Процестік теориялар: өзгеріс пен дамудың қағидалары
Process theory
Процестік теориялар өзгеріс механиздерін түсіндіреді. Эволюция, континенттік қозғалыс сияқты үдерістерді қарастырады. Түрлері мен ерекшеліктері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Процесс теориясы – бұл бір нысанның қалай өзгеретінін және дамитынын түсіндіретін идеялар жүйесі. Процесс теориялары көбінесе варианс теорияларымен салыстырылады, яғни бір немесе бірнеше тәуелсіз айнымалыларға сүйенген тәуелді айнымалының өзгеруін түсіндіретін идеялар жүйесі. Процесс теориялары бір нәрсе қалай орын алатынына назар бөледі, ал варианс теориялары – неге орын алатынына. Процесс теорияларының мысалдарына табиғи іріктеу арқылы эволюция, континенттердің қозғалысы және азот айналымы жатады.
A process theory is a system of ideas that explains how an entity changes and develops. Process theories are often contrasted with variance theories, that is, systems of ideas that explain the variance in a dependent variable based on one or more independent variables. While process theories focus on how something happens, variance theories focus on why something happens. Examples of process theories include evolution by natural selection, continental drift and the nitrogen cycle.
Процесс теориясының архетиптері
Процесс теориялары төрт жалпы архетипке бөлінеді. Эволюциялық процесс теориясы популяциядағы өзгерістерді вариация, таңдау және сақтау арқылы – биологиялық эволюция сияқты – түсіндіреді. Диалектикалық процесс теориясында «тұрақтылық пен өзгеріс қарсы тұратын күштер арасындағы тепе-теңдік арқылы түсіндіріледі» (517-бет). Телеологиялық процесс теориясында агент «көзделген соңғы күйді құрастырады, оған жету үшін іс-қимыл жасайды және прогресті бақылайды» (518-бет). Өмірлік цикл процесс теориясында «соңғы күйге дейінгі жол алдын ала айқындалады және оқиғалардың нақты тарихи ретін қажет етеді» (515-бет); яғни, өзгеріс әрқашан бірдей іс-әрекеттер, кезеңдер, фазалар қатарына сәйкес келеді, мысалы, гусеницаның көбелекке айналуындай.
Process theories come in four common archetypes. Evolutionary process theories explain change in a population through variation, selection and retention—much like biological evolution. In a dialectic process theory, “stability and change are explained by reference to the balance of power between opposing entities” (p. 517). In a teleological process theory, an agent “constructs an envisioned end state, takes action to reach it and monitors the progress” (p. 518). In a lifecycle process theory, “the trajectory to the final end state is prefigured and requires a particular historical sequence of events” (p. 515); that is, change always conforms to the same series of activities, stages, phases, like a caterpillar transforming into a butterfly.
Қолданылу түрлері мен мысалдар
Процесс теориялары менеджмент және бағдарламалық жасақтауда маңызды. Процесс теориялары шешімдердің қалай қабылданатынын, бағдарламалық жасақтаманың қалай жобаланатынын және бағдарламалық жасақтама процестерінің қалай жақсартылатынын түсіндіру үшін қолданылады. Мотивация теорияларын екі негізгі перспективаға бөлуге болады: мазмұн және процесс теориялары. Мазмұн теориялары адамдарды не мотивтейтінімен айналысады және жеке қажеттіліктер мен мақсаттарға қатысты. Маслоу, Альдерфер, Герцберг және МакКлелланд мотивацияны "мазмұн" тұрғысынан зерттеді. Процесс теориялары мотивацияның "процесімен" айналысады және мотивация қалай пайда болатынын қарастырады. Врум, Портер және Лоулер, Адамс және Локк мотивацияны "процесс" тұрғысынан зерттеді. Процесс теориялары білім беру, психология, геология және тағы да көптеген салаларда қолданылады; алайда, оларды әрқашан "процесс теориялары" деп атамайды.
Process theories are important in management and software engineering. Process theories are used to explain how decisions are made how software is designed and how software processes are improved. Motivation theories can be classified broadly into two different perspectives: Content and Process theories. Content theories deal with “what” motivates people and it is concerned with individual needs and goals. Maslow, Alderfer, Herzberg and McClelland studied motivation from a “content” perspective. Process theories deal with the “process” of motivation and are concerned with “how” motivation occurs. Vroom, Porter & Lawler, Adams and Locke studied motivation from a “process” perspective. Process theories are also used in education, psychology, geology and many other fields; however, they are not always called "process theories".