Кіріспе

Организмге тыныс ағынының кіруі

Ингаляция (немесе инспирация) – тыныс алу жолдары арқылы ауа немесе басқа газдарды тарту процесі, негізінен организмге оттегі жеткізу мақсатында. Бұл адам және көптеген басқа да организмдердің өмірді сақтау үшін маңызды, негізгі физиологиялық функциясы. Ингаляция – тыныс алудың алғашқы кезеңі, ол организм мен сыртқы орта арасында оттегі мен көмірқышқыл газының алмасуына мүмкіндік береді, бұл организмнің метаболизм процестері үшін өте қажет. Бұл мақалада ингаляцияның механизмі, оның түрлі жағдайлардағы маңызы және денсаулыққа тигізетін әсері қарастырылады.

Физиологиясы

Ингаляция процесі үйлестірілген қозғалыстар мен физиологиялық механизмдер сериясын қамтиды. Ингаляцияға қатысатын негізгі анатомиялық құрылымдар – мұрын, ауыз, жұтқыншақ, көмей, трахея, бронхтар және өкпелер. Ингаляция процесінің қысқаша сипаттамасы:

Инспирация (Дем алу): Ингаляция кеуде диафрагмасының жиырылуынан басталады – бұл көкірек қуысы мен құрсақ қуысын бөлетін дөңгелек тәрізді бұлшық. Диафрагма жиырылып, төмен қарай жылжып, көкірек қуысының көлемін арттырады.

Ауаның кіруі: Адам немесе жануар дем алғанда, өкпе астында орналасқан диафрагма жиырылады, ал қабырғалар арасындағы қабырғааралық бұлшықтар көкірек қуысын кеңейтеді. Бұл кеңею көкіректің ішіндегі қысымды атмосфералық қысымнан төмендетеді, нәтижесінде ауа өкпеге ағылады.

Ауа сүзгісі: Мұрын жолдары мен ауыз ауаның кіретін жерлері болып табылады. Бұл жолдар кішкентай түк тәрізді құрылымдармен – кірпікшелермен және шырыш өндіретін жасушалармен қапталған, олар кіретін ауаны сүзгілеп, ылғалдандыруға көмектеседі, өкпеге жету алдында бөлшектер мен қоқыстарды жояды.

Газ алмасу: Ауа өкпеге енгеннен кейін, ол бронх ағашы деп аталатын құбырлар желісі арқылы өтеді және ақырында альвеолалар деп аталатын ұсақ ауа қапшықтарына жетеді. Альвеолаларда, дем алынған ауадан оттегі қан ағынына сіңіріледі, ал метаболизмнің қалдық өнімі болып табылатын көмірқышқыл газы қаннан альвеолаларға шығарылып, сыртқа шығарылады.

Экспирация (Дем шығару): Дем шығару – бұл пассивті процесс, негізінен диафрагманың босаңсуы және өкпелердің серпімді кері қайтуымен жүзеге асырылады. Бұл организмнен көмірқышқыл газын шығарады.

Басқа заттар кездейсоқ

Кездейсоқ тыныс алудың мысалдары суды (мысалы, суға бату кезінде), түтінді, тамақты, құсуды және сирек кездесетін шетелдік заттарды (мысалы, тіс сынықтары, монеталар, батареялар, кішкентай ойыншық бөліктері, инелер) тыныс алуды қамтиды.

Диагностикалық

Әртүрлі мамандандырылған зерттеулер диагностикалық мақсаттар үшін белгілі заттарды ингаляциялауды қолданады. Мысалдарға өкпе функционалдық сынақтары (мысалы, азотты шығару сынағы, диффузиялық қабілеттілікті сынау (көміртек монооксиді, гелий, метан)) және диагностикалық радиология (мысалы, радиоактивті ксенон изотоптары) жатады.

Емдеу

Анестезияда қолданылатын газдар және басқа да дәрілерге оттегі, азот тотығы, гелий, ксенон, ұшқыш анестетиктер кіреді. Астма, круп, кілегейлі фиброз және тағы басқа кейбір жағдайларға арналған дәрілер.

Йога

Б. К. С. Айенгар сияқты йога шеберлері йога практикасында мұрынмен дем алуды да, мұрынмен дем шығаруды да ұсынады, мұрынмен дем алып, ауызбен дем шығарудың орнына. Олар шәкірттеріне "мұрын - тыныс алуға, ал ауыз - тамақтанып жеуге" дейді.