Кіріспе

Калифорниядағы буддалық монастырь, АҚШ. Фо Гуан Шан Хси Лай ғибадатханасы – Калифорния штатының Лос-Анджелес округіне қарасты Хасиенда Хайтс қаласының Puente Hills тауларының солтүстігінде орналасқан тау монастырі. Хси Лай атауы "батысқа келу" деген мағынаны білдіреді. Хси Лай ғибадатханасы Тайваньның Фо Гуан Шан буддалық ұйымының бөлімшесі болып табылады. Бұл орденнің теңдессіз алғашқы шетелдегі филиалы және Фо Гуан Шанның Солтүстік Америкадағы аймақтық бас штабы қызметін атқарады. 1991 жылы құрылған Будда Нұры Халықаралық қауымдастығы осы ғибадатханада негізделген. Ғибадатхана, Тайваньдағы аналық ғибадатханасы сияқты, Адамгершілік Буддизмді ұстанады.

Тарих

1976 жылы орденнің негізін қалаушы ұстаз Хсинг Юн Тайваньдық буддалық топ атынан Американың екіжүз жылдығын тойлауға қатысты. Америкалық достары ұстаз Хсинг Юннан АҚШ-та монастырь салуды сұрады. Сондықтан, Фо Гуан Шан құрметті Цу Чуанға (ғибадатхананың құрылысымен бірге Хси Лай ғибадатханасының негізін салушы және алғашқы абысыны болған) және И Хенгке Лос-Анджелес аймағында ғибадатхананың құрылысын жоспарлау мен ұйымдастыруды тапсырды. Ол ресми түрде «Халықаралық буддистік прогресс қоғамы» деген атпен тіркелді. Ғибадатхана толыққанша салынатынша, Цу Чуанг әйгілі монах Хси Лайдың уақытша кеңсесі ретінде пайдалану үшін ескі шіркеу ғимаратын сатып алды. Алғашқы ғибадатхана, Майвуд қаласында орналасқан, Бай Та (Ақ Пагода) ғибадатханасы деп аталды. 1980 жылдары ғибадатхананың жоспарлануы мен құрылысы жергілікті тұрғындардың күдігі мен қарсылығына ұшырады, олардың көпшілігі буддизм туралы аз білген және буддистік тәжірибелерге негізсіз қорқыныш білдірді. Көптеген тұрғындар жобаның жеке үйлерден тұратын аудан үшін тым үлкен екенін және дәстүрлі қытай сәулет стилінің үйлесімсіз боларын ойлады. Ғибадатхана құрылысына қарсылықтың басты себептері – апталық қызметтердің әсері, жол ағынының көп болуы, шу және қоршаған ортаға зиян келтіру мүмкіндігі болды. Бастапқыда ұйым ғибадатхананы Гарденада (Калифорния) салуды жоспарлаған, бірақ жерді сатып алуға рұқсат алмады. Олар сондай-ақ Калифорния штатының Альгамбра қаласындағы тарихи Пиренейлер сарайын алуға тырысты, бірақ қоғамдық қарсылыққа тап болды. Ғибадатхананың қазіргі орнында алты қоғамдық тыңдау және 100-ден астам қоғамдық жиналыс өтті. 1985 жылы ғибадатханаға құрылысқа рұқсат берілді. Іргетасы келесі жылы қаланды, ал ғибадатхана 1988 жылдың 26 қарашасында аяқталды. Хси Лай ғибадатханасының құрылысына байланысты жағымсыз пікірлер азайды, себебі халықтың білімі артты және ғибадатхана мен оның тұрғындары жақсы көршілер екенін көрсетті. Сонымен қатар, ғибадатхана жобасына наразылық білдірген тұрғындардың көпшілігі Хасиенда Хайтстан көшіп кетті. 2012 жылдың 4 қыркүйегінде Хси Лай ғибадатханасының аббаты Хуй Чи Хсин Пейден кейін Фо Гуан Шан орденінің бас аббаты болып сайланды.

Батыс университеті

1990 жылы Хси Лай ғибадатханасының құрылысы аяқталғаннан кейін, ұстаз Хсинг Юн Фо Гуан Шан басқаратын он алты буддалық колледждің бірі – Хси Лай университетін құрды. Университет 1996 жылы Калифорния штатындағы Розмайд қаласына көшірілді. Бұл АҚШ-тағы алғашқы буддалық колледждердің бірі. Университетте буддалық тану, салыстырмалы дінтану және бизнес-әкімшілік салалары бойынша бакалавр, магистр және докторлық дипломдар алуға болады. 2004 жылы университет өзінің атын Батыс университеті деп өзгертіп, Калифорния университетінің Беркли қаласындағы профессоры және ұзақ жылдар бойы Фо Гуан Шан мүшесі болған доктор Льюис Ланкастерді президенттік лауазымға тағайындады. 2006 жылы доктор Роджер Шмидт Ланкастердің орнын басты, ал бір жыл өткен соң доктор Аллен М. Хуанг оны алмастырды.

Сайттар

Бодхисаттва залы (五聖殿): Ғибадатханаға кірмес бұрынғы бірінші киелі орын. Бұл бес бодхисаттваны құрметтейтін үлкен зал: Самантабхадра, Кситигарбха, Майтрея, Авалокитшевара және Манджусри. Киелі орынның екі жағында ғибадатхананың сақшылары – Сканда мен Сангхарама (Гуан Ю бейнесінде) орналасқан. Архаттар бағы (十八羅漢): ғибадатхананың сол жағында орналасқан, Будданың ең белгілі 18 шәкірті бейнеленген. Авалокитесвара бағы (慈航普度): ғибадатхананың оң жағында орналасқан. Бұл бодхисаттва Авалокитесвараны (Гуан Инь) оның шәкірттерімен және Төрт Көк Патшасымен бірге көрсетеді. Бас киелі зал (大雄寶殿): ғибадатхананың негізгі орталығы. Залда Шакьямуни Будда, Амитабха Будда және Бхаисаджагуру Будда бейнеленген. Қабырғаларында Будданың суреттері салынған мыңдаған ниша бар. Сыртта екі жағынан үлкен қоңырау мен барабан орналасқан. Бұл қоңырау мен барабан тек арнайы жағдайларда ғана қолданылады. Орталық Бас киелі залда екі жағында үлкен жиналыстар мен дәрістер өткізілетін аудитория және конференц-зал (法堂/會堂) бар. Естелік пагодасы (懷恩堂): Хси Лай ғибадатханасының ең биік нүктесінде орналасқан, ол қайтыс болғандарға арналған жеке еске алу залы. Бұрын мавзолей болған, бірақ Калифорния штатының Уиттиер қаласындағы Роуз-Хиллз мемориалдық паркінде үлкен колумбарий салынғаннан кейін қызметі өзгерді. Медитация залы (禪堂): Негізгі киелі залының арт жағында орналасқан, мұнда медитация сабақтары өтеді. Асхана (五觀堂): ғибадатханаға келгендер үшін негізгі тамақтанатын орын. Қонақтарға күн сайын вегетариандық буфет ұсынылады, ал кейбір арнайы күндері кешкі ас та беріледі. Аударма және баспа орталығы (佛光山國際翻譯中心與佛光出版社): Орналасқан жерінде Фо Гуаншань халықаралық аударма орталығы мен Будданың нұры баспасы бар. Будданың нұры баспасы Фо Гуаншань халықаралық аударма комитеті аударған буддалық кітаптарды және басқа да құнды буддалық еңбектерді басып шығару мақсатымен құрылды.

Шалғайдандыру және білім беру

Ғибадатхана гуманистік буддизмді тарату мақсатында ағылшын және қытай тілдерінде алуан түрлі ретриттер мен сабақтар ұсынады, сондай-ақ монах өмірін ұзақ мерзімге сезінуге ниеттенгендер үшін ұзартылған ретриттер бағдарламасын іске қосты. Ретриттер көбінесе сабақтардан, медитациядан, дәстүрлі буддалық тамақтану арқылы саналы тамақтанудан және ортақ шаруалардан тұрады.

Қайталанатын шегінулер

Сегіз ережеге арналған ретрит (八關齋戒): Қатысушыларға монастырь өмірінің қырын танысуға мүмкіндік беретін демалыс күндері өткізілетін ретрит. Бір, үш және жеті күндік медитация ретриті (一/三/七日禪修會): Медитацияға арналған, әртүрлі ұзақтықтағы ретрит. Қысқа мерзімді монастырь ретриті (短期出家修道會): Балалар үшін жыл сайын, ал ересектер үшін екі жыл сайын ұсынылады. Бұл ретрит шамамен бір аптаға созылады және қарапайым адамдарға уақытша монах немесе монахша болуға, жаңа монахтың немесе монахшаның анттарын қабылдауға мүмкіндік береді. Бес және Бодхисаттва ережелері ретриті (五戒菩薩戒戒會): Екі жылда бір рет өткізілетін бұл ретрит қатысушыларға бес ереже мен Бодхисаттва ережелерін өмір бойы сақтауға мүмкіндік береді. Hsi Lai буддалық өркендеу бағдарламасы (西來佛教書苑): Монастырь өмірін толыққанды түсіну үшін алты аптадан үш айға дейін созылатын, ұзақ мерзімді ретрит.

Дхарма қызметтері

Дхарма қызметтері мандарин тілінде өткізіледі, бірақ ән айту кітаптарында ағылшын пиньині және аудармасы бар. Әрбір қызметті басқарушы аббаның дхармалық сөзі сүйемелдейді. Ғибадатханада тұратын монахтар мен монахтар мандариннен басқа, негізінен ағылшын, тайвань және кантон тілдерінде сөйлейді.

Жыл сайынғы рәсімдер мен қызмет көрсетулер

Мың Будда Дхарма қызметі (禮千佛法會): Буддалар мен бодхисаттваларға құрмет көрсету үшін өткізілетін қысқа рәсім; Ай жаңа жылы күні өткізіледі. Үш қасиетті нәрсеге және аспан қамқорларына арналған үлкен құрбандық (供佛齋天): Буддизмнің аспан қамқорларын шақыратын рәсім. Қытай Жаңа жылы мерекесінде өткізіледі. Жылдық шам жағу рәсімінің басталуы/аяқталуы (上燈法會/圓燈法會): Ай жылдың басында және соңында Буддаға жылдық шамды ресми түрде ұсыну рәсімі. Бағыну саяхаты (朝山): Авалокитешвараның туған күні, ағартуы және дүниеден безгені, сондай-ақ Күзгі ай мерекесі мен Ай жаңа жылы күні үшін жылына бірнеше рет өткізіледі. Су тазарту рәсімі (水懺法會): Әке-шешеге деген құрметтің бір күндік тазарту рәсімі. Жыл сайын Цинмин мерекесі айында өткізіледі. Будда күні / Будданы жуу Дхарма қызметі (浴佛法會): Будданың туған күнін Хси Лай ғибадатханасының ішінде және сыртында тойлау, сондай-ақ Оңтүстік Калифорниядағы басқа ғибадатханалармен бірлесіп өткізіледі. Сангха күні / Сангхаға құрбандық шалу Дхарма қызметі (供僧法會): Жыл сайын 15 шілдеде өткізіледі. Жазғы үзілістен кейін, ғибадатхана жаңбырлы маусымнан кейін монастырларға садақа беру дәстүрін жалғастырады, Американың барлық аймандарынан келген монахтар садақа жинайды. Император Лянның тазарту рәсімі (梁皇法會): Шілде немесе тамыз айларында өткізілетін, Қытай халық дінінде Чонг Юань фестивалі деп те аталатын, Уламабана мерекесінің бір бөлігі ретінде жыл сайын өткізілетін жеті күндік тазарту рәсімі. Йоганың жалындау аузы (瑜伽焰口): Сезімтал жандарды шақырып, оларды тамақтандырудың күрделі тантрикалық рәсімі. Сангха күнінен кейін кешке және Император Лянның тазарту рәсімі аяқталғаннан кейін өткізіледі. Дәрігер Будда Дхарма қызметі (藥師法會): Дәрігер Будда Сутрасын оқу және шамдарды ұсынуды қамтитын бірнеше күндік қызмет. Бұл рәсім үшін арнайы құрбандық үстелі дайындалады және қызметтің өзімен қатар Бас зал да пайдаланылады. Амитабханың жеті күндік тартуы (彌陀佛七): Амитабханың туған күніне жақын желтоқсан айының соңында Амитабха Сутрасын жеті күн бойы оқып, зерделеу. Ол бір күн бойы жалғасатын Үш рет Амитабханы ойлау Дхарма қызметімен (三時繫念佛事) аяқталады. Дхарма күні (法寶節): Шакьямуни Будданың ағартуын тойлау. Ғибадатхана Дхарманы үйрену қуанышын тарату үшін ағылшын және қытай тілдерінде қойылымдар мен іс-шаралар ұйымдастырады. Сужатаның Буддаға ағартуға жеткенге дейін сүт пен күріш ұсынғанының естелігі ретінде арнайы қайнатылған тағам дайындалып, келушілерге ұсынылады.

Ай сайынғы рәсімдер мен қызметтер

Апталық Дхарма қызметі (共修法會): Әдетте, демалыс күні таңертең Дхарма қызметтері өткізіледі, онда Сегіз жүз елу Будда өкініші, Алмаз сутрасы, Медицина сутрасы және Амитабха сутрасы сияқты түрлі сутралар оқылады. Ұлы Мейірімділік Өкініш қызметі (大悲懺法會): Әйдің екінші жұма күні кешке ай сайын өткізілетін қызмет. Хси Лайда кең таралған қызмет, ол Ұлы Мейірімділік мантрасын жатқа айту, иілу, құрбан шалу және айналып жүруді қамтиды. Жаңа Ай және Толық Ай Дхарма қызметі (光明燈法會): Жаңа ай мен толық ай күндері, сол жылы шам шаққан жомарттарға арналған Лотос сутрасының «Барлық қақпалар» тарауынан тұратын қызмет өткізіледі. Жер мен Су Дхарма қызметі (水陸法會): Қытай буддизмінің ең күрделі және ірі қызметі, онда жоғары әлемдерден келген жандар шақырылып, төменгі әлемдердегі жандардың азабынан құтылуына көмектеседі. Он жылда бір рет өткізіледі. Хси Лай ғибадатханасы мұқтаж жандарға түрлі қоғамдық қызметтер көрсетеді. Жұмыстар ғибадатхананы тазалаудан және сыпырудан бастап, асханада түскі ас таратуға дейін жетеді.

1996 жылғы сайлауалды қаржы мәселесі

Хси Лай ғибадатханасына қатысты сайлау қаржына байланысты дау 1996 жылғы АҚШ президенттік сайлау кезінде туындады. Сол кездегі вице-президент Ал Гор ғибадатханада түскі асқа қатысып, ғибадатханаға келген ең жоғары дәрежелі мемлекеттік лауазымды тұлға болды. АҚШ Әділет министрлігі Мария Хсия келесі күні Демократиялық Ұлттық Комитет үшін 55 000 доллар көлемінде қайырымдылық жинағанын, ал бұл ақша кейіннен ғибадатхана тарапынан жасалған қайырымдылық есебінен өтелгенін мәлімдеді. Хси Лай ғибадатханасы сияқты коммерциялық емес ұйымдарға саяси үлестер жасауға рұқсат етілмейді. 2000 жылғы наурыз айында сот Мария Хсияны Федералдық сайлау комиссиясына бес рет жалған мәлімдеме жасағаны үшін кінәлі деп тапты және оны 90 күнге үй қамауына, айыппұл төлеуге және қоғамдық жұмыстарға тартты. Демократиялық Ұлттық Комитет ғибадатхананың монахтары мен монахындар берген ақшаны қайтарды. 1997 жылы Конгресс алдында куәлік беруге шақырылған ғибадатхананың он екі монахы мен қызметкері, соның ішінде сол кездегі абысша құрметті И Кунг (кейіннен осы оқиғаға байланысты абыстықтан бас тартқан) Бесінші түзетуді пайдаланып, сұрақтарға жауап беруден бас тартты. Хсияның сотталуынан кейін Республикалық Ұлттық Комитет төрағасы Джим Николсон: «Енді ұсақ-түйек нәрселерден арылып, (дауға қатысты) Ал Гор сияқты маңызды тұлғаларды жауапқа тарту уақыты келді» деді. Осы дауға қатысқан басқа ешкім кінәлі деп табылған жоқ.

Бұрынғы әміршілер мен әбилер

1978-1989: Ven. Цзю Чуанг (慈莊法師) (1-ші мерзім)
1989-1993: Ven. Хсин Тинг (心定和尚)
1993-1994: Ven. Цзю Чуанг (慈莊法師) (2-ші мерзім)
1994-1995: Ven. И Кунг (依空法師)
1995-2000: Ven. Цзю Чжун (慈容法師)
2000-2003: Ven. Хуй Чуан (慧傳法師) (1-ші кезең)
2003: Ven. И Хенг (依恆法師) (әкімшілік міндетін атқарушы)
2003-2005: Ven. Хуй Чуан (慧傳法師) (2-ші кезең)
2005-2013: Ven. Хсин Бау (心保和尚)
2013 жылдан қазірге дейін: Ven. Хуй Донг (慧東法師)