Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Дредноут» классындағы линкорлары

«Колорадо» классындағы линкорлар – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің төрт «супер-дредноуттан» тұратын тобы, келісімге дейінгі соңғы линкорлар. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жобаланған олардың құрылысы сол қақтығыстың соңында және одан кейін жалғасты. Төрт кеменің қадасы салынып біткенмен, қызметке тек үшеуі ғана енді: «Колорадо», «Мэриленд» және «Батыс Вирджиния». 1922 жылы Вашингтон теңіз келісімінің шарттарына сәйкес тоқтатылғанда «Вашингтон» кемесі 75%-дан астам дайын болған. Осылайша, 16 дюймдік зеңбіректермен жабдықталған «Колорадо» классындағы кемелер Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін АҚШ Әскери-теңіз күштері салған соңғы және ең қуатты линкорлар болды. «Колорадолар» – стандартты типтегі линкорлардың соңғы тобы, олар соғыс желісімен маневрлерді жеңілдету үшін ұқсас жылдамдық пен басқару қабілетіне ие болу үшін жобаланған. Ал одан кейін жойылған кемелер бұл практикадан бірнеше жағынан ауытқуға ұшырар еді. 16 дюймдік сегіз зеңбірегімен соққы беру қуатын арттырғаннан басқа, «Колорадолар» бұрынғы линкорлардың қайталанған нұсқасы болды. «Колорадолар» – төрт басты қарулы мұнарасы және екі зеңбіректік орнатылымы бар соңғы американдық капиталдық кемелер болды. Үш кеме де Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде белсенді қызмет етті. «Мэриленд» және «Батыс Вирджиния» 1941 жылдың 7 желтоқсанында Перл-Харборға жасалған шабуыл кезінде болды. «Мэриленд» салыстырмалы түрде аз зардап шегген болса, «Батыс Вирджиния» порттың жағалауындағы суға батып, кейіннен көтеріліп, жөнделді. Үш кеме де көптеген десанттық операциялар кезінде теңіз артиллериялық қолдау көрсетті. «Мэриленд» және «Батыс Вирджиния» 1944 жылдың қазан айында Лейте шығанағы шайқасы аясында Суригао бұғазы шайқасында, соғыс кемелері арасындағы соңғы беттік шайқасқа қатысты. Соғыс аяқталғаннан кейін үш кеме де резервтік флотқа қосылды және 1950 жылдардың соңында металлға тапсырылды.

Дизайн

16 дюймдік зеңбіректермен қаруланған соғыс кемелерін салу идеясы 1913 жылдың өзінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Бас кеңесі мен Құрылыс және жөндеу бюросы (C&R) тарапынан қарастырылды. Зеңбірек калибрін арттыру 12 дюймдік зеңбіректерге қарағанда екі есе көп кинетикалық энергия беретіні және 14 дюймдік зеңбіректерге қарағанда жартылай есе көп қуатты қамтамасыз ететіні осыған себеп болды. 1913 және 1916 жылдар аралығында 14 дюймдік зеңбіректер соғыс кемелерінің жобалау жүйесінде басымдыққа ие болды, ал бұрынғы 12 дюймдік зеңбіректер 1908 жылдан 1910 жылға дейін жобаларды анықтаған болатын. Дегенмен, Бас кеңес 1911 жылдың өзінде 16 дюймдік зеңбіректерді мақұлдағанмен, Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Джордж фон Ленгерке Мейер үлкен калибрлі зеңбіректерге көшу әлі жобадағы кемелерді ескіртер деп сақтады. Осы себепті ол Ординарлық бюросына жаңа зеңбіректердің жобаларын шетелдегі жаңалықтарға қарсы сақтандыру мақсатында ғана дамытуға рұқсат берді. 1912 жылдың қазанында ол осы зеңбіректерді салуға келісім берді, ал 1914 жылдың тамызында зеңбіректер сәтті сынақтан өтті. Бұл жетістік, сондай-ақ Ұлыбритания, Италия, Германия және Жапония 15 және 16 дюймдік зеңбіректерді қабылдағаны туралы бірнеше теңіздік басылымдардағы ресми емес хабарлар Бас кеңесті жоғары калибрлі зеңбіректерге ие жобаны пайдасына құрылысты тоқтатуды қарастыруға итермеледі. Мұндай қадам бір кемеге 8000 тоннаға дейін салмақ қосуға әкелді, бұл Пенсильванияға дейінгі секіруден екі есе көп. Келесі үш жыл бойы пікірталас жалғасты. Әр жыл сайын президент Вудро Вильсонның Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Джозеф Даниельс шығынның артуына наразылық білдіріп, Стандарттық класс дизайнының ерекшеліктерін сақтауды бұйырды, бірақ ақырында 1917 жылғы жобалық соғыс кемелерімен келісімге келді. Дегенмен, бұл рұқсат етілген жалғыз маңызды өзгеріс болды. Колорадо классының дизайны алдыңғы классқа сәйкес жасалды; екі дизайн арасындағы басты айырмашылық – Теннесси классының төрт үш мұнаралы 12 /50 калибрлі зеңбіректерінің орнына төрт екі мұнаралы 8 /45 калибрлі зеңбіректердің жақсартуы болды. Теннессилер де бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен АҚШ-тың ең заманауи соғыс кемелері болды және C&R-мен байланысты және одан тыс британдық конструкторлардың назарын аударды. Бұл ұқсастық АҚШ Әскери-теңіз күштері өзінің соғыс кемелерінің дизайнын стандарттағанда да сақталды. Бұл, бір жағынан, Солтүстік Атлантикада қызмет ету үшін 250-ден астам эсминец пен 450-ден астам су асты кемелерін жылдам салу қажет болған соғыс тәжірибесінің нәтижесі болды. АҚШ Әскери-теңіз күштері мұны құрастыру желісіне ұқсас процесте жасады, әр класс үшін бір негізгі дизайнды сақтап, максималды стандарттау мен рационализациялауды қамтамасыз етті. 1916 жылғы Әскери-теңіз заңы 16 линкор және 6 линкорлық крейсердің салынуын білдіргендіктен, уақыт пен еңбекті үнемдеу үшін өндірісті жеңілдету қажет болды. Дегенмен, АҚШ соғыс кемелері мүмкіндігінше стандартталды, бірақ дизайнды жақсарту мүмкін болған кезде енгізілді. Колорадодағы көптеген өзгерістер олардың келі салынбастан бұрын енгізілді. Алайда, су асты қорғанысы – кемеге жетпей, су арқылы өтіп, су сызығынан төмен соғылатын торпедалар мен снарядтарға қарсы кеменің басты қорғанысы – уақытында жоспарланбады. Проблема – кейсондық тәжірибелер, яғни сұйықпен толтырылған және бос қалдырылған бөліктердің сериясы торпедаларға қарсы өте тиімді қорғаныс болатынын дәлелдейтін сынақтар аяқталған жоқ. Кемелерді мүмкіндігінше тез салу үшін кеме құрылыс корпорацияларына жіберілген ұсыныстарда, егер олар кемелерді салуға таңдалса, кемелердің дизайнына келі салынғаннан кейін үш ай ішінде өзгерістер енгізуге рұқсат етілуі керек екендігі айтылды.

Жалпы сипаттамалары

Колорадолар жалпы алғанда Теннессилерге өте ұқсас болды, жалпы ұзындығы 624 фут (190 м) және су сызығы бойынша 97 фут (30 м) ені бар. Олар қалыпты жүктемеде және толық жүктемеде суға түсірілді және 30,5 фут (9 м) суға батып жүрді. Нью-Мексико және Теннесси класс кемелері сияқты, олардың корпусы ауыр теңізде кемелерді құрғақ ұстау үшін клипер тәрізді жасалған, сондай-ақ қосалқы қару-жарақ жоғарғы корпуста емес, кеменің құрылымында орналастырылды (Пенсильвания және одан бұрынғы класс кемелерінде), онда қарулар ауыр теңізде тым көп суға ішіп, жиі қолдануға жарамсыз болып шықты.

Қозғалтқыш

Бұрынғы сыныпта қолданылған турбоэлектрлік беріліс жүйесі осы жерде де сақталды. Оның артықшылықтары: турбиналардың винт жылдамдығына қарамастан, ең тиімді жылдамдықпен жұмыс істеу мүмкіндігі, бұл отынды үнемдеуге және қашықтықты арттыруға, сондай-ақ машиналардың бөлінуін жеңілдетуге, кеменің торпедалық соққыларға төтеп беру қабілетін жоғарылатуға әкелді. Әрбір төрт пропеллерлік вал 5424 киловатт электр қуаты бар электрмотормен қоздырылды, олар екі фазалы турбогенераторлармен (Мэриленд үшін General Electric, Колорадо және Батыс Вирджиния үшін Westinghouse) 5000 вольт кернеумен жабдықталған. Сегіз мұнаймен қыздырылатын Babcock & Wilcox су түтікті қазандықтары, әрқайсысы жеке бөлімде орналасқан, генераторларға буды жеткізді. Барлығы кемелердің электр станциясының қуаты 28 900 электрлік ат күшіне (ЭАҚ) бағаланды, бұл максималды жылдамдыққа қол жеткізуге мүмкіндік берді. 4570 тонналық жанармақ қорымен, Колорадо кемелері теңізде отын толықтырмастан белгілі бір қашықтыққа жүзе алатын.

Негізгі қарулар

Колорадо класы сегіз 45 калибрлі Mark 1 зеңбірегімен қаруланды, олар бронебойғыш (AP) снарядын бастапқы жылдамдығымен және минутына шамамен 1,5 оқпен, мұнараның максималды көтерілу бұрышы 30 градусқа дейін атуға мүмкіндік берді. Бұл қарудың әзірлеу жұмысы 1913 жылдың тамызында басталды, бұрынғы Mark 2 зеңбірегінің тесігі кеңейтіліп, жаңадан жасалды. Оның бастапқы жылдамдығы /50 калибрлі Mark 7 зеңбірегінен екі есе жоғары, ал New York класындағы кемелерде қолданылған 14 дюймдік /45 калибрлі зеңбіректен 50 процентке артық болуы күтілді. 1914 жылдың шілдесінде алғашқы сынақ атысынан кейін және шағын түзетулерден соң, 16 дюймдік Mark 1 1916 жылдың мамырында қайта сынақтан өтіп, 1917 жылдың қаңтарында өндіріске жіберілді. 1930 жылдары Колорадо кемелері модернизацияланғанда, бұл зеңбіректер стандартты теңіздік практика бойынша қайта жаңартылып, 16 дюймдік /45 (40,6 см) Mark 5 және Mark 8 деп қайта аталды.

Екінші реттік қарулар

14 /51 калибрлі Mark 15 зеңбіректері жау эсминецтерінен қорғану үшін орнатылды. 1922 жылы бұл сан 12-ге дейін азайтылды. Mark 15 зеңбірегі 20 градус бұрышта минутына 7 оқтан атып, максималды қашықтыққа дейін оқтың жылдамдығымен өте дәл атып, нысанадан кем қашықтықтағы қауіпті аймаққа ие болды. "Нью-Мексико" және "Теннесси" класс кемелеріндегідей, бұл зеңбіректер негізгі палубадағы броньсыз казематтарға орнатылды, бұрынғы класс кемелерінен бір палуба жоғары, қажет болған жағдайда ауыр ауа райында оларды басқаруға мүмкіндік беру үшін. 1942 жылы Перл-Харборда ауыр зақымдалған "Батыс Вирджиния" кемесі күрделі жөндеуден өтті, оның Mark 15 зеңбіректері алынып, орнына екі зеңбіректік мұнараларда 16 /38 калибрлі Mark 12 көп мақсатты зеңбіректер орнатылды. Тынық мұхитында шұғыл түрде қажет болған "Мэриленд" және "Колорадо" кемелері соғысқа дейінгі Mark 15 зеңбіректерінің 8-ін сақтап қалды, "Колорадо" кемесінде соғыс аяқталғанға дейін; жоспарланған және кейін орнатылған екі зеңбіректік мұнаралар сол кезде жеткіліксіз болды, және тек 1945 жылдың мамыр айында "Мэриленд" кемесі "Батыс Вирджиния" кемесіндегідей 8 екі зеңбіректік мұнарадағы 16 5 дюймдік/38 зеңбіректермен қайта жабдықталды. Mark 12 зеңбірегі 45 градус бұрышта 37200 фут (11339 м) максималды биіктікке дейін оқ атып, қолмен зарядталатын, бірақ қуатпен итерілетін және кез келген бұрышта оңай зарядтауға қабілетті, жоғары атыс жылдамдығына ие болды. 1943 жылы жақын қысқасы бар авиацияға қарсы оқ-дәрілерді пайдалану 5 дюймдік/38 зеңбірегін осы салада одан да тиімді етті.

Әуе шабуылына қарсы қару

Бастапқыда әуе шабуылынан қорғану үшін 4 /23 калибрлі зениттік қарулар орнатылды. 1922 жылы бұл сан сегіз қаруға дейін арттырылды. Бұл қарулар оқтығының бастапқы жылдамдығымен атылып, максималды ұшу қашықтығы 18000 фут (5486 м) және 45,3 градус бұрышпен 18000 фут (5486 м) биіктікке дейін, минутына сегіз-тоғыз оқ ату жылдамдығымен қамтамасыз етілді. 1928–1929 жылдары бұл қарулар /25 калибрлі зениттік қарулармен ауыстырылды, бұл Әскери-теңіз күштерінде әуе шабуылына қарсы қолдану үшін арнайы жасалған алғашқы қару болды. Олар оқтығын минутына 15-20 рет атып, 45 градус бұрышпен 27400 фут (8352 м) биіктікке және 85 градус максималды бұрышпен 27400 фут (8352 м) биіктікке дейін максималды ұшу қашықтығына жеткізді. 1937–1938 жылдары бұл қарулар 1,1 дюймдік 75 калибрлі төрттік (квадро) орнатулармен күшейтілді. 1942 жылы кемелердегі әуе қорғанысы жүйесі толығымен жаңартылды. 5 дюймдік 25 калибрлі қарулардан басқа, олар төрттік орнатуда 16 «Бофорс» 40 мм зениттік қаруларын және жеке орнатуда 32 «Оерликон» 20 мм зениттік қаруларын тасыды. Төрттік 40 мм «Бофорс» қаруы минутына 120 оқтан (бір стволға шаққанда), көлденең орналасқанда 140-160 оқтан (гравитацияның көмегімен) атып, 45 градус бұрышпен максималды ұшу қашықтығына және 22299 фут (6797 м) биіктікке жеткізді. 20 мм «Оерликон» қаруы орташа бастапқы жылдамдығымен және минутына 250-320 оқтан ату жылдамдығымен 45 градус бұрышпен максималды ұшу қашықтығына және 10000 фут (3048 м) биіктікке дейін атып тастады. 1944–1945 жылдары әуе қорғанысы тағы бір рет жаңартылды, себебі Әскери-теңіз күштері жапондық камикадзе ұшақтарын тоқтату үшін 20 мм оқтардың тым жеңіл екенін анықтады; сонымен қатар, осы ұшақтардың жоғары жылдамдығы осы қолмен басқарылатын қаруларды қолданусыз қылды. Олардың орнына, қосымша төрттік 40 мм «Бофорс» орнатулары қосылды. «Мэриленд» ақырында 10 төрттік орнатуда 40 дана 40 мм және 18 жұп орнатуда 36 дана 20 мм зениттік қаруларын тасыды (басқа дерек көзінде ол 11 төрттік орнатуда қырық төрт 40 мм және 20 жұп және 1 төрттік орнатуда қырық төрт 20 мм зениттік қаруларын тасығандығы айтылады). «Колорадо» кемесінде төрттік орнатуда 32 немесе 40 дана 40 мм зениттік қарулары болды, сонымен қатар 39 жеке, 8 жұп және 1 төрттік орнатуда 20 мм зениттік қарулары болды. «Батыс Вирджиния» кемесі төрттік орнатуда қырық 40 мм және 58 жеке, 1 жұп және 1 төрттік орнатуда 64 20 мм зениттік қаруларын тасыды.

Қаптама және су асты қорғанысы

Невада класындағы линкорларда енгізілген "барлығы немесе ештеңе жоқ" бронь схемасы, стандартты типтегі соғыс кемелеріндегідей, алдыңғы Теннесси класына ұқсас бронь жиынтығымен жалғасты. Ерекшелік – негізгі қарудың калибріне сәйкес, маңызды механизмдер маңындағы белдік бронинің қалыңдығының арттырылуы болды. Әйтпесе, белдіктің ең төменгі қалыңдығы 14 дюймді құрады. Жоғарғы палуба брони бастапқыда белгілі бір қалыңдыққа ие болды және кейіннен арттырылды. Төменгі палуба бронисінің қалыңдығы аралығында болды және модернизация кезінде күшейтілген болуы мүмкін. Теннессилер сияқты, Колорадолар да 1930 жылдары жайғасу қабілетін жақсарту үшін жаңғыртылды. Жаңа су асты қорғаныс схемасында кеме екі жағында орналасқан, қалың брондалған бөлімдермен бөлінген бес бөлім болды: сыртқы бос, үш толтырылған және ішкі бос. Сонымен қатар, сегіз қазандық бұрынғы жобалардағы орнынан алынып, турбоэлектр станциясының сол және оң жағындағы бөлек орындарға орналастырылды. Бұл құрылым тағы бір қорғаныс шебін құрады, егер бір немесе тіпті қазандықтардың бір жағы істен шықса, кеменің жүзуіне мүмкіндік беретін болды. Бұл өзгеріс Нью-Мексико мен Теннесси арасындағы басты эстетикалық айырмашылыққа әкелді: бұрынғысының бір үлкен түтін құбыры екіншісінде екі кішкентай түтін құбырымен ауыстырылды. Мұнара бронисінің қалыңдығы төбесінде 5 дюйм, бүйірлерінде және артқы жағында 8 дюйм, ал алдыңғы бетінде 18 дюймді құрады. Теннесси класынан алынған басқа да жақсартуларға алдыңғы торпедалық бөлімді 16 дюймдік зеңбіректердің оқ-дәрі қоймасынан алыстатуға жасалған әрекет кірді, себебі бұл бөлім осал деп есептелді. Сондай-ақ, жобада ішкі емес, сыртқы белдік бронисін пайдалану көзделді, соның нәтижесінде "кеме қабырғасының құрылымындағы үздіксіздік бұзылуына" жол берілмейді, бұл судағы кедергіні азайтуға және энергияның кез келген ысырабын болдырмауға септігін тигізер еді.

Өзгерістер

1917 жылғы қаржы жылының қаражатымен төрт Колорадоға жасалған ұсыныстар 1916 жылдың 18 қазанында ашылды; Мэриленд кемесінің қадасы 1917 жылдың 24 сәуірінде салынса да, қалған үш соғыс кемесі 1919-1920 жылдары ғана салынды. Біріншісінің жойылғаннан кейін, Колорадолар АҚШ-тың шамамен екі онжылдыққа соңғы соғыс кемелері болды. Олар сондай-ақ екі зеңбірек мұнараларын пайдаланған соңғы американдық линкорлары болды – алғашқы және екінші Оңтүстік Дакота класс линкорларында тоғыз 16 дюймдік/45 калибрлі зеңбіректер болды, ал кейінгілерінде үш үш зеңбірек мұнарасында тоғыз 16 дюймдік/50 калибрлі зеңбіректер қолданылды.

Соғыс аралығындағы жаңғыру

1931 жылдың қазан айында «Теннесси» және «Колорадо» класс кемелерін жаңғырту жоспарлары жасалды, бұл Вашингтон теңіз келісімінің қағидаларын айналып өту мақсатында жасалды. Келісімге сәйкес, қайта құру тек әуе және су асты шабуылдарынан қорғануды күшейтуге бағытталған болуы керек еді, бірақ атыс басқару жүйесін жақсарту және бас қарудың көтерілу бұрышын арттыру да мүмкін болды, себебі бұл талаптар келісімде көрсетілмеген еді. Сонымен қатар, кеме корпусының ішіндегі өзгерістер қорғанысты арттыру мақсатында жасалған деп негізделуі мүмкін, тіпті олардың нәтижесінде жылдамдық немесе қанағаттанарлық қызмет ету мерзімі ұзарған жағдайда да, өйткені «блистер» термині тек кеме корпусының сыртындағы өзгерістерді – мысалы, бас бронялық белдеудің қалыңдығы мен бас қарудың калибрін шектеу үшін ғана қолданылды. Екінші қару батареясын өзгерту Вашингтон келісімінің құзыретіне кірмейтін мәселе болды. Бастапқы жоспарларға улы газға ие химиялық оқтардан қорғану шаралары кірді, бірақ 1920 жылдардың соңында Бас кеңес мұндай оқтардан зардап шеккен кемені залалсыздандыру мүмкін емес екенін мәлімдеді – кемені батыру қажет болар еді. Сондай-ақ, палуба бронясы арнайы өңделген болатпен (STS) күшейтілуі керек еді, бұл кеменің сусымасын арттыратын еді. Бас мұнаралардың үстіңгі бөлігіндегі броня қалыңдатылуы керек еді, атыс басқару жүйесі соңғы технологиялармен жаңартылуы керек еді және бас қару үшін жаңа оқтар жасалуы керек еді. Екі (кейіннен төрт) төрттік 1,1 дюймдік зениттік пулеметтер қосылуы керек еді, ал барлық ескі жабдықтар жаңасына алмастырылып, кемелер салмағының артуына қарамастан жылдамдықты жоғалтпауы керек еді. Торпедаға қарсы бөртпелер де орнатылуы керек еді, бірақ кемелердің ені 106 футтан (32 метрден) аспауы керек еді, осылайша олар Атлант мұхитынан Тынық мұхитына және керісінше Панама каналын пайдалана алатын еді. Мұндай жөндеулердің бір кемеге шамамен 15 миллион долларға (барлығы 71 723 000 доллар) бағаланатыны күтілді. Алайда, Ұлы депрессия кезеңінде Әскери-теңіз күштеріне көп ақша бөлдірмеді. Қозғалтқыш бөлімдерін ауыстырудың орнына жөндеу арқылы 26 625 000 доллар үнемдеуге болады, бірақ бұл кемелердің жылдамдығын төмендетуі мүмкін еді. Химиялық оқтардан қорғану және жаңа оқтарды әзірлеуден бас тартуға болады. Дегенмен, кейінірек ұсынылған үнемдеу шаралары кейіннен алынып тасталды. Әскери-теңіз күштері Әскери-теңіз министрінен 1933 қаржы жылында Конгрестен екі класс кемелерін жаңғыртуға қаражат сұрауды өтінді, бірақ депрессия нашарлай берді. Өзгерістер туралы ұсыныстар жасала бергенімен, жоспарлар тоқтатылды және ешқашан іске асырылмады. 1934 жылдың басында Құрылыс және жөндеу бюросы «Үлкен бестікке» – екі «Теннесси» және үш «Колорадо» кемелеріне торпедаға қарсы бөртпелер орнатуды ұсынды, осылайша кемелердің сусымасы артатын еді. Басқа факторлармен қатар, кемелердің мүмкіндігінше көп мөлшерде отынмен порттан шығу тәртібіне байланысты, бес кеме де өте ауыр болды және судың төменгі деңгейінде жүрді. Мысалы, 1935 жылдың маусым айында «Теннесси» кемесінің қалыпты жұмыс істеу кезіндегі сусымасы бастапқы дизайнында көзделген ең жоғары авариялық жүктемеден асып кетті. Бұл кеменің су тартуын арттырды, яғни кеменің су желісі 5 футқа (2 метрге) төмендеді. Құрылыс және жөндеу бюросы «Колорадо» кемелерінде су тартуын арттыру үшін оқшаулау қажеттігін көрсетті. Оларды орнату бір жылға созылатын жұмыс еді, әр кеме құрғақ докта алты ай өткізетін еді – алғашқы ай корпустың пішінін анықтау үшін, келесі алты айы қайықпен жүзу кезінде бөртпелер салынып, соңғы бесеуі кемеге қосу үшін докқа қайта оралатын еді. Үш жылдан кейін (1937) әртүрлі Әскери-теңіз бюролары «Теннесси» және «Колорадо» кемелерін ішінара жаңғырту мүмкіндігін талқылау үшін бірлескен отырыс өткізді. Олар 1933 жылы ұсынылған өзгерістерден мүлдем өзгеше болды; қосымша палуба бронясы үшін ешқандай ережелер болған жоқ, бірақ көптеген толықтырулар мен ауыстырулар көзделді. Жаңа атыс басқару жүйелеріне орын беру үшін кемелерді қайта қайнату қажет болды. Бас және қосалқы қару батареяларының атыс басқару жүйелері, соның ішінде жаңа дистанция өлшегіштер мен бас бөлмедегі аспаптар алмастырылуы керек еді, ал жаңа Mark 33 әуе кемелеріне қарсы атыс басқару директорлары жоспарланды. Бас мачта мен M2 Brownings алынып тасталды, ал торпеда бөртпесінің мүмкіндігін зерттеулер жүргізілді, оның қосылуын Құрылыс және жөндеу ең маңызды деп санайтын еді, бұл кемелердің енін 108 футқа (33 метрге) дейін ұлғайтатын еді. Осы жоспарлар 1938 жылдың қазанында аяқталды. Олардың ешқайсысы толық қайта құру болған жоқ, шығындар кеме басына 8 094 000 доллардан 38 369 000 долларға дейін ауытқып отырды. Алайда, жаңартуға бөлдірілетін ақша жаңа эсминецтерді салуға бөлдірілетін қаражатты азайтатын еді, ал жаңа эсминецтер қайта құрылған ескі кемелерден жақсырақ болар еді, сондықтан Әскери-теңіз министрі қараша айында осы жоспарларды қабылдамады. Конгрес 1939 жылы осы жаңартулардың кейбіріне, соның ішінде бөртпелерге 6 600 000 доллар бөлді.

Екінші дүниежүзілік соғыс өзгерістері

Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Әскери-теңіз күштері британдықтардың алған тәжірибесін АҚШ кемелеріне қолдана бастады. 1940–1941 жылдардағы Эрнест Дж. Кінг басқарған кеңес, соғыс кемелерінің екінші деңгейдегі қаруларын жаңарту арқылы әуе шабуылына қарсы қорғанысын күшейтуді ұсынды. Бұл шараларға 5 дюймдік/25 калибрлі және 5 дюймдік/51 калибрлі барлық қаруларды алып тастау, олардың орнына 5 дюймдік/38 калибрлі екі мақсатты қаруларды орнату, алты төрттік 1.1 дюймдік қаруларды қосу және жаңа әуе шабуылына қарсы қарулардың ату бұрыштарын ашық ету үшін суперструктураны кесу кірді. 1941 жылы кеңес 16 5 дюймдік/38 калибрлі екі мақсатты, 16 40 мм "Бофорс" төрттік және 8 бірлік 20 мм "Оерликон" қаруларын орнатуды ұсынды, бірақ кемелердің қосымша салмақты көтере алатынына көздері жетпеді және бұл өзгерістерді жүзеге асыру үшін құрғақ докта көп уақыт қажет болатын еді. Осы мәселелерді ескере отырып, кеңес төрттік 1.1 дюймдік қаруларды уақытша қолдануды ұсынды; алайда, бұл қарулар өте жылдам және көп мөлшерде өндірілмеді, сондықтан екінші уақытша шешім қабылданды. 1941 жылдың маусымына дейін "Аризона" мен "Невададан" басқа барлық АҚШ соғыс кемелеріне 50 калибрлі пулеметтер қосылды; Атлантикадағы үш соғыс кемесінде қараша айына дейін олар төрттік 1.1 дюймдік қарулармен ауыстырылды, себебі олар соғыс аймағына жақын болды. Бұл өзгерістер әртүрлі соғыс кемелерінде жүргізілгендіктен, бұрыннан салмағы артық болған кемелерге қосымша салмақ түсті, сондықтан лайықты су өткізбейтін биіктікті сақтау үшін торпедалық бөлімдерді орнату қажет болды. Бұл шараға 750 000 доллар және құрғақ докта 3-4 ай уақыт жұмсалды. Кінг кеңесі палубаның бронясын күшейтуді және 5 дюймдік/38 калибрлі екі мақсатты қаруларды қосуды ұсынды, бірақ Әскери-теңіз операцияларының бастығы мұндай үлкен өзгерістерді күту керек деп шешті, өйткені сол кезде әлемде соғыстар болып жатты. Дегенмен, "Үлкен бестікке" торпедалық бөлімдер орнатуға рұқсат берілді, әр кеме үш ай бойы Пьюджет-Саунд кеме құрастырушылық қасбетінде құрғақ докта тұрды. "Мэриленд" алдымен (1941 жылдың 17 ақпанынан 20 мамырына дейін), содан кейін "Батыс Вирджиния" (10 мамырдан 8 тамызға дейін), "Колорадо" (28 шілдеден 28 қазанға дейін), "Теннесси" (1942 жылдың 19 қаңтарынан 21 сәуірге дейін) және "Калифорния" (16 наурыздан 16 маусымға дейін) жөндеуден өтті. Алайда, торпедалық бөлімдерді орнатуға кеткен уақытты бағалау қате болды; Пьюджет-Саунд, егер жұмыстарға "Саратоганың" жөндеуіне тең және жаңа құрылыстан жоғары басымдық берілсе, "Мэрилендтегі" жұмысты 123 күнтізбелік күн ішінде (шамамен төрт ай) аяқтауға болады деп сенді. Осы бағдарлама бойынша тек екі кемеге торпедалық бөлімдер орнатылды: "Мэриленд" (1 тамыз 1941 ж. аяқталды) және "Колорадо" (26 ақпан 1942 ж.); Перл-Харборға шабуыл "Батыс Вирджиния" мен екі "Теннессиге" арналған жөндеу жұмыстарын тоқтатты. Көтпелі шабуыл Пьюджет-Саундта орналасқан "Колорадоға" тигізбеді және "Мэрилендке" көп зақым келтірмеді; алайда "Батыс Вирджиния" қатты зақымданды және ең болмағанда күрделі жөндеуді қажет етті. АҚШ соғысқа кіргеннің алғашқы айларында екі "Колорадоға" үлкен өзгерістер енгізілген жоқ; Тынық мұхиты флотындағы барлық соғыс кемелері жапондықтардың Гавайиге немесе Батыс жағалауға шабуыл жасауы жағдайында 48 сағат ішінде теңізге шығуға дайын болу туралы тұрақты бұйрыққа ие болды және оларды ешқандай үлкен жөндеу жұмыстарына қалдыруға болмайды. "Колорадоға" радар, оқшаулаудан қорғау, он төрт 20 мм "Оерликон" және төрт төрттік 1.1 дюймдік қарулар қосылды. "Мэрилендке" де осындай тәсіл қолданылды, тек айырмашылығы он алты 20 мм қару және 1.1 дюймдік қарулар болмады. "Колорадо" мен "Мэрилендке" мұнаралы мачталар орнатылса да, олардың көп бөлігі 1942 жылдың басында кеме экипаждарымен кесілді. Мұнаралы мачталар сақталып, 1944 жылдың басына дейін пайдаланылмады. "Колорадо" мен "Мэриленд" соғыс аймағында өте қажет болды, сондықтан 1944 жылға дейін күрделі жөндеуден өтпеді, бірақ аралықта кішігірім толықтырулар мен алып тастаулар, негізінен, әуе шабуылына қарсы қару-жарақтарға жасалды. Соғыс кезінде екі кемеде де әуе шабуылына қарсы батареялар үнемі өзгертіліп тұрды. 1942 жылдан бастап олар сегіз 5 дюймдік/25 калибрлі, төрт төрттік 1.1 дюймдік қару, әртүрлі мөлшерде 20 мм қарулар және сегіз .50 калибрлі пулеметтермен жабдықталды. 1942 жылдың маусымында "Колорадода" он төрт 20 мм қару болды; бес айдан кейін бұл көрсеткіш жиырма екіге дейін өсті, ал кейінірек уақытша отыздан астам қару орнатуға рұқсат берілді. 1943 жылдың ақпанына қарай "Колорадо" мен "Мэриленд" екі қосымша төрттік 1.1 дюймдік қару (барлығы алты орналым) және қырық сегіз 20 мм қару алды; бір айдан кейін оларға қосымша он .50 калибрлі пулемет берілді. 1943 жылдың қарашасында екі мақсатты 5 дюймдік/51 калибрлі қарудың екеуі, алты төрттік 1.1 дюймдік қару және бірнеше 20 мм қарулар ( "Колорадода" алты, "Мэрилендте" сегіз) алып тасталды, олардың орнына отыздан екі 40 мм "Бофорс" қарулары (алты төрттік және екі екілік) орнатылды. Екі кеме де 1944 жылы күрделі жөндеуден өтті. Осы кезде олардың қалған артқы мачталары алынып, олардың орнына мұнаралы мачталар орнатылды, екі екілік 40 мм қару төрттіктермен ауыстырылды, бір төрттік 20 мм қару қосылды және жаңа радар орнатылды. Әскери-теңіз күштерінің адмиралы Эрнест Дж. Кінг ұсынған кеңейтілген жөндеулерге сегіз екілік 5 дюймдік/38 калибрлі қаруларды, жетілдірілген атыс басқару жүйелерін және екінші қорғаныс палубасын қосу кірді, бірақ Кемелер бюросы Кінг идеялары үшін қосымша салмақты өтеу үшін нені алып тастау керектігін көрсеткеннен кейін, "Нью-Мексико" класындағы кемелерге ұқсас кішкентай жөндеулер жасау ыңғайлырақ екенін ұсынды. Алайда, "Мэриленд" камикадзе ұшағымен соққыға ұшқанша ешқандай шара қабылданбады. Жөндеу кезінде сегіз екілік 5 дюймдік/38 калибрлі қарулар қосылды, бірақ басқа ештеңе жасалмады; оның басқару мұнарасы алынып, 5 дюймдік қарулардың қосымша салмағын теңдестіру үшін арнайы өңделген болаттан жасалған құрылыммен ауыстырылды.

Сыныптағы кемелер

+ Құрылыс деректері Кеме атауы Корпус нөмірі (корпус нөмірі) Құрылысшы Құрылысы басталды Суға түсірілді Қызметке кірді Қызметтен шығарылды Тағдыры Colorado BB 45New York Shipbuilding Corporation, Camden, New Jersey29 мамыр 191922 наурыз 192130 тамыз 19237 қаңтар 1947Жоюға жіберілді 1 наурыз 1959; Мақұлдауға сатылды, 23 шілде 1959 Maryland BB 46Newport News Shipbuilding Company, Newport News, Virginia24 сәуір 191720 наурыз 192021 шілде 19213 сәуір 1947Жоюға жіберілді 1 наурыз 1959; Мақұлдауға сатылды, 8 шілде 1959 Washington BB 47New York Shipbuilding Corporation, Camden, New Jersey30 маусым 19191 қыркүйек 1921 Вашингтон теңіз келісіміне қол қойылғаннан кейін жойылды; Мақсат ретінде батып кетті, 25 қараша 1924 West Virginia BB 48Newport News Shipbuilding Company, Newport News, Virginia12 сәуір 192017 қараша 19211 желтоқсан 19239 қаңтар 1947Жоюға жіберілді 1 наурыз 1959; Мақұлдауға сатылды, 24 тамыз 1959

USS Колорадо

Колорадо – 38-ші штаттың құрметіне аталған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің үшінші кемесі. Оның қазығы 1919 жылғы 29 мамырда Нью-Йорк кеме құрылысы корпорациясы (New York Shipbuilding Corporation) тарапынан салынды. Ол 1921 жылғы 22 наурызда суға түсіріліп, 1923 жылғы 30 тамызда капитан Р.Р. Белкнап басқаруымен қолданысқа енгізілді. Өзінің қызметі барысында Колорадо түрлі салтанаттар мен флоттық жаттығуларға қатысып, 1933 жылғы жер сілкінісінен кейін Калифорния штатының Лонг-Бич қаласының тұрғындарына көмек көрсетті. 1937 жылы Амелия Эрхарт және оның ұшағы жоғалып кеткеннен кейін оны іздеуге шыққан бірнеше кемелердің бірі болды. Колорадо 1941 жылғы 7 желтоқсанда Перл-Харборға шабуыл жасалған кезде Пьюгет-Саундта күрделі жөндеуден өтіп жатты. Батыс жағалауындағы кең ауқымды жаттығулардан кейін, Колорадо 1942 жылғы сәуірде Перл-Харборға қайта оралды. 1942 жылғы қарашадан 1943 жылғы қыркүйекке дейін Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитында орналасқан. 1943 жылғы қарашада Гилберт және Маршалл аралдары, сондай-ақ Мариан және Палау аралдары шайқасында жапондықтарға қарсы операцияларға қатысып, жоспарланған десанттық шабуылдар алдында Лусон және Окинава аралдарын атқылады. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Колорадо 1947 жылы қызметтен босатылғанға дейін "Солдат кілемшесі" операциясына қатысты. 1957 жылы ол металл тескілеріне сатылды.

"Мэриленд" кемесі

Мэриленд – АҚШ Теңіз күштерінің жетінші штатының құрметіне аталған үшінші кемесі. Оның қадасы 1917 жылғы 24 сәуірде Вирджиния штатының Ньюпорт Ньюс қаласындағы «Ньюпорт Ньюс Шипбилдинг» компаниясымен салынды. 1920 жылғы 20 наурызда суға түсіріліп, 1921 жылғы 21 шілдеде капитан С. Ф. Престон басқаруымен қолданысқа берілді. Өзінің қызметі барысында ол 1925 жылы Австралия мен Жаңа Зеландияға достық сапар жасады және 1928 жылы Латын Америкасы аймалына жасаған сапарында сайланған президент Герберт Гуверді Тынық мұхиты арқылы тасымалдады. 1920-1930 жылдар аралығында ол көптеген оқу-жаттығулар арқылы флоттың дайындығын қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды. 1940 жылы Мэриленд операциялық базасын Перл-Харборға көшірді. 1941 жылғы 7 желтоқсанда Жапонияның Перл-Харборға жасаған шабуылы кезінде ол Форд аралының жанында тізілген болатын. Шабуыл кезінде зақымданған Мэриленд Пьюджет-Саундқа хабарласып, онда жөнделіп, модернизацияланды. Мэриленд Тарава шайқасындағы десант операцияларын қолдады, содан кейін Гилберт және Маршалл аралдары, Мариана және Палау аралдары, Пелелиу шайқасы, Филиппин және Окинава шайқастарына қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Мэриленд 1947 жылы қызметтен босатылғанға дейін «Magic Carpet» операциясына қатысты. 1959 жылы ол металл тескілеріне сатылды.

USS Вашингтон

Вашингтон – 42-ші штат құрметіне аталған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің екінші кемесі. Оның қадасы 1919 жылғы 30 маусымда Нью-Йорк кеме құрылысы корпорациясы (New York Shipbuilding Corporation) тарапынан қазылды. Кеме 1921 жылғы 1 қыркүйекте суға түсірілді, бірақ 1922 жылғы 8 ақпанда Вашингтон теңіз келісіміне қол қойылғаннан кейін екі күн өткен соң, 75,9% дайын болған дредноуттың құрылысы тоқтатылды. 1924 жылғы қарашада кеме Вирджиния мүйісінің жағасынан теңізге сүйретіліп, артиллериялық нысана ретінде пайдаланылды. Сынақтардың бірінші күні кемеге екі торпеда және үш жақын маңдағы бомба тиді, зақым аз болды және үш градусқа бұрылды. Сол күні кемеде 400 фунт TNT жарылғанмен, ол су бетінде қалды. Екі күннен кейін кемеге 1219 метр биіктіктен он төрт снаряд түсті, бірақ тек біреуі ғана тесіп өтті. 1924 жылғы 26 қарашада «Нью-Йорк» және «Техас» кемелері 14 дюймдік снарядтармен оны батырды. Сынақтан кейін, жауынгерлік кемелердегі қазіргі палубалық броня жеткіліксіз екендігі анықталды және болашақ жауынгерлік кемелер үш қабатты түбімен жабдықталуы керек.

USS Батыс Вирджиния

Батыс Вирджиния – 35-ші штаттың құрметіне аталған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің екінші кемесі. Оның қадағы 1920 жылдың 12 сәуірінде Ньюпорт Ньюс кеме құрылысы компаниясымен салынды. 1921 жылдың 17 қарашасында суға түсіріліп, 1923 жылдың 1 желтоқсанында капитан Томас Дж. Сенннің басқаруымен қолданысқа берілді. Карьерасының басында кеме қағылысқан оқиғаға қарамастан, Батыс Вирджиния артиллериясы мен бронялық қорғанысы үшін жоғары бағаланды және 1930-шы жылдары Гавай аралдарының қорғанысын сынауға арналған жаттығуларға қатысты. 1941 жылдың 7 желтоқсанында таңертең Батыс Вирджиния, Battleship Row-дағы тұрғынжайында жапондық торпедалар мен бомбалардың көптеген соққыларынан батып кетті, бірақ көбінесе қарсы су тасқынының арқасында, Калифорнияға ұқсас, тең қалыпта тұрақтап қалды. 1942 жылдың 17 мамырында қайта суға шығарылған Батыс Вирджиния, Пьюгет Саундқа қайта құру және жаңғырту үшін баруға жеткілікті уақытша жөндеулерден өтті. 1944 жылдың шілдесінде ол Пьюгет Саундтан шығып, Филиппин кампаниясының қарсаңында Тынық мұхиты флотына қосылып, жауынгерлік операцияларға қатысты. Ол Суригао бұғазы шайқасына қатысты, ол Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы шайқас кемесі мен шайқас кемесі арасындағы дуэлі болды, онда оның жаңа Mk. 8 отты басқару радарі, қараңғыда, жапондық Yamashiro шайқас кемесін алғашқы оқ атумен дер кезінде жойды. 1945 жылдың ақпанында Батыс Вирджиния Иво-Джима шайқасына қатысты, бастапқыда жағаға шабуылдан бұрын бомбалау арқылы, кейіннен аралдағы жер күштеріне қолдау көрсету арқылы. Оның соңғы жауынгерлік операциялары Окинава шайқасында болды; Жапонияның капитуляциясынан кейін ол Magic Carpet операциясына қатысты. 1947 жылы қызметтен босатылып, 1959 жылы металл тескілеріне сатылды.