Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гвадалупе таулары ұлттық паркі – Техас штатында, Эль-Пасо қаласының шығысында орналасқан Гвадалупе тауларындағы американдық ұлттық парк. Тау тізбегіне Техастың ең биік нүктесі – 8751 фут (2667 метр) биіктіктегі Гуадалупе шыңы және бұрынғы Баттерфилд Overland Mail пошта кочтарының бағытында саяхатшыларға белгілі болған Эль Капитан кіреді. Пайн-Спрингс келушілер орталығының жанында пошта кочтары бекетінің қираған қалдықтары сақталған. Жаңартылған Фрижоль ранчосында жергілікті тарих мұражайы орналасқан және ол Смит Спрингіне апаратын жолдың бастамасы болып табылады. Паркке қалың, төрт дөңгелекті көліктерге арналған жолмен Уильямс ранчосына жете аласыз.
National park in Texas, USA
Guadalupe Mountains National Park is an American national park in the Guadalupe Mountains, east of El Paso, Texas. The mountain range includes Guadalupe Peak, the highest point in Texas at 8,751 feet (2667 m), and El Capitan used as a landmark by travelers on the route later followed by the Butterfield Overland Mail stagecoach line. The ruins of a stagecoach station stand near the Pine Springs visitor center. The restored Frijole Ranch contains a small museum of local history and is the trailhead for Smith Spring. The park covers A rough four wheel drive road leads to the Williams Ranch.
Тарих
Гвадалупа таулары Перм кезеңіндегі Гвадалупия тізбесіне өз атын береді. Халықаралық стратиграфиялық комиссия тау жотасының жасын 272–260 миллион жыл деп есептейді. Таулар мыңдаған жылдар бойы күрделі тарихқа ие болған. Археологиялық дәлелдерге сәйкес, адамдар 10 000 жылдан бері осы аймақтағы көптеген үңгірлер мен қуыстарда өмір сүрген. Аңшы-жинаушылар ірі жануарларды қуа жөнеген, жеуге жарамды өсімдіктерді жинаған, мұны снарядтардың ұштары, тоқыма себеттер, керамика және тас суреттерінің табылуы растайды. Аймаққа алғаш келген еуропалықтар 16 ғасырда испандықтар болды, бірақ олар осы жерді қоныстандыруға тырысқан жоқ. Испандықтар жылқыны әкелді, ал Апачи сияқты көшпелі тайпалар оны аң ауру және көшіп-қону үшін пайдалы деп тапты. Мескалеро апачилері жануарларды қуа жөнеген, сондай-ақ азық-түлік және талшық алу үшін агав (немесе мескаль) жинаған (Мескалеро сөзі испан тілінде «мескаль жасаушы» деген мағынаны білдіреді). Паркте агавты пісіруге арналған шұңқырлар мен Мескалеро мәдениетінің басқа да артефакттарын табуға болады. Мескалеро апачилері 19 ғасырдың ортасына дейін тауларда тұрды, бірақ Америка Азамат соғысы аяқталғаннан кейін американдық көлік жолы оларға қиындық тудырды. 1840 және 1850 жылдары көптеген иммигранттар батысқа қарай жол тартқанда осы аймақты кесіп өтті. 1858 жылы Пайн Спрингс жанында Баттерфилд поштасы үшін Пайнри станциясы салынды. Баттерфилд поштасы Гуадалупе асуынан өтті, ол теңіз деңгейінен 1687 метр биіктікте орналасқан. 9-шы атқыштар полкіне елді мекендерге және пошта маршрутына жасалған үнді шабуылдарын тоқтату үшін осы аймаққа жіберілді. 1869 жылдың қысында лейтенант Х. Б. Кушинг әскерін Гвадалупа тауларына бастап, Мескалеро апачилерінің екі лагерін жойды. Олар ақырында осы аймақтан АҚШ резервацияларына қуылды. Феликс Маккиттрик Гвадалупа тауларындағы алғашқы еуропалық қоныс салушылардың бірі болды, ол 1870 жылдары мал өсірді. Маккиттрик каньоны оның құрметіне аталған деп есептеледі. Фрижоль ранчосы 1876 жылы Радер ағайындары салған алғашқы тұрақты ранчо болды. Ол 1916 жылдан 1942 жылға дейін аймақтық орталық және пошта бөлімі ретінде қызмет етті. Бүгінде ол қайта жаңартылып, мәдени мұражай ретінде жұмыс істейді. 1908 жылы Уильямс ранчосы салынды және ол тұрғындарының бірі, Джеймс Адольф Уильямстың есімімен аталды. Техас штатының Ван-Хорн қаласынан келген судья Дж. С. Хантер аймақтағы көптеген шағын ранчоларды біріктіріп, Гуадалупа тау шаруашылық ранчосын құрды.
The Guadalupe Mountains give their name to the Guadalupian series in the Permian period. The International Commission on Stratigraphy estimates the mountain range's age at 272–260 Mya. The mountains have had a tumultuous history for thousands of years. Archaeological evidence shows that people have lived there for over 10,000 years in and among the many caves and alcoves. Hunter gatherers followed large game and collected edible vegetation, as evidenced by the discovery of projectile points, baskets, pottery and rock art. The first Europeans to arrive in the area were the Spanish in the 16th century, but they did not make serious attempts to settle in the area. The Spanish introduced horses; nomadic indigenous tribes like the Apaches soon found them an asset for hunting and migrating. Mescalero Apaches followed game and harvested the agave (or mescal) for food and fiber (Mescalero is Spanish for mescal maker). Agave roasting pits and other artifacts of Mescalero culture can be found in the park. The Mescalero Apaches occupied the mountains through the mid 19th century, but were challenged by an American transportation route at the end of the American Civil War. During the 1840s and 1850s, many immigrants travelled west crossed the area. In 1858, Pinery Station was constructed near Pine Springs for the Butterfield Overland Mail. The Butterfield Overland Mail crossed Guadalupe Pass, located at 5534 feet (1687 m) above sea level. The 9th Cavalry Regiment was ordered to the area to stop Indian raids on settlements and the mail stage route. During the winter of 1869, Lt. H. B. Cushing led his troops into the Guadalupe Mountains and destroyed two Mescalero Apache camps. They were eventually driven out of the area and into US reservations. Felix McKittrick was one of the first European settlers in the Guadalupe Mountains; he worked cattle during the 1870s. McKittrick Canyon is thought to be named after him. Frijole Ranch was the first permanent ranch house, constructed in 1876 by the Rader brothers. It became the only major building in the region and served as a community center and regional post office from 1916 to 1942. Today, it has been restored and serves as a cultural museum. In 1908 Williams Ranch House was built, and it was named after one of its inhabitants, James Adolphus Williams. Judge J. C. Hunter from Van Horn, Texas consolidated most of the smaller ranches in the area into the Guadalupe Mountain Ranch.
География
Гвадалупе таулары Гвадалупе шыңында, Техастың ең биік нүктесінде, 2667 метр (8751 фут) биіктікке жетеді. Бұл тау тізбегі Сакраменто тауларының оңтүстік-шығысында және Брокеофф тауларының шығысында жатыр. Тау тізбегі Техастағы Гвадалупе шыңынан солтүстік-батыс және солтүстік-шығысқа қарай Нью-Мексикоға дейін созылады. Солтүстік-шығысқа қарай созылған бөлігі Карлсбадтың оңтүстік-батысында, Карлсбад үңгірлері ұлттық паркіне жақын жерде аяқталады; оңтүстік-батыс ұшы Ел-Капитанмен аяқталады, ол Эль-Пасодан шамамен 145 км (90 миль) шығысқа қарай орналасқан. Таулар Чихуахуа шөлінің құрғақ даласынан 914 метрден (3000 фут) аса биікке көтеріледі. Гвадалупе тауларында жазда салыстырмалы түрде ыстық, күзде тыныш және жұмсақ, ал қыс және көктемнің басында салқын немесе суық ауа райы болады. Қыс немесе көктемнің басында қарлы борандар, қыздаяқ жаңбыр, мұз жауу немесе тұман болуы мүмкін. Қыс айларынан көктемге дейін жиі жел туралы ескертулер шығарылады. Жаздың соңында дауылдар мен нөсер жаңбырлар болады. Түндер, тіпті жазда да, салқын болады.
The Guadalupe Mountains reach their highest point at Guadalupe Peak, the highest point in Texas, with an elevation of 8751 feet (2667 m). The range lies southeast of the Sacramento Mountains and east of the Brokeoff Mountains. The mountain range extends north northwest and northeast from Guadalupe Peak in Texas into New Mexico. The northeastern extension ends about 10 mile (16 km) southwest of Carlsbad, near Carlsbad Caverns National Park; the southwest tip ends with El Capitan about 90 mile (145 km) east of El Paso. The mountains rise more than 3000 feet (914 m) above the arid floor of the Chihuahuan Desert. The Guadalupe Mountains experience relatively hot summers, calm, mild autumn weather, and cool to cold weather in winter and early spring. Snow storms, sleet storms, freezing rain, or fog may occur in winter or early spring. Frequent high wind warnings are issued during winter through spring. Late summer monsoons produce thunderstorms. Nights are cool, even in summer.
Экология
Паркте үш негізгі экожүйе қамтылған. Чихуахуа шөлінің батыс жағы тұзды далалармен, креозот бұталарымен және бал мескит ағаштарымен ерекшеленеді, ал шығыс жағында жазықтар, пиньон қарағаюлары және арша ағаштары орналасқан. Маккиттрик, Беар және Пайн Спрингс каньоны сияқты каньондердің ішкі бөліктері тау өзендерімен толығатын бұлақтардың арқасында өсетін үлкен тісті клен, жұмсақ күл, чинкапин емен және басқа жапырақты ағаштармен толы. Соңында, теңіз деңгейінен 7000 футтан (2134 метр) жоғары альпілік аймақтарда ponderosa қарағаюы, Аризона қарағаюы, оңтүстік-батыс ақ қарағаюы, Таулы Дуглас фирі, аллигатор аршасы және дірілдейтін қайынның шағын ормандары бар. Аймақта Карлсбад үңгірлері мен Лечугилла үңгірі сияқты көптеген ірі үңгір жүйелері кездеседі. Аймақтың тарихы ежелгі Пуэбло және Моголлон халықтарының, сондай-ақ 19 ғасырда Апачилер мен түрлі заңнан тыс адамдардың қоныстанған кезеңін қамтиды.
Three major ecosystems are contained within the park. The Chihuahuan Desert exhibits salt flats, creosote bushes, and honey mesquite on the western side of the park, with low elevations on the eastern side covered with grassland, pinyon pine, and junipers. The canyon interiors, including McKittrick, Bear, and Pine Springs Canyon, exhibit bigtooth maple, velvet ash, chinkapin oak, and other deciduous trees that are fed by springs recharged by mountain streams. Finally, alpine areas more than 7000 feet (2134 m) above sea level contain forests of ponderosa pine, Arizona pine, southwestern white pine, Rocky Mountain Douglas fir, alligator juniper, and small stands of quaking aspen. The range contains many large cave systems, including Carlsbad Caverns and Lechuguilla Cave. The history of the range includes occupation by ancient Pueblo and Mogollon peoples, and by the Apache and various outlaws in the 19th century.
Флора
Паркте 1000-нан астам өсімдік түрі өседі, олардың арасында кактустар, суккуленттер, дала гүлдері, шөптер және бұталар бар. Виола гуадалюпенсис – Гуадалупе тауларының меншіктік гүлі, бұл паркке ғана тән сирек кездесетін өсімдік.
The park is home to over 1000 species of plants, some of which include cacti, succulents, wildflowers, grasses and shrubs. Viola guadalupensis, the Guadalupe Mountains violet, is a rare plant that is endemic to the park.
Фауна
Бұл ұлттық парктегі сүтқоректілерге бұлан, жавелина, сұр түлкі, американдық қара аю, койот, бобкат, жолақты және шошқа мұрынды скунк, барс, жарғанақтың он алты түрі, қашан бұғы және тау арыстаны кіреді. Бұл парктегі құстарға үлкен мүйізді бүркіт, сүйкімді торғай, құрғаққұрт, тоқылдақ, түркия қарғасы, үлкен жол жүргіш, колибри, сұңқар, алтын бүркіт, кескіш және ірі мұқара кіреді.
Mammals that inhabit this national park include elk, javelina, gray fox, American black bear, coyote, bobcat, striped and hog nosed skunk, badger, sixteen species of bat, mule deer, and mountain lion. Birds of this park include great horned owl, chickadee, sparrow, woodpecker, turkey vulture, greater roadrunner, hummingbird, peregrine falcon, golden eagle, wren, and grosbeak.