Кіріспе

Бернал Файнтерге қарсы, 467 U.S. 216 (1984) ісінде АҚШ Жоғарғы Соты Техас штатының азамат еместерге нотариус қызметіне үміткерлік етуіне кедеріс келтіруі Тең қорғау туралы ережеге қайшы екенін анықтады.

Өмірбаян

Мексикадан шыққан азамат Техас штатында нотариус болуға өтініш берді. Техас штатының мемлекеттік хатшысы нотариустардың АҚШ азаматтары болуын талап ететін Техас заңын негізге алып, өтінішті қабылдамады. Әкімшілік жолмен шағымы қабылданбаған соң, өтініш беруші федералды сотқа шағымдануға мәжбүр болды. Алғашқы сот өтініш берушінің пайдасына шешім шығарып, АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуіне сәйкес тең қорғалу құқығын бұзушылық деп таныды. Техастың азаматтық талабы қатаң тексеруге де, рационалды негізге де сай келмеді деп шешім шығарылды. Бірақ АҚШ-тың Бесінші апелляциялық округі бұл шешімді жойды, рационалды негізді тексеру стандартын дұрыс деп сап, осы стандарт бойынша азаматтық талабы "штат үшін маңызды көптеген құқықтық құжаттарды дұрыс және тәртіпті түрде рәсімдеудегі штаттың мүддесімен тікелей байланысты" екенін мәлімдеді.

Соттың пікірі

Грэмге қарсы Ричардсон ісін сілтеу арқылы Жоғарғы Сот заңды шетелдіктерді ерекше топ деп мойындады, сондықтан заңды шетелдіктерге қатысты кез келген заң қатаң тексеруге жатады. Сот сондай-ақ "саяси функция" ерекшелігін мойындады, ол "демократиялық өзін-өзі басқару процесімен тығыз байланысты лауазымдар" үшін шетелдіктерді жіктеу заңдарын төменгі деңгейде тексеруге бағындырады. Дегенмен, Сот нотариус болу талаптарының негізінен бюрократиялық (яғни, сот шешімі немесе дискрециялық өкілеттіксіз, адам құжатты куәландыру үшін заңмен белгіленген талапқа сай келеді немесе оған сай келмейді) екенін және нотариусқа қойылатын жалғыз нақты талап – заңға сәйкес болу екенін мәлімдеді. Сондықтан нотариус болу азаматтыққа қатысты ерекше талаптарды көздейді деуге болады. Сот бұл сот жүйесінде жұмыс істейтін басқа да адамдардың, мысалы судьялардың немесе полиция қызметкерлерінің рөлінен өзгеше екенін атап өтті, себебі жергілікті билік полиция қызметкерлерінің азамат болуын талап етуі мүмкін, өйткені олар мемлекет атынан әрекет етеді және заңды қолдануда кең дискрециялық өкілеттікке ие. Осының салдарынан Жоғарғы Сот нотариус азамат болуы керек деген Техас штатының заңын күштен шығарды. Сот сондай-ақ, нотариаттық комиссияларды Техас штатының мемлекеттік хатшысы беретінін, ол Техастағы "ең жоғары тағайындалатын лауазымды" атқаратын болса да, азамат болуы міндетті емес екенін айтты.

Келіспеушілік

Сот судьясы Уильям Ренквист бір сөйлемдік қарсы пікір жазды: «Мен Sugarman v. Dougall ісіндегі қарсы пікірімде келтірген себептермен қарсымын». Sugarman ісінде судья Ренквист шетелдік болудың күдікті жіктеме емес екенін айтты.