Кіріспе

Порт-Филлип ауданындағы аборигендердің бас қорғаушысы, қазіргі Виктория, Австралия.

Джордж Август Робинсон (22 наурыз 1791 – 18 қазан 1866) – британдық туған колониялық шенеунік және колониялық Австралияда өздігінен білім алған уағызшы. 1824 жылы Робинсон Хобартқа, Ван Димен жеріне сапар шегіп, Еуропалық қоныс аударушылар мен Тасмания аборигендері арасында Қара соғыс басталар алдында бейбітшілікке келісуге тырысты. 1839 жылы ол Жаңа Оңтүстік Уэльстің Порт-Филлип ауданындағы аборигендерді қорғау жөніндегі кеңес тарапынан аборигендердің бас қорғаушысы болып тағайындалды және 1849 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Ол сондай-ақ ағылшын "жинаушыларына" аборигендердің қалдықтарын жеткізудегі рөлімен де есте қалады.

Ерте өмір

Робинсон 1791 жылдың 22 наурызында, шамасы Лондонда, Англияда, құрылысшы Уильям Робинсон мен Сюзанна Робинсонның (қызметтес аты Перри) отбасында дүниеге келді. Ол әкесінің ізін басып, құрылыс саласында жұмыс істеді, 1814 жылдың 28 ақпанында Мария Амелия Эвансқа үйленді және келесі он жылда бес баласы болды. Ол Чатем кемежайының инженерлік бөлімімен байланыста болды және Англияның жағалауындағы мартелло мұнараларын салуға қатысты, мүмкін, басқарушы ретінде.

Ван Димен жері

Робинсон 1824 жылғы қаңтарда Хобартқа келді, бұрын Грегор Макгрегордың алаяқтық «Пояис» схемасының құрбаны болуға шамалы жеткен. Ол өзін құрылысшы ретінде таныстырып, көп ұзамай бірнеше адамды жұмысқа алды. Ол «Бетел одағының» хатшысы және «Көмекші Киелі кітап қоғамының» комитет мүшесі болды, сондай-ақ Ван Димен жерінің Механика институтын құруға көмектесті. 1826 жылғы сәуірде оның әйелі мен балалары оған қосылды. Оның міндеті – аборигендерді жинап, Флиндерс аралындағы Уайбаленна лагеріне қоныстандыру болды. Робинсон Труганинимен достық қарым-қатынас орнатты және материктегі жағдай тынығғанша Флиндерс аралында оған тамақ, баспана және қауіпсіздік беретініне уәде берді. Труганинимен бірге Робинсон Биг-Ривер және Ойстер-Бэй тайпаларымен келісімге келді, ал 1835 жылдың соңына қарай аборигендердің көп бөлігі жаңа қонысқа көшірілді. Бірақ Робинсонның тасманиялық аборигендермен байланысы осыдан кейін көп ұзамай үзілді, ал Уайбаленна лагерінің жағдайлары нашарлағандықтан және көптеген тұрғындар ауру мен үй сағынудан қайтыс болғандықтан түрмеге айналды. Осы себепті Робинсонның тарихдағы орны, әсіресе қазіргі абориген қауымдастығында, көбінесе жағымсыз бағаланады. Кейбір тарихшылар оның бастапқы ниеттерінің адал болғанымен келіседі, бірақ қауымды тастауы тасманиялық аборигендер үшін жағдайдың нашарлауына әкелген шешуші момент деп санайды. Сонымен қатар, аборигендердің мәдени дәстүрлерін және рәсімдерін сақтауға болатын орын табу туралы оның уәделері орындалмады.

Порт-Филип ауданындағы аборигендердің бас қорғаушысы

Робинсон 1839 жылғы наурыз айында аборигендердің бас қорғаушысы болып тағайындалды және төрт көмекші қорғаушы – Уильям Томас, Джеймс Дредж, Эдвард Стоун Паркер және Чарльз Сиврайттің көмегімен Порт-Филипп протекторатын басқарды. Робинсонның әйелі Мария 1848 жылы қайтыс болды. Бас қорғаушы ретіндегі қызметінің он жылында ол аборигендер протекторатының төрт ауданына 20-дан астам сапар жасады. Робинсон аборигендерді қорғаушы ретінде барлығы 8000 фунт төлем алды. Ол шіркеуі бар шағын қауымдастық құрды және бұл аймақты «Өркениеттік нүкте» деп атады. Портта тұрған аборигендердің көпшілігі Тасманиядағы өздерінің туған жерлерінен жалған айыптармен күштеп шығарылған. 1841 және 1842 жылдары Робинсон Туннерминнервейтпен бірге Викторияның батысына сапар шекті, онда ол 1833 немесе 1834 жылдары болған Конвиссинг Граунд қырғыны туралы тергеп, есеп берді. 1841 жылы ол оқ ату оқиғасын зерттеді, ал саяхат барысында Кондах көлінің аборигендердің аквакультуралық орталығына тап болды және оның өлшемдерін жазды. Оның күнделіктері Викториядағы еуропалықтардың алғашқы қоныстану жылдары туралы ең маңызды құжаттардың бірі саналады. Олар Кури мәдениеті, ертедегі Мельбурн тұрғындары, ландшафт және қоныс аударушылар қоғамы туралы маңызды мәліметтер ұсынады.

Кейінгі өмірі

Порт-Филипп протектораты 1849 жылдың 31 желтоқсанында таратылды, ал Робинсон зейнетақы алды. Ол 1852 жылы Англияға оралды, келесі жылы Роза Пайнға үйленді, олардың тағы бес баласы болды. Олар бес жыл Еуропаны аралап, көбінесе Париж мен Римде тұрды. 1859 жылы Англияның Бат қаласына қоныстанды, Робинсон 1866 жылдың 18 қазанында 75 жасында қайтыс болды. Роберт Дрюстің "Жабайы қарғалар" романы Робинсонның еңбектерін сюжетке енгізеді. Сондай-ақ, Мудрурудың "Доктор Вурдидің әлемнің аяқталуына төзімділік рецепті", "Жұлдыз арманның шебері" және оның вампир трилогиясы: "Өлмейтін", "Жер асты" және "Уәде етілген жер" шығармаларында Робинсон туралы айтылады. Сонымен қатар, Кассандра Пайбустың 2020 жылы жарық көрген "Труганини: Апокалипсис арқылы саяхат" атты өмірбаяны Робинсонның Труганинимен жеке қарым-қатынасы және абориген Тасманиялықтарының бастан кешкен ауыр психологиялық және мәдени өзгерістер туралы толыққанды мәлімет береді. Тасманиялық суретші Джули Гоу Робинсон және оның еңбектерін Тасмания мұражайы мен өнер галереясындағы "Кернеулі өткен" атты көрмесінде көрсетті.

Робинсон және мұражай коллекциялары

Робинсон Тасмания мен Викторияда болған кезінде сол жердегі абориген қауымдастықтарынан көптеген заттар мен өнер туындыларын жинады. Ол сондай-ақ адам бас сүйектері мен басқа да аборигендердің қалдықтарын жинады. Ол қайтыс болғаннан кейін жесірі Роза бұл заттарды көптеген мұражайларға сатты. Британ мұражайында Робинсонның Австралиядағы уақытына қатысты 138 экспонат бар, оның ішінде аборигендерге тиесілі заттар, гравюралар мен суреттер бар. Джозеф Барнард Дэвис 1860 жылдары Робинсонның жесірінен көптеген заттар сатып алды, және оның осы қызметі арқасында олар кейіннен басқа коллекцияларға, мысалы Британ мұражайына қосылған болуы мүмкін. Лидс ашу орталығында оның жинаған екі сүйегі бар. Оксфордтағы Питт Риверс мұражайында Робинсонның шетелде болған уақытына қатысты он тоғыз экспонат сақталуда. Питт Риверс коллекциясына абориген қауымдастықтарының жеке тұлғаларын бейнелейтін бірнеше суреттер мен гравюралар кіреді, оның ішінде: Труггернана, Дженни және Фанни сияқтылар.