Кіріспе
Француз метеорологы Леон Филипп Тейссерен де Борт (5 қараша 1855 жылы Парижде, Франция – 2 қаңтар 1913 жылы Канн қаласында, Франция) – француз метеорологы және аэрология саласындағы пионер. Ричард Асманмен (1845–1918) бірге стратосфераны ашқан екі ғалымның бірі саналады, екеуі де 1902 жылы дер кезінде өздерінің ашылуларын жариялаған. Тейссерен де Борт адамсыз, құралдармен жабдықталған шарларды қолдануды алғашқылардың бірі болып енгізді және атмосферадағы 8-17 километр биіктіктегі, температура градиентінің нөлге жететін аймақты анықтады, қазір бұл аймақ тропопауза деп аталады.
Léon Philippe Teisserenc de Bort (5 November 1855 in Paris, France – 2 January 1913 in Cannes, France) was a French meteorologist and a pioneer in the field of aerology. Together with Richard Assmann (1845 1918), he is credited as co discoverer of the stratosphere, as both men announced their discovery during the same time period in 1902. Teisserenc de Bort pioneered the use of unmanned instrumented balloons and was the first to identify the region in the atmosphere around 8 17 kilometers of height where the lapse rate reaches zero, known today as the tropopause.
Ерте өмір және мансап
Ол инженердің ұлы еді. Ол 1880 жылы Париждегі Э. Э. Н. Маскарттың жетекшілігімен Орталық метеорологиялық бюроның (Франция үкіметінің бір бөлімі, Ұлттық метеорологияның әкімшілік орталығы) метеорологиялық бөліміне қабылданып, ғылыми қызметін бастады. 1883, 1885 және 1887 жылдары ол геологияны және жердің магниттік өрісін зерттеу үшін Солтүстік Африкаға сапарлар жасады, сондай-ақ осы кезеңде 4000 метр биіктіктегі қысымның таралу карталарын жариялады. 1892-1896 жылдары Тейссерен де Борт Бюроның бас метеорологы қызметін атқарды.
Құралмен жабдықталған шарлардың ізашарсы
1896 жылы Бюродан кеткеннен кейін ол Версальдің жанындағы Траппес қаласында жеке метеорологиялық обсерватория құрды. Сол жерде ол бұлттарды және жоғары қабаттағы атмосфера мәселелерін зерттеді. Ол құралдармен жабдықталған, биікке көтерілетін сутек шарларын сынақтан өткізді және осындай құрылғыларды қолданған алғашқы ғалымдардың бірі болды. 1898 жылы Тейссеренк де Борт атмосфераның құрамын шарлар арқылы зерттеулерінің нәтижесін баяндайтын маңызды мақаласын Comptes Rendus журналында жариялады. Зерттеулер Швецияда, Зюдерзееде, Жерорта теңізінде және Атлантика мұхитының тропикалық аймағында жүргізілді, сондай-ақ, оның үстінде сауда желдерін зерттеу үшін арнайы кеме жабдықталды. 1903 жылы ол Корольдік метеорологиялық қоғамның мүшесі болып сайланды, 1909 жылы – құрметті мүшесі, ал 1908 жылы қоғамның Саймонс алтын медалімен марапатталды. Ол Хьюго Хильдебрандссонмен бірлесіп «Les bases de la météorologie dynamique» (1907) еңбегін жазды.
Өзінің атымен аталған
Айдағы Тейссеренц кратері. Марстағы Тейссеренц де Борт кратері.