Швецияның тарихи одақтары мен жекелеген билеушіліктері
Political unions involving Sweden
Швеция тарихы: 1319-1343 жылдардағы Швеция-Норвегия және Дания провинцияларымен одақтар, Магнус Эрикссонның билігі, жерлерді сатып алу туралы мәліметтер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швеция саяси және династиялық себептермен басқа патшалықтармен және княздік мемлекеттермен біріккен, көбінесе жеке одақтар түрінде.
none
Sweden has for political and dynastic reasons been in union with other kingdoms and princely states, ostensibly personal unions.
Норвегия (I)
1319 жылы нәресте Магнус Эриксон Швеция және Норвегияның (оның ішінде Исландия мен Гренландия) патшасы болып таж кигізілді. 1332 жылы Дания королі Кристофер II Данияны бөлік-бөлік кепілге бергеннен кейін "елсіз патша" ретінде қайтыс болды. Король Магнус көршісінің қиын жағдайын пайдаланып, шығыс Дания провинцияларын үлкен күміс сомасына сатып алды. Кейіннен Магнус Эриксон Даниядан Сканландияны екі рет сатып алды, алғаш рет 1332 жылы, екінші рет 1341 жылы. Бұл екі елдің одағы 1343 жылға дейін сақталды, содан кейін Магнус ұлы Хаконды Норвегия тағына ертерек отырғызды, бірақ ол ұлының кәмелетке толмаған кезеңінде регент ретінде билік етті, ол 1355 жылы Хакон толыққанда есейгенде аяқталды. 1360 жылы Дания патшасы Вальдемар Атердаг Сканландияны қайта басып алды.
In 1319 the infant Magnus Eriksson was crowned as king of both Sweden and Norway (which included Iceland and Greenland). In 1332 when the King of Denmark Christopher II died as a "king without a country" after he had pawned Denmark piece by piece, King Magnus took advantage of his neighbour's distress, redeeming the pawn for the eastern Danish provinces for a huge amount of silver. Magnus Eriksson would later on buy Skåneland from Denmark twice first time in 1332 and second time in 1341. The union of these two countries lasted until 1343 when Magnus preemptively let his son Haakon, succeed him to the Norwegian throne, though he would still rule as regent during his son's minority, which ended in 1355, when Haakon came of age. In 1360 the Danish king Valdemar Atterdag reconquered Skåneland.
Мекленбург-Шверин
1384 жылы Мекленбургтың Альбрехті (шамамен 1338-1412) 1363-1389 жылдары Швеция королі және 1384-1412 жылдары Мекленбург-Шверин герцогы болды. 1384-1389 жылдары қысқа мерзімге жеке одақ құрылды.
In 1384 Albrekt of Mecklenburg (ca 1338 1412) was king of Sweden 1363 1389 and Duke of Mecklenburg Schwerin 1384 1412. Briefly forming a personal union in 1384 to 1389.
Кальмар одағы
1397 жылы үш скандинавиялық мемлекет – Швеция, Норвегия және Дания Кальмар одағында бірікті, бұл одақ швед қаласы Кальмарда жасалған жеке одақ еді. Бірнеше онжылдықтан кейін Швеция мен үстемдік құрған Дания арасындағы қарым-қатынас ашық қақтығысқа ұласты. 1521 жылы одақ тарағанға дейінгі кезең Швеция мен Дания арасындағы үнемі болатын талас-тартыспен ерекшеленді. Швеция одақ патшасынан бөлек монарх сайлап, кейде одақтың күшін жойып жіберді, ал бір рет Швеция мен Норвегия тіпті одақ патшасына қарсы жеке одақ құрып бірікті.
In 1397 the three Scandinavian kingdoms of Sweden, Norway and Denmark were united in the Kalmar Union, a personal union agreed upon in the Swedish city of Kalmar. After only a few decades the relationship between Sweden and the leading power Denmark had deteriorated into open conflict. The period until the dissolution in 1521 was marked by the constant strife between Sweden and Denmark. The union was sometimes made defunct by Sweden electing a monarch separate from the union king, and on one occasion Sweden and Norway were even de facto united in a personal union in opposition to the union monarch.
Польша-Литва
1592 жылы Зигизмунд әкесі, Швеция королі Ян III-нің орнын басып, швед тағына отырды. Бірақ 1587 жылғы Польша сайлауынан және 1588 жылы Жеңілдіктердің (GDL) табиғи және заңды құқықтарын растағаннан кейін, ол Польша-Литва королі де сайланды, осылайша екі елдің де монархы болды. Рим католігі болған Зигизмунд лютерандық Швецияда қолдау таба алмады және ақырында 1599 жылы оның ағасы Карл IX оны Швецияда тақтан ығыстырды.
In 1592 Sigismund succeeded his father John III of Sweden to the Swedish throne, but after the Polish election in 1587 and confirmation of GDL Natural and legal rights in 1588 he had also been elected king of Poland–Lithuania making him the monarch of both nations. Sigismund, who was a Roman Catholic failed however to gain support in Lutheran Sweden, and was eventually deposed and succeeded by his uncle Charles IX in Sweden 1599.
Цвайбрюкен палатіні
1654 жылы Кристина тақтан бас тартып, оның орнына туысы Карл X, Цвайбриккен герцогы отырды. Карл XI және Карл XII билік еткенге дейін Швеция мен Цвайбриккен біріктірілген болатын, 1718 жылы соңғысы қайтыс болғаннан кейін оның әпкесі Ульрика Элеонора швед тағына отырды, бірақ оның неміс герцогтығына емес.
In 1654, Christina abdicated and was succeeded by her cousin Charles X, Duke of Palatine Zweibrücken. Sweden and Zweibrücken were also united under Charles XI and Charles XII, until the death of the latter in 1718, at which point he was succeeded by his sister Ulrike Eleonora on the Swedish throne, but not in his German Duchy.
Литва Ұлы Герцогтығы
1655 жылы Литва мен Швеция Кедайни шарты мен одағына қол қойды. Бұл жеке одақ Литваны Швецияның қорғаушылығына де-факто енгізіп, Карл X Густавты Литваның Ұлы князі етіп тағайындады. Екінші Солтүстік соғысында Швеция жеңілгеннен кейін, 1657 жылы қорғаушылық тоқтатылды.
In 1655, Lithuania and Sweden signed the Treaty and Union of Kėdainiai. This personal union de facto established Lithuania as Sweden's protectorate with Charles X Gustav serving as its Grand Duke of Lithuania. Following Sweden's defeat in the Second Northern War, the protectorate was terminated in 1657.
Гессен-Кассель
Фридрих I Швеция тағына оның әйелі Ульрика Элеонора 1721 жылы оның пайдасына бас тартып, отырған кезде билікке келді. 1730 жылы ол Гессен-Кассель герцогтығының мұрагерлік тізбегінде де болды, нәтижесінде ол 1751 жылы қайтыс болғанға дейін сақталған жеке одақ құрылды.
Frederick I of Sweden had acceded to the Swedish throne when his wife, Ulrike Eleonora, abdicated in his favour in 1721. In 1730 he was also in line of succession to the duchy of Hesse Kassel, which resulted in a personal union that lasted until his death in 1751.
Норвегия (III)
1814 жылы Киль шарты бойынша Дания королі Норвегияны Швеция короліне өткізді, бұл оқиға Швеция мен Норвегия арасында толыққанды саяси бірігуге алып келуі мүмкін еді. Алайда, аталған шарт күшіне енбеді, себебі Норвегия конституция қабылдап, тәуелсіздігін жариялады. Бұл нәтижеге келіспейтін Швеция соғыс ашып, Норвегияны Швециямен жеке одақ құруға мәжбүр етті. Екі корольдік толық ішкі тәуелсіздікке және дербес институттарға ие болды, тек монархты және сыртқы саясатты ортақ пайдаланды, оны Швеция Сыртқы істер министрлігі басқарды. Жаңа Бернадот әулетін 1905 жылы одақ тарағанға дейін норвегиялық деп санауға болады.
By the Treaty of Kiel in 1814 the king of Denmark Norway ceded Norway to the king of Sweden, an event which likely would have resulted in a full political union between Sweden and Norway. The treaty however never came into force, as Norway adopted a constitution and declared independence. Sweden, which would not accept this outcome, went to war and forced Norway into accepting a personal union with Sweden. The two kingdoms had full inner autonomy and separate institutions, sharing only the monarch and the foreign policy, which was conducted by the Swedish foreign office. The new Bernadotte dynasty could just as well be termed Norwegian until the dissolution of the union in 1905.
Еуропалық Одақ
1995 жылы Швеция мәселе бойынша референдум өткізгеннен кейін Еуропалық Одаққа қосылды. Қазіргі таңда Еуропалық Одақ 27 еуропалық мемлекеттен тұрады. Бұл ұйым – саяси одақ, онда әр мемлекет техникалық тұрғыдан өз сыртқы саясатын жүргізуге құқылы (дегенмен, белгілі бір деңгейде ортақ саясат қолданылады).
In 1995 Sweden joined the European Union after holding a referendum on the matter. The European Union at present constitutes 27 European states. The organisation is a political union where each state is technically allowed to conduct their own foreign policy (though a loose joint policy is in place).