдауы болды және бүкіл әлемде 50 000-нан астам данасы сатылды. Хейфлик және оның әріптестері "жасқа қарсы медицинаны" қатаң сынап, Америка жасқа қарсы медицина академиясы сияқты ұйымдарды сынға алды. Хейфлик адам өмірін ұзартудың ықтималдығы мен қажеттілігін сынаған көптеген мақалалар жазды, бұл оның көзқарастарына қарсы пікірлерге әкелді.
Leonard Hayflick (born 20 May 1928) is a Professor of Anatomy at the UCSF School of Medicine, and was Professor of Medical Microbiology at Stanford University School of Medicine. He is a past president of the Gerontological Society of America and was a founding member of the council of the National Institute on Aging (NIA). The recipient of a number of research prizes and awards, including the 1991 Sandoz Prize for Gerontological Research, he has studied the aging process for more than fifty years. He is known for discovering that normal human cells divide for a limited number of times in vitro (refuting the contention by Alexis Carrel that normal body cells are immortal). This is known as the Hayflick limit. His discoveries overturned a 60 year old dogma that all cultured cells are immortal. Hayflick demonstrated that normal cells have a memory and can remember at what doubling level they have reached. He demonstrated that his normal human cell strains were free from contaminating viruses. His cell strain WI 38 soon replaced primary monkey kidney cells and became the substrate for the production of most of the world's human virus vaccines. Hayflick discovered that the etiological agent of primary atypical pneumonia (also called "walking pneumonia") was not a virus as previously believed. He was the first to cultivate the causative organism called a mycoplasma, the smallest free living organism, which Hayflick isolated on a unique culture medium that bears his name. He named the organism Mycoplasma pneumoniae. In 1959, Hayflick developed the first inverted microscope for use in cell culture research. To this day, all inverted microscopes used in cell culture laboratories worldwide are descended from this prototype. His microscope was accessioned by the Smithsonian Institution in 2009. Hayflick developed the first practical method for producing powdered cell culture media in 1965. This method is now used worldwide for the production of many tons of powdered media annually for use in research laboratories and commercial production facilities. The technique is not patented and Hayflick receives no remuneration from this invention. Hayflick is the author of the book, How and Why We Age, published in August 1994 by Ballantine Books, New York City and available since 1996 as a paperback. This book has been translated into nine languages and is published in Brazil, the Czech Republic, Germany, Hungary, Israel, Japan, Poland, Russia, and Spain. It was a selection of the Book of the Month Club and has sold over 50,000 copies worldwide. Hayflick and his associates have vehemently condemned "anti aging medicine" and criticized organizations such as the American Academy of Anti Aging Medicine. Hayflick has written numerous articles criticizing both the feasibility and desirability of human life extension, which have provoked responses critical of his views.
Өмірбаян
Леонард Хейфлик 1928 жылғы 20 мамырда Филадельфия, Пенсильвания штатында дүниеге келген. Ол 1956 жылы Пенсильвания университетінде философия докторы ғылымын қорғаған. Белгілі клеткалық культуролог Чарльз М. Помераттың (1905–1964) Галвестондағы Техас университетінің медициналық бөлімшесінде докторантурадан кейінгі тағылымдамадан өткен соң, Филадельфияға оралды, онда он жыл Wistar институтының қауымдасқан мүшесі және екі жыл Пенсильвания университетінің ғылыми-зерттеу медицинасының доценті қызметін атқарды. 1968 жылы Хейфлик Калифорния штатының Стэнфорд университетінің медицина мектебінде медициналық микробиология профессоры болып тағайындалды. 1976 жылы Хейфлик Стэнфордтан бірнеше әкімшілердің әрекетіне наразылық білдіріп кетті, кейіннен олардың өзін-өзі көбейтуге қабілетті биологиялық жүйеге құқық иелігінің бірегей тұжырымдамасын түсіне алмаған NIH есепшісінің сенімдерін бұрмалап қабылдағаны анықталды. Хейфлик NIH-қа сот шарттарын талап етті, ол кейіннен мәселенің даулы екенін мойындады. 1982 жылы ол Флорида университетіне, Гейнсвиллге көшіп, Геронтологиялық зерттеулер орталығының директоры және Либералды өнер және ғылым колледжінің зоология профессоры, сондай-ақ Медицина колледжінің микробиология және иммунология профессоры болды. 1988 жылы Хейфлик Калифорния университетінің Сан-Францискодағы факультетіне қосылды, қазіргі уақытта анатомия профессоры қызметін атқарады. Хейфлик көптеген ұлттық және халықаралық ғылыми және қоғамдық директорлар кеңестері мен комитеттерінің мүшесі. Ол қазір немесе оннан астам кәсіби журналдардың редакциялық кеңесіне кіреді. Хейфлик 13 жыл бойы "Эксперименталды геронтология" халықаралық журналының бас редакторы болды. Ол жиырма ғылыми және кәсіби қоғамның мүшесі, онда ол бірнеше жоғары лауазымдарды иеленді, соның ішінде 1982-1983 жылдары Америка геронтологиялық қоғамының президенті болды. Ол Ұлттық қартаю институты кеңесінің негізін қалаушы мүшесі және оның атқару комитетінің төрағасы болды. Ол Ұлттық онкология институты мен Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының кеңесшісі болды және қазір бірнеше ғылыми кеңестердің мүшесі. Ол Американың қартаюды зерттеу федерациясының ғылыми тексеру кеңесінің төрағасы болды, онда ол сондай-ақ вице-президент және директорлар кеңесінің мүшесі болды. Сондай-ақ, оны Geron-ның негізін қалаушысы және BioTime-ның қазіргі бас директоры Майкл Д. Уэст компанияның ғылыми және клиникалық кеңесшілер кеңесіне шақырды, онда ол 1991-2000 жылдар аралығында қызмет етті. Хейфлик Genentech компаниясында да оның құрылғаннан кейін бір жылдан бастап және келесі 25 жыл бойы кеңесші болды. Ол ферментациялық резервуарларда жануарлар жасушаларын өсіру технологиясын әзірледі, онда олардың көптеген өнімдері өндірілді. Хейфлик 1995 жылы жарық көрген "Дизайн бойынша өлім: Өмір мен уақыт" ғылыми деректі фильміндегі бірнеше көрнекті биологтардың бірі болды.
Зерттеу
Хейфлик жасуша биологиясы, вирус вакцинасын жасау және микоплазмология саласындағы зерттеулерімен танымал. 1962 жылы ол бұрынғы қабылданған пікірге қайшы, адам мен жануарлардың қалыпты жасушаларының көбею қабілеті шектеулі екенін анықтады. Бұл жаңалық – Хейфлик шегі деп белгілі болды, ол 20 ғасырдың басында Алексис Каррелдің жұмысымен нығайтылған, қалыпты жасушалар мәдениетте үздіксіз көбейеді деген ұзақ жылдар бойы сақталған сенімді жоққа шығарды. Хейфлик тек қана қатерлі жасушалардың өлмейтінін, ал қалыпты жасушалардың қандай көбею деңгейінде екенін есте сақтау механизмі бар екенін көрсетті. Ол қалыпты жасушалардың өлімі жасушалық деңгейде қартаюдың белгісі деп түсіндірді. Хейфлик алғаш рет сүтқоректілердің өлі (қалыпты) және өлмейтін (қатерлі) жасушалары бар екенін дәлелдеді. Ол адам жасының қартаюын зерттеу және бүкіл әлемде ғылыми зерттеулер үшін алғашқы қалыпты адам диплоидты жасуша штаммдарын жасады. Оның бұрынғы зерттеулеріне дейін барлық өсірілген жасушалар өлмейтін және анеуплоидты болды. Осы жаңа штаммдардың бірі, Филадельфиядағы (Пенсильвания штаты) Вистар институтында Хейфлик пен оның әріптесі Пол Мурхед жасаған WI 38, әлемдегі ең көп қолданылатын және егжей-тегжейлі сипатталған қалыпты адам жасушаларының популяциясына айналды. Хейфлик өзінің WI 38 қалыпты жасуша штаммының сол кездегі барлық белгілі адам вирустарын өсіруге қабілетті екенін анықтады. Ол WI 38 вирустардан таза болғандықтан, онда бірнеше қауіпті вирустар бар маймыл бүйрегінің жасушаларын алмастыра алады деп болжады. Шындығында, WI 38 бүкіл әлемде миллиардтаған адамның денсаулығына пайда келтіре отырып, адам вирусына қарсы вакцина жасау үшін қолданыла бастады. Хейфлик өзінің WI 38 қалыпты адам жасуша штаммынан жасалған алғашқы ауызша полиомиелит вакцинасын жасады. WI 38 қазір Батыс жарты шарында қолданылатын барлық қызылша вирусына қарсы вакцинаны өндіруде қолданылады. WI 38 немесе жаңа диплоидты жасуша штаммдары бүгінде бүкіл әлемде өндірілетін көптеген адам вирусына қарсы вакциналарды, соның ішінде полиомиелит, қызылша, қызылша, сушегі, сіреспе, құтыру, аденовирустар және гепатит А вакциналарын жасау үшін қолданылады. Бір миллиардтан астам адам WI 38 немесе Хейфликтің түпнұсқалық WI 38-інің шетелдік нұсқаларында жасалған вакциналарды алды. Этиологиялық агентті алғашқыда вирус деп ойлады, бірақ Хейфлик оның шын мәнінде микоплазма екенін көрсетті, ол микроорганизмдердің ең кішкентай еркін тіршілік ететін класының мүшесі. Ол этиологиялық агентті Mycoplasma pneumoniae деп атады және оны алғаш рет өзі әзірлеген және өз атын алған ортада өсірді. Қазір бұл әдіс микоплазманы оқшаулау және зерттеу үшін бүкіл әлемде қолданылады. Хейфлик жиырма бестен астам маңызды марапаттарды алды, соның ішінде 20 000 долларлық Брукдейл сыйлығы және Америка геронтологиялық қоғамының Клемейер сыйлығы, Оңтүстік Калифорния университетінің биомедициналық ғылымдар және қартаю сыйлығы, Германияның Майнц университетінің ғылымдар және әдебиет академиясының Карл Август Форстер лекциясы, Сэмюэл Робертс Нобель қорының ғылыми-зерттеу марапаты, Витро биология қоғамының өмір бойы жетістіктері сыйлығы, Халықаралық геронтология қауымдастығының Сандос сыйлығы және Халықаралық микоплазмология ұйымының президенттік сыйлығы. 2014 жылы Хейфлик Пол Мурхедпен бірге беделді Джон Скотт сыйлығын алды. Бұл АҚШ-тағы ең көне ғылыми сыйлық, ол 1823 жылы Бенджамин Франклиннің құрметіне құрылған. 1990 жылдардың ортасында Хейфликті Geron негізін қалаушы Майкл Д. Вест компанияның ғылыми кеңесшілер кеңесіне қатысуға шақырды. 1997 жылы Хейфлик Украина медицина ғылымдары академиясының академигі және шетелдік мүшесі болып сайланды. 1998 жылы ол Франция биология қоғамының корреспондент мүшесі болып сайланды. 1999 жылы оған Еуропалық жануарлар жасушасы технологиясы қоғамы ван Уизель сыйлығын және Британдық қартаюды зерттеу қоғамы Беркенхед медалінің Лорд Коэн сыйлығын табыс етті. 1997 жылы Америка қартаю қауымдастығы жыл сайынғы Хейфлик лекциясын құрды. 2000 жылы Бирмингемдегі Алабама университеті екінші жыл сайынғы Хейфлик лекциясын өткізді. 2001 жылы Хейфлик регенеративтік медицина хатшылығының "қалыпты адам диплоидты жасушаларының шекті көбею қабілетін ашқаны үшін" 10 000 долларлық өмірді ұзарту сыйлығын және лауреат дипломын алды. 2013 жылы Фридрих Шиллер универ...