Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мидың базальды ганглияларының құрылымы
Structure of the basal ganglia of the brain
Глобус паллидус (GP), сонымен қатар палеостриатум немесе дорсальды паллидум деп те аталады, мидың қабықша асты құрылымы болып табылады. Ол екі іргелес сегменттен тұрады: сыртқы сегмент, кеміргіштерде жай ғана глобус паллидус деп аталады, және ішкі сегмент, кеміргіштерде энтопедункулярлық ядро деп аталады. Ол теленцефалонның құрамына кіреді, бірақ диэнцефалонның субталамусымен тығыз функционалдық байланыста болады – екеуі де экстрапирамидалық қозғалыс жүйесінің бөлігі. Глобус паллидус базальды ганглияның маңызды компоненті болып табылады, оның негізгі кірісі стриатумнан, ал негізгі тікелей шығысы таламус пен қара затқа бағытталған. Қара зат да ұқсас нейрондық элементтерден тұрады, стриатумнан ұқсас афференттер алады, таламусқа ұқсас проекциялар жібереді және ұқсас синаптологияға ие. Екеуі де тікелей кортикальды афференттерді қабылдамайды және екеуі де ішкі қабатты таламустан қосымша маңызды кірістер алады. Globus pallidus латын тілінен аударғанда "ақ түсті шар" деген мағынаны білдіреді.
The globus pallidus (GP), also known as paleostriatum or dorsal pallidum, is a subcortical structure of the brain. It consists of two adjacent segments, one external, known in rodents simply as the globus pallidus, and one internal, known in rodents as the entopeduncular nucleus. It is part of the telencephalon, but retains close functional ties with the subthalamus in the diencephalon – both of which are part of the extrapyramidal motor system. The globus pallidus is a major component of the basal ganglia, with principal inputs from the striatum, and principal direct outputs to the thalamus and the substantia nigra. The latter is made up of similar neuronal elements, has similar afferents from the striatum, similar projections to the thalamus, and has a similar synaptology. Neither receives direct cortical afferents, and both receive substantial additional inputs from the intralaminar thalamus. Globus pallidus is Latin for "pale globe".
Құрылымы
Палидаль ядролар бірдей нейрондық компоненттерден тұрады. Приматтарда паллидальды нейрондардың көбісі өте ірі, парвальбуминге оң реакция беретін және өте кең дендриттік тармақтарға ие. Олардың ерекшелігі – бір-біріне параллель, паллидум шекарасына параллель және афферентті стриатопаллидаль аксондарына перпендикуляр үш өлшемді, жалпақ дискі тәрізді пішінге ие болуы. Аз ғана шағын жергілікті тізбектер кездеседі. Глобус паллидустың ішінде көптеген миелинді аксондардан тұратын стриатопаллидонигаль шоғыры өтеді, осының арқасында ол аталған ақшыл түске ие. Ұзын дендриттердің барлық жерде үздіксіз синапстармен қапталғандығынан ультрақұрылымы ерекше.
Pallidal nuclei are made up of the same neuronal components. In primates, almost all pallidal neurons are very large, parvalbumin positive, with very large dendritic arborizations. These have the peculiarity of having the three dimensional shape of flat discs, parallel to one another, parallel to the border of the pallidum and perpendicular to the afferent striatopallidal axons. There are only a few small local circuitry neurons. The globus pallidus is traversed by the numerous myelinated axons of the striato pallidonigral bundle that give it the pale appearance from which it is named. The ultrastructure is very peculiar, as the long dendrites are everywhere, without discontinuity, covered by synapses.
Бөлшектері
Приматтардың базальді ганглиясында глобус паллидусы медиалдық медуллярлық ламинамен екі бөлікке бөлінеді. Бұл – ішкі глобус паллидусы (GPi) және сыртқы глобус паллидусы (GPe); екеуі де миелин қабырғаларымен оралған жабық ядролардан тұрады. Вентральді паллидум атаусыз зат (substantia innominata) ішінде орналасқан және вентральді стриатумнан (nucleus accumbens және olfactory tubercle) эфференттік байланыстарды қабылдайды. Ол дорсомедиалдық таламус ядросына проекция жасайды, ол өз кезегінде префронтальді қабыққа проекция жасайды; сондай-ақ ол педукулопонтин ядросына және тегментальді моторлық аймақтарға проекция жасайды. Оның функциясы лимбикалық соматикалық моторлық интерфейс ретінде қызмет ету және арқалық стриатопаллидалық кешеннен қозғалыстарды жоспарлау мен тежеуге қатысу болып табылады.
In the primate basal ganglia, the globus pallidus is divided into two parts by the medial medullary lamina. These are the internal globus pallidus (GPi) and the external globus pallidus (GPe); both are composed of closed nuclei surrounded by myelinic walls. The ventral pallidum lies within the substantia innominata (Latin for unnamed substance) and receives efferent connections from the ventral striatum (the nucleus accumbens and the olfactory tubercle). It projects to the dorsomedial nucleus of the dorsal thalamus, which, in turn, projects to the prefrontal cortex; it also projects to the pedunculopontine nucleus and tegmental motor areas. Its function is to serve as a limbic somatic motor interface, and it is involved in the planning and inhibition of movements from the dorsal striatopallidal complex.
Функция
Глобус паллидус – ерікті қозғалысты реттеуге қатысатын ми құрылымы. Ол базальды ганглияның бір бөлігі болып табылады, ол санастың төменгі деңгейінде жүретін қозғалыстарды, басқа көптеген функциялармен қатар реттейді. Глобус паллидус зақымданса, оның реттеу функциясы бұзылып, қозғалыс бұзылыстарына алып келуі мүмкін. Зақымдану кейде қасақана тудырылуы мүмкін, мысалы, паллидотомия процедурасында, бұлшық еттердің еріксіз діріліне тоқтау беру үшін зақым жасалады. Қозғалысты реттеу тұрғысынан, глобус паллидус негізінен тежегіш әрекет етеді, ол мишықтың қоздырғыш әрекетін теңестіреді. Бұл екі жүйе бір-бірімен үйлесімді жұмыс істеу үшін дамыды, бұл тегіс және бақыланатын қозғалыстарға мүмкіндік береді. Теңгерімсіздік діріл, сілкініс және басқа да қозғалыс проблемаларына әкелуі мүмкін, бұл белгілі бір прогрессивті неврологиялық аурулары бар адамдарда байқалады. Базальды ганглиялар санастың төменгі деңгейінде әрекет етеді, олардың жұмыс істеуі үшін ешқандай саналы күш қажет емес. Мысалы, адам ит құшақтау сияқты әрекет жасауға шешім қабылдағанда, бұл құрылымдар қозғалысты мүмкіндігінше тегіс етуге және сенсорлық кері байланысқа жауап беруге көмектеседі. Сол сияқты, глобус паллидус адамдарға жүруге және көптеген басқа да әрекеттерді минималды бұзушылықтармен жасауға мүмкіндік беретін қозғалыстың тұрақты, нәзік реттелуіне қатысады.
The globus pallidus is a structure in the brain involved in the regulation of voluntary movement. It is part of the basal ganglia, which, among many other functions, regulate movements that occur on the subconscious level. If the globus pallidus is damaged, it can cause movement disorders, as its regulatory function will be impaired. There may be cases in which damage is deliberately induced, as in a procedure known as a pallidotomy, in which a lesion is created to reduce involuntary muscle tremors. When it comes to regulation of movement, the globus pallidus has a primarily inhibitory action that balances the excitatory action of the cerebellum. These two systems evolved to work in harmony with each other to allow smooth and controlled movements. Imbalances can result in tremors, jerks, and other movement problems, as seen in some people with progressive neurological disorders characterized by symptoms like tremors. The basal ganglia acts on a subconscious level, requiring no conscious effort to function. When someone makes a decision to engage in an activity such as petting a dog, for example, these structures help to regulate the movement to make it as smooth as possible, and to respond to sensory feedback. Likewise, the globus pallidus is involved in the constant subtle regulation of movement that allows people to walk and engage in a wide variety of other activities with a minimal level of disruption.
Паллидонигральдық кардиостимулятор
Екі паллидальді ядро және қара заттың екі бөлігі (парса компакта және парса ретикулата) жоғары жиілікті автономды кардиостимулятор құрайды. (приматтардың базальды ганглияларындағы паллидо-нигральді жиынтық және кардиостимуляторға қараңыз)
The two pallidal nuclei and the two parts of the substantia nigra (the pars compacta and pars reticulata) constitute a high frequency autonomous pacemaker. (see primate basal ganglia#Pallidonigral set and pacemaker)
Ортақ афференттер
Екі бөлік стриатумнан тығыз стриатопаллидонигрлік шоғыр арқылы ГАМК-ергтік аксоналдық терминал тармақталуларын бірінен соң бірі көп мөлшерде қабылдайды. Синаптологиясы өте ерекше (приматтардың базальды ганглиялар жүйесін қараңыз). Стриатальды афференттер синапстардың 90%-дан астамын құрайды. Екі палидалық ядро қара заттың компактты бөлігінен дофаминергиялық аксондарды алады.
The two parts receive successively a large quantity of GABAergic axonal terminal arborisations from the striatum through the dense striato pallidonigral bundle. The synaptology is very peculiar (see primate basal ganglia system). The striatal afferents contribute more than 90% of synapses. The two pallidal nuclei receive dopaminergic axons from the pars compacta of the substantia nigra.
Жол
Базальды ганглияның бұл аймағы, стриатум деп аталатын тағы бір аймақтан ақпарат алады, ал стриатум каудатты ядро мен путаменнен тұрады. Бұл деректер таламусқа тікелей немесе жанама жолмен жіберіледі. Глобус паллидустың интерна бөлігінің жағдайында, бұл құрылым тікелей таламусқа сигнал бере алады. Экстерна, бұл құрылымның сыртында орналасқан, ақпаратты интернаға жібереді, содан кейін ол таламусқа беріледі.
This area of the basal ganglia receives input from another area, called the striatum, which has two parts, the caudate nucleus and the putamen. This data is routed to the thalamus, either directly or indirectly. In the case of the interna, one area of the globus pallidus, the structure can feed directly to the thalamus. The externa, which lies on the outside of this structure, feeds information to the interna, where it can be passed on to the thalamus.
Тарих
Атаудың шығу тегі белгісіз. Оны Жозеф Дежерин (1906) қолданған, бірақ Сантьяго Рамон и Кахал (1909–1911) қолданбаған. Элементтердің пішіні ешқандай жағдайда шар тәрізді болмағандықтан, 20-ғасыр ғалымдары одан қарапайым термин (бейтарап сөз) – паллид (мәні «ақшыл») ұсынды. Фуа мен Николеско (1925), Вогттар (1941), Кросби және авторлар тобы (1962) және «Terminologia Anatomica» осы ұсыныстардың қатарында. Ұзақ уақыт бойы глобус паллидус путаменмен байланыстырылып, линзи тәрізді ядро (nucleus lenticularis немесе lentiformis) деп аталып келді, бұл паллидум емес, стриатумның құрамына кіретін әртүрлі анатомиялық құрылым. Дендриттік тармақталудың ұқсастығына байланысты субстанция нигра парс ретикулатамен байланысы өте ерте кезеңдерде айқындалды (кейде олар паллидонигральдық жиын деп аталады), бірақ күшті дәлелдерге қарамастан, бұл байланыс әлі де даулы болып қана қоймайды.
The origin of the name is not established. It was used by Joseph Dejerine (1906) but not by Santiago Ramón y Cajal (1909–1911). As the elements in no way have the shape of a globe, throughout the 20th century scientists proposed a simpler term (a neuter adjective), pallidum (meaning "pale"). Propositions include those by Foix and Nicolesco (1925), the Vogts (1941), Crosby et al. (1962) and the Terminologia Anatomica. For a long time the globus pallidus was linked to the putamen and termed the lentiform nucleus (nucleus lenticularis or lentiformis), a heterogeneous anatomical entity that is part of the striatum rather than the pallidum. The link with the substantia nigra pars reticulata was stressed very early on due to the similarities in dendritic arborisation (and they are sometimes known as the pallidonigral set) but, in spite of strong evidence, this association remains controversial.