АҚШ Конституциясына туды қорғау бойынша ұсынылған түзету

Кіріспе

АҚШ Конституциясына ұсынылған конституциялық түзету

АҚШ Конституциясына ұсынылып отырған «Туға қорлық жасау туралы түзету» (көбінесе «Туды өртеу туралы түзету» деп аталады) АҚШ Конгресіне заңмен тыйым салуға және АҚШ туына жасалған физикалық «қорлыққа» жаза беруге мүмкіндік беретін қосымша болып табылады. Туға қорлық жасау тұжырымы ұлттық символді қорғау, сөз бостандығын сақтау және осы ұлттық символдың білдіретін еркіндікті сақтау туралы қызу пікірталас тудырады. Бұл ұсыныс Өкілдер палатасында екі үшін бір көпшілік дауыспен бірнеше рет қабылданбағанымен, Сенатта да осындай үлкен көпшілікпен қабылданды, бірақ бірнеше рет енгізілгеніне қарамастан, Сенатта дауысқа қойылған жоқ. Ұсынылған түзетулер көбінесе «туды өртеу» арқылы саяси көзқарастарды білдіру ретінде қарапайым тілмен айтылса да, заң тілі туды өртеуден басқа да түрдегі қорлықты, мысалы, киім немесе шүберек ретінде пайдалану сияқты барлық түрлерін тыйым салуға мүмкіндік береді. Туға қорлық жасау туралы түзетуді ұсыну үшін ең соңғы заң шығару әрекеті Конгресс сессиясында Палата мен Сенатта дауысқа қойылды, бірақ 2006 жылдың 27 маусымында Сенатта бір дауыс айырмасымен сәтсіз аяқталды. Сенатор Стив Дейнс (R MT) 2019 жылдың 14 маусымында туды өртеуді конституцияға қайшы деп тану үшін бірлескен қаулы енгізді және бұл қаулы Трамп әкімшілігінің қолдауын алды, бірақ сәтсіз аяқталды. Дейнс бұл қаулыны 2021 жылдың 14 маусымында қайта енгізді.

Тарихи негіздер

Бірінші федералды Туды қорғау туралы заң 1968 жылы Вьетнам соғысына қарсы демонстрацияларда туды өртеуге жасалған наразылықтарға жауап ретінде Конгресс тарапынан қабылдалды. Уақыт өте келе, АҚШ-тың 50 штатының 48-і де ұқсас туды қорғау заңдарын қабылдады. 1989 жылы АҚШ Жоғарғы Соты «Техас Джонсонға қарсы» ісі бойынша 5–4 дауыспен осы заңдардың барлығын қоғамдық пікір білдіруді конституцияға қайшы шектеу ретінде мойынсоққа тікелей тыйым салды. Конгресс Джонсон шешіміне жауап ретінде тағы бір туды қорғау заңын қабылдады. 1990 жылы Жоғарғы Сот «АҚШ Эйкманға қарсы» ісінде дәл сол 5–4 көпшілікпен Джонсон шешімін растады, жалауды өртеудің конституциялық түрде қорғалған сөз бостандығы екенін мәлімдеді. Екі жағдайда да Уильям Дж. Бреннан көпшілік пікірін жазды, оған Тургуд Маршалл, Гарри Блэкмүн, Антонин Скалия және Энтони Кеннеди қосылды (Кеннеди Джонсон ісінде жеке келісім авторы болды), ал екі жағдайда да наразылық білдіргендер сол кездегі Бас судья Уильям Ренквист (Джонсон ісіндегі наразылық авторы) және судьялар Джон Пол Стивенс (екі жағдайда да наразылық авторы), Байрон Уайт және Сандра Дей О'Коннор болды. Бұл шешімдер даулы болды және Конгрессті туды қорғау заңдарын қабылдаудың жалғыз қалған заңды жолын қарастыруға итермеледі – конституциялық түзету. Джонсон шешімінен кейін Конгресстің бірнеше сессиясы туды қорлау туралы түзетуді жасауды қарастырды. 1995 жылдан 2005 жылға дейін, 104-ші Конгресстен бастап, ұсынылған түзету АҚШ Өкілдер палатасымен қажетті үштен екі көпшілікпен екі жылда бір рет мақұлданды, бірақ ол АҚШ Сенатында конституциялық талапқа сай келетін көпшілік дауысқа қол жеткізе алмады. Кейбір сессияларда ұсынылған түзетулер Конгресс мерзімі аяқталғанға дейін тіпті Сенатта дауысқа қойылған жоқ. 2006 жылдың маусым айында 109-шы Конгресс кезінде түзету Сенатта бір дауыспен қабылданбады. Сенаттағы кейбір республикалық көмекшілер түзетуге дауыс берген онға жуық республикалық сенатордың оған жеке қарсы болғанын және қажет болған жағдайда олар түзетуді жеңуге дауыс беретінін мәлімдеді.

The first federal Flag Protection Act was passed by Congress in 1968 in response to protest burnings of the flag at demonstrations against the Vietnam War. Over time, 48 of the 50 U. S. states also enacted similar flag protection laws. In 1989, the Supreme Court of the United States overturned all of these statutes by a 5–4 vote in the case Texas v. Johnson as unconstitutional restrictions of public expression. Congress responded to the Johnson decision afterwards by passing another flag protection act. In 1990, the Supreme Court reaffirmed Johnson by the same 5–4 majority in United States v. Eichman declaring that flag burning was constitutionally protected free speech. In both cases, William J. Brennan wrote the majority opinion, joined by Thurgood Marshall, Harry Blackmun, Antonin Scalia, and Anthony Kennedy (Kennedy also authored a separate concurrence in Johnson), and the dissenters in both cases were then Chief Justice William Rehnquist (who authored a dissent in Johnson), and justices John Paul Stevens (who authored dissents in both cases), Byron White and Sandra Day O'Connor. The decisions were controversial and have prompted Congress to consider the only remaining legal avenue to enact flag protection statutes—a constitutional amendment. Following the Johnson decision, successive sessions of Congress considered creating a flag desecration amendment. From 1995 to 2005, beginning with the 104th Congress, the proposed amendment was approved biennially by the two thirds majority necessary in the U. S. House of Representatives, but it consistently failed to achieve the same constitutionally required super majority vote in the U. S. Senate. During some sessions, the proposed amendment did not even come to a vote in the Senate before the expiration of the Congress' term. In June 2006 during the 109th Congress, the amendment failed by one vote in the Senate. Some Senate Republican aides indicated that almost a dozen of the Republican senators who voted for the amendment were privately opposed to it, and they believed that these senators would have voted to defeat the amendment if required.

Ұсынылған өзгеріс

Түзетудің толық мәтіні (АҚШ Өкілдер палатасы бірнеше рет қабылдады) мынадай: мәтін=Конгресс Америка Құрама Штаттарының туын физикалық қорлауға тыйым салуға құқылы. Бұл ұсынылған түзету Конгресске қоғамдық наразылықтар кезінде АҚШ туын өртеу немесе басқа да "құрметсіздік көрсетуді" қылмыстық қылық деп тануға мүмкіндік беретін заңдар қабылдау құқығын береді. Мәтін міндетті емес, рұқсат беруші сипатта; яғни, Конгресске туды өртеуге тыйым салуға рұқсат береді, бірақ талап етпейді. Туды өртеуге тыйым салу керек пе деген мәселе соттардың емес, заң шығарушы органның қарауына беріледі. Туды өртеуге тыйым салу туралы заңдарды қолдаушылар туды өртеуді өте жағымсыз әрекет деп санайды және оны заңмен тыйым салу қажет деп есептейді. Оппозиция Конгресске мұндай билік беру сөз бостандығы қағидасын шектеуге тең болады деп мәлімдейді, бұл АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуінде бекітілген және тудың өзімен символданады. Бұл Бірінші түзету қағидаларының негізіндегі теориялар: саяси және әлеуметтік идеялар туралы кең ауқымды ұлттық пікір-таластар; жеке тұлғаның өзін-өзі тануы; шындықты іздеу; және сөзді "қауіпсіздік клапаны" ретінде қарастыру. Бұл тұжырымдар төменде сипатталған істердің көпшілік және қарсы пікірлерінде толыққанды түсіндірілген. Онда судья Уильям Джозеф Бреннан былай деп атап өтті: "Біздің үкімет жүйемізде сөз бостандығының басты қызметі – дау-дамай тудыру, тіпті ол жағдайға наразылық тудырып, бейбітсіздікке ұшыратып немесе адамдарды ашуландырып, өзінің жоғары мақсатына ең жақсы қызмет етуі мүмкін".

Сауалнамалар

2006 жылдың маусым айында USA Today / Gallup сауалнамасы бойынша 56% конституциялық түзетуді қолдайды, бұл көрсеткіш Gallup-тың 1999 жылғы сауалнамасындағы 63% туды өртеуге қатысты түзетуді жақтағандардан төмен. 2006 жылдың маусымында CNN жүргізген тағы бір сауалнама америкалықтардың 56% туды қорлауға қатысты түзетуді қолдайтынын көрсетті. 2020 жылдың маусымында YouGov жүргізген сауалнамаға сәйкес, 49% туды өртеу немесе қасақана жою заңсыз болуы керек деп ойлайды, ал 34% оны заңды деп санайды.