Кіріспе

АҚШ-тың су асты кемесі

Құрылыс және іске қосу

V 5 1929 жылдың 17 желтоқсанында, Әскери-теңіз күштері хатшысы Чарльз Ф. Адамстың әйелі Фрэнсис Адамс (Ловеринг) демеушілігімен суға түсірілді және 1930 жылдың 15 мамырында лейтенант-коммандер Джон Х. Браун кішінің басқаруымен құрамына қабылданды.

Соғыс аралық кезең

V 5 1930 жылы 11 тамызда Аннаполис қаласынан шығып, Батыс Индияға круизге бет алды, 11 қыркүйекте Портсмутқа қайтып оралды. 1931 жылдың 31 қаңтарына дейін Жаңа Англия суларында жаттығулар жасады, содан кейін Панама каналы арқылы Батыс жағалауға қарай сапарлады, 4 сәуірде Сан-Диегоға жетті. 19 ақпанда V 5 «Нарвал» деп қайта аталды, ал 1 шілдеде жаңа корпус нөмірі SS 167 берілді. «Мэр Айленд» әскери-теңіз базасында жөндеуден өткеннен кейін, «Нарвал» 1932 жылы 2 ақпанда Гавайи жағалауында флотылық жаттығуларға қатысу үшін жолға шықты. 17 наурызда Сан-Диегоға оралды. Батыс жағалауында патрульдік міндеттерді орындағаннан кейін, 1934 жылы 12 шілдеде 12-ші суасты кемелер дивизиясымен (SubDiv 12) бірге круизге шықты және 18 қыркүйекте Сан-Диегоға жетті. Келесі үш жыл бойы ол Вашингтон штатындағы Сиэтлге дейін, батысқа қарай Перл-Харборға дейін ішкі суларда қызмет етті, ал Перл-Харбор 1941 жылға дейін оның операциялық базасы болды. 1941 жылы 30 күндік соғысқа дейінгі жаттығу круизінде «Нарвал» кемесінің құбырлы отын бактерілерінен ағып шыққан 20 000 галлон майға ұшырады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

"Нарвал" 1941 жылғы 7 желтоқсан күні таңертеңгі сағаттарда Жапонияның Перл-Харборға жасаған шабуылында жөндеуде болған төрт суасты кемесінің бірі еді. Форд аралындағы жаудың алғашқы бомбалары жарылғаннан кейін бірнеше минут ішінде "Нарвал" экипажы екі торпедалық ұшақты жоюға көмектесу үшін қару қолданды.

1 3 патрульдер және күрделі жөндеу, 1942 жылдың ақпаны 1943 жылдың сәуірі

1942 жылдың 2 ақпанынан 28 наурызына дейін алғашқы әскери патрулінде болған «Нарвал» су асты кемесі, лейтенант-коммандер Чарльз У. «Уири» Уилкинс басқаруымен, 15-16 ақпанда Уэйк аралын барлау үшін Перл-Харбордан шығып, содан кейін Рюкю аралдарына бет бұрды. 28 ақпанда ол соғыстағы алғашқы торпедалық шабуылын жасап, «Маджу Мару» кемесіне ауыр зақым келтірді. Алты күннен кейін су асты кемесі Шығыс Қытай теңізінде «Таки Мару» кемесін баттырды. Ол өзінің екінші әскери патрулін – 28 мамырдан 13 маусымға дейін – Мидуэй атолын қорғауға арнады. TF 16 – «Энтерпрайз», «Хорнет» және «Йорктаун» ұшақ тасымалдаушылары жапон шабуылына дайындық жасағанда, «Нарвал» «Плунгер» және «Триггер» су асты кемелерімен бірге Мидуэйдің шығысында барлау жүргізді. 3-6 маусымдағы Мидуэй шайқасында осы су асты кемелері – тағы 15 кемемен бірге – жапондықтар Мидуэйдің шығысына жылмағандықтан ештеңеге қол жеткізбеді. Дегенмен, аталған канонерлік қайық ресми тізімде ескерілмейтіндей кішкентай болған, ал қалған екі кеменің батуы осы күнге жуық уақытта болды. 1 тамызда «Нарвал» ұшақтан бомбалау және тереңдік зарядтарына қарамастан, «Мейва Мару» кемесін батқандарын тіркеді. Бір дерек «Нарвалды» 1 тамызда тағы бір кемені батырумен айыптайды («Коан Мару» танкері). Содан кейін ол 32 адамды – сегіз әйел, екі бала және бір нәресте – Дарвин, Австралияға, патрульдік сапарының соңына дейін жөнелтті. Осылайша, «Нарвал» үшін түрлі жолаушыларды және құпия жүктерді тасымалдау әдетке айналды. Ол өзінің сегізінші әскери патрулін – 25 қарашадан 18 желтоқсанға дейін – жүргізіп, Минданао аралындағы Кабадабаран қаласына бағытталды. Су асты кемесінде жеті эвакуацияланған адам болғандықтан, «Нарвал» Маджакалар шығанағына қарай жүзіп, 3 желтоқсанда Негрос аралына жетті. Тағы тоғыз адамды алғаннан кейін, ол 5 желтоқсанда Алахакалар шығанағынан шықты. Сол күні таңға жақын су асты кемесі атыс кезінде «Хинтено Мару» кемесін баттырды. 11 желтоқсанда ол жолаушыларын Дарвин портына түсіріп, содан кейін Батыс Австралиядағы Фримантелге бет бұрды.

9-12 патрульдер, 1944 жылдың қаңтары - 1944 жылдың шілдесі

1944 жылдың 18 қаңтарынан 15 ақпанына дейінгі тоғызыншы әскери патруліндегі су асты кеме Дарвинге бақылаушы командир Ф. Кент Лумисті және қосымша жабдықтарды алып оралды. Суригао бұғазынан түнгі уақытта өткеннен кейін, "Нарвал" батысқа және солтүстікке бет бұрып, Панай аралының Насо нүктесінде су астында күзетте тұрды, содан кейін Пандан шығанағына жүкті желкенді кемелерге жеткізу үшін барды. 7 ақпанда алты жаңа жолаушымен бірге ол 45 тонналық жүкті Негрос аралына жеткізді. Содан кейін "Нарвал" Дарвинге сапарға 28 эвакуацияланған адамды, оның ішінде профессор Рой Белл мен оның отбасын алды. 16 ақпаннан 20 наурызға дейінгі оныншы әскери патрулінде "Нарвал" 2 наурызда Бутуан шығанағына қосымша оқ-дәрі жеткізді. 3 наурызда 28 жаңа адамды алғаннан кейін, ол Тави-Тавиге жол тартты. Сол түні ол "Каратсуды" (бағындырылған USS Luzon (PR 7)) зақымдады және жаудың эскорттық кемелері оны тереңдік бомбаларымен ауыр түрде атқылады. 5 наурыз түнінде екі шағын қайық, "Нарвалдан" келген резеңке қайықтардың көмегімен, жүкті жағаға шығарды. Кейін үш жапондық эсминецтері жақындады; ол олардан қашып, 11 наурызда Чинампаға 38 жолаушысын (барлығы) жеткізіп, Фримантлға келгенше ауыстырды. Командир Джек Ц. Титус басқаратын "Нарвал" 7 мамырдан 9 маусымға дейінгі он бірінші әскери патруліне Самардағы Алусан шығанағына, 22 адам мен электр шамдары, радио бөлшектері және дін қызметкерлеріне арналған ұн сияқты жабдықтарды түсіру үшін шықты. 24 мамыр түнінде ол осы міндетті орындады. 1 маусымда су асты кеме Минданаоның оңтүстік-батыс жағалауында 16 адам мен жабдықтарды түсірді. Ол осы патрульді Дарвин портында аяқтады. Он екінші әскери патруль – 10 маусымнан 7 шілдеге дейін – "Нарвалға" әрекет етуге мүмкіндік берді. 13 маусымда ол жаудың жанармай қоймасы болған Серам аралындағы Буланы барлау үшін суға батып кетті. Сол түні су асты кеме жағалауға жақындап, 56 дана 6 дюймдік (152 мм) снарядтармен бірнеше бензин сақтау бактерілерін жойып, электр станциясы мен сорғы станциясы маңында өрт шығарды, содан кейін оған бағытталған оқтардан қашып кетуге мәжбүр болды. 20 маусымда күн батқанға үш минут қалғанда, ол жүгін жағаға жеткізу үшін жергілікті қайықтармен кездесті. 30 минут ішінде ол 14 эвакуацияланған адамды түсіріп алды, бірақ оның соңынан бір су асты кемесі қуып келді. "Нарвал" одан қашып, келесі күні жапондық моторлы қайыққа және 22 маусымда "Ицукусима Мару" танкеріне оқ атты. 29-30 маусымда Дарвин портында эвакуацияланғандарды жағаға шығарғаннан кейін ол Фримантлге қарай жалғастырды.

13-ші 15-ші патрульдер, қызметтен шығару және жою, 1944 жылдың тамызы 1945 жылдың мамыры

Оның 13-ші әскери патрулі 12 тамыздан 10 қыркүйекке дейін Фримантлден басталып, Порт-Дарвинде аяқталды. 30 тамыз түнінде «Нарвал» Лусонның шығыс жағалауындағы Дибут шығанағында әдеттегі түсіру процедураларын жүргізді. Бұл жолы майор Роберт Лапхэм мен Филиппин жабдықтау және эвакуация миссиясындағы байланыс офицері, лейтенант-коммандер Чарльз «Чик» Парсонстың басшылығымен жағалау тобы салған бамбук салдарды пайдалану арқасында процедуралар едәуір жылдамдатылды. 2 қыркүйек күні түн ортасына дейін «Нарвал» Масанга өзенінің сағасына жақын жағажайға бір топ адам мен жабдықтарды жіберді, ал патрульді аяқтау үшін төрт эвакуацияланған адамды қабылдады. 14 қыркүйек – 5 қазан аралығындағы 14-ші әскери патрулінде «Нарвал» 27 қыркүйекте Себу аралына адамдар мен азық-түлік жеткізіп, содан кейін Сиари шығанағына бет бұрды. 29 қыркүйекте ол Синдаган шығанағының жанындағы теңізден құлаған екі жапондық көлікті құтқарылған 31 босатылған әскери тұтқынды (АТ) қабылдады. Алайда, АТ-дан аман қалғандардың бірінің айтуынша, «Нарвал» Сиариде, Минданаода Шиньё Мару оқиғасынан аман қалған 82 АТ-ны қабылдаған. «41 адам алдыңғы торпедалық бөлімге, 41 адам артқы торпедалық бөлімге орналастырылды». 30 қыркүйек күні түстен кейін «Нарвал» жапондық қарама-қарсы суастылық ұшағынан қашу үшін 20 градусқа төмен бұрышпен суға батып кетті. Түбіне батып бара жатқанды тоқтату үшін негізгі балластын ауасын шығарды, «Нарвал» бағытын өзгертті және суға батқаннан кейін екі минут өткен соң судан шықты. Бақытымызға орай, патрульдік ұшақ қайтадан шабуылдау үшін жеткілікті жылдамдыққа ие болмады. Миос Вундиде (Голланд Жаңа Гвинеясы) қысқа мерзімді жөндеуден өткеннен кейін «Нарвал» 11 қазан – 2 қараша аралығында командир Уильям Г. Холман басшылығымен 15-ші және соңғы әскери патрулін жүргізді. Жұма күні, 13-і күні PBY «Каталина» ұшағы шабуылға ұмтылғаны туралы хабарлама келіп түсті. Су асты кемесін танығаннан кейін, ұшақ «GOOD LUCK NARWHAL» деген сигнал берді. 17 қазан күні кешке ол Тави-Тави жағажайына жүк жеткізу үшін келді. Екі күннен кейін ол қалған жүгін және 37 адамды Негрос аралында түсіріп, Брисбенге, Квинслендке баратын 26 жолаушыны алды. «Нарвал» 1945 жылғы 6 қаңтарда Панама каналы арқылы шығыс жағалауға Брисбеннен аттанды, 21 ақпанда Филадельфия теңіз кеме жасаушы зауытына кірді, онда 23 сәуірде қызметтен босатылды. 19 мамырда ол теңіз кеме тізілімінен алынып, металл тескілеуге сатылды. «Нарвалдың» екі 6 дюймдік (152 мм) зеңбірегі Коннектикут штатының Гротон қаласында орналасқан Нью-Лондон теңіз суасты кеме базасында мәңгілікке орнатылған. АҚШ теңіз суасты кеме күштерінде «Нарвал» SS 167 корпустық нөмірін өзгертіп алған деген ауызша дәстүр бар.

Ескерткіш

Агусан-дель-Нортедегі Насипит қаласы Екінші дүниежүзілік соғысында USS Narwhal кемесінің атқарған еңбегін еске алу үшін ескерткіш орнатты.

Танымал мәдениетте

1958 жылы "The Silent Service" телесериалының "Narwhal's Passenger From Mindanao" атты эпизодында Титустың басқаруымен Narwhal қатысқан құтқару операциясы толыққанды сипатталды. "Операция Тынық мұхиты" фильмінің басы Нарвалдың жетінші жауынгерлік патрулінен шабыттанған болуы мүмкін, онда 32 азамат, оның ішінде 8 бала және бір нәресте Австралияға эвакуацияланды.