Кіріспе

Доу Чхаоға қарсы, 540 U. S. 614 (2004), – АҚШ Жоғарғы Сотының 1974 жылғы Жеке өмірге қатысты заңның, заңмен белгіленген өтеу шаралары туралы ережені түсіндірген шешімі. Бұл іске дейін, төменгі федералды соттарда талапкерлердің құқықтары бұзылған жағдайда, олар автоматты түрде 1000 доллар көлемінде заңмен белгіленген ең төменгі өтеуді алуға құқылы ма, әлде олар жеке өмірге қатысты бұзушылықтан кем дегенде нақты зиян шеккенін дәлелдеуі керек пе деген мәселеде келіспеушілік болған. Егер нақты зиян 1000 доллардан аз болса, онда өтеу сомасы 1000 долларға дейін көтерілуі мүмкін еді. Соттың 6-3 дауысымен қабылданған шешімі, соңғы түсіндірменің дұрыс екенін көрсетті. Осының салдарынан, талапкерге сотта жеңіп алу қиынға соғады, өйткені енді ол бұзушылық пен зиянды бірге дәлелдеуі керек. Бұл шешім, баспасөз бостандығын қолдайтындар тарапынан қолдау тапты, себебі кері нәтиже мемлекеттік органдарды сот процесінен қорқып, ақпаратты жариялаудан тартындыруы мүмкін еді.

Іс-қағаздарының мазмұны

Бұл істің талапкері, көмір өндіруші Бак Доу (псевдоним), федералды "Қара өкпеге байланысты жәрдемақылар туралы" заңға сәйкес жәрдемақы алу үшін өтініш берді. Еңбек министрлігі, бұл жәрдемақы бағдарламасын басқарды, өтініш берушілерден әлеуметтік сақтандыру нөмірін беруді талап етті. Үкіметтің қағидасы бойынша, бұл нөмір сәйкестендіру мақсатында қолданылды, нәтижесінде Доу сияқты талапкерлердің әлеуметтік сақтандыру нөмірлері түрлі заңдық құжаттарда көрсетіліп, іс қағаздарында және онлайн заңдық зерттеу дерекқорларында жарияланды. Доу және тағы алты қара өкпеге шағымданушы, Құпиялылық туралы заңға сәйкес олардың құқықтары бұзылғаны үшін Еңбек министрлігіне сотқа шағым түсірді. Үкімет заң бұзғанын мойындады. Сотта Доу жеке ақпаратының жариялануынан "қайғы" сезінгенін мәлімдеді. Аудандық сот Доуге 1000 доллар өтемақы белгіледі, бұл заң бойынша тағайындалатын ең төменгі сома. Төртінші апелляциялық сот бұл шешімді күштен шығарды. Ол заңға сәйкес, талапкерге ең төменгі сомада өтемақы тағайындалғанға дейін нақты зиянды дәлелдеу қажеттігін түсіндірді. Сонымен қатар, талапкердің "қайғы" сезімі туралы куәлігі, оның ақпарат жариялануынан зиян шеккенін заңды түрде дәлелдемейтінін анықтады. Бұл шешім Бірінші, Бесінші, Тоғызыншы, Он бірінші және Колумбия округінің соттарының шешімдерімен қарама-қайшы болды, және Жоғарғы Сот дауды шешу үшін қабылдауға келісті.

Заңда белгіленген тіл

Даулы заң тілінде мемлекеттік орган актіні "қасақана немесе салғырттықпен" бұзған жағдайда, АҚШ жеке тұлғаға бас тарту немесе іс-қимылсыздық салдарынан туындаған нақты зиянның сомасына тең мөлшерде жауапкершілікке тартады, бірақ ешқандай жағдайда өтемақы алуға құқығы бар адам 1000 доллардан кем сома алмайды.

Жоғарғы Сот

Сот, судья Дэвид Саутер жазған пікір бойынша, "нақты мәтіндік талдау" тұрғысынан Төртінші апелляциялық округінің түсіндірмесімен келісті. Сот өз түсіндірмесін заңның тарихын талдау арқылы негіздеді, ол Конгресс заң жобасынан ешқандай залалдың дәлелсіз 1000 доллар төлеуді тікелей қарастыратын тілді алып тастағанын көрсетті. (Заң шығару тарихын заңдарды түсіндіруде пайдалануға қарсы болған судья Антонин Скалия, осы пікір бөлігіне қосылмады).

Бір-бірінен айырмашылық пікірлер

Сот төрайымы Рут Бадер Гинзбург Доудың позициясын қолдайтынын, заң тілінің "салмақты" түсіндірілуі оны растайтынын айтып, қарсы пікір жазды. Ол сондай-ақ, заңда нақты зиянды дәлелдеуді талап етудің іс жүзінде аз әсер ететінін атап өтті. Оның пікірінше, талапкерге әлеуметтік сақтандыру нөмірі жарияланғаннан кейін кредиттік есеп алу арқылы ұқсас жағдайда нақты зиянды дәлелдеу өте оңай болар еді. Бұл шағын сома заң бойынша автоматты түрде 1000 долларға дейін өсірілер еді. Сот төрешісі Стивен Брейер де келіспеді, үкіметтің заңның кеңірек түсіндірілуінен үлкен өтемақы төлеуден қорқуының орынсыз екенін айтты. Себебі соттар заңды тек үкіметтің жеке ақпаратты қасақана емес, жаман ниетпен жариялаған жағдайларда ғана зиян өтеуге рұқсат ететіндей түсіндірген.