Кіріспе

Шокаку класының әуе кемесі Шокаку (翔鶴, "Қалықтайтын кран") – Тынық мұхиты соғысынан аз уақыт бұрын Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштері үшін салынған екі әуе кемесінен тұратын кластың бас кемесі. Зюикаку жапондық әуе кемесімен бірге ол соғыс кезіндегі бірнеше маңызды теңіз шайқастарына қатысты, оның ішінде Перл-Харборға жасалған шабуыл, Коралл теңізі шайқасы және Санта-Крус аралдары шайқасы. Филиппин теңізі шайқасында АҚШ-тың «Кавалла» теңіз асты кемесімен торпедаланып батып кеткенге дейін.

Дизайн

Шокаку класының авианосецтері сол бағдарламаның бір бөлігі болды. 1936 жылдың желтоқсанында аяқталған Вашингтон теңіз келісімінің шектеулері енді күшін жойғандықтан, Жапон императорлық әскери-теңіз күштері (IJN) авианосецке қажет деп санайтын барлық мүмкіндіктерді – жоғары жылдамдық, ұзақ қашықтыққа ұшу радиусы, күшті қорғау және көптеген ұшақтарды тасымалдау мүмкіндігін – енгізуге толықтай еркін болды. "Шокаку" 1937 жылдың 12 желтоқсанында Йокосука кеме жасаушылығында салына бастады, 1939 жылдың 1 маусымында суға түсірілді және 1941 жылдың 8 тамызында қолданысқа берілді. Тиімді, заманауи дизайнымен, шамамен 500 м³ сусыру қабілетімен және жоғары жылдамдығымен, "Шокаку" 70-80 ұшақты тасымалдай алатын. Оның күшейтілген қорғау қасиеттері замандас одақтас авианосецтерімен салыстырғанда артықшылыққа ие болды және "Шокакуға" Корал теңізі және Санта-Крус шайқастарында ауыр зақымдардан аман қалуға мүмкіндік берді.

Қаптамасы

Шокаку сыртқы түрінен жапондық Hiryū ұшақ тасымалдағыш кемесіне ұқсады, бірақ жалпы ұзындығы ұзағырақ, ені кеңірек және арал бөлігі үлкен болды. Hiryū-дағыдай, кеме жүзу қасиеттерін жақсарту үшін кемежайдың жоғарғы палубасы деңгейіне дейін көтерілді. Оның сонымен қатар кеңірек, дөңгелек және күшті иілген доғасы болды, бұл көптеген теңіз жағдайларында ұшу палубасын құрғақ ұстады. Кеме тасымалдағыштың алдыңғы бөлігі жаңадан жасалған, кейде бейресми түрде «Тейлор алмұрты» деп аталатын, кеменің су астындағы қарсылығын белгілі бір жылдамдық диапазонында азайтуға арналған, кеменің жылдамдығы мен төзімділігін жақсартты. Бірақ, жапондық «Ямато» және «Мусаши» жауынгерлік кемелерінде орнатылған үлкен алдыңғы бөліктерден айырмашылығы, Шокакудың алдыңғы бөлігі кеменің басынан шығып тұрмады.

Машиналар

Шокакуға орнатылған тісті турбиналар негізінен Сориюдағылармен бірдей болды, максималды қуаты 200 кВт-қа артты. Қосымша броня, үлкен суыру және суDraftтың ұлғаюына қарамастан, Шокаку сынақтар кезінде шамамен 800 км/сағ жылдамдыққа қол жеткізе алды. Максималды отын қоры 4100 тоннаны құрады, бұл оған 8000 теңіз шақырымы қашықтыққа қозғалу мүмкіндігін берді. Кеме ішкі жағының оң жағында, аралдан кейін орналасқан екі бірдей, төмен қарай иілген түтікшелер қазандықтан шығатын газдарды көлденең бағытта шығарды және желдің көп жағдайларында ұшу палубасын түтіннен таза ұстау үшін жеткілікті бұрышпен орналастырылған.

Ұшу палубасы мен ангарлар

Шокакудың ұзын ағаштан жасалған ұшу палубасы кеменің бауына және кормасына толық жетпеді, тіпті кормадан да аздап қысқа болды. Ол ангардың алдындағы жағындағы төрт темір бағанамен және артқы жағындағы екі бағанамен тіреліп тұрды. Ұшу палубасы мен екі ангарға (жоғарғы және төменгі) үш лифт қызмет көрсетті, ең үлкені алдыңғы лифт болды. Шокакудың электрмен жұмыс істейтін тоғыз 4-ші типтегі тежегіш сымдары Хирюдегідей стандартты орналасуды сақтады – үш алдында және алты артта. Олар ұшақты тоқтатуға қабілетті болды. Үшінші апаттық тоқтату кедергісі қосылды және аралдың алдында жеңіл, құлап орын ауыстыруға болатын желден қорғайтын экран орнатылды. Бұрынғы екі авианосецте – жапондық авианосец Акаги мен Хирюде портындағы аралдармен тәжірибе жасағаннан кейін, IJN Шокаку мен оның бауырласы Зуикакуды оң жақтағы аралдармен салуды шешті. Жөндеуге кеткен уақыт, сонымен қатар оның және Зуикакудың ұшақтары мен экипаждарының жоғалғандары екеуін де Мидуэй шайқасына қатысудан алды. Алдыңғы қатарға оралғаннан кейін Шокаку және оның бауырласы Зуикаку, сондай-ақ жеңіл авианосец жапондық авианосец Зюйо қосылып, Бірінші авианосецтер дивизиясы болып қайта аталды және Шығыс Соломон шайқасына қатысты, онда олар Энтерпрайзді зақымдады, бірақ Шокаку Энтерпрайздің пикируші бомбалаушыларынан зақымданып, жақын орналасқан Хендерсон аэродромын бомбалаудан алды. Бірінші авианосецтер дивизиясы 1942 жылдың 26 қазанында Санта-Крус аралдары шайқасына қатысты, онда олар Хорнетті (Хорнет тасталып, кейін жапондық эсминецтер Макигумо және Акигумомен батырылды) мүкісіттікке жеткізді. Шокаку қайтадан ауыр зақымдар алды, кем дегенде үш (немесе мүмкін алты) 1000 фунтты бомбаға ұшырады, олар Хорнет пен Энтерпрайзден ұшырылған 15 Дуглас SBD-3 пикируші бомбалаушыларынан түсті. Бір ай бұрын орнатылған 21-ші типтегі радар АҚШ ұшақтарының жақындап келе жатқанын ертерек анықтауға мүмкіндік берді, сондықтан жанармай құю экипаждары палубаның астында ескертілді, оларға бомбалардың әсерінен бұзылғанға дейін авиациялық бензин құбырларын босатуға және тазалауға уақыт берді, осылайша кемені Тынық мұхитындағы авианосецтердің көпшілігін батырған катастрофикалық авиабензин өрттерінен және жарылыстардан сақтап қалды. Шокакуның да сәттілігі болды, өйткені шабуыл кезінде оның бортында аз ғана ұшақ болды. Нәтижесінде, ірі өрттер болған жоқ және кеменің теңізге лайықтылығы сақталды. Алайда оның ұшу палубасы мен ангарлары қирап қалды және ол шайқастың қалған бөлігінде әрі қарай әуе операцияларын жүргізе алмады. Жөндеу қажеттілігі оны бірнеше ай бойы әрекетсіз қалдырды, бұл Тынық мұхитындағы басқа жапондық қорғаныс операцияларына жеткілікті әуе күші жетпеді. Бірнеше айлық жөндеулер мен оқудан кейін, енді капитан Хироси Мацубараның басқаруындағы Шокаку 1943 жылдың мамырында Алеут аралдарына қарсы шабуылға тағайындалды, бірақ операция Атудағы одақтастардың жеңісінен кейін тоқтатылды. 1943 жылдың қалған бөлігінде ол Трукте орналасқан, содан кейін жыл соңында жөндеу үшін Жапонияға оралды.

Суға бату

1944 жылы «Шокаку» Сингапурдың оңтүстігіндегі Линга аралдарына орналастырылды. 15 маусымда ол «А Го» операциясы үшін Мобильдік флотпен бірге Мариана аралдарындағы одақтас күштерге қарсы шабуылға шықты, нәтижесінде Филиппин теңізі шайқасы болды. Оның шабуылдық топтары АҚШ-тың әскери әуе патрульдерінен және зениттік артиллериядан ауыр шығынға ұшырады, бірақ кейбіреулері аман қалды және кемеге қауіпсіз оралды. Коралл теңізі мен Санта-Крус шайқастарындағы тәжірибелі ұшқыштардан құралған оның D4Y Suisei шабуылдық топтарының бірі бұзылып өтіп, бір ұшақ «Оңтүстік Дакота» линкор кемесіне бомбамен соғып, көптеген жандардың зардап шегуіне себеп болды, бірақ бұл топтың өзі де ауыр шығынға ұшырады. «Шокаку» 19 маусымда сағат 11:22-де командир Герман Дж. Косслер басқаратын «Кавалла» суасты қайығынан үш (немесе төрт) торпедаға түсті. «Шокаку» ұшақтарға жанармай құйып, қару-жарақпен жарақтандырылып жатқандықтан, торпедалар бақылауға келмейтін авиациялық жанармай өртіне әкеп соқты. 12:10-да әуе бомбасы жарылып, кеме ішінде таралған авиациялық отын булары жарылды. Кемені тастап кетуге бұйрық берілді, бірақ эвакуация көп ілгерілемей тұрып, «Шокаку» кенеттен алдыңғы бөлігінен су жинап, мұңын шығарып, бірден батып кетті, бірге 1272 адамды алып кетті. Жеңіл крейсер «Яхаги» және эсминецтер «Ураказе», «Вакацуки» және «Хацуцуки» капитан Матсубараны және 570 адамды құтқарып алды.