АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Йорктаун классы ұшақ тасушылары

Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз флотының авианосецтер класы

Yorktown класы – АҚШ Әскери-теңіз флоты үшін салынған және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін аяқталған үш авианосецтен тұратын класс: Yorktown, Enterprise және Hornet. Олар Ranger авианосецінен кейін салынды, ол АҚШ-тың алғашқы мақсатты авианосец кемесі болды, және Ranger мен одан бұрынғы тәжірибелерден пайдаланды. Бұл кемелер Вашингтон теңіз келісіміне сәйкес құрылысы тоқтатылған екі броненос кемесінен авианосецке айналдырылғаннан кейін жасалды, бұл қару-жарақ шектеу туралы келісімшарт еді. Осы кемелер 1942 жылы Тынық мұхитындағы шайқастардың ең қиын тұсын бастан өткерді, ал үшеуінің екеуі жойылды: Yorktown Мидуэй шайқасында, ал Hornet Санта-Крус аралдары шайқасында батып кетті. Кластың жалғыз аман қалған кемесі – Enterprise, Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ Әскери-теңіз флотының ең көп награда алған кемесі болды. Оны мұражай кемесі ретінде сақтап қалуға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталғаннан кейін 1958 жылы бұзылып жіберілді.

Даму

Қазіргі заманғы қару-жарақтарды дамытудың ерте мысалы ретінде, Йорктаун класы Лэнгли және Ньюпорт теңіз соғыс колледжін пайдалана отырып, стандартталған соғыс ойындарының нәтижесі болды. Нәтижелерді талдау, үлкен конверсияланған шайқас крейсері Lexington класымен салыстырғанда, кішігірім, мақсатты құрылған Ranger кемесімен салыстырғанда, үлкен әуе топтары мен жылдам кемелердің ұсынатын артық икемділігін көрсетті. Бұл, торпедадан қорғаныспен бірге, Йорктаун класының жобаларындағы басшылық принциптерге айналды. USS Ranger іске қосылғаннан кейін, АҚШ Әскери-теңіз күштерінде Вашингтон келісімі бойынша 54 400 тонна тасымалдаушы кеме құрылысына арналған тоннаж қалды. Бастапқыда, класты дамыту жоспары 17 000 тонналық жобаны көздеді, бұл Әскери-теңіз күштеріне үш кеме салып, 135 000 тонналық Вашингтон теңіз келісімінің әуе кемелеріне арналған тоннаж шегінде қалуға мүмкіндік беретін еді. Алайда, бұл жоба қорғаныс мүмкіндіктерінен және әуе күштерінің қуатынан айырылмастан, қажетті жоғары жылдамдыққа қол жеткізе алмады. Сонымен қатар, 1930 жылғы Лондон келісімі USS Langley-ді тоннаж шегіне қосуды талап етті, оны енді "эксперименттік" тасымалдаушы ретінде жіктеуге болмады. Соңында, Әскери-теңіз күштері жобалық көзқарасты іске асыра алатын екі 19 000 тонналық тасымалдаушыны салуды жөн көрді. USS Lexington класынан кішірек болғанымен және номиналды 27 000 тонналық жобалық шекке ие болғанымен, кемелер жоғары қуатты механизмдерді, корпус көлемін және ұшу палубасының ауданын сақтап, жылдам және сыйымды жобаны қамтамасыз етті, сонымен қатар беріктігін арттырды және жақсы ауа-райында ұшақтарды ұшыруға жағдай жасады. Бұл кемелер 80-нен астам ұшақты тасымалдай және пайдалана алатын, көпжақты тасымалдаушылар болды, бұл саны әлдеқайда үлкен Lexington класымен шамалас еді. Бастапқы жоспарларда аралсыз, тегіс палуба қарастырылған. Алайда, Корольдік теңіз күштері бірнеше тегіс палубалы тасымалдаушыларды салған, ал олардың жобаларында кездескен мәселелер АҚШ Әскери-теңіз күштеріне белгілі болды. АҚШ-тың Ұлыбританиядағы теңіз атташесі Дж. С. Хунсакер, дұқаннан түтін шығарудың қиындықтары туралы хабарлады, егер тиісті түтін шығару құбырлары болмаса. Инженерлік шектеулерге қоса, үлкен әуе топтары мен зениттік артиллериялық батареяларды аралдық конструкциядан басқару оңайырақ болатыны анық болды. Соңында, BuAer тегіс палубалы тасымалдаушыларға қатысты барлық талаптарды кері қайтарды. USS Langley-ді гидросамолеттерге қызмет көрсетуге айналдыру Әскери-теңіз күштеріне қалған келісім-шарт тоннажын кластың кішірейтілген нұсқасымен толтыруға мүмкіндік берді, ол 14 700 тонналық Wasp болды. Қызмет тәжірибесі үлкен корпус дизайнының артықшылықтарын растады. USS Ranger Тынық мұхитындағы жаман ауа-райына төтеп бере алмады, ал қорғаныс мүмкіндіктерінің болмауы оны оқу кемесіне айналдырды. USS Wasp-тың торпедадан қорғалмауы Тынық мұхитындағы жоғалуына себеп болды. 1937 жылы қару-жарақтарды шектеу туралы келісімдер жүйесінен бас тарту АҚШ-қа көбірек тасымалдаушыларды салуға мүмкіндік берді, ал осы жаңа тасымалдаушы бағдарламасының біріншісі 1941 жылы тапсырылған Hornet, кластың тағы бір кемесі болды. Йорктаун дизайнының жақсартуы және Вашингтон келісімінің шектеулерінен босатылуы 1960 жылдары пайда болды. Йорктаун кемелерінде ангар палубасында сирек қолданылатын катапульта орналасқан. Бұл катапульта кейіннен АҚШ тасымалдаушыларынан алынып тасталды, өйткені ол пайдалануда тиімсіз болды. 1942 жылдың маусым айының соңында Enterprise және Hornet кемелерінің ангар палубасындағы катапульт алынып тасталды. Йорктаун класының барлық үш кемесі Ньюпорт Ньюс кеме құрылысы компаниясында, Вирджиния штатының Ньюпорт Ньюс қаласында салынған.

In an early example of modern weapons development, the Yorktown class was a result of standardized war gaming exercises using Langley and the Newport Naval War College. Analysis of the results, combined with lessons learned from operations with the large converted battlecruiser Lexington class in comparison with the smaller purpose built Ranger, highlighted the greater flexibility presented by large air groups and fast ships. These became, along with torpedo protection, the guiding principles in the Yorktown class designs. With the commissioning of USS Ranger, the USN had 54,400 tons of carrier construction left under the Washington Treaty. Initially, the development plan for the class envisioned a 17,000 ton design that would allow the Navy to build three ships and stay within the 135,000 ton Washington Naval Treaty limit on aircraft carrier tonnage. However, this design could not achieve the desired high operating speed without sacrificing protection features and air wing capacity. In addition, the London Treaty of 1930 required that the USS Langley be added into the tonnage limits, no longer being classified as an "experimental" carrier. In the end, the Navy chose instead to build two 19,000 ton carriers that could fulfill the design vision; though smaller in displacement than the USS Lexington class and a nominal 27,000 ton limit design, the ships retained high powered machinery, hull volume and flight deck area that allowed for a fast and capacious design, but also improved durability and provided close to an all weather ability to launch aircraft. These were versatile carriers that could carry and operate over 80 aircraft, almost as many as the much larger Lexington class. Plans initially called for a flush deck with no island. However, the Royal Navy had constructed several flush deck carriers, and the problems encountered in those designs were known to the US Navy; the US naval attaché in Britain, J. C. Hunsacker, reported that had problems exhausting boiler smoke without proper smoke stacks. In addition to the engineering constraints, it was becoming evident that larger air groups and antiaircraft batteries would be easier to command from an island design. In the end BuAer retracted all demands for flush decked carriers. Conversion of USS Langley into a seaplane tender allowed the Navy to fill in the remaining available treaty tonnage with a scaled down version of the class, which became the 14,700 ton Wasp. Service experience validated the advantages of the larger hull design. USS Ranger proved to be unable to withstand rougher weather in the Pacific, while lack of virtually any protective features soon relegated her to a training ship. USS Wasps lack of torpedo protection contributed to her loss in the Pacific theater. The abandonment of the arms limitation treaties system in 1937 allowed the US to begin building more carriers, and the first of this new carrier program was Hornet, another of the class, commissioned in 1941. Improvements to the Yorktown design and freedom from the Washington Treaty limitations brought about the s.

The Yorktowns carried a seldom used catapult on the hangar deck. This catapult was subsequently eliminated from U. S. carriers as it was relatively useless in operation. The hangar deck catapult was removed from Enterprise and Hornet in late June 1942. All three ships of the Yorktown class were built at the Newport News Shipbuilding Company, Newport News, Virginia.

Сыныптағы кемелер

+ Құрылыс деректеріNameҚалқан нөміріBuilderҚұрылысы басталдыСуға түсірілдіҚызметке кірдіҚызметтен шығарылдыТағдырыYorktownCV 5Newport News Shipbuilding and Drydock Co., Newport News21 мамыр 19344 сәуір 193630 қыркүйек 1937 Мидуэй шайқасынан кейін суасты қайығымен батырылды, 6 маусым 1942EnterpriseCV 616 шілде 19343 қазан 193612 мамыр 193817 ақпан 19472 қазан 1956, Нью-Джерси штатының Керни қаласында демонтаждалды, 1958HornetCV 825 қыркүйек 193914 желтоқсан 194020 қазан 1941 Санта-Крус аралдары шайқасынан кейін батырылды, 26 қазан 1942

Пайдалану тарихы

Бұл кластағы үш кеме Тынық мұхиты соғысының алғашқы айларындағы шайқастардың ауыр жүгін көтергенімен белгілі, әсіресе Коралл теңізіндегі шайқаста, Мидуэй шайқасында және Гуадалканал науқанында. Соңғы науқанда "Хорнет" және кейін "Энтерпрайз" АҚШ Тынық мұхиты флотындағы жалғыз операциялық авиатасымалдаушы болып ерекшеленді. "Энтерпрайз" 1941 жылдың 7 желтоқсанында (Пёрл-Харборға шабуыл күні) теңізде болды. Сол күні кешке алты Grumman F4F Wildcat истребителімен қорғалған "Энтерпрайз" жанармай мен жарақат алу үшін Пёрл-Харборға кірді. Ұшақтарға қарсы қорғаныс оқ атты, бір ұшқыш радиоарнасы арқылы өзінің ұшағы американдық екенін хабарлады. Кейіннен "Энтерпрайз" Жапонияға қарсы алғашқы шабуылға қатысып, Маршалл аралдарына, Уэйк және Маркус аралдарына шабуылдар жасады. "Йорктаун" 1941 жылдың 16 желтоқсанында Тынық мұхитына ауыстырылды, кейіннен "Энтерпрайз" операциясы аясында Гилберт аралдарына шабуыл жасады. "Лексингтонмен" бірге Жаңа Гвинеядағы базаларға шабуыл жасады, содан кейін Коралл теңізіндегі шайқасқа қатысты. Оның ұшақтары жапондық авиатасымалдаушы "Шохоны" батыруға және "Шокаку" авиатасымалдаушысына зақым келтіруге көмектесті. Жапондық авиациядан зақым алған "Йорктаун" Пёрл-Харборға қайтып келді және Мидуэй шайқасына қатысу үшін уақытында жөнделді. "Хорнет" соғысқа дайындық айларын Норфолк, Вирджинияда өткізді, содан кейін Дулиттл рейдіне тағайындалды. "Энтерпрайз" сүйемелдеуімен, "Б-25" бомбалаушыларымен жүктелген кеме Жапонияның құрлықтарына қарсы алғашқы әуе шабуылдарын жасады. 1942 жылдың 4-7 маусымында Мидуэй шайқасында барлық үш кеме де қатысты. "Энтерпрайз" және "Йорктаун" ұшақтары жапондық төрт авиатасымалдаушыны батыруға жауапты болды, ал "Хорнет" бір ауыр крейсерді батыруға және екіншісіне ауыр зақым келтіруге көмектесті. Барлық үш авиатасымалдаушы да өздерінің әуе топтарында ауыр шығынға ұшырады, әсіресе "Хорнеттің" 8-ші торпедалық эскадрильясы 15 ұшақты жоғалтты, тек бір ғана тірі қалған ұшқыш болды. "Йорктаун" әуе бомбалары мен торпедалардың салдарынан зақымданып, 4 маусымда тасталды. Кейіннен жөндеу бригадаларымен қайта жабдықталған кеме жапондық суасты қайығымен байқалды және торпедаланды, содан кейін 1942 жылдың 7 маусымында суға батып кетті. "Энтерпрайз" Гуадалканалға шабуылға тағайындалды және аралдағы алдын ала шабуылдарға қатысты. Ол Шығыс Соломон аралдары шайқасында орташа зақымдар алды, бірақ Санта-Крус аралдары шайқасында "Хорнетке" қосылу үшін уақытында жөнделді. "Хорнет" соңғы шайқаста ауыр зақымдар алды және оны тастап кетуге мәжбүр болды. Оның сүйемелдеуші кемелері кемені батыруға тырысты, бірақ сәтті болмады, содан кейін ол жапондық эсминецтерімен 1942 жылдың 27 қазанында батырылды. "Энтерпрайз" шайқаста қайтадан зақымдалды, бірақ Гуадалканалға әуе тобын жеткізу үшін жөнделді, онда ол Гуадалканал теңіз шайқасына қатысты. "Энтерпрайз" ұшақтары ауыр зақымдалған жапондық "Хейи" жауынгерлік кемесін жоюға көмектесті және жапондық көлік флотын жоюға ықпал етті, осылайша Жапонияның аралды қайтарып алуға жасаған соңғы маңызды әрекетіне нүкте қойды. Бремертон, Вашингтонда ұзақ жөндеуден өткеннен кейін "Энтерпрайз" жылдам авиатасымалдаушы операциялық тобының құрамына кірді. Ол Орталық Тынық мұхиты науқанының барлық ірі шабуылдарына қатысты, соның ішінде Филиппин теңізіндегі шайқасқа және Лейте шығанағындағы шайқасқа. Оның әуе топтары авиатасымалдаушылардың түнгі операцияларын дамытуға үлкен үлес қосты, Трук лагунасына түнгі әуе шабуылын жасады және соғыстың соңында арнайы түнгі әуе тобы ретінде жұмыс істеді. "Энтерпрайз" 1945 жылдың 14 мамырында жапондық ұшқыш лейтенант Шунсуке Томиясу басқарған камикадзе ұшағымен соқтығысып, лифтін қиратты және ангар палубасына ауыр зақым келтірді. Ол жеңіске жету күні әрекетсіз болды, бірақ кейіннен "Солдат кілемі" операциясы үшін жабдықталды, ол Еуропадан 10 000-нан астам ардагерді үйге жеткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде "Энтерпрайз" айтарлықтай өзгертілді. Оның соңғы сыйымдылығы 32 060 тоннаны құрады және оның соңғы қарулануы 8 бірлі-жарым 5 дюймдік/38 калибрлі DP зеңбірегі, 40 40 мм Bofors AA зеңбірегі, 6 төрттік және 8 екілік (алғашқыда "Йорктаун" класына орнатылған тиімсіз 1.1"/75 калибрлі зеңбіректердің төрттік орнатылымдарын алмастырды) және 50 бірлі-жарым 20 мм Oerlikon AA зеңбірегі болды. "Йорктаундар" торпедаларға осал екенін дәлелдеді, сондықтан 1943 жылдың шілдесінен қазан айына дейін Вашингтон штатының Бремертон қаласында жөндеу жұмыстары жүргізілген кезде "Энтерпрайз" су асты қорғанысын айтарлықтай жақсартқан торпедаға қарсы пластинаны қоса алғанда, кең ауқымды жөндеуден өтті. "Эссекс" және жаңа авиатасымалдаушылар пайда болғаннан кейін "Энтерпрайз" соғыстан кейінгі қажеттіліктер үшін артық болды. Ол 1946 жылдың 18 қаңтарында Нью-Йорк кеме құрылысшылық шебіне деактивация үшін кірді және 1947 жылдың 17 ақпанында қызметтен босатылды. 1959 жылы мұражай және ескерткіш ретінде сақтауға жасалған көптеген әрекеттерден кейін, бұрынғы "Энтерпрайз" 1960 жылы Нью-Джерси штатының Керни қаласындағы кемелерді бөлшектеуші ауласында аяқталды, бірақ бірнеше артефакттар сақталды.

The three ships of this class are noted for bearing the brunt of the fighting in the early months of the Pacific War, most notably during the Battle of the Coral Sea, the Battle of Midway, and the Guadalcanal campaign. During the latter campaign, Hornet and later Enterprise had the distinction of being the only operational carrier in the United States Pacific Fleet. Enterprise was at sea on the morning of 7 December 1941 (the day of the Attack on Pearl Harbor). That evening, Enterprise, screened by six of her Grumman F4F Wildcat fighters, put into Pearl Harbor for fuel and supplies. The aircraft were fired on by anti aircraft defenses, and one pilot radioed in, reporting that his aircraft was an American aircraft. Enterprise later participated in the first offensive actions against Japan, launching attacks against the Marshall Islands, Wake, and Marcus Island. Yorktown transferred to the Pacific on 16 December 1941 and later raided the Gilbert Islands in the same operation as Enterprise. Along with Lexington, she raided bases in New Guinea, then participated in the Battle of the Coral Sea. Her planes helped sink the Japanese aircraft carrier Shōhō and damaged the carrier Japanese aircraft carrier Shōkaku. Damaged by Japanese carrier aircraft, Yorktown returned to Pearl Harbor and was hastily repaired in time to participate in the Battle of Midway. Hornet spent the first months of the war training in Norfolk, Virginia, before being assigned to the Doolittle Raid. Loaded with a squadron of B 25 bombers and escorted by Enterprise, the ship launched the first air raids against the Japanese mainland. All three ships of the class saw action during the Battle of Midway (4–7 June 1942), Enterprise and Yorktown aircraft were responsible for sinking all four Japanese carriers engaged in the battle, while Hornet assisted in the sinking of one heavy cruiser and severely damaging another. All three carriers suffered severe losses among their air groups, most notably Hornets Torpedo Squadron 8, which lost 15 aircraft with only a single surviving airman. Yorktown was damaged by aerial bombs and torpedoes and abandoned on 4 June. Later re manned by repair crews, the ship was spotted and torpedoed by a Japanese submarine and eventually sank on 7 June 1942. Enterprise was assigned to the invasion of Guadalcanal and participated in preliminary strikes on the island. She suffered moderate damage during the Battle of the Eastern Solomons but was repaired in time to join Hornet in the Battle of the Santa Cruz Islands. Hornet was severely damaged during the latter engagement and had to be abandoned. Attempts to scuttle the ship by her escorts failed, and she was left adrift before finally being sunk by Japanese destroyers on 27 October 1942. Enterprise was again damaged during the battle, but was repaired enough to deliver her air group to Guadalcanal, where it participated in the Naval Battle of Guadalcanal. Enterprise aircraft assisted in finishing off the heavily damaged battleship Japanese battleship Hiei and were instrumental in destroying the Japanese transport fleet, thereby ending Japan's last serious attempt at reclaiming the island. After a lengthy overhaul and repair period at Bremerton, Washington, Enterprise joined the Central Pacific Fleet as part of the Fast Carrier Task Force. She participated in every major invasion of the Central Pacific campaign, including the Battle of the Philippine Sea and the Battle of Leyte Gulf. Her air groups contributed to the development of carrier night operations, executing a night air raid on Truk Lagoon and operating as a specialized night air group towards the end of the war. Enterprise was finally put out of action on 14 May 1945 when she was struck in the forward elevator by a kamikaze aircraft flown by Japanese pilot Lt. Shunsuke Tomiyasu, which destroyed the elevator and severely damaged her hangar deck. She was still out of action on V J Day but was subsequently fitted out for Operation Magic Carpet, ferrying over 10,000 veterans home from Europe. By the end of World War II, Enterprise had been considerably modified. Her final displacement was 32,060 tons and her final armament was 8 single 5 inch/38 caliber DP guns, 40 40 mm Bofors AA guns, 6 quad and 8 twin (replacing the ineffective 1.1"/75 caliber gun quad mounts which the Yorktown class had initially been fitted with) and 50 single 20 mm Oerlikon AA cannons. The Yorktowns had proved to be vulnerable to torpedoes, and while undergoing repairs at Bremerton, Washington, from July to October, 1943, Enterprise received an extensive refit, which included an anti torpedo blister that significantly improved her underwater protection. With the commissioning of the more advanced Essex and carriers, Enterprise was surplus for post war needs. She entered New York Naval Shipyard on 18 January 1946 for deactivation, and was decommissioned on 17 February 1947. Stricken from the list in 1959 after multiple attempts to preserve her as a museum and memorial, ex Enterprise met her fate in the breaker's yards at Kearny, New Jersey, in 1960, although several artifacts were retained.