Джордж Пибоди: Америкалық банкір және қайырымдылық иесі

Кіріспе

Америкалық-британдық кәсіпкер және меценат (1795–1869)

Джордж Пибоди (18 ақпан 1795 – 4 қараша 1869) – американдық қаржыгер және меценат. Ол көбінесе қазіргі заманғы қайырымдылықтың әкесі деп есептеледі. Массачусетс штатында кедей отбасында дүниеге келген Пибоди құрғақ тауарлар саудасымен айналысып, кейіннен банк ісіне кірісті. 1837 жылы ол Лондонға (сол кезде әлемдік қаржы орталығы) көшіп, ең танымал американдық банкирі атанды және жас мемлекеттің халықаралық кредитін қалыптастыруға көмектесті. Өзінің бизнесін жалғастыратын ұлы болмағандықтан, Пибоди 1854 жылы Джуниус Спенсер Морганды серіктес етіп алды, ал олардың бірлескен кәсіпорны Пибодидің 1864 жылы зейнетке шығуынан кейін J. P. Morgan & Co. деп аталатын жаһандық қаржылық қызметтер фирмасына айналды. Қартайған шағында Пибоди қайырымдылығымен әлемдік деңгейде танымал болды. Ол Ұлыбританияда Пибоди қорымен қатар Балтимордағы Пибоди институтын және Джордж Пибоди кітапханасын құрды, сондай-ақ көптеген басқа да қайырымдылық жобаларын жүзеге асырды. Оның жомарттығы үшін Конгресс алтын медалімен марапаттады және көптеген наградалармен қатар Лондон қаласының құрметті азаматы атанды.

Өмірбаян

Пейбоди 1795 жылы Массачусетс штатының сол кездегі Оңтүстік Денверс (қазіргі Пейбоди) қаласында дүниеге келді. Оның отбасының штатта пуритан текті ата-бабалары болған. Кедей отбасының жеті баласы болған Джордж бала кезінде бірқатар қиындықтарға тап болды және мектепке небары бірнеше жыл қатыса алды. Ол жасөспірім шағында әкесі қайтыс болғандықтан, жесір анасы мен алты бауырын асырау үшін ағасының дүкенінде жұмыс істеді. Кейін ол: «Мен ерте жылдардағы үлкен кемшіліктерді ешқашан ұмыта алмаймын және ешқашан ұмыта алмаймын» деді. Осы факторлар оның кейіннен шаруашылдыққа және қайырымдылыққа деген құлшынысын қалыптастырды. 1816 жылы ол Балтиморға көшіп, онда мансабын құрып, келесі 20 жыл өмір сүрді. Ол өзінің резиденциясын және кеңсесін ескі Генри Фит үйінде орналастырып, кәсіпкер және қаржыгер атанды. Сол кезде Лондон, Амстердам, Париж және Франкфурт халықаралық банк және қаржы орталықтары болып табылды. Барлық халықаралық операциялар алтынмен немесе алтын сертификаттарымен жүзеге асырылғандықтан, Америка Құрама Штаттары сияқты дамушы ел Еуропадағы сауда банктерімен байланыс арқылы капитал тарту үшін агенттер мен сауда банктеріне сүйенуге мәжбүр болды. Тек олар ғана АҚШ сияқты дамып келе жатқан экономикаға ұзақ мерзімді несие беруге қажетті капитал резервтерін ұстады. Пейбоди алғаш рет 1827 жылы Англияға барды, онда өзінің фирмасы мен агенттігі арқылы американдық штаттардың облигацияларын сатуға және олардың әртүрлі «ішкі жақсарту» бағдарламаларына (көбінесе жолдар, теміржолдар, доктар және каналдар сияқты көлік инфрақұрылымы) капитал жинауға тырысты. Келесі он жылда Пейбоди Атлантика арқылы тағы төрт рет сапар жасады, 1835 жылдан бастап. Рон Черноу оны «жақсы сыртқы түрі жоқ» деп сипаттады, «жұмбақ беті, бүйірлі жағы, үлкен мұрыны, сақалдары және ауыр қабақтары бар». Осы шамада Пейбоди ревматоидты артрит және подаградан зардап көре бастады. 1867 жылдың ақпан айында АҚШ-қа бірнеше рет келген Пейбодиді президент Эндрю Джексонның ескі досы және демократиялық партиядағы белсенді тұлға Фрэнсис Престон Блэр президент Эндрю Джонсон кабинетінде Қаржы министрі лауазымына ұсынды. Сонымен қатар, сол кезде Пейбоди болашақ президенттік үміткер ретінде газеттерде айтылды. Пейбоди президенттік ұсынысты «мейірімді және мақтауға лайық» деп сипаттады, бірақ 72 жасында ол екі лауазымға да тым ескі деп санады.

Peabody was born in 1795 in what was then South Danvers (now Peabody), Massachusetts. His family had Puritan ancestors in the state. As one of seven children in a poor family, George suffered some deprivations during his childhood, and was able to attend school for only a few years. When he was a teenager, his father died, and he worked in his brother's shop to support his widowed mother and six siblings. He later expressed "I have never forgotten and never can forget the great privations of my early years". These factors influenced his later devotion to both thrift and philanthropy. In 1816, he moved to Baltimore, where he made his career and would live for the next 20 years. He established his residence and office in the old Henry Fite House, and became a businessman and financier. At that time London, Amsterdam, Paris and Frankfurt were at the center of international banking and finance. As all international transactions were settled in gold or gold certificates, a developing nation like the United States had to rely upon agents and merchant banks to raise capital through relationships with merchant banking houses in Europe. Only they held the quantity of reserves of capital necessary to extend long term credit to a developing economy like that of the US. Peabody first visited England in 1827, seeking to use his firm and his agency to sell American states' bond issues, to raise capital for those states' various programs of "internal improvements" (principally the transportation infrastructure, such as roads, railroads, docks and canals). Over the next decade Peabody made four more trans Atlantic trips, starting in 1835 Ron Chernow describes him as "homely", with "a rumpled face knobby chin, bulbous nose, side whiskers, and heavy lidded eyes." At around this time, Peabody began to suffer from rheumatoid arthritis and gout. In February 1867, on one of several return visits to the United States, and at the height of his financial success, Peabody was suggested by Francis Preston Blair, an old crony of President Andrew Jackson and an active power in the smoldering Democratic Party as a possible Secretary of the Treasury in the cabinet of President Andrew Johnson. At about the same time, Peabody was also mentioned in newspapers as a future presidential candidate. Peabody described the presidential suggestion as a "kind and complimentary reference", but considered that, at age 72, he was too old for either office.

Бизнес

1812 жылғы соғыста ерікті болып қызмет еткенде, Пибоди Элиша Риггспен танысты, ол 1814 жылы Риггс, Пибоди және компания көтерме құрғақ тауарлар фирмасына қаржылық қолдау көрсетті. Фирма Ұлыбританиядан құрғақ тауарлар импорттауға маманданған. 1822 жылы Нью-Йорк пен Филадельфияда филиалдар ашылды. Риггс 1829 жылы зейнеткерлікке шықты, содан кейін фирманың атауы Пибоди, Риггс және компания болып өзгерді, ал Пибоди аға серіктес болғандықтан, есімдері ауыстырылды. Пибоди алғаш рет 1827 жылы Англияға тауар сатып алу және Ланкаширде американдық мақтасын сату үшін барды. Ол кейіннен Ливерпульде филиал ашты, және британдық бизнес оның ісінде маңызды рөл атқара бастады. Оның өзін орнықтыруына сэр Уильям Браун, Ричмонд Хиллдің 1-ші баронеті, және Джеймс Браун көмектескен көрінеді, олар Балтимордағы тағы бір табысты бизнесмен, ирландиялық Александр Браунның (1801 жылы құрылған беделді "Alex. Brown & Sons" инвестициялық және банк фирмасының негізін қалаушысы) ұлдары болды, және олар 1810 жылы ашылған әкелерінің Ливерпуль кеңсесін басқарды. 1837 жылы Пибоди Лондонға көшті, ал келесі жылы ол өз есебінен банктік қызметпен айналыса бастады. Дегенмен, "Джордж Пибоди және компания" банктік фирмасы 1851 жылға дейін құрылмады. Ол американдық теміржолдар шығарған облигацияларға деген сұраныстың артуына жауап ретінде құрылды, және Пибоди құрғақ тауарлармен және басқа да тауарлармен айналыса берсе де, ол көбінесе коммерциялық банк ісіне назар аударды, үкіметтер мен ірі компанияларды қаржыландыруға маманданған. Encyclopædia Britannica оны "АҚШ-тың шетелдегі кредитін қалыптастыруға көмектескен" деп көрсетеді. Пибоди 1854 жылы Джуниус Спенсер Морганды (Дж. П. Морганның әкесі) серіктес етіп алып, Пибоди, Морган және компаниясын құрды, және екі қаржыгер Пибоди 1864 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін бірге жұмыс істеді; Морган 1859 жылдан бастап бизнеске тиімді басшылық етті. 1857 жылғы банктерге шабуыл кезінде Пибоди Англия банкінен 800 000 фунт стерлинг несие сұрауға мәжбүр болды: бәсекелестері банкты банкротқа түсіруге тырысқанмен, ол өз кредитін сақтап қалды. Осы дағдарыстан кейін Пибоди белсенді бизнеспен айналысудан зейнеткерлікке шыға бастады, және 1864 жылы толық зейнеткерлікке шықты (өзімен бірге 10 000 000 доллардан астам, немесе 2 000 000 фунт стерлинг капиталды алып кетті). Пибоди, Морган және компания кейін J. S. Morgan & Co. атауын алды. Бұрынғы Ұлыбритания сауда банкі Morgan Grenfell (қазір Deutsche Bank құрамында), халықаралық универсалды банк JPMorgan Chase және инвестициялық банк Morgan Stanley барлығы Пибоди банкінен бастау алады.

While serving as a volunteer in the War of 1812, Peabody met Elisha Riggs, who, in 1814, provided financial backing for what became the wholesale dry goods firm of Riggs, Peabody & Co. The firm specialized in importing dry goods from Britain. Branches were opened in New York and Philadelphia in 1822. Riggs retired in 1829, and the firm became Peabody, Riggs & Co., with the names reversed as Peabody became the senior partner. Peabody first visited England in 1827 to purchase wares, and to negotiate the sale of American cotton in Lancashire. He subsequently opened a branch office in Liverpool, and British business began to play an increasingly important role in his affairs. He appears to have had some help in establishing himself from Sir William Brown, 1st Baronet, of Richmond Hill and James Brown, sons of another highly successful Baltimore businessman, the Irishman Alexander Brown (founder of the venerable investment and banking firm of "Alex. Brown & Sons" in 1801), who managed their father's Liverpool office, opened in 1810. In 1837, Peabody took up residence in London, and the following year, he started a banking business trading on his own account. The banking firm of "George Peabody and Company" was not, however, established until 1851. It was founded to meet the increasing demand for securities issued by the American railroads, and – although Peabody continued to deal in dry goods and other commodities – he increasingly focused his attentions on merchant banking, specializing in financing governments and large companies. Encyclopædia Britannica cites him as having "helped establish U. S. credit abroad." Peabody took Junius Spencer Morgan (father of J. P. Morgan) into partnership in 1854 to form Peabody, Morgan & Co., and the two financiers worked together until Peabody's retirement in 1864; Morgan had effective control of the business from 1859 on. During the run on the banks of 1857, Peabody had to ask the Bank of England for a loan of £800,000: although rivals tried to force the bank out of business, it managed to emerge with its credit intact. Following this crisis, Peabody began to retire from active business, and in 1864, retired fully (taking with him much of his capital, amounting to over $10,000,000, or £2,000,000). Peabody, Morgan & Co. then took the name J. S. Morgan & Co. The former UK merchant bank Morgan Grenfell (now part of Deutsche Bank), international universal bank JPMorgan Chase and investment bank Morgan Stanley can all trace their roots to Peabody's bank.

Өлім

Пибоди 1869 жылғы 4 қарашада 74 жасында Лондон қаласында, досы сэр Кертис Лэмпсонның үйінде қайтыс болды. Вестминстер соборының деканының өтінішімен және королева Викторияның келісімімен, оған Вестминстер соборында жерлеу рәсімі мен уақытша қабір берілді. Оның өсиеті бойынша, туған жері – Массачусетс штатының Оңтүстік Денверс қаласында (қазіргі Пейбоди) жерленуі тиіс болды. Премьер-министр Уильям Эварт Гладстон Пибодидің мәйітін Корольдік теңіз күштерінің ең жаңа және ең үлкен кемесі HMS Monarch-та Америкаға қайтаруды ұйымдастырды. Кеме Портлендке (Мэн штаты) жетті, онда оны АҚШ адмиралы Дэвид Фаррагут қарсы алды. 1870 жылғы 8 ақпанда Салемде (Массачусетс штаты) Гармония Гроув зиратында жерленді. Пибодидің өлімі және екі жерлеу рәсімі, жаңадан салынған Атлантикалық су асты телеграф кабелі арқылы халықаралық жаңалыққа айналды. Салтанатты шараларға жүздеген адам қатысты, ал мыңдаған адам оны көрді немесе қатысты.

Америка филантропиясына әсері

Тарихшы Родерик Нэш Пибоди миллиондаған ақшасын азық-түлік тауарлары мен жылжымайтын мүлік арқылы тыныш тапқанын, ал замандас миллионерлер мұнай, темір, жер және әсіресе теміржолдар саласында көзге түсетін империялар құрғанын айтады. Бенджамин Франклиннің шәкірті болған Пибоди қажырлы еңбекпен бірге шаруашылдыққа, уақтылылыққа және жоғары қоғамдық сезімге ұмтылды. Пибоди – американдық миллионерлер үшін жаңа стандарт орнатып, қайырымдылықта үлкен жетістікке жеткен пионер. Ал Еуропада қайырымдылық көбінесе мұрагерлік жер иелігіне ие ақсүйек отбасылар тарапынан жасалды, олар сарайлар мен мұражайлар салып, кейіннен оларды жұртшылыққа ашты. Америкалық тәсіл – өзінің күшімен жеткен миллионерлердің өзінің күшімен меценаттарға айналуы, бұл үлгіні келесі буында Эндрю Карнеги (1835–1919) және Джон Д. Рокфеллер (1839–1937) жетілдірді. Олар Пибодипен келісіп, байлықтың көп бөлігін қоғамға арнайы, тұрақты қорлар арқылы қайтару қажеттігін айтты. Пибоди ерекше көзге түсетін ойшыл болды және кедейлік пен өзін-өзі оқыту туралы естеліктеріне сүйене отырып, кедей жастардың келесі буынына білім беру және мәдени дамытудың жаңа жолдарын енгізіп, американдық қоғамда теңдікті арттыруға ұмтылды. Джексон демократиясы саясатта теңдікті қолдады; ал ол кітапханалар, мектептер, мұражайлар және колледждер арқылы теңдік пен мәдениетті дамытты. Ол кедейлерге ақша таратуды, тұрақты пайда әкелетін институттар құрумен салыстырғанда, ақшаның ысырабы деп есептеді. Оның соңғы үлкен қайырымдылығы – Пибоди білім беру қоры, ол оңтүстік мемлекеттік мектептерін жақсартуға зор әсер етті. Бұл – нәсілдік сегрегация шегінде қара нәсілділерге ақ нәсілділермен бірдей үлкен қаржылай көмек көрсеткен алғашқы ірі қайырымдылық мекемесі. Одан да маңыздысы – Пибоди құрған институционалдық құрылым, қайырымдылық саласындағы сарапшылар басқаратын тұрақты кәсіби қор, олар сол кездегі ең жақсы тәжірибелерге басшылық етті және тіпті оларды ойлап тапты.

Ерекшелік және еске алу

Пибодидің қайырымдылығы оған қарт жасында көптеген жанкүйерлер әкелді. Ол Еуропалық замандастары, премьер-министр Уильям Эварт Гладстон және жазушы Виктор Гюго сияқты адамдармен мақталып, ал патшайым Виктория оған барондық шенберді ұсынды, бірақ ол одан бас тартты. 1854 жылы Арктиканы зерттеуші Элиша Кейн, Пибодидің экспедициясын қаржылағандығының құрметіне Гренландияның солтүстік-батыс жағалауындағы су жолын «Пибоди шығанағы» деп атады. Кейіннен су жолы Кейн бассейні деп аталды, бірақ Пибоди шығанағы бассейннің шығыс жағындағы кішкентай шығанақтың аты ретінде сақталды. 1862 жылдың 10 шілдесінде ол Лондон қаласының құрметті азаматы аталды, бұл ұсынысты Чарльз Рид Лондонның кедей халқына жасаған қаржылық үлесін мойындап енгізді. Ол бұл награданы алған алғашқы екі америкалықтың бірі болды (екіншісі – 34-ші президент және генерал Дуайт Д. Эйзенхауэр). 1867 жылдың 16 наурызында оған АҚШ Конгресінің алтын медалі, Гарвард университетінің құрметті заң ғылымдары докторы және Оксфорд университетінің азаматтық құқық докторы атағы берілді. 1867 жылдың 24 наурызында Пибоди Америкалық антикварлық қоғамның мүшесі болып сайланды. Пибодидің туған жері, Массачусетс штатының Оңтүстік Денверсі, 1868 жылы өзінің сүйікті ұлының құрметіне Пейбоди қаласы (қазіргі қала) деп аталды. 1869 жылы Теннесси штатының Мемфис қаласындағы «Пибоди» қонақ үйі оның есімімен аталып, құрмет көрсетілді. АҚШ-тағы бірнеше бастауыш және орта мектептер Пибодидің есімімен аталады. Лондон қаласындағы Корольдік биржаның жанында Уильям Уетмор Стори жасаған мүсін орнатылған, оны Уэльс принці 1869 жылдың шілдесінде ашты. Өзінің денсаулығының нашарлығына байланысты Пибоди бұл салтанатқа қатыса алмады және төрт айдан кейін қайтыс болды. 1890 жылы орнатылған осы мүсіннің көшірмесі Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Маунт-Вернон саябағында, Пибоди институтының жанында тұр. 1900 жылы Пибоди Ұлы американдықтардың Даңқ залына сайланған алғашқы 29 құрметті тұлғаның бірі болды, ол сол кезде Нью-Йорк университетінің (қазіргі Бронкс қауымдық колледжінің) кампусында, Университет Хайтс ауданында орналасқан. Оның туған үйі, Пейбоди қаласының 205 Вашингтон көшесінде орналасқан, қазір Джордж Пибоди үйі мұражайы ретінде жұмыс істейді және оның өмірі мен мұрасын көрсетуге арналған. Ол қайтыс болған үйдің қабырғасында, 1976 жылы орнатылған көк тақта бар, мекенжайы: 80 Итон сквері, Белгравия, Лондон. 2018 жылдың 16 наурызында Google Пибодиді Конгресс Алтын медалімен марапатталған күнінің 151 жылдығына орай Google Doodle арқылы құрметтеді. Google Doodle-де бейнеленген сурет Сан-Францискодағы Джордж Пибоди бастауыш мектебінің асханасында орналасқан. Вашингтондағы Джорджтаун аудандық кітапханасында Пибодидің құрметіне аталған Пейбоди бөлмесі бар, ол Пибодидің негізін салған алғашқы аудандық кітапхананың есімімен аталады. Пейбоди бөлмесінде Джорджтаун ауданы туралы тарихи ақпараттар жинақталған.

Peabody's philanthropy won him many admirers in his old age. He was praised by European contemporaries such as Prime Minister William Ewart Gladstone and author Victor Hugo, and Queen Victoria offered him a baronetcy, which he refused. In 1854, the Arctic explorer Elisha Kane named the waterway off the north west coast of Greenland "Peabody Bay", in honor of Peabody, who had funded his expedition. The waterway was later renamed the Kane Basin, but Peabody Bay survives as the name of a smaller bay at the eastern side of the basin. On July 10, 1862, he was made a Freeman of the City of London, the motion being proposed by Charles Reed in recognition of his financial contribution to London's poor. He became the first of only two Americans (the other being 34th President and General Dwight D. Eisenhower) to receive the award. On March 16, 1867, he was awarded the United States Congressional Gold Medal, an honorary doctorate of laws by Harvard University, and an honorary doctorate in civil law by Oxford University. On March 24, 1867, Peabody was elected a member of the American Antiquarian Society

Peabody's birthplace, South Danvers, Massachusetts, changed its name in 1868 to the town (now city) of Peabody, in honor of its favorite son. In 1869, the Peabody Hotel in Memphis, Tennessee, was named in his memory. A number of Elementary and High Schools in the United States are named after Peabody. A statue sculpted by William Wetmore Story stands next to the Royal Exchange in the City of London, unveiled by the Prince of Wales in July 1869: Peabody himself was too unwell to attend the ceremony, and died less than four months later. A replica of the same statue, erected in 1890, stands next to the Peabody Institute, in Mount Vernon Park, part of the Mount Vernon neighborhood of Baltimore, Maryland. In 1900, Peabody was one of the first 29 honorees to be elected to the Hall of Fame for Great Americans, located on what was then the campus of New York University (and is now that of Bronx Community College), at University Heights, New York. His birthplace at 205 Washington Street in the City of Peabody is now operated and preserved as the George Peabody House Museum, a museum dedicated to interpreting his life and legacy. There is a blue plaque on the house where he died in London, No. 80 Eaton Square, Belgravia, erected in 1976. On March 16, 2018, Google honored Peabody with a Google Doodle on the 151st anniversary of Peabody being awarded the Congressional Gold Medal. The mural reproduced in the Google Doodle is physically located within the lunchroom of the George Peabody Elementary School in San Francisco. The Georgetown Neighborhood Library in Washington, D. C., houses the Peabody Room, named after the original neighborhood Peabody Library founded by Peabody. The Peabody Room contains historical information about the Georgetown neighborhood.