Кіріспе

HMS Sheffield – 42-ші типті басқарылатын зымырандық эсминец және Йоркшир қаласы Шеффилдтің атымен аталатын Корольдік әскери-теңіз флотының екінші кемесі. 1975 жылдың 16 ақпанында қолданысқа енгізілген Шеффилд Фолкленд соғысы кезінде Фолкленд аралдарына жіберілген 317-ші жедел топтың құрамына кірді. 1982 жылдың 4 мамырында Аргентинаның Super Étendard ұшағынан ұшырылған Exocet әуеден-кемеге қарсы зымырасынан ауыр зақым алды және 1982 жылдың 10 мамырында буксировка кезінде батып кетті.

Дизайн

42 типті "Шеффилд" кемесі бастапқыда естілеуі қиын "Микки-мышы" құлақтарымен жабдықталған еді, бұл Rolls Royce Olympus TM3B газ турбиналары үшін, жоғары температуралы газды жаққа бағыттап, әуедегі антенналарға зиян келтіруді азайтуға арналған "Локстон иілімі" болды. Бұл жаңа инфрақызыл іздеуші зымырандар үшін айқын нысана болғандықтан, бұл "құлақтар" тек "Шеффилд" және кластағы келесі екеуі – аргентиналық "Геркулес" және "Сантисима Тринидад" кемелерінде болды. "Шеффилд" өз класында STWS II үштік суға қарсы торпедалық түтікшелермен жабдықталмаған жалғыз кеме болды. Сондай-ақ, корпустың бір бөлігі зақымданып, Аргентина теңіз күштері үшін салынып жатқан ARA "Геркулес" кемесінен алынған ұқсас бөлікпен ауыстырылды. Кеменің құрылысына 23,2 миллион фунт стерлинг жұмсалды. Корольдік теңіз күштерінің жойғыштарының бірінші кемесі болған "Шеффилд" алғашқы жылдары жаңа жүйелерді, әсіресе "Sea Dart" зымырандық жүйесін сынап көрді, өйткені жоспарланған "Sea Dart" сынақ кемесі 1970 жылдардың соңында өрт пен бу жүйелеріндегі мәселелерге байланысты қолданылуы шектелді. "Шеффилд" 1980 жылға дейін толыққанды тиімді болған жоқ, "Sea Dart" және электрондық соғыс жүйелерінің "Abbey Hill" ішінара орнатылғаннан кейін ғана толыққанды мүмкіндік алды. 1980 жылдардың басындағы жөндеуден кейін кеменің 909 типті радарымен (ол "Sea Dart" зымырандарын бақылау және нысанаға алу үшін жауапты болды) байланысты маңызды конструкциялық мәселелер анықталды.

Қызмет тарихы

1981 жылдың маусым айында Roebuck жаттығуына қатысып, 5 Sea Dart зымыранын іске қосты. 1981 жылдың қараша айында Ocean Safari жаттығуына қатысқаннан кейін, Үнді мұхиты мен Парсы шығанағында патрульдеу үшін кеме Үнді мұхиты мен Парсы шығанағына бағыт алды. 1982 жылдың 26 қаңтарында капитан Джеймс Солт командалық міндетті Момбасада жөндеу жұмыстары жүріп жатқанда қабылдады. Солт (соңғы қызметі су асты кемелерінде болған) және оның бірінші көмекшісі (су асты кемеге қарсы вертолет бақылаушысы болған) су үсті кемелерінде және әуе қорғанысында тиісінше тәжірибесі аз болды. 1982 жылдың наурыз айында кеме Атлант мұхитында өткен Spring Train жаттығуына қатысу үшін Суэц каналы арқылы солтүстікке қарай өтті. Шеффилд 14 сәуірде Ассенсион аралына жетті, онымен бірге , , , ал кейіннен RFA Appleleaf қосылды. Олар 317-ші топтың басқа кемелерімен бірігіп, 1982 жылдың 1 мамырында Фолкленд аралдары маңындағы толық шектеу аймағында операцияларды бастады. Топтың ішінде 209 типті су асты кемесінен туындайтын қауіп, әуеден туындайтын қауіптен гөрі басымдыққа ие деп есептелді. ARA General Belgrano батып кеткеннен кейін капитан Солт аргентиналық су асты кемелерінің кез келген қауіп-қатеріне қарсы тұру үшін кеменің бағытын әр 90 секунд сайын өзгертуге бұйрық берді.

Аргентиналық шабуыл

Шеффилд алғаш рет 1982 жылғы 4 мамырда сағат 07:50-де Аргентина Әскери-теңіз авиациясының Lockheed SP 2H Neptune (2 P 112) патрульдік ұшағымен анықталды. Neptune британдық кемелерді бақылауда ұстады және Шеффилдтің орналасқан жерін 08:14 және 08:43-те қайта тексерді. Екі аргентиналық Әскери-теңіз флоттың Super Étendards ұшағы, екеуі де AM39 Exocet зымыраларымен жабдықталған, 09:45-те Рио-Гранде әскери-теңіз әуе базасынан ұшып, 10:00-де Аргентина Әуе күштерінің KC 130H Hercules жанармай құю ұшағымен кездесіп, жанармай құйды. Екі ұшақ – миссия командирі, фрегат капитаны (лейтенант-командир) Аугусто Бедакарратц басқарған 3 А 202 және лейтенант Армандо Майора басқарған 3 А 203 болды. Шабуылға дейінгі екі аптада аргентиналық ұшқыштар өз кемелеріне, соның ішінде Шеффилдтің класындағы 42 типті эсминецтерге қарсы тактикалық жаттығулар жасады, сондықтан олар радар көкжиегін, анықтау қашықтығын және кеме радарларының реакция уақытын, сондай-ақ сәтті шабуыл үшін Exocet зымырасын бағдарламалаудың ең тиімді тәсілін білді. Олар қолданған тәсіл, радиолокациялық ескерту қабылдағышын пайдаланып, ұшақтардың радардың бүйірлік сәулесін тексеруіне байланысты, халық арасында "Лобтарды тебу" деп белгілі. Ұшақтар радардың негізгі сәулесінен аулақтап, анықталмауға мүмкіндік алды. Сағат 10:35-те Neptune көтеріліп, бір үлкен және екі орташа өлшемді нысандарды анықтады. Бірнеше минуттан кейін Neptune Super Étendards ұшақтарына осы нысандардың координаттарын жіберді. Өте төмен биіктікте ұшып, шамамен 10:50-де екі Super Étendards нысандарды тексеру үшін көтерілді, бірақ оларды таба алмады және төмен биіктікке қайта оралды. Кейін олар тағы көтеріліп, бірнеше секундтан кейін радар экранында нысандар пайда болды. Екі ұшқыш та қару жүйесіне координаттарды енгізіп, төмен биіктікке қайта оралды және соңғы тексеруден кейін 11:04-те әрқайсысы AM39 Exocet зымырасын нысандардан алысқанда ұшырды. Super Étendards ұшақтары күтіп тұрған KC 130-дан қайта жанармай құюды қажет етпеді және 12:04-те Рио-Грандеге қонды. Миссияны Аргентина Әуе күштерінің Learjet 35 ұшағы және екі IAI Dagger ұшағы KC 130-ды сүйемелдеді. Шабуылға дейін Шеффилдтің радар операторлары Mirage және Super Étendard ұшақтарын ажыратуда қиындықтарға тап болды, ал эсминецке тиімді IFF немесе радар кедергісі болмаған болуы мүмкін. Super Étendards ұшақтарының Exocet зымырасымен шабуылдауы мүмкін екенін көрсететін барлау мәліметтеріне қарамастан, Шеффилд өткен екі күнде Exocet қаупін асыра бағалап, келесісін жалған дабыл деп есептеді. 965 типті радар төмен ұшатын ұшақтарды анықтай алмағандықтан, екі жау ұшағы ұшып келе жатқанда анықталмады. Екі ұшақты UAA1 радиолокациялық ескерту қабылдағышы ғана анықтады. Бұл Глазгоның 965M ұзақ қашықтықтық әуе шабуылы радарымен расталды, ол ұшақтар теңіз деңгейінен 120 фут (37 м) биіктікке көтерілгенде радарлық тексеру жасады. Глазго дереу жағдайға келді және UHF және HF арқылы барлық жұмыс тобының кемелеріне "Қол тежегіш" ескерту кодын жіберді. Радарлық контактілер Invincible кемесімен де анықталды, ол Sea Harrier истребителін шабуылдық патрульге жіберді, бірақ олар ештеңе анықтамады. Invincible-дегі AAWC радарлық контактілерді жалған деп жариялады және әуе ескертуін сары түсте қалдырды, қызыл түске көтермеді. Шеффилдке тиген Exocet зымырасы палубаның оң жағындағы 2-деңгейде соқтығысты. Ол кіші офицерлердің ас үйінен өтіп, алдыңғы қосалқы машиналар бөлімі/алдыңғы қозғалтқыш бөлімінің қабырғасын су сызығынан жоғары бұзып, корпуста шамамен өлшемді тесік жасады. Заманауи мәліметтерге сәйкес, зымыран жарылмаған, бірақ кемедегі электр тарату жүйелерін бұзып, қысымды теңіз суымен өрт сөндіру жүйесін бұзды. Өрт сөндіру жүйесіне келген зақым өрт сөндіру жұмыстарын қиындатып, кеменің өртке тонуына себеп болды. Зымыра соққан кезде капитан кабинасында демалып отырған, ол бұрын операциялық бөлмеде болған, ал Шеффилдтің әуе соғыс офицері (AAWO) стюардтармен әңгімелесіп, оның көмекшісі дәретханада болды. 1982 жылғы 4 мамырдан бастап келесі алты күн ішінде кеме ағысымен жүзіп бара жатқанда, қандай да бір жабдықты құтқаруға болатынын анықтау үшін бес тексеру жүргізілді. Шеффилдтің оң жағындағы тесікті нығайтуға және кемені Оңтүстік Георгияға буксирлеуге бұйрық берілді.

Өмірінің жоғалуы

281 экипаж мүшесінің 20-сы (көбінесе асхана және компьютер бөлмесінде кезекте болған) шабуылда қаза тапты, ал тағы 26–63 адам жарақат алды, олардың көпшілігі күйік, түтінмен улану немесе шоктан зардап шекті. Тек бір дене ғана табылды. Тірі қалғандар "Британ Эски" танкерімен Ассенсион аралына жеткізілді, 1986 жылғы Әскери қалдықтарды қорғау заңына сәйкес.