Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан әскери-теңіз флотының алып ұшақ тасымалдағыш кемесі
Majestic class aircraft carrier of the Indian Navy
INS Vikrant (санскрит тілінен vikrānta, "батыл") – Үндістан әскери-теңіз флотының кемесі. Кеме екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания Корольдік теңіз флоты үшін HMS Hercules деп салынған, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін құрылысы тоқтап қалды. 1957 жылы Үндістан толық емес кемені сатып алды, ал құрылысы 1961 жылы аяқталды. "Викрант" – Үндістан әскери-теңіз флотының алғашқы ұшақ тасымалдағышы және 1971 жылғы Үнді-Пакистан соғысы кезінде Шығыс Пәкістанға теңіз блокадасын жүргізуде маңызды рөл атқарды. Кейінгі жылдары кеме заманауи ұшақтарды орнату үшін ауқымды жөндеуден өтті, содан кейін 1997 жылдың қаңтарында қызметтен босатылды. 2012 жылға дейін Мумбаидегі теңіз портында мұражай кемесі ретінде сақталды. 2014 жылдың қаңтарында кеме онлайн аукционда сатылып, Жоғарғы соттың соңғы келісімінен кейін 2014 жылдың қарашасында жартылай бұзылды.
INS Vikrant (from Sanskrit vikrānta, "courageous") was a of the Indian Navy. The ship was laid down as HMS Hercules for the British Royal Navy during World War II, but was put on hold when the war ended. India purchased the incomplete carrier in 1957, and construction was completed in 1961. Vikrant was commissioned as the first aircraft carrier of the Indian Navy and played a key role in enforcing the naval blockade of East Pakistan during the Indo Pakistani War of 1971. In its later years, the ship underwent major refits to embark modern aircraft, before being decommissioned in January 1997. She was preserved as a museum ship in Naval Docks, Mumbai until 2012. In January 2014, the ship was sold through an online auction and scrapped in November 2014 after final clearance from the Supreme Court.
Тарих және құрылыс
1943 жылы Корольдік теңіз күштері Германия және Жапония теңіз күштеріне қарсы тұру мақсатында алты жеңіл ұшақ тасымалдағыш кемені пайдалануға берді. Тоқтатылған кезде, кеме 75 пайызға дайын болған. Кемеде 16 "Бофорс" зениттік пулеметтері болған, бірақ кейіннен олардың саны сегізге дейін азайтылды. Әртүрлі уақытта оның авиациялық құрамында Hawker Sea Hawk және STOVL BAe Sea Harrier реактивтік истребительдері, Sea King Mk 42B және HAL Chetak тікұшақтары, сондай-ақ Breguet Br.1050 Alizé суға қарсы ұшақтары болды. Көтерілген ұшақтардың жалпы саны 21-23 құрады. "Викрант" ұшу палубалары белгілі бір салмаққа дейінгі ұшақтарды қабылдауға арналған, бірақ ең ауыр қону салмағы осы кемеге тиесілі болды. Ірі лифттер орнатылды. Кеме бір LW 05 әуе іздеу радарімен, бір ZW 06 беттік іздеу радарімен, бір LW 10 тактикалық радарімен және басқа да байланыс жүйелерімен қатар, 963 типті ұшақ қондыру радарімен жабдықталған.
In 1943 the Royal Navy commissioned six light aircraft carriers in an effort to counter the German and Japanese navies. At the time of suspension, she was 75 per cent complete. The ship was armed with sixteen Bofors anti aircraft guns, but these were later reduced to eight. At various times, its aircraft consisted of Hawker Sea Hawk and STOVL BAe Sea Harrier jet fighters, Sea King Mk 42B and HAL Chetak helicopters, and Breguet Br.1050 Alizé anti submarine aircraft. The carrier fielded between 21 and 23 aircraft of all types. Vikrants flight decks were designed to handle aircraft up to , but remained the heaviest landing weight of an aircraft. Larger lifts were installed. The ship was equipped with one LW 05 air search radar, one ZW 06 surface search radar, one LW 10 tactical radar and one Type 963 aircraft landing radar with other communication systems.
Қызмет
Үндістанның алғашқы әуе кемесі 1961 жылғы 4 наурызда Ұлыбританиядағы Үндістанның жоғарғы комиссары Виджай Лакшми Пандиттің қатысуымен Белфаст қаласында INS Викрант деп салынды. 1965 жылғы Үнді-Пәкістан соғысы кезінде Викрант құрғақ докта жөндеуде болғандықтан, ешқандай әрекетке қатыспады. 1970 жылғы маусымда Викрант кемесі Бомбей әскери-теңіз кемежайына орналастырылды, себебі оның қазандығының су жинағыштарында көптеген ішкі жарықтар мен сызаттар пайда болды, оларды дәнекерлеу арқылы жөндеу мүмкін болмады. Қайта жаңа жинағыштарды жергілікті жерде табу мүмкін болмағандықтан, Британиядан төрт жаңа жинағышқа тапсырыс берілді және Әскери-теңіз штабы қазандықтарды басқа ескерту келгенше пайдаланбау туралы бұйрық берді. 1971 жылғы 26 ақпанда кеме Баллард пирсінің кеңейтілген бөлігінен жаңа жинағыштарсыз тікелей теңізге шығарылды. Бұл әрекеттің басты мақсаты – қазандықтарды төмен қысымда іске қосып, шамамен жеті айдан бері тоқтап тұрған негізгі және ұшу палубасы машиналарын сынау болды. 1 наурызда қазандықтар іске қосылды және минутына 40 айналымға дейін сынақ жүргізілді. Сол күні катапульттік сынақтар да өтті. Кеме 18 наурызда алдын ала теңіз сынақтарын бастады және екі күннен кейін қайтып келді. Сынақтар 26-27 сәуірде қайтадан жүргізілді. Теңіз күштері қазандықтардың қысымын және пропеллердің айналуын алға 120 айналымға және кері 80 айналымға дейін шектеуге шешім қабылдады, бұл кеменің жылдамдығын азайтып, Пәкістанмен соғыс болуы мүмкін екенін ескере отырып, кемелерді стратегиялық тұрғыдан маңызды аймақтарға жылжытуға мүмкіндік берді. Әскери-теңіз штабының басты алаңы – Викранттың жарамдылығы болды. Флоты операциялар офицері капитан Ғұлаб Моханлал Хиранданиден Викранттың соғысқа қатысуы туралы пікір сұралғанда, ол Әскери-теңіз күштерінің бас штабы адмиралы Сардарилал Матрадас Нандаға:
The Indian Navy's first aircraft carrier was commissioned as INS Vikrant on 4 March 1961 in Belfast by Vijaya Lakshmi Pandit, the Indian High Commissioner to the United Kingdom. During the Indo Pakistani War of 1965, Vikrant was in dry dock refitting, and did not see any action. In June 1970, Vikrant was docked at the Naval Dockyard, Bombay, due to many internal fatigue cracks and fissures in the water drums of her boilers that could not be repaired by welding. As replacement drums were not available locally, four new ones were ordered from Britain, and Naval Headquarters issued orders not to use the boilers until further notice. On 26 February 1971 the ship was moved from Ballard Pier Extension to the anchorage, without replacement drums. The main objective behind this move was to light up the boilers at reduced pressure, and work up the main and flight deck machinery that had been idle for almost seven months. On 1 March, the boilers were ignited, and basin trials up to 40 revolutions per minute (RPM) were conducted. Catapult trials were conducted on the same day. The ship began preliminary sea trials on 18 March and returned two days later. Trials were again conducted on 26–27 April. The navy decided to limit the boilers to a pressure of and the propeller revolutions to 120 RPM ahead and 80 RPM astern, reducing the ship's speed to With the growing expectations of a war with Pakistan in the near future, the navy started to transfer its ships to strategically advantageous locations in Indian waters. The primary concern of Naval Headquarters about the operation was the serviceability of Vikrant. When asked his opinion regarding the involvement of Vikrant in the war, Fleet Operations Officer Captain Gulab Mohanlal Hiranandani told the Chief of the Naval Staff Admiral Sardarilal Mathradas Nanda:
Нанда мен Хирандани Викрантты соғысқа алып шығуға үлкен үлес қосты. Кеменің операция кезінде қиындықтар туындауы және оның қауіптілік деңгейінің артуы мүмкін деген қарсылықтар болды. Сонымен қатар, Пәкістан Әскери-теңіз күштерінің сатып алған үш сүңгімелі кемесі әуе кемесі үшін елеулі қауіп төндірді. Маусым айында кең ауқымды теңіз сынақтары жүргізілді, үш қазандықтың айналасындағы темір қауіпсіздік белдіктері жұмыс істеп тұрды. Кез келген будың шығуына қатысты ескерту үшін бақылау терезелері орнатылды. Маусымның соңында сынақтар аяқталды және Викрантқа 14 теңіз шақырымы жылдамдықпен қатысуға рұқсат берілді.
Nanda and Hiranandani proved to be instrumental in taking Vikrant to war. There were objections that the ship might have severe operational difficulties that would expose the carrier to increased danger on operations. In addition, the three s acquired by the Pakistan Navy posed a significant risk to the carrier. In June, extensive deep sea trials were carried out, with steel safety harnesses around the three boilers still operational. Observation windows were fitted as a precautionary measure, to detect any steam leaks. By the end of June, the trials were complete and Vikrant was cleared to participate on operations, with its speed restricted to 14 knots.
1971 жылғы Үнді-Пакистан соғысы
Соғысқа дайындық барысында Викрант Шығыс теңіз командасына, содан кейін Шығыс флотына бағындырылды. Бұл флотқа INS Vikrant, екі S және екі Petya III класты корвет, сондай-ақ бір суасты кемесі кірді. Шығыс флотын күшейтудің басты себебі – Шығыс Бенгалиядағы әскери операцияларды қолдау үшін орналастырылған Пәкістан теңіз күштеріне қарсы тұру еді. Бенгал шығанағында 18 000 шаршы миль (46 620 км²) аумақты бақылау аймағы құрылды, оның негізі 270 миль (435 км), ал қабырғалары 165 миль (266 км) және 225 миль (362 км) болатын үшбұрыш пішіндес. Осы аймақтағы кез келген кеме тоқтатылып, тексерілуге тиіс еді. Егер кеме бейтарап болып табылса, ол ең жақын үнді портына сүйемелдеп жеткізілетін, әйтпесе тұтқынға алынып, соғыс олжасы ретінде қарастырылатын. Осы уақытта барлау мәліметтері Пәкістанның АҚШ құралымен салынған PNS Ghazi суасты кемесін орналастыруға дайын екенін растады. Ghazi кемесі Үндістан теңіз күштері тарапынан Викрантқа қатысты үлкен қауіп деп есептелді, себебі Викрант ұшақтарды пайдалана бастағаннан кейін оның шамамен орналасқан жері пакистандықтарға белгілі болар еді. Барлық қолдағы төрт кемеден INS Kavaratti-де сонар болмады, демек қалған үшеуі Викранттың жанында болуға тиіс еді, әйтпесе кеме Ghazi кемесінің шабуылына толыққанды ұшырар еді. 23 шілдеде Викрант Батыс флотымен бірге Кочинге бет алды. Жолда, 26 шілдеде Кочинге жеткенге дейін Sea King десанттық сынақтары жүргізілді. 28 шілдеде радар және байланыс сынақтары аяқталғаннан кейін, ол Брахмапутра және Биас сүйемелдеуімен Мадрасқа жол тартты. Келесі маңызды мәселе – әуе кемесінен ұшуды басқару еді. Кеменің командирі, капитан (кейін вице-адмирал) С. Пракаш, ұшу операцияларына қатты алаңдады. Ұшу операциялары жүргізілмесе, ұшақ экипажының моральдық жағдайы нашарлап, апатқа әкелуі мүмкін деп ол опасызданды. Теңіз штабы жылдамдық шектеулеріне қатысты келіспеді және Пракаштан Alizé ұшағын жылдамдық шектеулерін бұзбай орналастыру мүмкін екенін растауды сұрады. Штабтың жылдамдыққа қатысты шектеулері Alizé ұшақтарының тоқтап қалуға жақын жылдамдықпен қонуына себеп болар еді. Соңында ұшақтың салмағы азайтылды, бұл бірнеше ұшақтың Seahawk эскадрильясымен бірге орналасуына мүмкіндік берді. Қыркүйек айының соңында Викрант және оның сүйемелдеуші кемелері Порт-Блэрге жетті. Висахапатнамға бара жатқанда, Шығыс теңіз командасының флаг-офицерінің қатысуымен тактикалық жаттығулар өтті. Вишахапатнамнан Викрант Мадрасқа жөндеу жұмыстарына бағытталды. Контр-адмирал С. Х. Сарма Шығыс флотының флаг-офицері болып тағайындалды және 14 қазанда Вишахапатнамға келді. Пәкістанның алдын ала соққы беруі мүмкін деген хабарламалар түскеннен кейін, жөндеу жұмыстары тағы бір тактикалық жаттығу үшін тоқтатылды, ол 26-27 қазан түнінде Вишахапатнамда аяқталды. Содан кейін Викрант Мадрасқа қайта оралып, жөндеу жұмыстарын жалғастырды. 1 қарашада Шығыс флоты ресми түрде құрылды, ал 13 қарашада барлық кемелер Андаман және Никобар аралдарына жолға шықты. Жағдайдың ушығуына жол бермеу үшін Викрантты алыс бекетке жөнелту жоспарланды, осылайша оны жауынгерлік қимылдардан оқшауландыруға болады. Сонымен қатар, алдау сигналдары Викранттың Мадрас пен Вишахапатнам арасында жұмыс істеп жатқанын көрсетуге тиіс еді. 23 қарашада Шығыс Пәкістанда Үндістан мен Пәкістан әскерлерінің қақтығысынан кейін Пәкістанда төтенше жағдай жарияланды. 2 желтоқсанда Шығыс флоты Пәкістанның шабуыл жасауын күтіп, өзінің патрульдік аймағына бағытталды. Пәкістан теңіз күштері 14 қарашада Викрантты нысанаға алып, батыру мақсатымен Ghazi суасты кемесін орналастырды, ал Ghazi 23-ші күні Мадрас маңына жетті. Пәкістан теңіз күштерін және Ghazi суасты кемесін алдау үшін Үндістанның теңіз штабы Раджпут кемесін алдау ретінде пайдаланды. Кеме Вишахапатнам жағалауынан 160 миль (257 км) қашықтықта жүзіп, Викрант сияқты радио хабарларын таратты. Осы уақытта Ghazi кемесі Вишахапатнам жағалауында түсініксіз жағдайда батып кетті. 3-4 желтоқсан түнінде жағалау батареясы су астындағы жарылысты байқады. Келесі күні таңертең жергілікті балықшы жағалауда суға батқан қалдықтарды байқады, бұл Үндістан теңіз шенеуніктерінің кеме жағалауда батып кеткенін күдіктенуіне себеп болды. Келесі күні аймақты тексеру үшін суға түсуші топ жіберілді, олар Ghazi кемесінің суға батқанын растады. Ghazi кемесінің тағдырының себебі белгісіз. Үндістан теңіз флотының ресми тарихшысы Хирандани рульдің орналасуын және зақымдану көлемін талдағаннан кейін үш мүмкіндікті ұсынады. Біріншісі, Ghazi кемесі өзінің орнын анықтау үшін перископтық тереңдікке көтерілген және су астына қарсы кемені көрген болуы мүмкін, бұл оның шұғыл түрде суға батып кетуіне әкелді, нәтижесінде ол мұрын бөлігімен түбіне кірді. Екінші мүмкіндік біріншісімен тығыз байланысты: жарылыс түні Раджпут кемесі Вишахапатнам жағалауында патрульдеу кезінде суда күшті қозғалысты байқады. Суасты кемесі болуын күдіктенген кеме сол жерге екі тереңдік бомбасын тастады, бұл жарылыс орын алған жерге өте жақын болды. Үшінші мүмкіндік – Ghazi кемесінің жауынгерлік қимылдар басталған күні миналарды орнату кезінде апатқа ұшырауы. Викрант жауынгерлік қимылдар басталғанда Читтагонгке қайта бағытталды. 4 желтоқсанда кеменің Sea Hawk ұшақтары Читтагонг және Кокс-Базар портына шабуыл жасады, нәтижесінде барлық кемелер батып немесе жарамсыз болды. Кейінгі шабуылдар Хулна және Монгла портына бағытталды, ол 10 желтоқсанға дейін жалғасты, ал басқа да операциялар Шығыс Пәкістанға теңіз блокадасын қолдау үшін жүргізілді. 14 желтоқсанда Sea Hawk ұшақтары Читтагонгтегі казарма ауданына шабуыл жасады, бірнеше пәкістан армия казармаларын қиратты. Осы шабуыл кезінде орташа қарсы әуе шабуылына тап болды. Сонымен қатар, Кокс-Базарға Alizé ұшақтарының шабуылдары жалғасты. Осыдан кейін Викранттың жанар май деңгейі 25 пайыздан төменге түсті, сондықтан әуе кемесі жанар май құю үшін Парадипке бағытталды. INS Vikrant экипажы соғыстағы рөлі үшін екі «Маха Вир Чакра» және он екі «Вир Чакра» медалін алды.
As a part of preparations for the war, Vikrant was assigned to the Eastern Naval Command, then to the Eastern Fleet. This fleet consisted of INS Vikrant, the two s and , the two Petya III class corvettes and , and one submarine, The main reason behind strengthening the Eastern Fleet was to counter the Pakistani maritime forces deployed in support of military operations in East Bengal. A surveillance area of 18,000 square miles (46,620 km2), confined by a triangle with a base of 270 mile (435 km) and sides of 165 mile (266 km) and 225 mile (362 km), was set up in the Bay of Bengal. Any ship in this area was to be challenged and checked. If found to be neutral, it would be escorted to the nearest Indian port, otherwise, it would be captured, and taken as a war prize. In the meantime, intelligence reports confirmed that Pakistan was to deploy a US built , PNS Ghazi. Ghazi was considered as a serious threat to Vikrant by the Indian Navy, as Vikrants approximate position would be known by the Pakistanis once she started operating aircraft. Of the four available surface ships, INS Kavaratti had no sonar, which meant that the other three had to remain in close vicinity of Vikrant, without which the carrier would be completely vulnerable to attack by Ghazi. On 23 July, Vikrant sailed off to Cochin in company with the Western Fleet. En route, before reaching Cochin on 26 July, Sea King landing trials were carried out. After the completion of the radar and communication trials on 28 July, she departed for Madras, escorted by Brahmaputra and Beas. The next major problem was operating aircraft from the carrier. The commanding officer of the ship, Captain (later Vice Admiral) S. Prakash, was seriously concerned about flight operations. He was concerned that aircrew morale would be adversely affected if flight operations were not undertaken, which could be disastrous. Naval Headquarters remained stubborn on the speed restrictions, and sought confirmation from Prakash whether it was possible to embark an Alizé without compromising the speed restrictions. The speed restrictions imposed by the headquarters meant that Alizé aircraft would have to land at close to stalling speed. Eventually the aircraft weight was reduced, which allowed several of the aircraft to embark, along with a Seahawk squadron. By the end of September, Vikrant and her escorts reached Port Blair. En route to Visakhapatnam, tactical exercises were conducted in the presence of the Flag Officer Commanding in Chief of the Eastern Naval Command. From Vishakhapatnam, Vikrant set out for Madras for maintenance. Rear Admiral S. H. Sarma was appointed Flag Officer Commanding Eastern Fleet and arrived at Vishakhapatnam on 14 October. After receiving the reports that Pakistan might launch preemptive strikes, maintenance was stopped for another tactical exercise, which was completed during the night of 26–27 October at Vishakhapatnam. Vikrant then returned to Madras to resume maintenance. On 1 November, the Eastern Fleet was formally constituted, and on 13 November, all the ships set out for the Andaman and Nicobar Islands. To avoid misadventures, it was planned to sail Vikrant to a remote anchorage, isolating it from combat. Simultaneously, deception signals would give the impression that Vikrant was operating somewhere between Madras and Vishakhapatnam. On 23 November, an emergency was declared in Pakistan after a clash of Indian and Pakistani troops in East Pakistan two days earlier. On 2 December, the Eastern Fleet proceeded to its patrol area in anticipation of an attack by Pakistan. The Pakistan Navy had deployed Ghazi on 14 November with the explicit goal of targeting and sinking Vikrant, and Ghazi reached a location near Madras by the 23rd. In an attempt to deceive the Pakistan Navy and Ghazi, India's Naval Headquarters deployed Rajput as a decoy—the ship sailed 160 mile (257 km) off the coast of Vishakhapatnam and broadcast a significant amount of radio traffic, making her appear to be Vikrant. Ghazi, meanwhile, sank off the Visakhapatnam coast under mysterious circumstances. On the night of 3–4 December, a muffled underwater explosion was detected by a coastal battery. The next morning, a local fisherman observed flotsam near the coast, causing Indian naval officials to suspect a vessel had sunk off the coast. The next day, a clearance diving team was sent to search the area, and they confirmed that Ghazi had sunk in shallow waters. The reason for Ghazis fate is unclear. The Indian Navy's official historian, Hiranandani, suggests three possibilities, after having analysed the position of the rudder and extent of the damage suffered. The first was that Ghazi had come up to periscope depth to identify her position and may have seen an anti submarine vessel that caused her to crash dive, which in turn may have led her to bury her bow in the bottom. The second possibility is closely related to the first: on the night of the explosion, Rajput was on patrol off Visakhapatnam and observed a severe disturbance in the water. Suspecting that it was a submarine, the ship dropped two depth charges on the spot, on a position that was very close to the wreckage. The third possibility is that there was a mishap when Ghazi was laying mines on the day before hostilities broke out. Vikrant was redeployed towards Chittagong at the outbreak of hostilities. On 4 December, the ship's Sea Hawks struck shipping in Chittagong and Cox's Bazar harbours, sinking or incapacitating most of the ships present. Later strikes targeted Khulna and the Port of Mongla, which continued until 10 December, while other operations were flown to support a naval blockade of East Pakistan. On 14 December, the Sea Hawks attacked the cantonment area in Chittagong, destroying several Pakistani army barracks. Medium anti aircraft fire was encountered during this strike. Simultaneous attacks by Alizés continued on Cox's Bazar. After this, Vikrants fuel levels dropped to less than 25 per cent, and the aircraft carrier sailed to Paradip for refueling. The crew of INS Vikrant earned two Maha Vir Chakras and twelve Vir Chakra gallantry medals for their part in the war.
Кейінгі жылдар
Викрант соғыстан кейін көптеген міндеттерді орындамады және оған екі ірі модернизация жұмыстары жүргізілді – біріншісі 1979 жылдан 1981 жылға дейін, екіншісі 1987 жылдан 1989 жылға дейін. Бірінші кезеңде оның қазандықтары, радарлары, байланыс жүйелері және әуе шабуылына қарсы қарулары жаңартылды, сондай-ақ Sea Harrier ұшақтарын пайдалануға арналған жабдықтар орнатылды. Екінші кезеңде жаңа Sea Harrier тік/қысқа ұшып-қону және қону (V/STOL) истребительдерімен және жаңа Sea King Mk 42B суастына қарсы күрес (ASW) тікұшақтарымен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін жабдықтар енгізілді. 9,75 градусқа еңкейген секіргі трамплин орнатылды. Осы кезеңде бу катапульті алынып тасталды. 1991 жылы Викрант алты айлық жөндеуден өтті, содан кейін 1992–1994 жылдары тағы он төрт айлық жөндеуден өтті. Ол соңғы теңіз сапары 1994 жылғы 23 қарашада Sea Harrier, Sea Kings және Chetaks ұшақтарымен жасады. Сол жылы кемеде өрт тіркелді. 1995 жылдың қаңтар айында әскери-теңіз күштері Викрантты "қозғалуға қауіпсіз" жағдайда сақтау туралы шешім қабылдады. Ол 1997 жылғы 31 қаңтарда ресми түрде қызметтен босатылды.
Vikrant did not see much service after the war, and was given two major modernisation refits—the first one from 1979 to 1981 and the second one from 1987 to 1989. In the first phase, her boilers, radars, communication systems and anti aircraft guns were modernised, and facilities to operate Sea Harriers were installed. In the second phase, facilities to operate the new Sea Harrier Vertical/Short Take Off and Land (V/STOL) fighter aircraft and the new Sea King Mk 42B Anti Submarine Warfare (ASW) helicopters were introduced. A 9.75 degree ski jump ramp was fitted. The steam catapult was removed during this phase. Again in 1991, Vikrant underwent a six month refit, followed by another fourteen month refit in 1992–94. She remained operational thereafter, flying Sea Harriers, Sea Kings and Chetaks until her final sea outing on 23 November 1994. In the same year, a fire was also recorded aboard. In January 1995, the navy decided to keep Vikrant in "safe to float" state. She was laid up and formally decommissioned on 31 January 1997.
Басшы офицерлер
С. No Аты Қызметке тағайындалған күні Қызметтен босатылған күні Ескертулер1Капитан П. С. Махиндро16 ақпан 196116 сәуір 1963Комиссиялаушы офицер. Кейін Материалдар бастығы болды.2Капитан Нилаканта Кришнан17 сәуір 196316 қараша 19641971 жылғы Үнді-Пакистан соғысы кезінде Шығыс теңіз әскерінің Бас қолбасшысы. 3Капитан В. А. Камат16 қараша 19644 қараша 19661971 жылғы Үнді-Пакистан соғысы кезінде Оңтүстік теңіз аймағының қолбасшысы. Үндістанның Жағалау күзетінің Бас директоры.4Капитан Жал Курсетжи4 қараша 19668 желтоқсан 1967Кейін Теңіз штабының бастығы.5Капитан Э. С. Курувила8 желтоқсан 19675 желтоқсан 19691971 жылғы Үнді-Пакистан соғысы кезінде Батыс флотының Бас қолбасшысы. Кейін Оңтүстік теңіз аймағының қолбасшысы.6Капитан Кирпал Сингх5 желтоқсан 196915 қаңтар 1971Кейін Батыс флотының Бас қолбасшысы.7Капитан С. Л. Сети15 қаңтар 197130 маусым 1971Кейін Теңіз штабының орынбасары.8Капитан Сварадж Паркаш1 шілде 197124 қаңтар 1973Кейін Теңіз штабының орынбасары және Үндістанның Жағалау күзетінің Бас директоры.9Капитан М. К. Рой3 қаңтар 19748 ақпан 1976Кейін Шығыс теңіз әскерінің Бас қолбасшысы.10Капитан Р. Х. Тахилиани8 ақпан 197626 желтоқсан 1977Кейін Теңіз штабының бастығы.11Капитан Дж. С. Пури26 желтоқсан 19775 наурыз 197912Капитан Р. Д. Дхир5 наурыз 197915 маусым 197913Капитан С. Бос15 маусым 19792 сәуір 198114Капитан А. Гхош2 сәуір 198127 тамыз 1982Кейін Андоман және Никобар аралдарының бекініс қолбасшысы.15Капитан KASZ Раджу27 тамыз 198219 қараша 1984Кейін Батыс теңіз әскерінің Бас қолбасшысы.16Капитан С. К. Гупта19 қараша 198417 наурыз 198617Капитан П. А. Дебрасс17 наурыз 19868 тамыз 1988Кейін Махараштра теңіз аймағының Бас қолбасшысы.18Капитан Б. С. Карпе11 қазан 198822 қазан 198919Капитан Р. Н. Ганеш22 қазан 19893 қаңтар 1991Кейін Оңтүстік теңіз әскерінің Бас қолбасшысы.20Капитан Раман Пури3 қаңтар 199125 маусым 1992Кейін Біріктірілген қорғаныс штабының бастығы.21Капитан Р. С. Коччар25 маусым 19927 қыркүйек 1994Кейін Махараштра теңіз аймағының Бас қолбасшысы.22Капитан К. Моханан7 қыркүйек 19947 тамыз 199523Коммандер Х. С. Рават20 шілде 199631 қаңтар 1997
S. No Name Assumed office Left office Notes1Captain P. S. Mahindroo16 February 196116 April 1963Commisioning CO. Later Chief of Materiel.2Captain Nilakanta Krishnan 17 April 196316 November 1964Flag Officer Commanding in Chief Eastern Naval Command during the Indo Pakistani War of 1971. 3Captain V. A. Kamath16 November 19644 November 1966Flag Officer Commanding Southern Naval Area during the Indo Pakistani War of 1971. Founding Director General of Indian Coast Guard.4Captain Jal Cursetji 4 November 19668 December 1967Later Chief of the Naval Staff.5Captain E. C. Kuruvila 8 December 19675 December 1969Flag Officer Commanding Western Fleet during the Indo Pakistani War of 1971. Later Flag Officer Commanding Southern Naval Area.6Captain Kirpal Singh5 December 196915 January 1971Later Flag Officer Commanding Western Fleet.7Captain S. L. Sethi 15 January 197130 June 1971Later Vice Chief of the Naval Staff.8Captain Swaraj Parkash 1 July 197124 January 1973Later Vice Chief of the Naval Staff and Director General of Indian Coast Guard.9Captain M. K. Roy 3 January 19748 February 1976Later Flag Officer Commanding in Chief Eastern Naval Command.10Captain R. H. Tahiliani 8 February 197626 December 1977Later Chief of the Naval Staff.11Captain J. C. Puri 26 December 19775 March 197912Captain R. D. Dhir5 March 197915 June 197913Captain S. Bose15 June 19792 April 198114Captain A. Ghosh 2 April 198127 August 1982Later Fortress Commander Andaman and Nicobar Islands.15Captain KASZ Raju 27 August 198219 November 1984Later Flag Officer Commanding in Chief Western Naval Command.16Captain S. K. Gupta 19 November 198417 March 198617Captain P. A. Debrass 17 March 19868 August 1988Later Flag Officer Commanding Maharashtra Naval Area.18Captain B. S. Karpe11 October 198822 October 198919Captain R. N. Ganesh 22 October 19893 January 1991Later Flag Officer Commanding in Chief Southern Naval Command.20Captain Raman Puri 3 January 199125 June 1992Later Chief of Integrated Defence Staff.21Captain R. C. Kochchar 25 June 19927 September 1994Later Flag Officer Commanding Maharashtra Naval Area.22Captain K. Mohanan7 September 19947 August 199523Commander H. S. Rawat20 July 199631 January 1997
Мұражай кемесі
1997 жылы қолдан алынғаннан кейін, кеме Мумбайда мұражай кемесі ретінде сақтауға белгіленді. Қаржыландырудың жетіспеуі кемені мұражайға айналдыру жұмыстарын тоқтатты және кемені оқу кемесіне айналдыру мүмкіндігі қарастырылды. 2001 жылы кеме Үндістан Әскери-теңіз күштерінің қарауына берілді, бірақ Махараштра штатының үкіметі мұражайды тұрақты, ұзақ мерзімді негізде басқаруға серіктес таба алмады. 2012 жылы мұражай халыққа қауіпті деп танылғаннан кейін жабылды.
Following decommissioning in 1997, the ship was earmarked for preservation as a museum ship in Mumbai. Lack of funding prevented progress on the ship's conversion to a museum and it was speculated that the ship would be made into a training ship. In 2001, the ship was opened to the public by the Indian Navy, but the Government of Maharashtra was unable to find a partner to operate the museum on a permanent, long term basis and the museum was closed after it was deemed unsafe for the public in 2012.
Құрып тастау
2013 жылдың тамызында Батыс әскери-теңіз командалығының бас қолбасшысы вице-адмирал Шехар Синха қорғаныс министрлігі кемені жоюды шешкенін, себебі оны күтіп ұстау өте қиынға соққан және ешқандай жеке компания мұражайды қаржыландыруға ұсыныс бермегенін мәлімдеді. 2013 жылдың 3 желтоқсанында Үндістан үкіметі кемені аукционға шығару туралы шешім қабылдады. Бомбей жоғары соты Киран Пайганкардың аукционды тоқтату туралы қоғамдық мүддедегі талабын қабылдаудан бас тартты, кеменің нашарлаған жағдайы оны сақтап қалуға негіз болмайды және қажетті қаражат немесе үкіметтік қолдау жоқ екенін мәлімдеді. 2014 жылдың қаңтар айында кеме онлайн аукцион арқылы Дархуна кеме бұзу орталығына сатылды. Үндістаннің Жоғарғы соты 2014 жылдың 14 тамызында кеменің сатылуы мен бұзылуына қатысты келесімді күштен шығару туралы тағы бір талапты қараудан бас тартты. "Викрант" Мумбай портының Дархуна аймағында жағалауда тұрып, Мумбай портының сенімділік кеңесінен соңғы келісімдерді күтіп тұрды. 2014 жылдың 12 қарашасында Жоғарғы сот кемені бұзуға соңғы рұқсат берді, ол 2014 жылдың 22 қарашасында басталды. 2022 жылдың 7 сәуірінде бұрынғы депутат Кирит Сомайя, оның ұлы Нил және басқаларға қарсы, зейнеткерлікке шығарылған әуе кемесі "INS Vikrant" құрамын қалпына келтіру үшін жиналған шамамен 57 крор рупия ақшаны ұрлағандықтары және сенімділікке қиянат жасағандықтары туралы қылмыстық іс тіркелді. Тромбей полициясы оларды Үндістан қылмыстық кодексінің 420-бабы (алаяқтық және адалдықсыздық, мүлікті беруді қоса) және 406-бабы (сенімділікке қиянат жасағаны үшін жаза) және 34-бабы (ортақ ниеттер) бойынша қылмыстық жауапкершілікке тартты. Арызға сәйкес, әке мен бала 2013-14 жылдары "Викрантты" қалпына келтіру атымен ақша жинаған, бірақ жиналған қаражат жеке пайдалануға жұмсалған. Сомайя зейнеткерлікке шығарылған кемені жеке компанияларға беру арқылы коммерцияландыруға бағытталған үкіметтің ниетіне қарсы күрестің алдында тұрды.
In August 2013, Vice Admiral Shekhar Sinha, Commander in Chief of the Western Naval Command, said the Ministry of Defence would scrap the ship as she had become very difficult to maintain and no private bidders had offered to fund the museum's operations. On 3 December 2013, the Indian government decided to auction the ship. The Bombay High Court dismissed a public interest lawsuit filed by Kiran Paigankar to stop the auction, stating the vessel's dilapidated condition did not warrant her preservation, nor were the necessary funds or government support available. In January 2014, the ship was sold through an online auction to a Darukhana ship breaker for The Supreme Court of India dismissed another lawsuit challenging the ship's sale and scrapping on 14 August 2014. Vikrant remained beached off Darukhana in Mumbai Port while awaiting the final clearances of the Mumbai Port Trust. On 12 November 2014, the Supreme Court gave its final approval for the carrier to be scrapped, which commenced on 22 November 2014. On 7 April 2022, an FIR against an ex MP Kirit Somaiya, his son Neil, and others was registered, on charges of alleged cheating and criminal breach of trust linked to the collection of funds up to Rs. 57 crore for restoring the decommissioned aircraft carrier INS Vikrant. The Trombay Police booked them under Section 420 (cheating and dishonesty including delivery of property) and Section 406 (punishment for criminal breach of trust) and Section 34 (common intentions) of the Indian Penal Code. According to the complaint, the father and son duo collected the money in 2013 14 in the name of restoring Vikrant, but the funds collected were spent on personal use. Somaiya was leading the front of attacking the government's intent of commercializing the decommissioned ship by handing it to private players.
Мұра
Викранттың есімін мәңгі есте сақтау үшін, 2016 жылдың 25 қаңтарында Мумбайдағы Кемежайдағы К. Субаш Маргта Батыс Әскери-теңіз командасының Бас командирі, Флаг-офицер Суриндер Пал Сингх Чима Викрант ескерткішін ашты. Ескерткіш кемеден қалған металдан жасалған. 2016 жылдың ақпан айында Үндістанның Bajaj автокөлік өндірушісі Викранттың металл қалдықтарынан жасалған жаңа мотоцикл ұсынды және оны Викранттың құрметіне Bajaj V деп атады. Әскери-теңіз күштері алғашқы, өзіндік құрылымда салынған авиатасымалдағышын INS Vikrant (R11) құрметіне INS Vikrant деп атады. Жаңа авиатасымалдағыш Кочин кеме жасау шебінде салынды және ауыстыратын кеме болады. Келінің негізі 2009 жылдың ақпанында қаланды, ал 2013 жылдың тамызында суға түсірілді. Кеме 2022 жылдың 2 қыркүйегінде Премьер-министр Нарендра Моди тарапынан қолданысқа енгізілді.
In memory of Vikrant, the Vikrant Memorial was unveiled by Vice Admiral Surinder Pal Singh Cheema, Flag Officer Commanding in Chief of the Western Naval Command at K Subash Marg in the Naval Dockyard of Mumbai on 25 January 2016. The memorial is made from metal recovered from the ship. In February 2016, the Indian automobile manufacturer Bajaj unveiled a new motorbike made with metal from Vikrants scrap and named it Bajaj V in honour of the Vikrant. The navy has named its first home built carrier INS Vikrant in honour of INS Vikrant (R11). The new carrier is built by Cochin Shipyard Limited, and will displace The keel was laid down in February 2009 and she was launched in August 2013. The ship was commissioned on 2 September 2022 by PM Narendra Modi.
Танымал мәдениетте
Қызметтен шығарылған кеме Мумбайдағы Дархухана жанында тоқтағанда ABCD 2 фильмінде фон ретінде маңызды рөл атқарды.
The decommissioned ship featured prominently in the film ABCD 2 as a backdrop while it was moored near Darukhana in Mumbai.